Ik ben zeventien en ik bouw software tegen de nakijkdruk van mijn eigen docenten
Van een toets die pas na drie weken terugkomt, leert niemand meer iets. Dat zie je als leerling net zo scherp als de docent.
Als leerling zie ik elke week wat administratiedruk met docenten doet, en dat merken leerlingen direct in de les: toetsen die te laat terugkomen en feedback die niet meer dan een krabbeltje is. Vernieuwing in het onderwijs hoeft echt niet uit een werkgroep of een commissie te komen. Meestal ziet degene die er dagelijks mee te maken heeft het probleem het scherpst.
- Leerlingen merken werkdruk elke week, ook al heet het bij hen anders.
- Een toets die drie weken later terugkomt, is voor het leren waardeloos geworden.
- Het gesprek over onderwijsvernieuwing gaat zelden over de dagelijkse praktijk.
- Wie in het lokaal zit, ziet eerder waar het schuurt dan wie erover vergadert.
Ik begin dit jaar met mijn laatste jaar op het Gymnasium Haganum. Ik heb geen lerarenopleiding gedaan, geen jaren voor de klas gestaan en geen enkele vergadering over onderwijsbeleid bijgewoond. Wat ik wel heb, zijn bijna tweeduizend lesuren per jaar waarin ik van dichtbij zie hoe het werk van een docent eruitziet.
Wat je in het klaslokaal ziet
Je ziet dat een docent op maandag zegt dat de toets waarschijnlijk deze week terugkomt, en op vrijdag dat het toch volgende week wordt. Je hoort de toon waarop dat gezegd wordt: een beetje verontschuldigend en een beetje geïrriteerd.
Je ziet ook wat er drie weken later gebeurt als de toetsen eindelijk worden uitgedeeld. Er wordt gekeken naar het cijfer, en het lokaal vult zich met het geluid van dertig leerlingen die tegelijk het getal van iemand anders willen weten. De inhoud is dan al lang niet meer aan de orde, want dat hoofdstuk is af; we zijn met het volgende bezig.
En je ziet de kantlijn: een krulletje hier, een kringeltje daar, feedback zit er nauwelijks bij. Dat is echt niet flauw bedoeld, ik zou het ook niet doen als ik al uren had besteed aan het überhaupt nakijken van de toetsen, het zegt vooral iets over hoe groot die stapel is.
In de klas heet werkdruk gewoon: “mevrouw, heeft u de toets al nagekeken?”
Waarom dit ook een leerlingprobleem is
In het gesprek over werkdruk gaat het meestal over de docent, en terecht. Maar de gevolgen komen neer bij leerlingen, en dat wordt zelden zo benoemd. Dit is waarom:
- Je leert niets van een toets die te laat terugkomt. Na drie weken weet je niet meer waarom je bij een vraag voor dat antwoord koos, dus valt er niets meer te repareren.
- Je krijgt minder feedback hoe groter de stapel is. Dat doet niemand opzettelijk, en toch is het zo.
- Lessen worden voorspelbaarder. Een docent met een stapel van veertig toetsen thuis bereidt anders voor dan een docent zonder.
- Heel veel tijd om te vragen is er niet. Zodra je de toets terugkrijgt staat er een rij bij de docent met leerlingen die een half puntje erbij proberen te krijgen. Als je dan gewoon iets wil vragen over de stof, laat je dat toch maar achterwege.
Waarom ik er iets mee ben gaan doen
Ik ben ToetsChecker begonnen omdat ik het raar vond dat iets wat iedereen op school kent, waar iedereen last van heeft en waar iedereen over klaagt, al jaren precies hetzelfde is (en natuurlijk omdat ik een gat in de markt zag).
Het nakijken van open vragen is voor een groot deel geen didactisch werk. Het is dertig keer hetzelfde correctiemodel naast dertig antwoorden leggen en kijken of de kern erin staat. Dat is precies het soort werk waar een computer beter in is dan een mens die het voor de negenentwintigste keer doet, en dat is precies het soort werk dat we altijd al bij de mens hebben gelaten.
Het oordeel blijft bij de docent. Dat is natuurlijk een marketingzin maar vooral een ontwerpkeuze die overal in het product terugkomt: de AI doet een voorstel, de docent kijkt ernaar, past aan wat er moet en keurt goed. Zonder die goedkeuring ziet een leerling geen cijfer. Waarom dat zo strikt geregeld is, staat in De docent blijft de baas.
Wat ik ook heb geleerd
Dat een docent die aarzelt bij AI meestal geen technofoob is maar iemand die zijn vak serieus neemt en niet wil dat een computer een oordeel velt over een leerling die hij persoonlijk kent. Dat is een goed argument, en het is de reden dat het product is zoals het is.
En dat leeftijd twee kanten heeft. Er zijn dingen die ik simpelweg niet weet, over toetsconstructie, over examenprogramma's, over hoe een sectie tot een gezamenlijk correctiemodel komt. Daarvoor moet ik praten met docenten, dat blijft altijd nodig.
Maar er is ook iets wat je alleen ziet als je er elke dag in zit. Ik heb nooit een vergadering hoeven bijwonen om te weten dat een toets die te laat terugkomt niets meer oplevert. Ik heb dat gewoon meegemaakt, minstens honderd keer.
Waar innovatie vandaan komt
Er wordt in het onderwijs veel gepraat over vernieuwing, meestal door mensen die er niet dagelijks staan. Er komen pilots, programma's en werkgroepen. Wat er zelden komt, is daadwerkelijke uitvoering.
Ik denk dat de bruikbaarste ideeën altijd van dichtbij komen: van de docent die zelf een slim sjabloon maakt, van de conrector die een proces schrapt dat niemand mist, en soms dus (zelfs) van de leerling die ziet waar het fout gaat omdat hij er middenin zit.
En dit is absoluut geen pleidooi om leerlingen aan het roer te zetten. Het is een pleidooi om ze te vragen wat ze zien. Ze kijken al de hele dag mee.
Veelgestelde vragen
Waarom zou een leerling software voor docenten bouwen?
Omdat de gevolgen van nakijkdruk in de klas terechtkomen. Toetsen die drie weken later terugkomen en lessen die eronder lijden: dat merken leerlingen elke toetsweek. Als je het probleem van dichtbij kent, kan je ook de beste oplossing verzinnen.
Neemt ToetsChecker het oordeel van de docent over?
Nee. De AI doet een voorstel voor de beoordeling, en de docent controleert het, past aan wat er moet en keurt het goed. Zolang die goedkeuring niet gegeven is, ziet een leerling geen cijfer en geen feedback. Dat is technisch afgedwongen en niet alleen een afspraak.
Verlies je met AI-nakijken niet het overzicht van hoe een leerling de toets heeft gemaakt?
Integendeel, digitaal nakijken maakt juist helder waar leerlingen moeite mee hebben. Je kunt elke vraag nauwkeurig analyseren op punten, waardoor je niet meer hoeft te vertrouwen op een onderbuikgevoel.
Wat is het grootste misverstand over nakijken?
Dat de tijd in het beoordelen zit. Het grootste deel van de tijd gaat naar het steeds opnieuw raadplegen van het correctiemodel en het optellen en omrekenen van punten. Dat deel is herhalend werk, en juist dat deel kan weg zonder dat er iets didactisch verloren gaat.
Daniël van EgdomOprichter ToetsChecker