Oefentoets Nederlands havo 5

15 vragen, 25 punten, ongeveer 80 minuten. Onderwerpen: Leesvaardigheid · Argumentatie · Tekstverbanden en signaalwoorden · Samenvatten · Tekstsoorten en tekstdoelen.

Bijgewerkt

Kort antwoord

Deze oefentoets Nederlands voor havo 5 heeft 15 vragen, 25 punten, ongeveer 80 minuten. De onderwerpen: leesvaardigheid; argumentatie; tekstverbanden en signaalwoorden; samenvatten; tekstsoorten en tekstdoelen. Je maakt hem online, zonder account. Het AI-model kijkt hem na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Maak deze oefentoets

De vragen

Tekst 1: Doe het licht eens uit

(1) Vraag een kind dat in een Nederlandse stad opgroeit wanneer het voor het laatst de Melkweg heeft gezien, en de kans is groot dat je een verbaasde blik terugkrijgt. De Melkweg? Die kennen veel stadskinderen alleen van een foto of van een vakantie in de bergen. Boven hun eigen huis zien ze 's nachts een oranje gloed met hier en daar een enkele ster. Dat vinden ze heel gewoon, want ze hebben nooit iets anders gekend.

(2) Toch is die oranje gloed allesbehalve gewoon. Nederland hoort bij de sterkst verlichte landen ter wereld. Straatlantaarns, kantoren waar de hele nacht het licht brandt, reclameborden, kassen en sportvelden zorgen samen voor zoveel licht dat het in grote delen van het land nooit echt donker wordt. Dat verschijnsel heet lichtvervuiling. Het woord klinkt overdreven, maar het is goed gekozen. Net als vervuild water of vervuilde lucht heeft te veel licht gevolgen die we lang niet hebben willen zien.

(3) De eerste slachtoffers zijn dieren. Veel insecten worden onweerstaanbaar aangetrokken door lampen. Ze cirkelen eromheen tot ze uitgeput neervallen en komen daardoor niet meer toe aan het bestuiven van planten. Trekvogels die 's nachts vliegen, oriënteren zich op de sterren en raken boven verlichte steden de weg kwijt. Sommige soorten vleermuizen mijden licht juist. Zij durven een verlichte straat niet over te steken, zodat een rij lantaarnpalen voor hen werkt als een muur.

(4) Ook mensen hebben last van al dat licht. Ons lichaam maakt in het donker het hormoon melatonine aan, dat ons helpt om in slaap te vallen. Wie in een slaapkamer ligt waar het licht van een lantaarnpaal of een reclamebord door de gordijnen schijnt, maakt daar minder van aan. Zo iemand slaapt slechter, en wie lange tijd slecht slaapt, heeft meer kans op klachten als vermoeidheid en somberheid.

(5) Bovendien kost al dat licht veel geld. Straatverlichting is voor veel gemeenten een van de grootste posten op hun energierekening. Een flink deel van dat licht schijnt niet eens op de straat, maar opzij of omhoog, de lucht in. Daar heeft niemand er iets aan. Een gemeente die wil bezuinigen, kan dus letterlijk beginnen met omhoog kijken.

(6) Wie pleit voor minder licht, krijgt bijna altijd hetzelfde bezwaar te horen: in het donker is het onveilig. Dat bezwaar is begrijpelijk. Een donkere straat voelt bedreigend, zeker voor wie 's avonds laat alleen naar huis fietst. Maar een gevoel is nog geen feit. Onderzoek in verschillende Europese steden heeft geen duidelijk verband gevonden tussen minder straatverlichting en meer inbraken of geweld. Daar komt bij dat licht twee kanten op werkt: het helpt een voorbijganger om te zien wat er gebeurt, en een inbreker net zo goed om te zien wat hij doet.

(7) Dat betekent niet dat alle lampen uit moeten. Op drukke kruispunten, bij fietstunnels en op stations is goede verlichting wel degelijk nodig. Daar gaat het ook niet om. Het gaat om de duizenden lantaarnpalen die de hele nacht op volle sterkte branden langs straten waar na middernacht nauwelijks iemand komt. Wie weleens 's nachts langs een fel verlicht bedrijventerrein is gefietst, weet hoe dat eruitziet: overal licht en nergens een mens die er iets aan heeft.

(8) De oplossingen liggen voor de hand en zijn niet eens duur. Lantaarnpalen kunnen na middernacht worden gedimd tot een kwart van hun sterkte. Met een bewegingssensor gaat een lamp pas feller branden als er iemand aankomt. En een goed ontworpen lamp schijnt alleen naar beneden, op de stoep en de weg, en niet de lucht in. Waar zulke lampen al staan, zien bewoners het verschil nauwelijks. De gemeente ziet het wel: op de energierekening.

(9) Ook bedrijven moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Een kantoor dat 's nachts leeg is, hoeft niet verlicht te zijn, en een reclamebord dat om drie uur 's nachts brandt, wordt door niemand gelezen. Gemeenten kunnen met bedrijven afspreken dat die verlichting buiten openingstijden uitgaat. Dan moeten ze wel controleren of die afspraak wordt nagekomen, want een afspraak waar niemand op let, verandert niets.

(10) Het donker is geen probleem dat we met steeds meer lampen moeten oplossen. Het is iets waardevols dat we langzaam kwijtraken, zonder dat we het merken. Een gemeente die slimmer met licht omgaat, bespaart geld, geeft dieren hun nacht terug en laat haar inwoners beter slapen. En wie weet kijkt een kind in de stad dan ooit weer omhoog en ziet het de Melkweg boven het eigen huis.

Vraag 1 1 punt

Lees tekst 1. Welke functie hebben alinea 1 en 2 in tekst 1?

  1. A Ze geven het standpunt van de schrijver en de belangrijkste argumenten daarvoor.
  2. B Ze weerleggen een veelgehoord bezwaar tegen minder straatverlichting.
  3. C Ze openen met een herkenbaar voorbeeld en noemen het probleem.
  4. D Ze beschrijven hoe de straatverlichting in Nederland is toegenomen.

Vraag 2 2 punten

Je kunt tekst 1 na de inleiding (alinea 1 en 2) verdelen in drie opeenvolgende delen, gevolgd door een slot (alinea 10): - deel 1: de nadelen van te veel kunstmatig licht - deel 2: een bezwaar tegen minder licht en de reactie van de schrijver daarop - deel 3: maatregelen voor gemeenten en bedrijven Bij welke alinea begint deel 2, en bij welke alinea begint deel 3? Neem de nummers over en zet je antwoord erachter. Deel 2 begint bij alinea ...(1)... . Deel 3 begint bij alinea ...(2)... .

Vraag 3 2 punten

'Het woord klinkt overdreven, maar het is goed gekozen.' (alinea 2) Leg uit waarom het woord 'lichtvervuiling' volgens de schrijver goed gekozen is. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 25 woorden.

Vraag 4 2 punten

Noem twee manieren waarop dieren volgens alinea 3 last hebben van kunstmatig licht.

Vraag 5 1 punt

Alinea 4 begint met 'Ook mensen hebben last van al dat licht.' Welk verband is er tussen alinea 3 en alinea 4?

  1. A een opsommend verband: alinea 4 noemt nog een nadeel van kunstmatig licht.
  2. B een conclusieverband: alinea 4 trekt een slotsom uit de voorbeelden in alinea 3
  3. C een tegenstellend verband: alinea 4 noemt juist een voordeel van licht voor mensen
  4. D een oorzakelijk verband: alinea 4 beschrijft het gevolg van wat in alinea 3 staat

Vraag 6 2 punten

In alinea 6 noemt de schrijver eerst een bezwaar tegen minder licht en reageert hij daarna op dat bezwaar. - Citeer het signaalwoord waarmee de schrijver zijn reactie op het bezwaar inleidt. - Welk soort verband geeft dit signaalwoord aan?

Vraag 7 1 punt

'Een donkere straat voelt bedreigend, zeker voor wie 's avonds laat alleen naar huis fietst.' (alinea 6) Welke functie heeft deze zin in alinea 6?

  1. A Hij weerlegt het bezwaar dat het in het donker onveilig is.
  2. B Hij geeft een voorbeeld van de gevolgen van lichtvervuiling.
  3. C Hij trekt een conclusie uit het onderzoek in Europese steden.
  4. D Hij legt uit waarom mensen het bezwaar begrijpelijk vinden.

Vraag 8 2 punten

Met welke twee argumenten weerlegt de schrijver in alinea 6 het bezwaar dat het in het donker onveilig is? Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 30 woorden.

Vraag 9 1 punt

In alinea 7 maakt de schrijver zijn standpunt kleiner: niet alle lampen hoeven uit. Citeer de zin uit alinea 7 waarin de schrijver aangeeft om welke verlichting het hem wél gaat. Noteer het eerste en het laatste woord van die zin.

Vraag 10 2 punten

Noem twee maatregelen die de schrijver in alinea 8 voorstelt om de straatverlichting te verminderen.

Vraag 11 1 punt

Welke zin geeft de hoofdgedachte van tekst 1 het best weer?

  1. A Minder straatverlichting leidt tot meer onveiligheid, dus moeten gemeenten niet op hun energierekening besparen.
  2. B Te veel kunstmatig licht schaadt dieren en mensen en kost geld, dus moet er 's nachts slimmer met licht worden omgegaan.
  3. C Lichtvervuiling is een groot probleem voor insecten, trekvogels en vleermuizen, dus moeten alle lantaarnpalen 's nachts uit.
  4. D Kinderen in de stad kennen de sterrenhemel niet meer, omdat Nederland een van de sterkst verlichte landen ter wereld is.

Vraag 12 3 punten

Je wilt tekst 1 samenvatten voor een klasgenoot die de tekst niet heeft gelezen. Vat samen welke drie nadelen van te veel kunstmatig licht de schrijver noemt en wat er volgens hem moet gebeuren. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 40 woorden.

Tekst 2: Een gevoel heeft ook gevolgen

Een lezer reageert op het artikel 'Doe het licht eens uit' (tekst 1).

(1) Met veel in het artikel 'Doe het licht eens uit' ben ik het van harte eens. Dat insecten, trekvogels en vleermuizen last hebben van onze lampen, wist ik niet, maar het verbaast me ook niet. En een reclamebord dat midden in de nacht brandt voor een lege straat, vind ik net zo zonde als de schrijver. Op één punt maakt het artikel het zich echter te makkelijk.

(2) 'Een gevoel is nog geen feit', schrijft de schrijver over mensen die zich in het donker onveilig voelen. Voor de cijfers over inbraken en geweld klopt dat misschien. Maar wie zich op een donkere fietsroute niet veilig voelt, past zijn gedrag daarop aan. Hij fietst om, blijft 's avonds thuis of laat zich ophalen. Een gevoel van onveiligheid heeft dus wel degelijk gevolgen, ook als er nooit iets gebeurt. Wie dat afdoet als 'alleen een gevoel', neemt een groot deel van de inwoners niet serieus.

(3) Ik werk zelf in een ziekenhuis en fiets na een avonddienst regelmatig om één uur 's nachts naar huis. Ik heb collega's die na een paar donkere winters de auto zijn gaan nemen, terwijl ze het fietsen eigenlijk missen. Dat is precies het omgekeerde van wat de schrijver wil. Meer auto's op de weg betekent meer energieverbruik, en ook koplampen geven licht.

(4) Daarom stel ik voor om niet alleen naar de lampen te kijken, maar ook naar de mensen die ze gebruiken. Laat de gemeente per straat of fietsroute aan de bewoners vragen of het licht 's nachts omlaag mag. Begin bovendien op plekken waar 's nachts echt niemand komt, zoals bedrijventerreinen en kantoorparken. En kies op fietsroutes voor een bewegingssensor in plaats van een lamp die de hele nacht gedimd blijft. Zo krijgen dieren hun nacht terug, zonder dat mensen hun fiets laten staan.

Vraag 13 2 punten

Lees tekst 2. De schrijver van tekst 2 is het op één punt oneens met tekst 1. Neem de nummers over en zet je antwoord erachter. De schrijver van tekst 2 reageert met zijn bezwaar op alinea ...(1)... van tekst 1. Volgens hem klopt de redenering daar niet, omdat ...(2)... . Gebruik voor onderdeel 2 niet meer dan 30 woorden.

Vraag 14 2 punten

Volgens de schrijver van tekst 2 kan minder licht juist leiden tot iets wat de schrijver van tekst 1 niet wil. Leg deze redenering uit. Baseer je antwoord op alinea 3 van tekst 2. Geef antwoord in een of meer volledige zinnen en gebruik voor je antwoord niet meer dan 30 woorden.

Vraag 15 1 punt

Wat doet de schrijver van tekst 2 vooral?

  1. A Hij geeft vooral aanvullende informatie over de gevolgen van kunstmatig licht voor dieren in het natuurgebied.
  2. B Hij is het grotendeels eens met tekst 1, maar is kritisch op de weerlegging en stelt een andere aanpak voor.
  3. C Hij wijst het standpunt van tekst 1 af en pleit voor meer straatverlichting op fietsroutes en andere drukke plekken.
  4. D Hij vertelt over zijn eigen nachtelijke fietstochten om de lezer te vermaken en mee te laten leven.

Maak deze oefentoets

Onderwerpen

Zo werkt het

  1. Vul je naam en twee e-mailadressen in

    Je eigen adres en dat van je docent. Een account heb je niet nodig.

  2. Maak de toets online

    Open vragen typ je in, bij meerkeuzevragen kies je een antwoord.

  3. Krijg je punten en feedback

    Het AI-model kijkt je antwoorden na en je docent keurt het resultaat goed. Daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.

Andere oefentoetsen Nederlands havo

Alle oefentoetsen Nederlands, de eindexamens met antwoorden en de examenonderwerpen staan op de pagina Nederlands oefenen.

Veelgestelde vragen

Waar vind ik een oefentoets Nederlands voor havo 5?

Op deze pagina. Je maakt de oefentoets Nederlands havo 5 online op toetschecker.nl, zonder account, en krijgt per vraag je punten en feedback.

Wie kijkt de oefentoets na?

Het AI-model van ToetsChecker kijkt je antwoorden na volgens het correctiemodel van de toets. Je docent keurt het resultaat goed, daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.

Staan de antwoorden erbij?

De antwoorden krijg je na het nakijken, samen met de feedback per vraag. Zo maak je de toets eerst zelf, net als een echte toets.