Eindexamen maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 Lobby, Opgave 2 I love Asian, Opgave 3 Robotisering.
Het centraal examen maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1 telt 22 vragen. De meeste vragen gaan over macht en gezag (9), vorming (5) en binding (3). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Macht en gezag | 3-4, 6, 9, 11, 18, 20-22 | 9 |
| Vorming | 1-2, 10, 12, 14 | 5 |
| Binding | 5, 13, 15 | 3 |
| Verhouding | 8, 17, 19 | 3 |
| Verandering | 7, 16 | 2 |
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Opgave 1 Lobby
Bij deze opgave horen de teksten 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje.
Inleiding Politici nemen besluiten die invloed hebben op burgers en organisaties. De belangen zijn vaak groot. Professionele lobbyisten kunnen door bijvoorbeeld organisaties ingehuurd worden om te proberen op de achtergrond invloed uit te oefenen op de besluiten. Deze opgave gaat over lobbyen, het werk van lobbyisten en politieke besluitvorming over lobbyen.
Gebruik tekst 1. Er zijn verschillende theorieën en hypotheses ontwikkeld over de mate waarin media invloed hebben op mensen. Een voorbeeld van zo’n mediahypothese is de cultivatiehypothese. In regel 28 tot en met 45 van tekst 1 geeft een lobbyist een verklaring voor het beeld dat mensen hebben van lobbyisten. In de verklaring is een stereotype te herkennen.
Vraag 1 3 punten
Leg uit welke mediahypothese in deze verklaring te herkennen is. Gebruik in je uitleg:
- de naam van een mediahypothese;
- een stereotype op grond van regel 28 tot en met 45 van tekst 1.
Tekst 1
Lobbyisten
(…) Offermans is lobbyist en jazeker, 35 gaat het over omkoopschandalen of ze vloekte toen zich alwéér de agressieve tabakslobby. Maar verkiezingen aandienden: “Het is een lang niet aan elk proces hangt een periode vol kansen, maar ook een luchtje. Voor van alles en nog wat
5 helse tijd.” (...) wordt gelobbyd: van garnalen tot Maanden van tevoren anticiperen 40 Greenpeace. Je kunt als bedrijf of lobbyisten al op de uitslag van de instelling nauwelijks nog zonder een verkiezingen. Offermans: “We maken vertegenwoordiger in Den Haag. Het lijstjes: welke minister komt waar te funeste is: mensen begrijpen niet wat
10 zitten en wat kan ik daar straks mee? je precies doet. Dan ben je algauw (…) Je neemt contact op met de 45 verdacht.” (…) schrijvers van de verkiezings- Van den Oord: “Politici moeten zo programma’s of mensen die er veel tijd en energie stoppen in het inspraak in hebben.” omgaan met de media dat ze soms (...) conceptteksten van lobbyisten
15 Een lobbyist heeft een heel scala aan 50 klakkeloos overnemen. middelen die tactisch kunnen worden En als lobbyisten meeschrijven aan ingezet. Offermans: “Je kunt petities wetsvoorstellen, krijgen ze behoorlijk organiseren, demonstraties, een veel grip op de inhoud.” Geen rechtszaak aanspannen, een open zorgelijke ontwikkeling, vindt
20 brief in de krant plaatsen, 55 Offermans: “Waarom zouden advertenties, wetenschappelijke lobbyisten niet mogen meeschrijven studies laten uitvoeren (…). Je aan wetsvoorstellen? Vaak heeft de beïnvloedt stilletjes achter de lobbyist meer inhoudelijke kennis dan schermen of kiest juist voor de politicus. Een politicus kan zich
25 ruchtbaarheid in de media.” (...) 60 onmogelijk in alles verdiepen. (…)” Lobbyisten praten voortdurend met Kortom: de specialistische kennis van beleidsmakers en ambtenaren (…). de lobbyist informeert de politicus. Mechteld van den Oord (33), Maar die informatie, en daar wringt advocate en freelance lobbyist: “(...) het, is per definitie gekleurd. Worden
30 het feit dat we achter de schermen 65 lobbyisten nog eens machtiger dan werken, betekent niet dat we louche politici? Offermans, fel: “Neen! Zij die zijn. Dat imago komt door de media. besluiten, hebben de macht. (…) De Als de lobby in het nieuws komt, is uiteindelijke stappen worden gezet het meestal in negatieve zin. Dan door de regering. (…)”
naar: publicmatters.nl, 20 augustus 2012
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: • het noemen van de mediaframing hypothese (1) • een stereotype op grond van r. 28-45 van tekst 1 (1) • een verband tussen dit stereotiepe beeld en de mediaframing hypothese (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In deze verklaring is de mediaframing hypothese te herkennen, (1) • want volgens de lobbyist komt het stereotiepe beeld dat lobbyisten louche mensen zijn door de media (1) • omdat zij meestal in negatieve zin over lobbyen berichten. Deze negatieve invalshoek is het frame. Hierdoor wordt het beeld dat mensen hebben van lobbyisten beïnvloed (1) (3)
Gebruik tekst 1. Uit tekst 1 blijkt dat de lobbyisten zelf een positiever beeld hebben van het werk van lobbyisten dan de doorsneeburger volgens hen heeft.
Vraag 2 2 punten
Geef hier een verklaring voor. Gebruik in je verklaring:
- een omschrijving van het begrip referentiekader;
- een voorbeeld uit tekst 1.
Tekst 1
Lobbyisten
(…) Offermans is lobbyist en jazeker, 35 gaat het over omkoopschandalen of ze vloekte toen zich alwéér de agressieve tabakslobby. Maar verkiezingen aandienden: “Het is een lang niet aan elk proces hangt een periode vol kansen, maar ook een luchtje. Voor van alles en nog wat
5 helse tijd.” (...) wordt gelobbyd: van garnalen tot Maanden van tevoren anticiperen 40 Greenpeace. Je kunt als bedrijf of lobbyisten al op de uitslag van de instelling nauwelijks nog zonder een verkiezingen. Offermans: “We maken vertegenwoordiger in Den Haag. Het lijstjes: welke minister komt waar te funeste is: mensen begrijpen niet wat
10 zitten en wat kan ik daar straks mee? je precies doet. Dan ben je algauw (…) Je neemt contact op met de 45 verdacht.” (…) schrijvers van de verkiezings- Van den Oord: “Politici moeten zo programma’s of mensen die er veel tijd en energie stoppen in het inspraak in hebben.” omgaan met de media dat ze soms (...) conceptteksten van lobbyisten
15 Een lobbyist heeft een heel scala aan 50 klakkeloos overnemen. middelen die tactisch kunnen worden En als lobbyisten meeschrijven aan ingezet. Offermans: “Je kunt petities wetsvoorstellen, krijgen ze behoorlijk organiseren, demonstraties, een veel grip op de inhoud.” Geen rechtszaak aanspannen, een open zorgelijke ontwikkeling, vindt
20 brief in de krant plaatsen, 55 Offermans: “Waarom zouden advertenties, wetenschappelijke lobbyisten niet mogen meeschrijven studies laten uitvoeren (…). Je aan wetsvoorstellen? Vaak heeft de beïnvloedt stilletjes achter de lobbyist meer inhoudelijke kennis dan schermen of kiest juist voor de politicus. Een politicus kan zich
25 ruchtbaarheid in de media.” (...) 60 onmogelijk in alles verdiepen. (…)” Lobbyisten praten voortdurend met Kortom: de specialistische kennis van beleidsmakers en ambtenaren (…). de lobbyist informeert de politicus. Mechteld van den Oord (33), Maar die informatie, en daar wringt advocate en freelance lobbyist: “(...) het, is per definitie gekleurd. Worden
30 het feit dat we achter de schermen 65 lobbyisten nog eens machtiger dan werken, betekent niet dat we louche politici? Offermans, fel: “Neen! Zij die zijn. Dat imago komt door de media. besluiten, hebben de macht. (…) De Als de lobby in het nieuws komt, is uiteindelijke stappen worden gezet het meestal in negatieve zin. Dan door de regering. (…)”
naar: publicmatters.nl, 20 augustus 2012
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: een verklaring voor het feit dat de lobbyisten in tekst 1 zelf een positiever beeld hebben van het werk van lobbyisten dan de doorsneeburger volgens hen heeft, met: • gebruik van een omschrijving van het begrip referentiekader (1) • een voorbeeld uit tekst 1 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Het referentiekader van mensen bestaat onder andere uit hun ervaringen en kennis. Het referentiekader van lobbyisten omvat kennis van/ervaring met wat het werk van lobbyen inhoudt. Dat kan een ander, positiever beeld opleveren van de werkzaamheden van lobbyisten (1) • De doorsneeburger heeft die ervaring/kennis volgens lobbyist Van den Oord niet. Hij begrijpt niet precies wat lobbyisten doen (r. 43-44) (1) (2)
Gebruik regel 61 tot en met 69 van tekst 1. In regel 66 tot en met 69 van tekst 1 staat “Zij die besluiten, hebben de macht. (…) De uiteindelijke stappen worden gezet door de regering. (…)” Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee soorten macht: formele macht en informele macht.
Vraag 3 1 punt
Leg uit naar welk soort macht ‘zij die besluiten’ verwijst: formele of informele macht.
Tekst 1
Lobbyisten
(…) Offermans is lobbyist en jazeker, 35 gaat het over omkoopschandalen of ze vloekte toen zich alwéér de agressieve tabakslobby. Maar verkiezingen aandienden: “Het is een lang niet aan elk proces hangt een periode vol kansen, maar ook een luchtje. Voor van alles en nog wat
5 helse tijd.” (...) wordt gelobbyd: van garnalen tot Maanden van tevoren anticiperen 40 Greenpeace. Je kunt als bedrijf of lobbyisten al op de uitslag van de instelling nauwelijks nog zonder een verkiezingen. Offermans: “We maken vertegenwoordiger in Den Haag. Het lijstjes: welke minister komt waar te funeste is: mensen begrijpen niet wat
10 zitten en wat kan ik daar straks mee? je precies doet. Dan ben je algauw (…) Je neemt contact op met de 45 verdacht.” (…) schrijvers van de verkiezings- Van den Oord: “Politici moeten zo programma’s of mensen die er veel tijd en energie stoppen in het inspraak in hebben.” omgaan met de media dat ze soms (...) conceptteksten van lobbyisten
15 Een lobbyist heeft een heel scala aan 50 klakkeloos overnemen. middelen die tactisch kunnen worden En als lobbyisten meeschrijven aan ingezet. Offermans: “Je kunt petities wetsvoorstellen, krijgen ze behoorlijk organiseren, demonstraties, een veel grip op de inhoud.” Geen rechtszaak aanspannen, een open zorgelijke ontwikkeling, vindt
20 brief in de krant plaatsen, 55 Offermans: “Waarom zouden advertenties, wetenschappelijke lobbyisten niet mogen meeschrijven studies laten uitvoeren (…). Je aan wetsvoorstellen? Vaak heeft de beïnvloedt stilletjes achter de lobbyist meer inhoudelijke kennis dan schermen of kiest juist voor de politicus. Een politicus kan zich
25 ruchtbaarheid in de media.” (...) 60 onmogelijk in alles verdiepen. (…)” Lobbyisten praten voortdurend met Kortom: de specialistische kennis van beleidsmakers en ambtenaren (…). de lobbyist informeert de politicus. Mechteld van den Oord (33), Maar die informatie, en daar wringt advocate en freelance lobbyist: “(...) het, is per definitie gekleurd. Worden
30 het feit dat we achter de schermen 65 lobbyisten nog eens machtiger dan werken, betekent niet dat we louche politici? Offermans, fel: “Neen! Zij die zijn. Dat imago komt door de media. besluiten, hebben de macht. (…) De Als de lobby in het nieuws komt, is uiteindelijke stappen worden gezet het meestal in negatieve zin. Dan door de regering. (…)”
naar: publicmatters.nl, 20 augustus 2012
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen een scorepunt toekennen als keuze en uitleg juist zijn.
Gebruik regel 51 tot en met 69 van tekst 1. Op basis van regel 51 tot en met 69 van tekst 1 kan gesteld worden dat lobbyisten net als ‘zij die besluiten’ macht hebben.
Vraag 4 2 punten
− Geef een omschrijving van het kernconcept macht. Gebruik in je omschrijving de woorden ‘doelstellingen’ en ‘handelingsmogelijkheden’.
- Leg vervolgens met behulp van deze omschrijving uit dat lobbyisten net als ‘zij die besluiten’ macht hebben. Gebruik in je antwoord een machtsbron uit tekst 1.
Tekst 1
Lobbyisten
(…) Offermans is lobbyist en jazeker, 35 gaat het over omkoopschandalen of ze vloekte toen zich alwéér de agressieve tabakslobby. Maar verkiezingen aandienden: “Het is een lang niet aan elk proces hangt een periode vol kansen, maar ook een luchtje. Voor van alles en nog wat
5 helse tijd.” (...) wordt gelobbyd: van garnalen tot Maanden van tevoren anticiperen 40 Greenpeace. Je kunt als bedrijf of lobbyisten al op de uitslag van de instelling nauwelijks nog zonder een verkiezingen. Offermans: “We maken vertegenwoordiger in Den Haag. Het lijstjes: welke minister komt waar te funeste is: mensen begrijpen niet wat
10 zitten en wat kan ik daar straks mee? je precies doet. Dan ben je algauw (…) Je neemt contact op met de 45 verdacht.” (…) schrijvers van de verkiezings- Van den Oord: “Politici moeten zo programma’s of mensen die er veel tijd en energie stoppen in het inspraak in hebben.” omgaan met de media dat ze soms (...) conceptteksten van lobbyisten
15 Een lobbyist heeft een heel scala aan 50 klakkeloos overnemen. middelen die tactisch kunnen worden En als lobbyisten meeschrijven aan ingezet. Offermans: “Je kunt petities wetsvoorstellen, krijgen ze behoorlijk organiseren, demonstraties, een veel grip op de inhoud.” Geen rechtszaak aanspannen, een open zorgelijke ontwikkeling, vindt
20 brief in de krant plaatsen, 55 Offermans: “Waarom zouden advertenties, wetenschappelijke lobbyisten niet mogen meeschrijven studies laten uitvoeren (…). Je aan wetsvoorstellen? Vaak heeft de beïnvloedt stilletjes achter de lobbyist meer inhoudelijke kennis dan schermen of kiest juist voor de politicus. Een politicus kan zich
25 ruchtbaarheid in de media.” (...) 60 onmogelijk in alles verdiepen. (…)” Lobbyisten praten voortdurend met Kortom: de specialistische kennis van beleidsmakers en ambtenaren (…). de lobbyist informeert de politicus. Mechteld van den Oord (33), Maar die informatie, en daar wringt advocate en freelance lobbyist: “(...) het, is per definitie gekleurd. Worden
30 het feit dat we achter de schermen 65 lobbyisten nog eens machtiger dan werken, betekent niet dat we louche politici? Offermans, fel: “Neen! Zij die zijn. Dat imago komt door de media. besluiten, hebben de macht. (…) De Als de lobby in het nieuws komt, is uiteindelijke stappen worden gezet het meestal in negatieve zin. Dan door de regering. (…)”
naar: publicmatters.nl, 20 augustus 2012
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: • een omschrijving van het kernconcept macht met gebruik van de woorden ‘doelstellingen’ en ‘handelingsmogelijkheden’ (1) • een uitleg dat lobbyisten ook macht hebben, met gebruik van de omschrijving van het kernconcept macht en de machtsbron kennis uit tekst 1 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Het kernconcept macht houdt in: het vermogen om hulpbronnen in te zetten om bepaalde doelstellingen te bereiken en de handelingsmogelijkheden van anderen te beperken of vergroten (1) • In tekst 1 staat dat lobbyist Offermans vindt dat lobbyisten vaak meer inhoudelijke kennis hebben (r. 58). Deze machtsbron kunnen lobbyisten inzetten om hun doelstelling, het beïnvloeden van de politieke besluitvorming ten gunste van hun cliënten, te bereiken en met hun kennis kunnen zij de keuzes (handelingsmogelijkheden) van politici beïnvloeden. Daarom hebben zij macht (1) (2)
Gebruik tekst 1.
Vraag 5 5 punten
Leg uit dat er volgens de lobbyisten in tekst 1 bij de beïnvloeding van politici door lobbyisten sprake is van binding. Gebruik in je uitleg:
- het hoofdconcept binding;
- twee typen bindingen;
- bij beide typen bindingen een ander voorbeeld uit tekst 1.
Tekst 1
Lobbyisten
(…) Offermans is lobbyist en jazeker, 35 gaat het over omkoopschandalen of ze vloekte toen zich alwéér de agressieve tabakslobby. Maar verkiezingen aandienden: “Het is een lang niet aan elk proces hangt een periode vol kansen, maar ook een luchtje. Voor van alles en nog wat
5 helse tijd.” (...) wordt gelobbyd: van garnalen tot Maanden van tevoren anticiperen 40 Greenpeace. Je kunt als bedrijf of lobbyisten al op de uitslag van de instelling nauwelijks nog zonder een verkiezingen. Offermans: “We maken vertegenwoordiger in Den Haag. Het lijstjes: welke minister komt waar te funeste is: mensen begrijpen niet wat
10 zitten en wat kan ik daar straks mee? je precies doet. Dan ben je algauw (…) Je neemt contact op met de 45 verdacht.” (…) schrijvers van de verkiezings- Van den Oord: “Politici moeten zo programma’s of mensen die er veel tijd en energie stoppen in het inspraak in hebben.” omgaan met de media dat ze soms (...) conceptteksten van lobbyisten
15 Een lobbyist heeft een heel scala aan 50 klakkeloos overnemen. middelen die tactisch kunnen worden En als lobbyisten meeschrijven aan ingezet. Offermans: “Je kunt petities wetsvoorstellen, krijgen ze behoorlijk organiseren, demonstraties, een veel grip op de inhoud.” Geen rechtszaak aanspannen, een open zorgelijke ontwikkeling, vindt
20 brief in de krant plaatsen, 55 Offermans: “Waarom zouden advertenties, wetenschappelijke lobbyisten niet mogen meeschrijven studies laten uitvoeren (…). Je aan wetsvoorstellen? Vaak heeft de beïnvloedt stilletjes achter de lobbyist meer inhoudelijke kennis dan schermen of kiest juist voor de politicus. Een politicus kan zich
25 ruchtbaarheid in de media.” (...) 60 onmogelijk in alles verdiepen. (…)” Lobbyisten praten voortdurend met Kortom: de specialistische kennis van beleidsmakers en ambtenaren (…). de lobbyist informeert de politicus. Mechteld van den Oord (33), Maar die informatie, en daar wringt advocate en freelance lobbyist: “(...) het, is per definitie gekleurd. Worden
30 het feit dat we achter de schermen 65 lobbyisten nog eens machtiger dan werken, betekent niet dat we louche politici? Offermans, fel: “Neen! Zij die zijn. Dat imago komt door de media. besluiten, hebben de macht. (…) De Als de lobby in het nieuws komt, is uiteindelijke stappen worden gezet het meestal in negatieve zin. Dan door de regering. (…)”
naar: publicmatters.nl, 20 augustus 2012
Bekijk het antwoord
- gebruik van de typen bindingen: cognitieve binding en politieke binding (per type binding 1 scorepunt) (2p)
- bij elk type binding een ander voorbeeld uit tekst 1 (per voorbeeld
1 scorepunt) (2)
voorbeeld van een juist antwoord:
Gebruik tekst 2. Er bestaan verschillende theorieën over hoe de macht in de samenleving tussen verschillende groepen verdeeld is. Bij twee theorieën zijn voorbeelden uit tekst 2 te geven.
Vraag 6 4 punten
Geef de naam en omschrijving van deze theorieën en geef bij elke theorie een voorbeeld uit tekst 2.
Tekst 1
Lobbyisten
(…) Offermans is lobbyist en jazeker, 35 gaat het over omkoopschandalen of ze vloekte toen zich alwéér de agressieve tabakslobby. Maar verkiezingen aandienden: “Het is een lang niet aan elk proces hangt een periode vol kansen, maar ook een luchtje. Voor van alles en nog wat
5 helse tijd.” (...) wordt gelobbyd: van garnalen tot Maanden van tevoren anticiperen 40 Greenpeace. Je kunt als bedrijf of lobbyisten al op de uitslag van de instelling nauwelijks nog zonder een verkiezingen. Offermans: “We maken vertegenwoordiger in Den Haag. Het lijstjes: welke minister komt waar te funeste is: mensen begrijpen niet wat
10 zitten en wat kan ik daar straks mee? je precies doet. Dan ben je algauw (…) Je neemt contact op met de 45 verdacht.” (…) schrijvers van de verkiezings- Van den Oord: “Politici moeten zo programma’s of mensen die er veel tijd en energie stoppen in het inspraak in hebben.” omgaan met de media dat ze soms (...) conceptteksten van lobbyisten
15 Een lobbyist heeft een heel scala aan 50 klakkeloos overnemen. middelen die tactisch kunnen worden En als lobbyisten meeschrijven aan ingezet. Offermans: “Je kunt petities wetsvoorstellen, krijgen ze behoorlijk organiseren, demonstraties, een veel grip op de inhoud.” Geen rechtszaak aanspannen, een open zorgelijke ontwikkeling, vindt
20 brief in de krant plaatsen, 55 Offermans: “Waarom zouden advertenties, wetenschappelijke lobbyisten niet mogen meeschrijven studies laten uitvoeren (…). Je aan wetsvoorstellen? Vaak heeft de beïnvloedt stilletjes achter de lobbyist meer inhoudelijke kennis dan schermen of kiest juist voor de politicus. Een politicus kan zich
25 ruchtbaarheid in de media.” (...) 60 onmogelijk in alles verdiepen. (…)” Lobbyisten praten voortdurend met Kortom: de specialistische kennis van beleidsmakers en ambtenaren (…). de lobbyist informeert de politicus. Mechteld van den Oord (33), Maar die informatie, en daar wringt advocate en freelance lobbyist: “(...) het, is per definitie gekleurd. Worden
30 het feit dat we achter de schermen 65 lobbyisten nog eens machtiger dan werken, betekent niet dat we louche politici? Offermans, fel: “Neen! Zij die zijn. Dat imago komt door de media. besluiten, hebben de macht. (…) De Als de lobby in het nieuws komt, is uiteindelijke stappen worden gezet het meestal in negatieve zin. Dan door de regering. (…)”
naar: publicmatters.nl, 20 augustus 2012
Tekst 2
‘De kunst van een goede lobby’
Coen Sleddering is wat ze bij de 25 Handelsblad een mailwisseling grote lobbykantoren enigszins tussen ING en het ministerie van meewarig een eenpitter noemen. Financiën uitlekte. De bank had van “Die lobbyisten die de hele dag Financiën een conceptwet ontvangen
5 rondhangen in Nieuwspoort en hopen over coco’s, een type obligaties, en iemand tegen het lijf te lopen, zo 30 stuurde die retour met een werkt het niet meer”, zeggen ze daar. wensenlijstje in de vorm van rode Het is nu plannen, strategie, markeringen. In de e-mail: “Ik hoop
90 procent puur inhoudelijke dat jullie hiermee kunnen leven.” Het
10 voorbereiding, achter het bureau. En Binnenhof was in rep en roer. Zie je misschien 10 procent van de tijd op 35 wel, riepen Kamerleden, de machtige pad, om politici of ambtenaren te bankenlobby schrijft de minister spreken. (…) letterlijk de wet voor. SP-leider Van de vleesindustrie tot de Roemer eiste een debat, er werden
15 Fietsersbond, bijna elke organisatie achttien pagina’s aan Kamervragen heeft tegenwoordig iemand die de 40 gesteld, de kwestie werd een heuse ‘public affairs’1) op zich neemt. Wat cocogate. (…) voorheen een branchevereniging Sleddering heeft het vak zien was, is nu een lobbyclub. Zelfs veranderen. “Vroeger nam je een
20 goede doelen kunnen niet meer oud-Kamerlid mee, dan gingen zonder ‘advocacy officer’2) (…). 45 deuren eerder open, het ging om het babbeltje. Dat is veranderd.” Cocogate Kamerleden zijn daar nu minder van Hoe lobbyisten ambtenaren ‘helpen’, onder de indruk. “Het gaat meer om werd zichtbaar toen via NRC informatie. (…)”
naar: www.volkskrant.nl, 12 december 2015
noot 1 public affairs = het lobbyen bij politici, gezien als vakgebied noot 2 advocacy officer = pleitbezorger
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: • de machtselitetheorie met omschrijving (1) • een voorbeeld uit tekst 2 bij de machtselitetheorie (1) • de theorie van het pluralisme met omschrijving (1) • een voorbeeld uit tekst 2 bij de theorie van het pluralisme (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens de machtselitetheorie is veel macht en invloed geconcentreerd in grote organisaties waartegen de macht van regering en parlement nauwelijks is opgewassen (1) • Volgens tekst 2 was de reactie van sommige Kamerleden op de mailwisseling die via NRC Handelsblad naar buiten kwam: “Zie je wel, de machtige bankenlobby schrijft de minister letterlijk de wet voor” (r. 34-37). Dit is een voorbeeld uit tekst 2 dat past bij de machtselitetheorie. De (samenwerkende) banken zijn te beschouwen als een grote organisatie (1) • Volgens de theorie van het pluralisme bestaat de moderne samenleving uit een veelheid van maatschappelijke groepen die allemaal verschillende belangen vertegenwoordigen. Er is een zekere spreiding van macht en open toegang tot de politieke besluitvorming (1) • Volgens tekst 2 heeft bijna elke organisatie tegenwoordig iemand die de ‘public affairs’ op zich neemt, van de vleesindustrie tot de Fietsersbond, zelfs goede doelen kunnen niet meer zonder ‘advocacy officer’ (r. 14-21). Dit zijn allemaal verschillende maatschappelijke groepen met verschillende belangen die op deze wijze toegang hebben tot of invloed proberen uit te oefenen op de politieke besluitvorming (1) (4)
Gebruik tekst 3. Als voorstellen in de initiatiefnota worden overgenomen en vastgelegd worden in een wet, dan kan het tot stand komen van die wet beschouwd worden als een voorbeeld van institutionalisering.
Vraag 7 1 punt
Leg dit uit. Gebruik in je uitleg het kernconcept institutionalisering.
Tekst 2
‘De kunst van een goede lobby’
Coen Sleddering is wat ze bij de 25 Handelsblad een mailwisseling grote lobbykantoren enigszins tussen ING en het ministerie van meewarig een eenpitter noemen. Financiën uitlekte. De bank had van “Die lobbyisten die de hele dag Financiën een conceptwet ontvangen
5 rondhangen in Nieuwspoort en hopen over coco’s, een type obligaties, en iemand tegen het lijf te lopen, zo 30 stuurde die retour met een werkt het niet meer”, zeggen ze daar. wensenlijstje in de vorm van rode Het is nu plannen, strategie, markeringen. In de e-mail: “Ik hoop
90 procent puur inhoudelijke dat jullie hiermee kunnen leven.” Het
10 voorbereiding, achter het bureau. En Binnenhof was in rep en roer. Zie je misschien 10 procent van de tijd op 35 wel, riepen Kamerleden, de machtige pad, om politici of ambtenaren te bankenlobby schrijft de minister spreken. (…) letterlijk de wet voor. SP-leider Van de vleesindustrie tot de Roemer eiste een debat, er werden
15 Fietsersbond, bijna elke organisatie achttien pagina’s aan Kamervragen heeft tegenwoordig iemand die de 40 gesteld, de kwestie werd een heuse ‘public affairs’1) op zich neemt. Wat cocogate. (…) voorheen een branchevereniging Sleddering heeft het vak zien was, is nu een lobbyclub. Zelfs veranderen. “Vroeger nam je een
20 goede doelen kunnen niet meer oud-Kamerlid mee, dan gingen zonder ‘advocacy officer’2) (…). 45 deuren eerder open, het ging om het babbeltje. Dat is veranderd.” Cocogate Kamerleden zijn daar nu minder van Hoe lobbyisten ambtenaren ‘helpen’, onder de indruk. “Het gaat meer om werd zichtbaar toen via NRC informatie. (…)”
naar: www.volkskrant.nl, 12 december 2015
noot 1 public affairs = het lobbyen bij politici, gezien als vakgebied noot 2 advocacy officer = pleitbezorger
Tekst 3
‘Lobbyen door gewone mensen, niet alleen door rijke bedrijven’
De Tweede Kamer behandelt 20 niet naar gewone mensen is volgend jaar een initiatiefnota1) die geluisterd.” het makkelijker maakt voor gewone “Grote bedrijven en organisaties mensen om invloed uit te oefenen op hebben nu heel veel invloed. Die
5 nieuwe wetten. De PvdA wil het bedrijven zijn rijk en machtig en beïnvloeden van wetgeving, ofwel 25 kunnen een dure lobbyist kopen”, lobbyen, inzichtelijker en meer zegt Bouwmeester. “Maar Nederland openbaar maken. PvdA-Kamerlid is van ons allemaal, niet alleen van Bouwmeester is drie jaar bezig de grote bedrijven.”
10 geweest met onderzoek naar lobbyen De PvdA wil meer internet- en het schrijven van de initiatiefnota. 30 consultaties invoeren, zodat burgers (...) via internet vaker actief kunnen Gewone mensen meepraten. Daarnaast moeten de Het probleem is (…) dat bij een agenda’s van ministers en nieuwe wet nooit staat vermeld wie staatssecretarissen openbaar
15 er heeft meegedacht of mee- 35 worden, met daarin ook de afspraken geschreven. “We moeten dus met lobbyisten, en moet in elke wet inzichtelijk maken met welke een ‘lobbyparagraaf’ komen, waarin belangen er rekening is gehouden, staat naar wie er is geluisterd. (…) dan wordt ook duidelijk wanneer er
naar: nos.nl, 22 december 2015
noot 1 In een initiatiefnota kan een Tweede Kamerlid een bepaalde beleidskwestie aan de orde stellen en daarover voorstellen doen. Als regel komt de regering met een reactie. De nota wordt vervolgens besproken door de Tweede Kamer.
Opgave 2 I love Asian
Bekijk het antwoord
- In die wet worden formele regels vastgelegd die het gedrag van lobbyisten en hun relaties met politici rond politieke machtsuitoefening en politieke besluitvorming reguleren. Er is sprake van institutionalisering. (1)
Gebruik tekst 3.
Vraag 8 2 punten
Leg uit dat de voorstellen uit de initiatiefnota de sociale ongelijkheid kunnen verminderen. Gebruik in je uitleg:
- een voorbeeld uit tekst 3;
- het kernconcept sociale ongelijkheid.
Tekst 2
‘De kunst van een goede lobby’
Coen Sleddering is wat ze bij de 25 Handelsblad een mailwisseling grote lobbykantoren enigszins tussen ING en het ministerie van meewarig een eenpitter noemen. Financiën uitlekte. De bank had van “Die lobbyisten die de hele dag Financiën een conceptwet ontvangen
5 rondhangen in Nieuwspoort en hopen over coco’s, een type obligaties, en iemand tegen het lijf te lopen, zo 30 stuurde die retour met een werkt het niet meer”, zeggen ze daar. wensenlijstje in de vorm van rode Het is nu plannen, strategie, markeringen. In de e-mail: “Ik hoop
90 procent puur inhoudelijke dat jullie hiermee kunnen leven.” Het
10 voorbereiding, achter het bureau. En Binnenhof was in rep en roer. Zie je misschien 10 procent van de tijd op 35 wel, riepen Kamerleden, de machtige pad, om politici of ambtenaren te bankenlobby schrijft de minister spreken. (…) letterlijk de wet voor. SP-leider Van de vleesindustrie tot de Roemer eiste een debat, er werden
15 Fietsersbond, bijna elke organisatie achttien pagina’s aan Kamervragen heeft tegenwoordig iemand die de 40 gesteld, de kwestie werd een heuse ‘public affairs’1) op zich neemt. Wat cocogate. (…) voorheen een branchevereniging Sleddering heeft het vak zien was, is nu een lobbyclub. Zelfs veranderen. “Vroeger nam je een
20 goede doelen kunnen niet meer oud-Kamerlid mee, dan gingen zonder ‘advocacy officer’2) (…). 45 deuren eerder open, het ging om het babbeltje. Dat is veranderd.” Cocogate Kamerleden zijn daar nu minder van Hoe lobbyisten ambtenaren ‘helpen’, onder de indruk. “Het gaat meer om werd zichtbaar toen via NRC informatie. (…)”
naar: www.volkskrant.nl, 12 december 2015
noot 1 public affairs = het lobbyen bij politici, gezien als vakgebied noot 2 advocacy officer = pleitbezorger
Tekst 3
‘Lobbyen door gewone mensen, niet alleen door rijke bedrijven’
De Tweede Kamer behandelt 20 niet naar gewone mensen is volgend jaar een initiatiefnota1) die geluisterd.” het makkelijker maakt voor gewone “Grote bedrijven en organisaties mensen om invloed uit te oefenen op hebben nu heel veel invloed. Die
5 nieuwe wetten. De PvdA wil het bedrijven zijn rijk en machtig en beïnvloeden van wetgeving, ofwel 25 kunnen een dure lobbyist kopen”, lobbyen, inzichtelijker en meer zegt Bouwmeester. “Maar Nederland openbaar maken. PvdA-Kamerlid is van ons allemaal, niet alleen van Bouwmeester is drie jaar bezig de grote bedrijven.”
10 geweest met onderzoek naar lobbyen De PvdA wil meer internet- en het schrijven van de initiatiefnota. 30 consultaties invoeren, zodat burgers (...) via internet vaker actief kunnen Gewone mensen meepraten. Daarnaast moeten de Het probleem is (…) dat bij een agenda’s van ministers en nieuwe wet nooit staat vermeld wie staatssecretarissen openbaar
15 er heeft meegedacht of mee- 35 worden, met daarin ook de afspraken geschreven. “We moeten dus met lobbyisten, en moet in elke wet inzichtelijk maken met welke een ‘lobbyparagraaf’ komen, waarin belangen er rekening is gehouden, staat naar wie er is geluisterd. (…) dan wordt ook duidelijk wanneer er
naar: nos.nl, 22 december 2015
noot 1 In een initiatiefnota kan een Tweede Kamerlid een bepaalde beleidskwestie aan de orde stellen en daarover voorstellen doen. Als regel komt de regering met een reactie. De nota wordt vervolgens besproken door de Tweede Kamer.
Opgave 2 I love Asian
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: een uitleg dat de voorstellen uit de initiatiefnota de sociale ongelijkheid kunnen verminderen, met gebruik van: • een voorbeeld uit tekst 3 (1) • het kernconcept sociale ongelijkheid (1) voorbeeld van een juist antwoord: • In de initiatiefnota staan voorstellen die als doel hebben dat gewone mensen meer kunnen meepraten en meer invloed hebben op nieuwe wetten (r. 2-5, r. 29-32) (1) • Daarom zullen de verschillen tussen de gewone mensen en (de leiding van) grote bedrijven en organisaties minder dan ervoor leiden tot een ongelijke verdeling van invloed en inspraak. Invloed en inspraak zijn schaarse en hooggewaardeerde zaken (1) (2)
Gebruik tekst 3. Er zijn verschillende visies op de wenselijkheid van politieke participatie, zoals de ontwikkelingsvisie en de instrumentele visie.
Vraag 9 2 punten
Beredeneer dat in de voorstellen uit de initiatiefnota de instrumentele visie te herkennen is. Gebruik in je redenering een omschrijving van de instrumentele visie op politieke participatie.
Tekst 3
‘Lobbyen door gewone mensen, niet alleen door rijke bedrijven’
De Tweede Kamer behandelt 20 niet naar gewone mensen is volgend jaar een initiatiefnota1) die geluisterd.” het makkelijker maakt voor gewone “Grote bedrijven en organisaties mensen om invloed uit te oefenen op hebben nu heel veel invloed. Die
5 nieuwe wetten. De PvdA wil het bedrijven zijn rijk en machtig en beïnvloeden van wetgeving, ofwel 25 kunnen een dure lobbyist kopen”, lobbyen, inzichtelijker en meer zegt Bouwmeester. “Maar Nederland openbaar maken. PvdA-Kamerlid is van ons allemaal, niet alleen van Bouwmeester is drie jaar bezig de grote bedrijven.”
10 geweest met onderzoek naar lobbyen De PvdA wil meer internet- en het schrijven van de initiatiefnota. 30 consultaties invoeren, zodat burgers (...) via internet vaker actief kunnen Gewone mensen meepraten. Daarnaast moeten de Het probleem is (…) dat bij een agenda’s van ministers en nieuwe wet nooit staat vermeld wie staatssecretarissen openbaar
15 er heeft meegedacht of mee- 35 worden, met daarin ook de afspraken geschreven. “We moeten dus met lobbyisten, en moet in elke wet inzichtelijk maken met welke een ‘lobbyparagraaf’ komen, waarin belangen er rekening is gehouden, staat naar wie er is geluisterd. (…) dan wordt ook duidelijk wanneer er
naar: nos.nl, 22 december 2015
noot 1 In een initiatiefnota kan een Tweede Kamerlid een bepaalde beleidskwestie aan de orde stellen en daarover voorstellen doen. Als regel komt de regering met een reactie. De nota wordt vervolgens besproken door de Tweede Kamer.
Opgave 2 I love Asian
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: een redenering met daarin: • een omschrijving van de instrumentele visie op politieke participatie (1) • informatie uit tekst 3 waaruit blijkt dat de voorstellen uit de initiatiefnota aansluiten bij de instrumentele visie op politieke participatie (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens de instrumentele visie is politieke participatie een middel om tot besluiten te komen. Mensen weten zelf het best wat hun belangen zijn en door deel te nemen aan het politieke besluitvormingsproces geven ze de gekozen politici een aanwijzing voor de inrichting van het beleid (1) • De voorstellen uit de initiatiefnota maken het makkelijker voor gewone mensen om invloed uit te oefenen op nieuwe wetten (r. 2-5) en gaan uit van het belang dat er naar gewone burgers geluisterd moet worden (r. 19-21). Hieruit blijkt dat de politieke participatie van mensen belangrijk wordt gevonden om tot besluiten te komen (1) (2)
Zie regel 29 tot en met 32 van tekst 3. Of burgers actief zullen meepraten via internet, is onder andere afhankelijk van hun politieke socialisatie.
Vraag 10 1 punt
Leg dit uit. Gebruik in je antwoord het kernconcept politieke socialisatie.
Tekst 3
‘Lobbyen door gewone mensen, niet alleen door rijke bedrijven’
De Tweede Kamer behandelt 20 niet naar gewone mensen is volgend jaar een initiatiefnota1) die geluisterd.” het makkelijker maakt voor gewone “Grote bedrijven en organisaties mensen om invloed uit te oefenen op hebben nu heel veel invloed. Die
5 nieuwe wetten. De PvdA wil het bedrijven zijn rijk en machtig en beïnvloeden van wetgeving, ofwel 25 kunnen een dure lobbyist kopen”, lobbyen, inzichtelijker en meer zegt Bouwmeester. “Maar Nederland openbaar maken. PvdA-Kamerlid is van ons allemaal, niet alleen van Bouwmeester is drie jaar bezig de grote bedrijven.”
10 geweest met onderzoek naar lobbyen De PvdA wil meer internet- en het schrijven van de initiatiefnota. 30 consultaties invoeren, zodat burgers (...) via internet vaker actief kunnen Gewone mensen meepraten. Daarnaast moeten de Het probleem is (…) dat bij een agenda’s van ministers en nieuwe wet nooit staat vermeld wie staatssecretarissen openbaar
15 er heeft meegedacht of mee- 35 worden, met daarin ook de afspraken geschreven. “We moeten dus met lobbyisten, en moet in elke wet inzichtelijk maken met welke een ‘lobbyparagraaf’ komen, waarin belangen er rekening is gehouden, staat naar wie er is geluisterd. (…) dan wordt ook duidelijk wanneer er
naar: nos.nl, 22 december 2015
noot 1 In een initiatiefnota kan een Tweede Kamerlid een bepaalde beleidskwestie aan de orde stellen en daarover voorstellen doen. Als regel komt de regering met een reactie. De nota wordt vervolgens besproken door de Tweede Kamer.
Opgave 2 I love Asian
Bekijk het antwoord
- Actief meepraten via internet is onder andere afhankelijk van de politieke cultuur van de groep waartoe iemand behoort en dus van de kennis, opvattingen en houdingen die iemand tijdens zijn opvoeding en uit zijn omgeving meekrijgt over de politiek en overheid. (1)
Zie regel 29 tot en met 32 van tekst 3. De keuze om internetconsultaties in te voeren kan een ideologische keuze zijn.
Vraag 11 1 punt
Geef aan waarom de keuze om internetconsultaties in te voeren een ideologische keuze kan zijn. Gebruik in je antwoord het kernconcept ideologie.
Tekst 3
‘Lobbyen door gewone mensen, niet alleen door rijke bedrijven’
De Tweede Kamer behandelt 20 niet naar gewone mensen is volgend jaar een initiatiefnota1) die geluisterd.” het makkelijker maakt voor gewone “Grote bedrijven en organisaties mensen om invloed uit te oefenen op hebben nu heel veel invloed. Die
5 nieuwe wetten. De PvdA wil het bedrijven zijn rijk en machtig en beïnvloeden van wetgeving, ofwel 25 kunnen een dure lobbyist kopen”, lobbyen, inzichtelijker en meer zegt Bouwmeester. “Maar Nederland openbaar maken. PvdA-Kamerlid is van ons allemaal, niet alleen van Bouwmeester is drie jaar bezig de grote bedrijven.”
10 geweest met onderzoek naar lobbyen De PvdA wil meer internet- en het schrijven van de initiatiefnota. 30 consultaties invoeren, zodat burgers (...) via internet vaker actief kunnen Gewone mensen meepraten. Daarnaast moeten de Het probleem is (…) dat bij een agenda’s van ministers en nieuwe wet nooit staat vermeld wie staatssecretarissen openbaar
15 er heeft meegedacht of mee- 35 worden, met daarin ook de afspraken geschreven. “We moeten dus met lobbyisten, en moet in elke wet inzichtelijk maken met welke een ‘lobbyparagraaf’ komen, waarin belangen er rekening is gehouden, staat naar wie er is geluisterd. (…) dan wordt ook duidelijk wanneer er
naar: nos.nl, 22 december 2015
noot 1 In een initiatiefnota kan een Tweede Kamerlid een bepaalde beleidskwestie aan de orde stellen en daarover voorstellen doen. Als regel komt de regering met een reactie. De nota wordt vervolgens besproken door de Tweede Kamer.
Opgave 2 I love Asian
Bekijk het antwoord
- De keuze om internetconsultaties in te voeren kan een ideologische keuze zijn omdat deze keuze gebaseerd kan zijn op een denkbeeld over de meest wenselijke verhoudingen tussen burgers (gewone mensen) en politici/politiek. (1)
Opgave 2 I love Asian
Bij deze opgave horen tekst 4 en de tabellen 1 en 2 uit het bronnenboekje.
Inleiding Communicatiewetenschapper Reza Kartosen publiceerde in 2016 de resultaten van zijn onderzoek naar de vorming van identiteiten onder jonge Aziatische Nederlanders (18-35 jaar) en de rol van Aziatische populaire cultuur (onder andere films, internet en uitgaan) daarin. Deze opgave gaat hierover.
Gebruik tekst 4. Kartosen noemt in tekst 4 redenen van Aziatisch-Nederlandse jongeren om zich te richten op Aziatische populaire media, te weten Koreaanse en Japanse films en series. Aziatische populaire cultuur, waaronder Aziatische populaire media, is volgens Kartosen van invloed op de identiteit van Aziatisch-Nederlandse jongeren.
Vraag 12 4 punten
a Leg uit dat Aziatische populaire media deel uitmaken van de Aziatische populaire cultuur. Gebruik in je uitleg:
- een voorbeeld uit tekst 4;
- het kernconcept cultuur. b Leg vervolgens uit hoe deze populaire cultuur van invloed kan zijn op de identiteit van Aziatisch-Nederlandse jongeren. Gebruik in je uitleg:
- het kernconcept socialisatie met een socialisator;
- het kernconcept identiteit.
Tekst 4
Aziatische jongeren in Nederland creëren eigen identiteit
Veel Nederlandse jongeren met de normen en waarden die de series Aziatische ouders voelen zich niet verbeelden. “Waarden die zij bij de alleen Nederlands en bijvoorbeeld Aziatische identiteit vinden horen, Chinees, maar identificeren zich ook zoals het belang van familiebanden,
5 met een Aziatische identiteit die de 25 respect voor ouderen of waardering etnische grenzen overstijgt. voor hard werken.” Hoewel Communicatiewetenschapper Reza respondenten niet expliciet zeiden Kartosen ontdekte dat (…) Japanse dat het uiterlijk van de mensen op het en Koreaanse populaire media scherm meespeelde, gaven ze wel
10 belangrijk zijn bij het vormgeven van 30 aan dat ze zich minder zouden deze pan-etnische Aziatische herkennen in een Amerikaanse of identiteit. Vrijdag 8 juli promoveert hij Nederlandse serie waarin precies aan de Universiteit van Amsterdam. dezelfde thema’s centraal zouden (…) staan. (…) Dat jongeren zich niet in De promovendus vroeg zich af 35 Nederlandse films en series
15 waarom de jongeren zich op herkennen is geen goede zaak, Koreaanse en Japanse films en meent Kartosen. “Populaire cultuur series richten. De hoge productie- hoort verbinding te scheppen, maar kwaliteit van het materiaal bleek in Nederland laat populaire cultuur belangrijk. Maar daarnaast gaven de 40 een witte identiteit zien die veel
20 jongeren aan zichzelf te herkennen in mensen buitensluit.”
bron: UvA nieuws, 23 juni 2016
tabel 1
Indicatoren van integratie, naar migratie-achtergrond
Chinese Turkse Marokkaanse Antilliaanse indicatoren Nederlanders Nederlanders Nederlanders Nederlanders
1 tenminste wekelijks contact met autochtone Nederlandse vrienden/ kennissen 45 53 58 70
2 heeft vaak/altijd problemen met Nederlands in gesprek 33 23 15 3
3 personen met werkloosheids- uitkering 0,8 2,5 2,1 2,5
naar: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2011
Toelichting De cijfers in de tabel zijn procenten.
tabel 2
Consumptie van populaire cultuur onder Aziatische jongeren in Nederland
Cosmopolitans Asians Hostlanders
kijken naar Nederlandse populaire media 2,29 1,85 2,20 kijken naar populaire media uit het Aziatisch land van herkomst 2,46 3,03 2,17 kijken naar populaire media uit een ander Aziatisch land 2,28 2,77 1,98 kijken naar andere populaire media, bijvoorbeeld uit Groot-Brittanië of de Verenigde Staten 3,58 3,15 3,18
naar: The International Communication Gazette, 2013
Toelichting De cijfers in de tabel staan voor gemiddelden op een vijfpuntsschaal, varierend van 1 punt (niet kijken naar deze media) tot en met 5 punten (zeer vaak kijken naar deze media). (Onderzoek is gehouden onder 486 Aziatische Nederlanders in de leeftijdsgroep 18-35 jaar.)
Opgave 3 Robotisering
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: a een uitleg dat Aziatische populaire media deel uitmaken van de Aziatische populaire cultuur, met gebruik van: • een voorbeeld uit tekst 4 (1) • het kernconcept cultuur (1) b een uitleg hoe deze populaire cultuur van invloed kan zijn op de identiteit van Aziatisch-Nederlandse jongeren, met gebruik van: • het kernconcept socialisatie met een socialisator (1) • het kernconcept identiteit (1) voorbeeld van een juist antwoord: a • In tekst 4 staat dat Koreaanse en Japanse series bepaalde waarden en normen verbeelden, zoals het belang van familiebanden en waardering voor hard werken (1) • Waarden en normen zijn een onderdeel van cultuur. Koreaanse en Japanse films en series zijn uitdrukkingsvormen van de Aziatische cultuur (1) b • Deze Aziatische populaire cultuur kan van invloed zijn op de identiteit van Aziatisch-Nederlandse jongeren, omdat Aziatisch-Nederlandse jongeren die naar de Aziatische films en series kijken, de waarden en normen die in deze films en series verbeeld worden, overgedragen krijgen. Zij maken zich deze waarden en normen eigen. Media (films en series) zijn socialisatoren (1) • Deze waarden en normen, die verbeeld worden in Koreaanse en Japanse films en series, vormen mede hun identiteit: het beeld dat deze jongeren van zichzelf hebben en dat zij als kenmerkend en blijvend beschouwen (1) (4)
Gebruik tabel 1. Kartosen geeft aan dat Aziatische Nederlanders vaak de modelminderheid genoemd worden, omdat deze Nederlanders van alle etnische minderheden het best geïntegreerd zouden zijn. Kartosen stelt dat deze typering onterecht is, omdat het er maar aan ligt wat er onder integratie wordt verstaan. Onderzoekers kijken naar verschillende indicatoren van integratie. Dit kunnen indicatoren op verschillende gebieden zijn, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs, arbeid, inkomen, criminaliteit en maatschappelijke participatie. In 2011 is er een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau verschenen over Chinese Nederlanders. Tabel 1 is gebaseerd op gegevens uit dit rapport. Stel dat je op basis van elke afzonderlijke indicator uit tabel 1 zou moeten bepalen welke groep het best geïntegreerd is.
Vraag 13 3 punten
− Geef voor elke indicator (1, 2 en 3) uit tabel 1 aan welke groep op basis van alleen deze indicator als best geïntegreerd beschouwd zou kunnen worden.
- Geef vervolgens bij elke indicator aan of dit een indicator van economisch, sociaal of cultureel kapitaal is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen een scorepunt toekennen als de groep én het soort kapitaal allebei juist zijn.
Gebruik tabel 2. Kartosen onderscheidt drie identiteiten onder jonge Aziatische Nederlanders:
1 ‘Cosmopolitans’, die sterke Nederlandse, thuisland (dus bijvoorbeeld Chinese of Koreaanse) en Aziatische identificaties vertonen
2 ‘Asians’, die sterke thuisland en Aziatische identificaties combineren met zwakke Nederlandse identificaties
3 ‘Hostlanders’, die middelmatige thuisland en Aziatische identificaties combineren met sterkere Nederlandse identificatie. Tabel 2 beschrijft resultaten uit onderzoek over de relatie tussen deze typen identiteiten en kijkgedrag.
Vraag 14 4 punten
− Formuleer een hypothese over een verschil in kijkgedrag tussen ‘Cosmopolitans’ en de twee andere identiteiten die met de gegevens in tabel 2 getoetst kan worden.
- Benoem de onafhankelijke variabele in je hypothese.
- Geef een indicator van de afhankelijke variabele in je hypothese.
- Leg vervolgens uit of deze hypothese op basis van de gegevens in tabel 2 bevestigd of verworpen wordt. Gebruik in je uitleg gegevens uit tabel 2.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: • een hypothese waarin een verschil in kijkgedrag tussen ‘Cosmopolitans’ en de twee andere identiteiten wordt geformuleerd (1) • het noemen van de identiteit van de respondenten als onafhankelijke variabele (1) • een indicator van de afhankelijke variabele in de hypothese (1) • een juiste uitleg of de hypothese bevestigd of verworpen wordt met gebruik van gegevens uit tabel 2 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Cosmopolitans kijken van alle drie de groepen respondenten het meeste naar Nederlandse populaire media (1) • De onafhankelijke variabele is de identiteit van de respondenten (1) • Een indicator van de afhankelijke variabele is het aantal uren per week dat iemand naar de Nederlandse populaire media kijkt (1) • Deze hypothese wordt bevestigd, want Cosmopolitans kijken meer naar Nederlandse populaire media dan Hostlanders en Asians (2,29 versus 2,20 en 1,85) (1) of • Cosmopolitans kijken van alle drie de groepen respondenten het minste naar populaire media uit het Aziatisch land van herkomst (1) • De onafhankelijke variabele is de identiteit van de respondenten (1) • Een indicator van de afhankelijke variabele is het aantal uren per week dat iemand naar populaire media uit het Aziatisch land van herkomst kijkt (1) • Deze hypothese wordt verworpen, want Hostlanders kijken minder naar media uit het Aziatisch land van herkomst dan Cosmopolitans (2,17 versus 2,46) (1) (4)
Gebruik tekst 4. Volgens Kartosen is de zichtbaarheid van Aziatische Nederlanders in Nederlandse media van groot belang.
Vraag 15 4 punten
Beredeneer dat grotere zichtbaarheid van Aziatische Nederlanders in de Nederlandse populaire media van belang is voor de representatie en de sociale cohesie in de samenleving. Gebruik in je redenering:
- het kernconcept representatie;
- het kernconcept sociale cohesie;
- bij beide kernconcepten een voorbeeld uit tekst 4.
Tekst 4
Aziatische jongeren in Nederland creëren eigen identiteit
Veel Nederlandse jongeren met de normen en waarden die de series Aziatische ouders voelen zich niet verbeelden. “Waarden die zij bij de alleen Nederlands en bijvoorbeeld Aziatische identiteit vinden horen, Chinees, maar identificeren zich ook zoals het belang van familiebanden,
5 met een Aziatische identiteit die de 25 respect voor ouderen of waardering etnische grenzen overstijgt. voor hard werken.” Hoewel Communicatiewetenschapper Reza respondenten niet expliciet zeiden Kartosen ontdekte dat (…) Japanse dat het uiterlijk van de mensen op het en Koreaanse populaire media scherm meespeelde, gaven ze wel
10 belangrijk zijn bij het vormgeven van 30 aan dat ze zich minder zouden deze pan-etnische Aziatische herkennen in een Amerikaanse of identiteit. Vrijdag 8 juli promoveert hij Nederlandse serie waarin precies aan de Universiteit van Amsterdam. dezelfde thema’s centraal zouden (…) staan. (…) Dat jongeren zich niet in De promovendus vroeg zich af 35 Nederlandse films en series
15 waarom de jongeren zich op herkennen is geen goede zaak, Koreaanse en Japanse films en meent Kartosen. “Populaire cultuur series richten. De hoge productie- hoort verbinding te scheppen, maar kwaliteit van het materiaal bleek in Nederland laat populaire cultuur belangrijk. Maar daarnaast gaven de 40 een witte identiteit zien die veel
20 jongeren aan zichzelf te herkennen in mensen buitensluit.”
bron: UvA nieuws, 23 juni 2016
tabel 1
Indicatoren van integratie, naar migratie-achtergrond
Chinese Turkse Marokkaanse Antilliaanse indicatoren Nederlanders Nederlanders Nederlanders Nederlanders
1 tenminste wekelijks contact met autochtone Nederlandse vrienden/ kennissen 45 53 58 70
2 heeft vaak/altijd problemen met Nederlands in gesprek 33 23 15 3
3 personen met werkloosheids- uitkering 0,8 2,5 2,1 2,5
naar: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2011
Toelichting De cijfers in de tabel zijn procenten.
tabel 2
Consumptie van populaire cultuur onder Aziatische jongeren in Nederland
Cosmopolitans Asians Hostlanders
kijken naar Nederlandse populaire media 2,29 1,85 2,20 kijken naar populaire media uit het Aziatisch land van herkomst 2,46 3,03 2,17 kijken naar populaire media uit een ander Aziatisch land 2,28 2,77 1,98 kijken naar andere populaire media, bijvoorbeeld uit Groot-Brittanië of de Verenigde Staten 3,58 3,15 3,18
naar: The International Communication Gazette, 2013
Toelichting De cijfers in de tabel staan voor gemiddelden op een vijfpuntsschaal, varierend van 1 punt (niet kijken naar deze media) tot en met 5 punten (zeer vaak kijken naar deze media). (Onderzoek is gehouden onder 486 Aziatische Nederlanders in de leeftijdsgroep 18-35 jaar.)
Opgave 3 Robotisering
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: een redenering dat grotere zichtbaarheid van Aziatische Nederlanders in de Nederlandse populaire media van belang is voor de representatie en de sociale cohesie in de samenleving, met gebruik van: • het kernconcept representatie (1) • een voorbeeld uit tekst 4 bij het kernconcept representatie (1) • het kernconcept sociale cohesie (1) • een voorbeeld uit tekst 4 bij het kernconcept sociale cohesie (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Volgens Kartosen herkennen jonge Aziatische Nederlanders zich niet in de witte identiteit die de populaire Nederlandse media laten zien (r. 34-41) (1) • Deze jongeren voelen zich niet vertegenwoordigd in deze media, zij voelen zich niet gerepresenteerd. Als meer Aziatische Nederlanders een rol spelen in Nederlandse populaire media, dan worden Aziatische Nederlanders beter vertegenwoordigd in deze media (1) • Kartosen geeft aan dat de ondervertegenwoordiging van mensen met een Aziatisch uiterlijk het gevoel belemmert lid te zijn van de Nederlandse gemeenschap. Terwijl populaire cultuur (waaronder dus populaire media) volgens hem juist verbinding hoort te scheppen (r. 37-41). (1) • Dit kan de sociale cohesie tussen groepen vergroten, want als de media verbinding van Aziatische Nederlanders met andere groepen in de Nederlandse samenleving scheppen, dan zal dit het gevoel van Aziatische Nederlanders lid te zijn van de Nederlandse samenleving kunnen vergroten. Daarom is het belangrijk dat Aziatische Nederlanders zichtbaarder zijn in de Nederlandse media (1) (4)
Opgave 3 Robotisering
Bij deze opgave horen de teksten 5 en 6 uit het bronnenboekje.
Inleiding Deze opgave gaat over robotisering van de samenleving. Dit is de ontwikkeling naar een samenleving, waarin we in toenemende mate te maken krijgen met nieuwe technologische mogelijkheden zoals zelfrijdende auto’s, drones in de openbare ruimte en robots in bijvoorbeeld de ouderenzorg (tekst 5). Deze ontwikkeling heeft invloed op het maatschappelijk leven en is daarom onderwerp van politieke besluitvorming: zo heeft de Tweede Kamer gevraagd om onderzoek naar eventueel te nemen beleidsmaatregelen met betrekking tot de robotisering van de samenleving (tekst 6).
Gebruik tekst 5. De wetenschappers Hoorn en Konijn hebben een experiment uitgevoerd met een zorgrobot bij ouderen.
Vraag 16 3 punten
Leg uit dat het gaan inzetten van robots in de zorg op te vatten is als een veranderingsvraagstuk. Gebruik in je uitleg:
- het hoofdconcept verandering;
- een kernconcept bij het hoofdconcept verandering;
- bij dit kernconcept een voorbeeld uit tekst 5. Noem in je antwoord ook de naam van het gekozen kernconcept.
Tekst 6
Angst voor robots ‘is onnodig’ 25 werkgelegenheid. De Tweede Kamer We moeten ons niet laten had om dit onderzoek gevraagd verlammen door de angst dat robots nadat minister van Sociale Zaken en en de digitalisering ons werk Werkgelegenheid Lodewijk Asscher
5 overnemen. Wie de nieuwe eind september op het jaarlijkse technologie omarmt en actief op zoek 30 congres van Sociale Zaken en gaat naar de kansen die het biedt, Werkgelegenheid stelde dat krijgt andere mogelijkheden. Met robotisering (…) invloed heeft op de andere woorden: innovatie leidt dus werkgelegenheid (…).
10 niet per definitie tot baanverlies. Belangrijk is wel dat de politiek en de Robot als de ideale werknemer beleidsmakers meedoen, en de 35 (…) [Asscher] wijst erop dat robots in nieuwe technologie, zoals drones en hoog tempo “toegankelijker, het werken met grote hoeveelheden betrouwbaarder en goedkoper”
15 data, via scholing en wet- en worden. Ze kunnen ook nog eens regelgeving in de samenleving “24 uur per dag werken, zijn nooit inbedden. Dat zegt Rinie van Est, 40 ziek, zeuren niet om loonsverhoging onderzoeker van het Rathenau en staken niet”. Daardoor wordt het Instituut. steeds interessanter voor werkgevers
20 Van Est heeft met zijn collega- hen in te schakelen. “Voor een onderzoekers in opdracht van de aanzienlijk deel van de bestaande commissie1) voor Sociale Zaken en 45 banen kunnen zij werknemers Werkgelegenheid onderzoek gedaan vervangen”, stelt Asscher. naar de relatie tussen technologie en
naar: fd.nl, 17 juni 2015
noot 1 De 150 Tweede Kamerleden doen hun werk vooral in commissies. Een Kamercommissie is een groep Kamerleden die zich bezighouden met een beleidsterrein van een ministerie of met een specifiek onderwerp. Twee derde van het overleg tussen Tweede Kamer en bewindslieden vindt plaats in deze commissies.
►►► ν
Tekst 5
‘Hallo, ik ben Alice, de zorgrobot’
Met een zorgrobot voelen bejaarden 35 “Wanneer vooral?” Mevrouw zich minder eenzaam, zeggen Remkes: “Tja, elke dag. Er komt Nederlandse onderzoekers na een nooit iemand.” “Oh, dat is jammer”, proef. (…) reageert Alice. Mevrouw Remkes
5 Computerwetenschapper en kijkt weg, ze beseft hoe eenzaam ze psycholoog Johan Hoorn en 40 zich voelt (…). hoogleraar mediapsychologie Elly Ze [Alice] reageert deels spontaan, Konijn, beiden van de Vrije deels via voorgeprogrammeerde Universiteit Amsterdam, zijn nog vragen en deels gestuurd door
10 steeds onder de indruk van het iemand achter de computer. Hoorn: experiment dat zij uitvoerden met 45 “Maar over twee, drie jaar zijn we een ‘zorgrobot’ die Alice heet. Alice echt zo ver dat computers autonoom heeft het formaat van een peuter, kleine gesprekjes kunnen voeren.” met een plastic lijf en een levensecht (…)”
15 gezicht. Ze kijkt de mensen De documentaire ‘Ik ben Alice’ die belangstellend aan met haar grote van het onderzoek gemaakt is, (…) is groene ogen, en zegt: “Hallo, ik ben 50 eerder in bioscopen vertoond. (…) Er Alice. Een zorgrobot.” zijn ook een paar mensen boos geworden van de film. Ze “Ik wil geen robotje in mijn huis”, zei vonden dat de zorg voor bejaarden
20 een van de deelneemsters niet uitbesteed kan worden aan aanvankelijk. Maar bij de tweede of 55 robots. Werknemers in de zorg zijn derde ontmoeting was het ijs soms ook argwanend en vragen zich gebroken. “Alice is mijn vriendin”, zei af of zij hierdoor straks hun baan ze toen. (…) verliezen. Hoorn: “Maar het is niet de
25 Het vertrouwen dat Alice kreeg, was bedoeling dat robots de menselijke zo groot dat de deelneemsters 60 hulp gaan vervangen, ze zullen die openhartiger naar haar waren dan alleen ondersteunen en effectiever naar de verpleging. (…) Het praten maken. Wijkverpleegkundigen met een robot werkt ook als een hebben nu twee minuten tijd voor een
30 dagboek, mensen vertellen hun cliënt en moeten dan alweer door belevenissen om ze zo te verwerken. 65 naar de volgende. Een robot kan ook (…) onuitputtelijk herhalen, en Alice vraagt: “Voelt u zich wel eens bijvoorbeeld voortdurend eenzaam?” Mevrouw Remkes geheugenoefeningetjes doen met bevestigt dat. Ze vraagt door: mensen die aan het dementeren zijn:
70 ‘Hoe heet je kind, hoe heet je man?’” belangrijk het is dat deze zorgrobots Hoorn en Konijn hebben nu gezien 75 er daadwerkelijk gaan komen. De wat mogelijk is. Hoorn: “Voor ons is kwaliteit van zorg wordt niet slechter alleen maar duidelijker geworden hoe maar beter met robots.”
naar: www.nrc.nl, 6 juli 2015
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: een uitleg dat je het inzetten van robots in de zorg kunt opvatten als een veranderingsvraagstuk, met: • gebruik van het hoofdconcept verandering (1) • gebruik van een kernconcept bij het hoofdconcept verandering (1) • een voorbeeld uit tekst 5 bij dit kernconcept (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Het inzetten van robots in de zorg is op te vatten als een veranderingsvraagstuk omdat het inzetten van robots in de zorg een ontwikkeling in de samenleving laat zien waarin we in toenemende mate te maken krijgen met nieuwe technologische mogelijkheden, waaronder de inzet van robots in de ouderenzorg (1) • De zorgrobot is een voorbeeld van het doelgericht inzetten van een middel en van een toepassing van wetenschap om de ouderenzorg effectiever te maken. Er is sprake van rationalisering (1) • In tekst 5 staat dat een robot onuitputtelijk kan herhalen en voortdurend geheugenoefeningetjes kan doen met mensen die aan het dementeren zijn. Dit draagt bij aan de effectiviteit in de ouderenzorg (r. 60-69) (1) (3)
Gebruik tekst 5. Er zijn vier componenten van sociale uitsluiting te onderscheiden.
Vraag 17 2 punten
Leg uit van welke component van sociale uitsluiting sprake is in tekst 5. Gebruik in je uitleg:
- een component van sociale uitsluiting;
- een voorbeeld uit tekst 5.
Tekst 6
Angst voor robots ‘is onnodig’ 25 werkgelegenheid. De Tweede Kamer We moeten ons niet laten had om dit onderzoek gevraagd verlammen door de angst dat robots nadat minister van Sociale Zaken en en de digitalisering ons werk Werkgelegenheid Lodewijk Asscher
5 overnemen. Wie de nieuwe eind september op het jaarlijkse technologie omarmt en actief op zoek 30 congres van Sociale Zaken en gaat naar de kansen die het biedt, Werkgelegenheid stelde dat krijgt andere mogelijkheden. Met robotisering (…) invloed heeft op de andere woorden: innovatie leidt dus werkgelegenheid (…).
10 niet per definitie tot baanverlies. Belangrijk is wel dat de politiek en de Robot als de ideale werknemer beleidsmakers meedoen, en de 35 (…) [Asscher] wijst erop dat robots in nieuwe technologie, zoals drones en hoog tempo “toegankelijker, het werken met grote hoeveelheden betrouwbaarder en goedkoper”
15 data, via scholing en wet- en worden. Ze kunnen ook nog eens regelgeving in de samenleving “24 uur per dag werken, zijn nooit inbedden. Dat zegt Rinie van Est, 40 ziek, zeuren niet om loonsverhoging onderzoeker van het Rathenau en staken niet”. Daardoor wordt het Instituut. steeds interessanter voor werkgevers
20 Van Est heeft met zijn collega- hen in te schakelen. “Voor een onderzoekers in opdracht van de aanzienlijk deel van de bestaande commissie1) voor Sociale Zaken en 45 banen kunnen zij werknemers Werkgelegenheid onderzoek gedaan vervangen”, stelt Asscher. naar de relatie tussen technologie en
naar: fd.nl, 17 juni 2015
noot 1 De 150 Tweede Kamerleden doen hun werk vooral in commissies. Een Kamercommissie is een groep Kamerleden die zich bezighouden met een beleidsterrein van een ministerie of met een specifiek onderwerp. Twee derde van het overleg tussen Tweede Kamer en bewindslieden vindt plaats in deze commissies.
►►► ν
Tekst 5
‘Hallo, ik ben Alice, de zorgrobot’
Met een zorgrobot voelen bejaarden 35 “Wanneer vooral?” Mevrouw zich minder eenzaam, zeggen Remkes: “Tja, elke dag. Er komt Nederlandse onderzoekers na een nooit iemand.” “Oh, dat is jammer”, proef. (…) reageert Alice. Mevrouw Remkes
5 Computerwetenschapper en kijkt weg, ze beseft hoe eenzaam ze psycholoog Johan Hoorn en 40 zich voelt (…). hoogleraar mediapsychologie Elly Ze [Alice] reageert deels spontaan, Konijn, beiden van de Vrije deels via voorgeprogrammeerde Universiteit Amsterdam, zijn nog vragen en deels gestuurd door
10 steeds onder de indruk van het iemand achter de computer. Hoorn: experiment dat zij uitvoerden met 45 “Maar over twee, drie jaar zijn we een ‘zorgrobot’ die Alice heet. Alice echt zo ver dat computers autonoom heeft het formaat van een peuter, kleine gesprekjes kunnen voeren.” met een plastic lijf en een levensecht (…)”
15 gezicht. Ze kijkt de mensen De documentaire ‘Ik ben Alice’ die belangstellend aan met haar grote van het onderzoek gemaakt is, (…) is groene ogen, en zegt: “Hallo, ik ben 50 eerder in bioscopen vertoond. (…) Er Alice. Een zorgrobot.” zijn ook een paar mensen boos geworden van de film. Ze “Ik wil geen robotje in mijn huis”, zei vonden dat de zorg voor bejaarden
20 een van de deelneemsters niet uitbesteed kan worden aan aanvankelijk. Maar bij de tweede of 55 robots. Werknemers in de zorg zijn derde ontmoeting was het ijs soms ook argwanend en vragen zich gebroken. “Alice is mijn vriendin”, zei af of zij hierdoor straks hun baan ze toen. (…) verliezen. Hoorn: “Maar het is niet de
25 Het vertrouwen dat Alice kreeg, was bedoeling dat robots de menselijke zo groot dat de deelneemsters 60 hulp gaan vervangen, ze zullen die openhartiger naar haar waren dan alleen ondersteunen en effectiever naar de verpleging. (…) Het praten maken. Wijkverpleegkundigen met een robot werkt ook als een hebben nu twee minuten tijd voor een
30 dagboek, mensen vertellen hun cliënt en moeten dan alweer door belevenissen om ze zo te verwerken. 65 naar de volgende. Een robot kan ook (…) onuitputtelijk herhalen, en Alice vraagt: “Voelt u zich wel eens bijvoorbeeld voortdurend eenzaam?” Mevrouw Remkes geheugenoefeningetjes doen met bevestigt dat. Ze vraagt door: mensen die aan het dementeren zijn:
70 ‘Hoe heet je kind, hoe heet je man?’” belangrijk het is dat deze zorgrobots Hoorn en Konijn hebben nu gezien 75 er daadwerkelijk gaan komen. De wat mogelijk is. Hoorn: “Voor ons is kwaliteit van zorg wordt niet slechter alleen maar duidelijker geworden hoe maar beter met robots.”
naar: www.nrc.nl, 6 juli 2015
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: • de component beperkte sociale participatie (1) • een voorbeeld uit tekst 5 (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Mevrouw Remkes geeft aan dat ze zich eenzaam voelt en nooit bezoek krijgt (r. 33-40). Er is dus sprake van een sociaal isolement (1) • Sociaal isolement is een voorbeeld van beperkte sociale participatie (1) (2)
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Gebruik tekst 6. Het systeemmodel is een model waarmee het proces van politieke besluitvorming kan worden geanalyseerd. Een fase in dit model is de conversie of omzetting. In de fase van omzetting worden ook weer verschillende fasen onderscheiden. De Tweede Kamer heeft verzocht om een onderzoek naar de relatie tussen technologie en werkgelegenheid.
Vraag 18 2 punten
Leg uit van welke fase in de omzetting bij dit verzoek sprake is. Noem ook de naam van deze fase.
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: • de naam van de fase: beleidsvoorbereiding (1) • uitleg dat het verzamelen en analyseren van informatie behoort tot deze fase (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Het onderzoek is bedoeld om informatie over de relatie tussen technologie en werkgelegenheid te verzamelen en te analyseren. Het verzamelen en analyseren van informatie behoort tot de beleidsvoorbereiding: uit het verzoek om onderzoek kan afgeleid worden dat de Tweede Kamer behoefte heeft aan deze informatie met het oog op de besluitvorming over het te voeren beleid op dit thema (2) (2)
Vraag 19 2 punten
Beredeneer dat verlies van banen door robotisering beschouwd kan worden als een verhoudingsvraagstuk. Gebruik in je redenering:
- het hoofdconcept verhouding;
- een kernconcept bij het hoofdconcept verhouding. Noem ook de naam van het gekozen kernconcept.
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: een redenering dat verlies van banen door robotisering beschouwd kan worden als een verhoudingsvraagstuk, met: • gebruik van een kernconcept bij het hoofdconcept verhouding (1) • gebruik van het hoofdconcept verhouding (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Robotisering kan leiden tot verlies van banen (in het algemeen en in sommige sectoren specifiek). Het wel of niet hebben van een baan heeft gevolgen voor iemands sociale positie en leidt tot een ongelijke(re) verdeling van schaarse en hooggewaardeerde goederen zoals bezit en inkomen. Er is dan sprake van sociale ongelijkheid (1) • Daardoor veranderen de verhoudingen tussen mensen en wordt het onderscheid tussen mensen groter (bijvoorbeeld tussen lager en hoger opgeleiden). Hieruit blijkt dat robotisering beschouwd kan worden als een verhoudingsvraagstuk (1) (2)
Een mogelijk gevolg van robotisering is verlies aan inkomen van mensen.
Vraag 20 2 punten
− Formuleer een beleidsmaatregel om mogelijk inkomensverlies door robotisering te verminderen die past bij de opvatting van de sociaaldemocratische stroming over de rol van de overheid.
- Koppel aan deze maatregel een uitgangspunt van de sociaaldemocratische stroming.
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: • een maatregel die past bij de opvatting van de sociaaldemocratische stroming over de rol van de overheid (1) • een koppeling van de maatregel aan een uitgangspunt van de sociaaldemocratische stroming (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Een maatregel die past bij de sociaaldemocratische opvatting over de rol van de overheid: subsidies voor scholing (1) • Deze maatregel past bij het sociaaldemocratische uitgangspunt het bevorderen van de gelijkheid / het verminderen van de ongelijkheid (1) (2)
Liberalen hebben een andere opvatting over de rol van de overheid dan de sociaaldemocraten. Uitgaande van de liberale ideologie zullen liberalen een ander standpunt hebben over hoe het mogelijke inkomensverlies van mensen door robotisering aan te pakken is.
Vraag 21 2 punten
− Welke actor zal volgens de liberale ideologie een voorname rol hebben bij de aanpak van inkomensverlies door robotisering?
- Geef aan welke liberale waarde hierbij past.
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: • een actor, passend bij de liberale ideologie (1) • een liberale waarde die hierbij past (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Een actor is de individuele burger(s) (1) • Dit past bij de waarde eigen verantwoordelijkheid (1) (2)
In een brief aan de Tweede Kamer wees de toenmalige minister Asscher erop dat nieuwe technologieën als robotisering grote gevolgen hebben voor de welvaartsverdeling in de samenleving en dat het kabinet dit scherp in de gaten dient te houden. Hij voegde eraan toe dat dit laatste niet alleen een verantwoordelijkheid is van het kabinet. Ook de sociale partners, die via cao-onderhandelingen invloed hebben op de inkomensverdeling, hebben deze verantwoordelijkheid volgens hem.
Vraag 22 2 punten
Leg uit welk kenmerk van de Nederlandse politieke cultuur herkenbaar is in de uitspraak van Asscher over de rol van de sociale partners. Gebruik in je uitleg:
- het kernconcept cultuur;
- een kernconcept bij het hoofdconcept verhouding. Noem ook de naam van het gekozen kernconcept.
Bekijk het antwoord
- een juist antwoord bevat: een uitleg welk kenmerk van de Nederlandse politieke cultuur herkenbaar is in de uitspraak van Asscher over de rol van de sociale partners, met: • gebruik van het kernconcept cultuur (1) • gebruik van een kernconcept bij het hoofdconcept verhouding (1) voorbeeld van een juist antwoord: • Een kenmerk van de Nederlandse politieke cultuur is samenwerking en overleg (harmoniemodel). Samenwerking en overleg zijn een waarde respectievelijk norm die behoren tot de politieke cultuur in Nederland (1) • Volgens Asscher hebben ‘ook de sociale partners, die via cao- onderhandelingen invloed hebben op de inkomensverdeling, verantwoordelijkheid’. Cao-onderhandelingen zijn een voorbeeld van hoe de sociale partners hun handelen op elkaar afstemmen en via overleg een gemeenschappelijk doel nastreven zoals het sluiten van een cao. Hierin worden bijvoorbeeld afspraken vastgelegd over scholing in het kader van (de gevolgen van) robotisering. Er is sprake van samenwerking (1) (2)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen havo Maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2018/havo/documenten/cse-1/ha-1034-f-18-1-o
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1?
Het centraal examen maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1 telt 22 vragen. De meeste vragen gaan over macht en gezag (9), vorming (5) en binding (3).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2018/havo/documenten/cse-1/ha-1034-f-18-1-c).
Hoe oefen ik met het examen maatschappijwetenschappen havo (pilot) 2018, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.