Eindexamen natuur- en scheikunde I vmbo-kb 2023, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Drone, Palletset, Schoen uit plasticsoep, Wisselverwarming, Rubbee, Vrije val, Elektrisch luchtbed, Megafoon, Automatische papierroller.
Het centraal examen natuur- en scheikunde I vmbo-kb 2023, tijdvak 1 telt 35 vragen. De meeste vragen gaan over elektriciteit (10), krachten en bewegen (8) en energie (6). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Elektriciteit | 13-15, 17, 19-20, 27, 33-35 | 10 |
| Krachten en bewegen | 1, 3, 8-9, 21-22, 24-25 | 8 |
| Energie | 2, 16, 18, 23, 26, 28 | 6 |
| Stoffen en materialen | 7, 10-12 | 4 |
| Licht en geluid | 29-32 | 4 |
| Verbranden | 4-6 | 3 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 5 examens natuur- en scheikunde I vmbo-kb sinds 2018: dit examen vroeg minder over krachten en bewegen (23% van de vragen, gemiddeld 30%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen natuur- en scheikunde I vmbo-kb 2023, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen natuur- en scheikunde I vmbo-kb 2023, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen natuur- en scheikunde I vmbo-kb 2023, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Drone
Een drone is een luchtvaartuig dat op afstand bestuurbaar is.
Een drone maakt een vlucht. Hij stijgt op vanaf de grond. De gemiddelde stijgsnelheid is 5,8 m/s.
Vraag 1 1 punt
Noteer de gemiddelde stijgsnelheid in km/h.
Bekijk het antwoord
- (v =) 21 (km/h) (1)
De zwaartekracht op de drone is 15 N.
Vraag 2 2 punten
De drone stijgt 80 m. Bereken de toename van de zwaarte-energie.
Bekijk het antwoord
Opmerking Als de kandidaat in de berekening ‘E z = 15 x 80’ gebruikt of de formule ‘W = F x s (= 15x80)’ gebruikt, dit goed rekenen.
Vraag 3 2 punten
Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van de drone tijdens het rondvliegen. Teken op de uitwerkbijlage vanuit Z de zwaartekracht op de drone. De krachtenschaal is 1,0 cm ≙ 5,0 N.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
voorbeeld van een antwoord:
De vector vanuit Z heeft een lengte van 3,0 cm verticaal omlaag.
Palletset
Gebruikte houten pallets kunnen op verschillende manieren verwerkt worden.
De houten pallets kunnen worden verbrand.
Vraag 4 1 punt
Bij de verbranding van hout ontstaat koolstofdioxide. Noteer het milieueffect van koolstofdioxide.
Bekijk het antwoord
Opmerking Het antwoord ‘koolstofdioxide kan leiden tot zure regen’ fout rekenen.
Vraag 5 3 punten
Een (droge) houten pallet met een massa van 25,0 kg wordt verbrand. Bereken de energie in MJ die bij het verbranden vrijgekomen is. Gebruik de tabel ‘Verbrandingswarmte van enkele stoffen’ in BINAS.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
- noteren van de waarde van de verbrandingswarmte van hout (16 000 (J/g)) (1)
- berekenen van de waarde van de totale energie die vrijkomt bij het verbranden (1)
- juist omrekenen van de eenheden (1)
In plaats van te worden verbrand, kunnen de pallets ook worden hergebruikt voor de productie van een tuinmeubelset.
Vraag 6 1 punt
Noteer de naam van deze vorm van afvalverwerking.
Bekijk het antwoord
Opmerking De volgende antwoorden fout rekenen: hergebruiken / opnieuw gebruiken / terugwinnen
De tuinmeubelset bestaat uit een bank en een tafel.
Vraag 7 3 punten
Voor de bank is een volume van 50 dm3 aan hout gebruikt met een massa van 29 kg. Bereken de dichtheid van het hout en noteer de houtsoort.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
ρ = 0,58 kg/dm3 / ρ = 0,58 g/cm3; (de bank is gemaakt van) vurenhout
Opmerking Het derde scorepunt alleen toekennen als er een dichtheid is berekend.
De tafel heeft een massa van 20 kg. Het totale contactoppervlak van de tafelpoten met de ondergrond is 576 cm2.
Vraag 8 3 punten
Bereken de druk op de ondergrond.
Bekijk het antwoord
Opmerking Als de kandidaat in de formule p = F / A de massa gebruikt in plaats van de zwaartekracht, voor deze fout maximaal 1 scorepunt in mindering brengen.
Vraag 9 1 punt
De tafel staat op een hobbelig terras. Daardoor staat de tafel nu op drie poten. Als de tafel op drie poten staat, is de druk onder elke tafelpoot
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Schoen uit plasticsoep
Zeewater is vervuild met plastic. Per jaar komt er ongeveer 5 miljoen ton plastic in zee terecht. Men spreekt van plasticsoep. Een schoenfabrikant maakt schoenen van het plasticafval uit zee.
plasticsoep schoen gemaakt uit plasticsoep
Een ton is 1000 kg.
Vraag 10 1 punt
Welke massa aan plastic komt overeen met 5 miljoen ton?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 11 2 punten
Een veel voorkomend soort plastic in zee is polyethyleen (PE). De dichtheid van PE is 0,94 g/cm 3. Leg uit of PE drijft op zeewater, of dat PE zinkt of zweeft.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
voorbeeld van een antwoord: De dichtheid van PE is kleiner dan die van zeewater (1,02 g/cm3); dus zal PE drijven.
Opmerking Het volgende antwoord goed rekenen: De dichtheid van PE is kleiner dan die van water (1 g/cm3); dus zal PE drijven.
Vraag 12 1 punt
Door schoenen te maken van het plasticafval uit zee, wordt het afvalprobleem verkleind. Noteer nog een milieuvoordeel van deze vorm van afvalverwerking.
Bekijk het antwoord
- voorbeelden van een antwoord: − minder gebruik van nieuwe grondstoffen − het afval hoeft niet te worden gestort/verbrand (1)
Wisselverwarming
Een trein kan met een wissel van het ene spoor naar het andere spoor worden geleid. Om problemen met sneeuw en ijs te voorkómen, hebben de wissels elektrische verwarming.
een wissel de wisselverwarming
De verwarming werkt op een wisselspanning van 230 V. Het vermogen van de verwarming is 1150 W. De totale stroomsterkte door de verwarmingsdraden is 5,0 A.
Vraag 13 2 punten
Toon deze stroomsterkte met een berekening aan.
Bekijk het antwoord
- gebruik van de formule P = U · I (1)
- rest van de berekening juist (1)
Vraag 14 2 punten
Bereken de grootte van de weerstand van de verwarming.
Bekijk het antwoord
- gebruik van de formule R = U / I (1)
- rest van de berekening juist (1)
De verwarming bestaat uit twee parallel geschakelde verwarmingsdraden die door buizen lopen.
Vraag 15 2 punten
Maak op de uitwerkbijlage het schakelschema compleet met de verwarmingsdraden. Gebruik voor een verwarmingsdraad het symbool van een weerstand.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Als de kandidaat één of meer extra componenten toevoegt en/of verbindingen maakt, hiervoor maximaal 1 scorepunt in mindering brengen.
Rubbee
Een Rubbee is een elektrische hulpmotor met een ingebouwde accu. De Rubbee maakt van een gewone fiets een fiets met hulpmotor.
Vraag 16 2 punten
Tijdens het optrekken met de Rubbee is er sprake van een aantal energieomzettingen. Noteer op de uitwerkbijlage in het schema de juiste energiesoorten.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
- • indien drie energiesoorten juist en op de juiste plaats (2) • indien twee energiesoorten juist en op de juiste plaats (1) • indien één of geen energiesoort juist (0) (2)
De elektromotor van de Rubbee wordt aangestuurd door een sensor bij de trap-as.
Vraag 17 1 punt
In de sensor van de Rubbee zit een elektronica-onderdeel dat reageert op een magneetje. Welk elektronica onderdeel is dat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 18 2 punten
De opgeslagen energie in de accu van de Rubbee is 3,4 ∙ 105 J. De nuttige energie die wordt geleverd is 2,2 ∙ 105 J. Bereken het rendement van de energieomzetting.
Bekijk het antwoord
Opmerking Voor het toekennen van het eerste scorepunt hoeft het symbool voor rendement niet te zijn genoteerd.
Vraag 19 2 punten
De accu heeft een capaciteit van 2,6 Ah. Na een fietstocht van 0,64 h is de accu leeg. Bereken de gemiddelde stroomsterkte gedurende die tijd.
Bekijk het antwoord
- gebruik van de formule C = I · t (1)
- rest van de berekening juist (1)
Na de fietstocht wordt de lege accu opgeladen. De transformator in de oplader zet de netspanning van 230 V om in een spanning van 36 V.
Vraag 20 2 punten
De primaire spoel van de transformator heeft 550 windingen. Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel. Neem aan dat de transformator ideaal is.
Bekijk het antwoord
Opmerkingen
- Voor het toekennen van het eerste scorepunt hoeft het symbool voor het aantal windingen niet te zijn genoteerd.
- Als de kandidaat het aantal windingen afrondt naar 87, dit goed rekenen.
- Als de kandidaat de uitkomst van de berekening niet afrondt op een geheel getal, dit niet aanrekenen.
Vrije val
Luke maakt een val vanaf 7600 m hoogte uit een vliegtuig zonder parachute. Hij landt veilig in een net.
Je ziet een tabel met gegevens van het eerste deel van de val.
t (s) 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0
s (m) 0 5 20 45 80 125
Vraag 21 3 punten
Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de grafiek. Deel eerst de verticale as in.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
Opmerkingen
- Als de kandidaat minder dan 2/3 van de verticale as heeft gebruikt, het eerste scorepunt niet toekennen.
- Als de kandidaat één gegeven niet juist heeft uitgezet, dit niet aanrekenen.
Van t = 5,0 s tot t = 149 s valt Luke met een constante snelheid van
50 m/s.
Vraag 22 3 punten
Bereken de afstand die Luke met deze snelheid aflegt van t = 5,0 s tot t = 149 s.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
- noteren van het tijdsverschil (144 (s)) (1)
- gebruik van de formule s = v · t (1)
- rest van de berekening juist (1)
Luke heeft een massa van 80 kg.
Vraag 23 2 punten
Bereken de bewegingsenergie van Luke bij een snelheid van 50 m/s.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
- gebruik van de formule Ebew = 0,5 · m · v 2 (1)
- rest van de berekening juist (1)
Vraag 24 3 punten
Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over de nettokracht en de beweging tijdens de gehele sprong. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
- versneld (1)
- 0N (1)
- omhoog gericht (1)
Vraag 25 1 punt
Na enige tijd hangt Luke stil in het net. De draden van het net zijn dan uitgerekt. Noteer de naam van de kracht in de draden van het net.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Het antwoord ‘veerkracht’ ook goed rekenen.
Elektrisch luchtbed
Lotte heeft een luchtbed. Ze pompt het bed op met een ingebouwde elektrische pomp die ze aansluit op de netspanning.
het opgeblazen luchtbed
Vraag 26 1 punt
Lotte legt het opgepompte luchtbed in de zon. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over deze situatie. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.
Je ziet het typeplaatje van de elektrische pomp.
Vraag 27 1 punt
Welke elektrische beveiliging heeft deze pomp volgens het typeplaatje?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 28 3 punten
Het luchtbed is in een tijd van 3,5 minuut opgepompt. Bereken de elektrische energie die daarvoor nodig is.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
E = 1,9 ∙ 104 J / E = 18 900 J / E = 5,3 ∙ 10–3 kWh / E = 5,3 Wh
Megafoon
Tijdens een sportdag spreekt Femke alle deelnemers toe. Ze gebruikt een megafoon.
In de megafoon zitten onder andere een microfoon, een versterker en een luidspreker.
Het stemgeluid van Femke heeft een geluidssterkte van 62 dB. Het versterkte geluid heeft een geluidssterkte van 102 dB.
Vraag 29 2 punten
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het versterkte geluid. Maak elke zin compleet.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Als de kandidaat als geluidszone ‘gevaarlijk geluid; kans op gehoorbeschadiging’ noteert, het tweede scorepunt niet toekennen.
Vraag 30 1 punt
Vergelijk het versterkte geluid met het stemgeluid van Femke. Wat is juist over het versterkte geluid?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 31 2 punten
Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van de dB-meter. Hierin zie je een instelknop voor het meetbereik en een afbeelding van het display. Met de dB-meter kan de geluidssterkte van het versterkte geluid (102 dB) worden weergegeven. Zet een kruisje in het vak bij het juiste meetbereik (Hi of Lo) en teken vanuit punt P de wijzer naar de juiste plaats op de schaalverdeling.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Als de kandidaat het meetbereik (Hi) op de schaalverdeling aangeeft, dit goed rekenen.
Vraag 32 3 punten
De megafoon heeft ook een knop om een sirene te laten horen. De sirene maakt twee verschillende tonen. Met een oscilloscoop wordt één toon zichtbaar gemaakt op een beeldscherm. Je ziet een afbeelding van het beeldscherm.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
- noteren van de juiste waarde van de trillingstijd (3,0 (ms)) (1)
- gebruik van de formule f = 1 / T (1)
- rest van de berekening juist (1)
Automatische papierroller
Een automatische papierroller in een toiletruimte is handig na het wassen van de handen. Johan wast zijn handen en brengt zijn hand voor het oog van een sensor. Daardoor gaat de motor draaien en rolt er een vel papier uit het apparaat.
Achter het oog van de sensor zit een LDR. Je ziet een vereenvoudigd schakelschema van de papierroller.
Vraag 33 1 punt
Op welke plaats zit de LDR in de papierroller?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 34 1 punt
Wat is juist als de batterijen andersom zijn aangesloten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Als het apparaat werkt, leveren de batterijen een totale stroomsterkte van 0,75 A.
Vraag 35 2 punten
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het schakelschema. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
- kleiner dan (1)
- gelijk aan (1)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-kb Natuur- en scheikunde I 2023, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2023/vmbo-kb/documenten/cse-1/kb-0173-a-23-1-o
Andere examens natuur- en scheikunde I vmbo-kb
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen natuur- en scheikunde I vmbo-kb 2023, tijdvak 1?
Het centraal examen natuur- en scheikunde I vmbo-kb 2023, tijdvak 1 telt 35 vragen. De meeste vragen gaan over elektriciteit (10), krachten en bewegen (8) en energie (6).
Wat zijn de antwoorden van het examen natuur- en scheikunde I vmbo-kb 2023, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van natuur- en scheikunde I vmbo-kb 2023, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2023/vmbo-kb/documenten/cse-1/kb-0173-a-23-1-c).
Hoe oefen ik met het examen natuur- en scheikunde I vmbo-kb 2023, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.