Eindexamen management en organisatie vwo 2018, tijdvak 1: vragen en antwoorden

In deze opgave is de btw 21%.

George & Jim bv is een Amsterdams atelier dat kleding ontwerpt en produceert voor de top van de markt. George & Jim levert prêt-à-porter aan winkels in verschillende Europese hoofdsteden én maakt haute couture op bestelling in het atelier.

Ten behoeve van de bepaling van de kostprijs van kleding in 2018 maakt George & Jim gebruik van de verfijnde opslagmethode. George & Jim baseert zich hierbij op onderstaande standaardgegevens uit 2017.

gegevens 2017 (bedragen exclusief btw) omzet € 8.270.000 directe kosten:

• loonkosten € 900.000
• materiaalkosten € 1.500.000 indirecte kosten:
• loonkosten 38% van de directe loonkosten
• atelierkosten 16% van de directe materiaalkosten
• verkoopkosten € 1.320.000
• dotatie voorziening 8% van de omzet winstmarge 40% van de omzet

De verkoopkosten worden uitgedrukt in een percentage van de totale directe kosten.

George & Jim doteert ieder jaar aan een voorziening.

Voor de uitreiking van een publieksprijs in juni 2018 heeft een Bekende Nederlander (“BN’er”) een avondjurk besteld bij George & Jim.

• Aan deze jurk zal 40 uur directe arbeid à € 50 per uur besteed worden.
• In deze jurk zal € 1.500 aan direct materiaal verwerkt worden.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4.

Johan en Gert zijn eigenaren van transportbedrijf Opweg vof. Opweg bezit twee vrachtwagens: een MAN en een Scania. Opweg heeft veel last gehad van de crisis van de afgelopen jaren. Het aantal opdrachten nam flink af en dat zette de winstgevendheid van de onderneming de laatste jaren onder druk.

In de balansen (zie informatiebron 1) is de post Winstsaldo opgenomen.

Ondanks de tegenvallende winst over 2017 hebben Johan en Gert voldoende privé-opnames kunnen doen om van te kunnen leven. Er zijn in

2017 geen privé-stortingen gedaan.

Nu de economie wat aantrekt, durft Opweg weer te investeren. Om goed voorbereid te zijn op de toenemende vraag naar vervoer, wordt het tijd om één van de twee vrachtwagens op 31 december 2017 te verkopen. In plaats daarvan schaft Opweg op 1 januari 2018 een nieuwe vrachtwagen, een Mercedes-Benz, aan. Deze Mercedes-Benz heeft een grotere capaciteit en lagere verbruikskosten.

In 2017 vinden geen andere veranderingen plaats in de posten Vrachtwagens en Afschrijving vrachtwagens.

Besloten wordt de MAN te vervangen per 1 januari 2018, omdat deze vrachtwagen een kortere resterende levensduur heeft dan de Scania. De Scania heeft op 1 januari 2018 een resterende levensduur van twee jaar.

Opweg verkoopt op 31 december 2017 de MAN voor € 31.460 inclusief 21% btw. Het bedrag wordt op 31 december 2017 per bank ontvangen.

Opweg wil voor de financiering van de Mercedes-Benz, inclusief het Safety Pack Classic, twee opties onderzoeken (zie informatiebron 3):

a kopen en een lening met een looptijd van 5 jaar afsluiten bij de Volksbank b leasen gedurende 5 jaar bij Mercedes-Benz Leasing

Opweg zal kiezen voor de optie waarbij over de totale looptijd de laagste interestkosten worden gerekend.

Optie a

De Volksbank stelt dat het interestpercentage van de lening afhankelijk is van de hoogte van de lening én de solvabiliteit van Opweg (zie informatiebron 4). De solvabiliteit wordt berekend op basis van de balans na verwerking van de volgende drie transacties:

• de verkoop van de MAN
• de aankoop van de Mercedes-Benz
• de lening van € 130.000 bij de Volksbank

Alle bijbehorende ontvangsten en uitgaven worden per bank voldaan. De balansposten Te vorderen btw en Te betalen btw worden aan het eind van het eerste kwartaal in 2018 met de Belastingdienst verrekend.

Optie b

Bij optie b wordt gebruikgemaakt van een financiering, gebaseerd op een leaseconstructie waarbij Opweg direct economisch eigenaar wordt van de Mercedes-Benz (zie informatiebron 3).

Conclusie

Pain Plesant bv is een bakkerij die gespecialiseerd is in het bakken van Frans brood. Over het vierde kwartaal van 2018 wil Pain Plesant een liquiditeitsbegroting opstellen.

Gegeven is:

debet Balans per 30 september 2018 credit (getallen x € 1) Ovens en Machines 250.000 Eigen vermogen 90.950 Voorraad 12.000 4% Lening 180.000 Debiteuren 33.920 Te betalen interest 6.600 Te vorderen btw 2.130 Te betalen btw 5.760 Vooruitbetaalde verzekeringspremie 360 Winstsaldo 29.900 Triodos Bank 14.000 Kas 800 313.210 313.210

Verwachtingen over het vierde kwartaal van 2018:

• De omzet is € 180.000 exclusief 6% btw. De omzet wordt gelijkmatig over het kwartaal behaald. Twintig procent van de omzet wordt contant ontvangen. De krediettermijn voor debiteuren is één maand.
• Alle inkopen worden contant betaald.
• De inkoopwaarde van de omzet is 25% van de omzet.
• De voorraad per 31 december 2018 is € 15.000 exclusief 6% btw.
• Op 1 november vindt de jaarlijkse aflossing plaats van € 20.000 op de 4% Lening. De interest wordt jaarlijks op 1 november achteraf betaald.
• Voor de boekhouder wordt per 1 december 2018 een nieuwe laptop aangeschaft voor € 726 inclusief 21% btw. Op de laptop wordt jaarlijks € 200 afgeschreven.
• De verzekeringspremie voor 2019 wordt op 31 december 2018 vooruitbetaald. Het premiebedrag blijft ongewijzigd ten opzichte van 2018. Er is geen btw over de verzekeringspremie verschuldigd.
• Aan overige kosten wordt maandelijks € 19.000 betaald. Er is geen btw over de overige kosten verschuldigd.
• De btw over een kwartaal wordt eerst gesaldeerd en vervolgens verrekend met de Belastingdienst in de eerste maand volgend op het kwartaal.

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Kroos bv produceert zwembaden, onder andere het model Salerno. Kroos rekent de constante fabricagekosten door in een machine-uurtarief. Bij de bepaling van het machine-uurtarief van 2018 rekent Kroos met het normale aantal productieve werkdagen. Dat zijn werkdagen waarop wordt geproduceerd. Op niet-productieve werkdagen is sprake van schoonmaak, reparatie, onderhoud, etcetera.

Voorcalculatie

Voorcalculatorische gegevens over 2018 normaal aantal productieve werkdagen per jaar 216 normaal totaal aantal productieve uren per werkdag 14 totale constante fabricagekosten per jaar € 1.360.800

In week 2 van 2018 heeft Kroos gepland om gedurende vijf werkdagen baden van het model Salerno te produceren. De standaardfabricagekostprijs van model Salerno is als volgt samengesteld:

kostensoort aantal eenheden prijs per eenheid variabel

• grondstof 12 kg €8
• loon 2 € 42 uur 3 constant
• machinekosten 1 zie vraag 15 uur 2

Nacalculatie

Na afloop van week 2 presenteert de controller de nacalculatorische gegevens over de productie van week 2.

− productie: 130 baden model Salerno

• grondstofverbruik: 1.573 kg, met een inkoopwaarde van in totaal € 12.505,35
• lonen: 90 uur, waarvoor in totaal € 3.798 is berekend
• aantal machine-uren: 67
• geen prijsverschil op de machine-uren

Hieronder is een grafiek die in het algemeen het verband tussen een bezettingsresultaat (lijn B) en een efficiencyresultaat (lijn E) schetst.

resultaat x€1 B

0

uren

E

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 tot en met 7.

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Na het schandaal met de sjoemelsoftware in dieselauto’s in 2015 heeft de Europese Unie de milieu-eisen aangescherpt. Zo is eind 2015 de installatie van een kappasonde in personenauto’s verplicht gesteld. Een kappasonde is een elektronisch apparaat dat de uitstoot van verbrandingsmotoren (diesel, benzine, lpg) aanzienlijk kan verminderen.

Tropol bv in Helmond is één van de producenten van deze kappasonde. Tropol heeft op 1 januari 2016 een licentie gekocht van een ingenieursbureau om de kappasonde gedurende 10 jaar te mogen produceren.

Voorcalculatie over 2016

In informatiebron 5 staan gegevens over de markt van personenauto’s en de verwachte afzet van Tropol in 2016.

De verwachte afzet in 2016 geldt voor Tropol als de verwachte productie en als de normale productie en normale afzet in de periode 2016 tot en met 2025. Ten behoeve van de productie van de kappasonde heeft Tropol per

1 januari 2016 een gespecialiseerde machine in gebruik genomen, de CNC31 (zie informatiebron 6). In de uitwerkbijlage van vraag 22 staan gegevens over de variabele kosten en de verkoopprijs.

Nacalculatie over 2016

Eind 2016 zijn de volgende gegevens bekend:

• Slechts 85% van de verwachte afzet is behaald.
• De verkoopprijs is gelijk gebleven.
• Er is geen sprake van prijs- en efficiencyresultaten.

“De gerealiseerde nettowinst over 2016 is a met minder dan 15% lager b 15% lager c meer dan 15% lager dan de verwachte nettowinst over 2016.”

Toekomst na 2016

Bij presentatie van de gerealiseerde cijfers van het eerste kwartaal van

2017 blijkt de afzet nog verder te zijn gedaald. Marktonderzoek wijst erop dat de vraag naar kappasondes afneemt, omdat de auto-industrie versneld overschakelt op de productie van elektrische auto’s. Het totale aanbod van kappasondes blijft gelijk, waardoor de marktprijs zal gaan dalen. In de lente van 2017 onderzoekt de directie van Tropol twee opties voor de periode na 1 januari 2018. Tropol zal kiezen voor die optie met de hoogste netto contante waarde per 1 januari 2018.

Optie 1: Meebuigen met de markt

De prijs van de kappasonde verlagen en zo de vraag vergroten. De netto contante waarde van optie 1 per 1 januari 2018 is € 56.057.

Optie 2: Een vlucht naar voren

Investeren in een aanpassing van de CNC31 zodat deze in staat is een accumulus kan maken. Een accumulus is een onderdeel dat de actieradius van elektrische auto’s kan vergroten. Tropol zal bij optie 2 een aparte divisie oprichten (zie informatiebron 7).

Tony’s Chocolonely verkoopt “slaafvrije” chocoladerepen. Sinds 2006 staat Tony’s Chocolonely ingeschreven bij de Kamer van Koophandel onder de naam Tony’s Factory bv.

Het boekjaar bij Tony’s Chocolonely loopt van 1 oktober tot en met

30 september. Hieronder staan de balansen per 30 september van 2016 en 2017.

Balans 30 september 30 september

2017 2016 Debet Immateriële vaste activa 138.037 198.060 Materiële vaste activa 271.975 176.094 Voorraad repen 1.860.049 808.060 Debiteuren 2.468.362 1.265.289 Overige vorderingen 108.037 44.099 Liquide middelen 43.226 31.074 Totaal 4.889.686 2.522.676

Credit Aandelenkapitaal 32.000 32.000 Agioreserve 314.125 314.125 Herwaarderingsreserve 35.227 45.035 Algemene reserve 428.159 89.672 809.511 480.832 Rekening-courantkrediet 985.590 155.017 Crediteuren 2.145.232 1.374.469 Belastingen en premies 193.066 140.751 Te betalen interest 105.818 45.099 Overige schulden 650.469 326.508 4.080.175 2.041.844 Totaal 4.889.686 2.522.676

bron: www.tonyschocolonely.com (aangepast)

Alle aandelen Tony’s Factory bv waren geplaatst op 1 september 2006 tegen eenzelfde emissiekoers. De nominale waarde van een aandeel Tony’s Factory is € 0,50.

Door de enorme groei van de vraag naar de repen van Tony’s Chocolonely heeft het bedrijf veel moeten investeren in voorraden. Het grootste deel van deze voorraden is gefinancierd met kort vreemd vermogen.

Van het kort vreemd vermogen heeft het rekening-courantkrediet een hoog interestpercentage. De directie stelt voor om aandelen per 1 oktober 2017 uit te geven en met de opbrengst van de emissie af te lossen op het rekening-courantkrediet. De aandeelhouders oordelen negatief over het voorstel van de directie.