Eindexamen natuur- en scheikunde I vmbo-bb 2024, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Emma drinkt frisdrank uit een blikje. Daarna gooit ze het lege blikje bij het afval.

Op het blikje staat dit symbool:

hergebruikt

Het lege blikje wordt volgens het logo gestort .

verbrand

In een metaalsmelterij worden aluminium blikjes verwerkt in een grote oven.

Aluminium smelt bij een temperatuur van …………. °C.

In de oven verandert aluminium van fase.

gasvormige Bij het smelten gaat aluminium over naar de vloeibare fase.

vaste

Van aluminium kun je ook pannen maken.

wel niet belangrijk belangrijk geleiding van warmte verspaanbaarheid

Soms kan voedsel in een pan aanbranden. Dan kan de pan met een speciale reiniger worden schoongemaakt. Op de verpakking van de reiniger staat het volgende pictogram:

Sean fietst iedere dag naar zijn werk.

Tijdens het fietsen meet een smartwatch de afstand en tijd tijdens de rit.

.................................................................................................................

.................................................................................................................

.................................................................................................................

Sean fietst met een constante snelheid.

A B C

wel van niet van invloed invloed een glad wegdek luisteren naar muziek een zwaar beladen fiets

In de winter gebruikt Sean winterbanden op zijn fiets.

Op een glad wegdek merkt Sean goed het verschil in remweg tussen de zomerband en de winterband.

Je ziet de remweg van de fiets met verschillende banden.

Sean rijdt met een snelheid van 25 km/h. Plotseling moet hij remmen en komt tot stilstand.

.................................................................................................................

.................................................................................................................

.................................................................................................................

In het diagram hieronder staat de remweg weergegeven met zomerbanden en winterbanden bij verschillende snelheden en onder dezelfde omstandigheden op een glad wegdek.

Cindy gebruikt een frituurpan om patat te frituren.

Cindy schakelt de frituurpan in. Als de olie in de frituurpan op de juiste temperatuur is, schakelt een temperatuurregelaar het verwarmingselement in de pan uit.

De frituurpan heeft een controlelampje dat uitgaat zodra de olie op de juiste temperatuur is.

Het controlelampje staat in serie geschakeld met een weerstand.

Je ziet drie afbeeldingen met een deel van het schakelschema van de frituurpan.

A B C

Cindy meet met een energiemeter de energie tijdens het opwarmen van de olie.

In de tabel staan haar resultaten.

tijd energie (min) (Wh)

0 0

1 50

2 100

3 150

4 200

5 250

6 300

De frituurpan heeft 0,50 h aangestaan. Het energieverbruik van de frituurpan is 1,5 kWh.

.................................................................................................................

.................................................................................................................

.................................................................................................................

Tijdens het frituren zet Cindy ook de waterkoker en de vaatwasser aan. Deze zijn aangesloten op dezelfde groep. Het totale vermogen wordt hierdoor te groot binnen de groep.

Ryan kijkt vanaf een afstand naar een vuurwerkshow met geluidsarm vuurwerk.

Geluidsarm vuurwerk heeft een geluidsniveau van slechts 85 dB in plaats van 170 dB.

Er wordt een vuurpijl afgeschoten. Na de eerste knal van deze vuurpijl is er een tweede, zachtere knal hoorbaar. Deze tweede knal wordt veroorzaakt door de terugkaatsing van het geluid door omliggende gebouwen.

Ryan ziet een vuurpijl ontploffen en hoort de knal 0,5 s later. De snelheid van geluid door lucht is 343 m/s.

Een scheidsrechter blaast tijdens een wedstrijd op zijn fluit.

De fluit geeft een toon met een frequentie van 3200 Hz. Deze toon is goed hoorbaar voor de spelers.

Je ziet een weergave van het geluid van de fluit.

A B C

De gehoorgrenzen van de mens liggen tussen de

……………. Hz en ………….. Hz.

De scheidsrechter draagt tijdens de wedstrijd een smartwatch. Met de decibelmeter op de smartwatch wordt de geluidsterkte van een fluitsignaal gemeten, deze geeft 120 dB aan.

Stratenmakers plaatsen stoeptegels en klinkers om een nieuwe stoep aan te leggen.

De stratenmakers gebruiken stoeptegels met een standaard afmeting.

De stoeptegel is gemaakt van beton.

De klinkers worden met een steenknipper op maat gemaakt.

Je ziet een schematische afbeelding van een steenknipper.

Bij punt D is het draaipunt aangegeven.

Op de afbeeldingen zie je hoe de stratenmaker de steenknipper op twee verschillende plaatsen vasthoudt.

afbeelding 1 afbeelding 2

1 De stratenmaker oefent in afbeelding de minste kracht uit 2 om de steen te knippen.

Een geknipte stoeptegel heeft een oppervlakte van 310 cm2. Op de stoeptegel werkt een zwaartekracht van 31 N.

.................................................................................................................

.................................................................................................................

.................................................................................................................

De stratenmaker slaat de stoeptegels met een rubberen hamer stevig vast.

Tijdens het slaan vervormt de rubberen kop van de hamer. Na het slaan krijgt de hamer weer zijn oorspronkelijke vorm terug.

Tijdens de les natuurkunde bouwt Noura een schakeling.

Over het lampje staat een spanning van 6 V. Door het lampje gaat een stroomsterkte van 0,5 A.

Noura breidt de stroomkring uit met nog twee lampjes.

Je ziet hieronder een deel van het schakelschema met de drie lampjes.

De totale stroomsterkte in de schakeling met drie lampjes is 0,85 A. Noura heeft deze stroomsterkte gemeten met een stroommeter.

A in aansluiting A

B in aansluiting B

C in aansluiting C

Noura gebruikt gloeilampjes tijdens het practicum. Ze kan er ook voor kiezen om ledlampjes te gebruiken.

Een ledlamp en een gloeilamp hebben een verschillend rendement.

Met de WaterLily Turbine kun je elektrische energie opwekken.

De turbine gaat draaien als je deze in stromend water plaatst. Door het draaien van de turbine wordt er elektrische energie opgewekt.

De turbine kan een vermogen leveren van maximaal 15 W. De turbine heeft een spanning van 12 V.

.................................................................................................................

.................................................................................................................

.................................................................................................................

Met de turbine kun je een mobiele telefoon opladen.

De mobiele telefoon heeft een accu met een capaciteit van 3 Ah. Dit betekent dat de accu gedurende 1 uur een stroomsterkte levert van 3 A of gedurende 2 uur een stroomsterkte levert van 1,5 A.

De volledig opgeladen telefoon wordt gebruikt om muziek mee te luisteren. De gebruikte stroomsterkte is 0,25 A.

.................................................................................................................

.................................................................................................................

.................................................................................................................

De snelheid van het water mag maximaal 15 km/h zijn om de turbine te laten werken.

.................................................................................................................

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

De turbine past goed in een rugzak. Op de rugzak werkt een zwaartekracht van 70 N.

Op de turbine werkt een zwaartekracht van 14 N.