Examenvragen criminaliteit maatschappijkunde vmbo-kb

68 vragen over criminaliteit uit 4 centrale examens van 2018 tot en met 2023.

Kort antwoord

Criminaliteit komt in 4 van de 4 examens maatschappijkunde vmbo-kb voor, met 68 vragen (40% van alle examenvragen). Het meest in 2021, tijdvak 1 (19 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over criminaliteit

Per examen de vragen over criminaliteit, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2023, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtstaat

Vraag 21 1 punt

Zie tekst 10.
Strafbare feiten worden onderverdeeld in overtredingen en misdrijven.
→ Is het verkopen van lachgas uit tekst 10 een overtreding of een misdrijf? Leg je antwoord uit met een gegeven uit de tekst.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het verkopen van lachgas is een … , want …

Bekijk het antwoord
  • Zegt dat het verkopen van lachgas een overtreding is, en onderbouwt dat met een gegeven uit tekst 10 (de gemeenteraad heeft het verkopen strafbaar gesteld). (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoordelementen juist zijn. Een voorbeeld van een goed antwoord: het verkopen van lachgas is een overtreding, want de gemeenteraad van Amsterdam heeft het strafbaar gesteld en een gemeenteraad kan alleen overtredingen strafbaar stellen.

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 2 punten

Politieke stromingen hebben verschillende ideeën over de bestrijding van criminaliteit. Hieronder staan vier ideeën:
1 uitbreiden van taakstraffen
2 meer bevoegdheden voor de politie
3 strenger straffen
4 meer preventieve maatregelen
→ Welke twee ideeën passen bij de sociaaldemocratische stroming?
Schrijf twee nummers op.

Bekijk het antwoord
  • Noemt nummer 1 (uitbreiden van taakstraffen). (1p)
  • Noemt nummer 4 (meer preventieve maatregelen). (1p)

Vraag 22 in het hele examen

tekst 11 Reden geen melding of aangifte traditionele criminaliteit

De belangrijkste reden om een ondervonden delict niet bij de politie te melden of aan te geven is ‘het helpt toch niets’. In 45 procent van de gevallen werd dit als hoofdmotief opgegeven.

naar: cbs.nl van oktober 2021

Vraag 23 1 punt

Lees tekst 11.
Welk immaterieel gevolg van criminaliteit past bij de reden om geen melding of aangifte te doen?

  1. A gevaar voor eigenrichting
  2. B morele verontwaardiging
  3. C normvervaging
  4. D verlies aan vertrouwen in de overheid
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 23 in het hele examen

tekst 12 Vandalisme wordt meestal gepleegd door jongeren

De grootste groep die opzettelijk spullen kapotmaakt, bestaat uit jongeren tussen de 10 en 20 jaar.
Bij de jongste vernielers (10-12 jaar) wordt gesproken van ‘spelvandalisme’. De vernielingen gebeuren niet per se opzettelijk, maar zijn het gevolg van een spel dat uit de hand gelopen is.
Bij vandalen tussen de 12 en 16 jaar gaat het om prestigevandalisme. Jongeren willen zich ten opzichte van elkaar bewijzen. Of het gebeurt uit pure verveling.
Jeugdigen boven de 16 jaar slaan doorgaans aan het vernielen uit frustratie. Groepsgedrag is een belangrijk aspect: onder invloed van de groep wordt vaak vandalisme gepleegd.

naar: politie.nl van maart 2022

Vraag 24 1 punt

Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag verklaren. Welke theorie verklaart dat jongeren boven de 16 jaar zich schuldig maken aan vandalisme in tekst 12?

  1. A de aangeleerd gedragstheorie
  2. B de bindingstheorie
  3. C de etikettentheorie
  4. D de rationele-keuze-theorie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 24 in het hele examen

tekst 13 Scooterrijder wordt betrapt met 99 joints en 1.350 pillen

De politie heeft maandagavond in Groningen een man met een grote hoeveelheid drugs en pillen op zak aangehouden. Hij werd betrapt doordat hij met zijn snorscooter door rood reed.

naar: nu.nl van 2 februari 2021

Vraag 25 2 punten

In welke twee wetten of wetboeken staan de twee strafbare feiten die de scooterrijder in tekst 13 begaan heeft?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de Opiumwet. (1p)
  • Noemt de Wegenverkeerswet. (1p)

Vraag 25 in het hele examen

tekst 14 Tbs met dwangverpleging voor man die ‘buurman Joop’ doodstak

De 37-jarige man die vorig jaar Joop doodstak, is veroordeeld tot tbs met dwangverpleging. De man was volgens de rechtbank volledig ontoerekeningsvatbaar toen hij zijn buurman doodstak, maar hij deed dat wel opzettelijk. Ook krijgen de twee kinderen van het slachtoffer ieder 17.500 euro schadevergoeding.
Het 62-jarige slachtoffer probeerde een woordenwisseling tussen de 37-jarige man en een buurvrouw te sussen. Tijdens de rechtszaak verklaarde de 37-jarige man dat de buurman hem meerdere malen met een wandelstok zou hebben geslagen, onder meer op zijn hoofd. Maar in het hele dossier komt niets naar voren dat het verhaal van zelfverdediging ondersteunt. De rechtbank ging hier dus ook niet in mee.
De broer van Joop laat weten dat de familie “erg teleurgesteld” is met het vonnis. Tijdens de laatste zitting vroeg hij namens de familie om een straf die ‘niet mild is’ en doelde daarmee op een gevangenisstraf van ten minste een aantal jaren. De familie is vooral bang dat de dader na een aantal jaren ‘goed gedrag’ weer vrijkomt.

naar: omroepflevoland.nl van 29 september 2021

Vraag 26 1 punt

Lees tekst 14.
Wat heeft de 37-jarige man opgelegd gekregen door de rechtbank?

  1. A een bijkomende straf en een maatregel
  2. B een hoofdstraf en een bijkomende straf
  3. C een hoofdstraf en een maatregel
  4. D twee hoofdstraffen
  5. E twee maatregelen
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Zie tekst 14.
Welk begrip past bij de verklaring van de 37-jarige man?

  1. A eigenrichting
  2. B noodweer
  3. C overmacht
  4. D preventie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Zie tekst 14.
Welk doel van straffen is volgens de familie van het slachtoffer niet bereikt?

  1. A afschrikking
  2. B genoegdoening
  3. C heropvoeding
  4. D vergelding
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over het jeugdstrafrecht.
1 Een vijftienjarige kan volgens het volwassenenrecht berecht worden.
2 Strafzaken van jongeren van 12 tot 18 jaar worden door een kinderrechter behandeld.
3 Een PIJ-maatregel kan worden omgezet in tbs.
4 Rechtszittingen voor jongeren van 12 tot 18 jaar zijn openbaar.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij alle vier beweringen het juiste oordeel: 1 onjuist; 2 juist; 3 juist; 4 onjuist. (2p)

Puntentabel: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 29 in het hele examen

tekst 15 Politie begint met inleveractie voor messen

Vandaag start een grote inleveractie voor messen. Op meer dan 330 plekken in Nederland staan gele bakken waar mensen de messen in kunnen doen. Ze krijgen dan geen straf. De politie hoopt dat het zo veiliger wordt op straat.
Volgens de politie zijn er steeds vaker steekpartijen. Ook hebben jongeren en soms zelfs kinderen vaker een mes bij zich. Dat is gevaarlijk, want als jongeren een mes bij zich hebben, is de kans groter dat ze dat ook gebruiken.

naar: jeugdjournaal.nl van 11 oktober 2021

Vraag 30 1 punt

Welke taak van de politie is te herkennen in tekst 15?

  1. A handhaven van de openbare orde
  2. B opsporen van strafbare feiten
  3. C preventie
  4. D verlenen van hulp
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over slachtofferonderzoek.
1 Criminaliteit waarbij geen slachtoffers vallen wordt ook door slachtofferonderzoek gemeten.
2 Slachtofferonderzoek is een steekproef onder de bevolking en niet alleen onder slachtoffers.
3 De uitkomst van een slachtofferonderzoek valt onder de geregistreerde criminaliteit.
4 Een voordeel van slachtofferonderzoek is dat ook niet-aangegeven delicten bekend worden.
→ Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij alle vier uitspraken het juiste oordeel: 1 onjuist; 2 juist; 3 onjuist; 4 juist. (2p)

Puntentabel: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 31 in het hele examen

tekst 16 OM vergeet … uit te nodigen, zaak tegen vermeende inbreker uitgesteld

De strafzaak tegen een 26-jarige verdachte van een serie inbraken in Groningen en Drenthe is uitgesteld, omdat het Openbaar Ministerie is vergeten … uit te nodigen. Dat had wel gemoeten, want … hebben recht op informatie over het strafproces en wanneer de rechtszitting is.

naar: rtvnoord.nl van 12 oktober 2021

Vraag 32 1 punt

Wie of wat moet er driemaal op de puntjes in tekst 16 worden ingevuld?

  1. A de media
  2. B de officieren van justitie
  3. C de slachtoffers
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 32 in het hele examen

tekst 17 Een buitenkansje!

Een buitenkansje!
tekst 17 naar: een website van het ministerie van Justitie en Veiligheid van oktober 2021

Je kunt een fiets, mobiele telefoon of televisie kopen voor een hele lage prijs. Dan moet je goed oppassen. Het kan namelijk heel goed dat dit gestolen spullen zijn.
Je bent strafbaar als jij gestolen spullen koopt, terwijl je had kunnen bedenken dat ze gestolen zijn.
Afbeelding bij de tekst: een advertentiebanner met links een fotocamera met een prijssticker van €99,- en rechts een ander product met een prijssticker van €50,-. In het midden staat de tekst ‘Is dit te mooi om waar te zijn?’.

Vraag 33 1 punt

Welk delict wordt er in tekst 17 beschreven?

Bekijk het antwoord
  • Noemt heling. (1p)

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 35 1 punt

Een rechter kan een werkstraf opleggen.
Wie of wat moet ervoor zorgen dat een werkstraf wordt uitgevoerd door de veroordeelde?

  1. A de politie
  2. B de rechter
  3. C de reclassering
  4. D het Openbaar Ministerie
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 35 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

Tekst 1 Geen kauwgom in Singapore

In Singapore is geen uitgespuugde kauwgom op de tegels te vinden.
Lekker schoon, maar dat gaat niet vanzelf. Het is daar namelijk verboden om kauwgum te kauwen. Word je als toerist al kauwend gespot op straat? De boete kan oplopen tot honderden euro’s.

naar: www.telegraaf.nl van 7 juli 2017

Afbeelding 1

Afbeelding 1
Afbeelding 1 bron: www.foodandflipflops.com

Foto van een metalen bordje op een paal, met een doorgekruist symbool van een kauwend gezicht. Op het bordje staat in hoofdletters: SINGAPORE, NO CHEWING GUM, $1000 FINE. Op het bordje staat: Singapore, kauwgom verboden, 1000$ boete.

Vraag 1 1 punt

Leg uit dat uit tekst 1 en afbeelding 1 blijkt dat criminaliteit een plaatsgebonden begrip is.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat kauwgom (kauwen) in Singapore verboden is / er in Singapore een straf of boete op staat, en dat dit in Nederland / in (veel) andere landen niet het geval is. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoordelementen worden genoemd: dat kauwgom (kauwen) in Singapore verboden is en er een straf of boete op staat, en dat dit in Nederland of in (veel) andere landen niet het geval is.

Vraag 1 in het hele examen

Tekst 2 Openbaar Ministerie eist 14 jaar cel tegen bende

De zeven verdachten van een lange serie plofkraken (noot 1) moeten waarschijnlijk jarenlang de gevangenis in. Het Openbaar Ministerie heeft in een urenlang … celstraffen tot 14 jaar geëist.
noot 1 plofkraak = een inbraak waarbij een kluis of geldautomaat met springstof wordt opgeblazen

naar: www.rtvutrecht.nl van 11 oktober 2018

Vraag 2 1 punt

Wat moet er op de puntjes in tekst 2 worden ingevuld?

  1. A laatste woord
  2. B pleidooi
  3. C requisitoir
  4. D verhoor
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 2 in het hele examen

Tekst 3 Gevangenis- en taakstraf voor zanger

De zanger H. is door de rechtbank in Alkmaar veroordeeld tot 73 dagen gevangenisstraf, waarvan 60 voorwaardelijk. Daarnaast kreeg hij 180 uur taakstraf opgelegd. Doordat hij het onvoorwaardelijke deel van de gevangenisstraf al in voorarrest doorbracht, hoeft hij niet terug de gevangenis in.
Volgens de rechtbank staat vast dat de zanger zijn vroegere stiefzoon heeft bedreigd met een vuurwapen of een nepwapen dat niet van echt was te onderscheiden.

naar: www.ad.nl van 16 november 2018

Vraag 3 1 punt

Een rechter kan hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen opleggen. Wat heeft de rechter de zanger in tekst 3 opgelegd?

  1. A een hoofdstraf en een bijkomende straf
  2. B een hoofdstraf en een maatregel
  3. C een maatregel en een bijkomende straf
  4. D twee bijkomende straffen
  5. E twee hoofdstraffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

De zanger hoeft niet terug de gevangenis in, omdat hij al in voorarrest heeft gezeten. Hoeveel dagen heeft de zanger in voorarrest in de gevangenis doorgebracht?

Bekijk het antwoord
  • Noemt 13 (dagen). (1p)

Vraag 4 in het hele examen

Tekst 4 Jeugdbendes actief in Delfzijl: sommige ‘criminelen’ zijn 11 jaar

Delfzijl zit in de maag met twee jeugdbendes die voor overlast zorgen. Ze plegen overvallen, gebruiken geweld en zorgen voor overlast in wijken. Sommige kinderen zijn niet ouder dan 11 jaar. “De situatie is hier en daar echt zorgelijk”, zegt de burgemeester van Delfzijl.
De bendes bestaan elk uit tien jongeren en zijn volgens de gemeente ongeveer een jaar in beeld. De ene groep is jong, de andere is wat ouder. Vooral de jonge groep baart de burgemeester zorgen. “Als ze nu al op deze manier in aanraking komen met politie en justitie, komen ze op een glijbaan terecht waar ze moeilijk vanaf komen.”

naar: www.rtvnoord.nl van 30 april 2018

Vraag 5 1 punt

In de titel van tekst 4 wordt gesproken over ‘criminelen’ van 11 jaar. Welke uitspraak over de ‘criminelen’ van 11 jaar is juist?

  1. A Zij kunnen bij ernstige delicten volgens het volwassenenstrafrecht gestraft worden.
  2. B Zij kunnen een lichte werk- of leerstraf van Halt krijgen.
  3. C Zij kunnen niet strafrechtelijk worden vervolgd.
  4. D Zij kunnen voor de kinderrechter terechtstaan.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 1 punt

Uit welke zin van tekst 4 blijkt dat er een risico is dat de jongeren recidivisten blijven of worden? Schrijf de zin op.

Bekijk het antwoord
  • Schrijft de zin op: “Als ze nu al op deze manier in aanraking komen met politie en justitie, komen ze op een glijbaan terecht waar ze moeilijk vanaf komen.” (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Tekst 5 Politie wil zakkenrollers vangen met data

De politie gaat computergestuurd op zoek naar mogelijke verdachten. Door mensen op basis van data te controleren, hoopt de politie misdaad te voorkomen.
Een eerste proef start in Roermond, specifiek gericht tegen rondtrekkende bendes uit Oost-Europa. Die maken zich vooral schuldig aan winkeldiefstallen, inbraken en zakkenrollen. Roermond heeft veel last van dit soort criminaliteit, omdat het dicht bij de grens ligt én een grote trekpleister heeft: de Designer Outlet. Dit winkelcentrum trekt jaarlijks miljoenen bezoekers en is daardoor ook in trek bij zakkenrollers en winkeldieven.
De gedachte is dat een dief of zakkenroller zich anders gedraagt dan de rest van het publiek. De kunst is volgens de politie om verdacht gedrag er met behulp van technologie uit te pikken.
noot 1 data = gegevens, feiten, in dit geval verzamelde gegevens die in de computer zijn opgeslagen

naar: www.nos.nl van 17 september 2018

Vraag 8 2 punten

De politie heeft verschillende taken. Welke twee taken zijn te herkennen in de proef van de politie in tekst 5? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje.
1 dienstverlening
2 handhaving van de openbare orde
3 hulpverlening
4 opsporing van strafbare feiten
5 preventie

Bekijk het antwoord
  • Noemt nummer 4 (opsporing van strafbare feiten). (1p)
  • Noemt nummer 5 (preventie). (1p)

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Criminele gedragingen kunnen op verschillende manieren ingedeeld worden. Aan welke soorten criminaliteit maken rondtrekkende bendes uit Oost-Europa zich volgens tekst 5 vooral schuldig? Kies twee soorten uit onderstaand rijtje.

  1. A misdrijven
  2. B overtredingen
  3. C vermogenscriminaliteit
  4. D witteboordencriminaliteit
  5. E zedendelicten
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en C

Het scorepunt alleen toekennen als beide juiste nummers zijn gekozen.

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 2 punten

Er zijn maatschappelijke en individuele oorzaken van criminaliteit te geven. Geef aan welke maatschappelijke oorzaak van criminaliteit te herkennen is in tekst 5.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
In tekst 5 is de maatschappelijke oorzaak … te herkennen, want uit tekst 5 blijkt dat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de maatschappelijke oorzaak ‘de gelegenheid maakt de dief’. (1p)
  • Onderbouwt met: uit tekst 5 blijkt dat Roermond veel last van zakkenrollers en winkeldieven heeft, omdat de stad een winkelcentrum (de Designer Outlet) heeft dat miljoenen bezoekers trekt. Er is dus veel gelegenheid voor winkeldieven en zakkenrollers. (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Tekst 6 Harde kritiek op plan voor probleemwijken

Hoe haalbaar is het plan van …-fractievoorzitter Dijkhoff om criminaliteit in probleemwijken strenger te bestraffen?
Dijkhoff wil dat het kabinet wijken aanwijst waar meer dan de helft van de bewoners een niet-westerse achtergrond heeft, het opleidingsniveau laag is en de werkloosheid en criminaliteit hoog zijn. In die wijken moeten de straffen voor criminaliteit verdubbeld worden. Onder advocaten is kritiek te horen op het plan.

naar: www.nrc.nl van 19 september 2018

Vraag 11 1 punt

Politieke partijen en stromingen hebben verschillende ideeën over hoe criminaliteit het best bestreden kan worden. Op de puntjes in tekst 6 is de politieke partij weggelaten waarvan Dijkhoff fractievoorzitter is. Welke politieke partij is dat?

  1. A GroenLinks
  2. B SP
  3. C VVD
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 11 in het hele examen

Tekst 7 Frauderende bankiers

Een meerderheid in de Tweede Kamer is voor een maatregel om frauderende bankiers standaard voor de rechter te laten komen. Dit meldt tv-programma EenVandaag. De politici zouden het moeilijk te accepteren vinden dat bankiers die fraude plegen er nu met een schikking vanaf komen.

naar: www.nu.nl van 11 oktober 2018

Vraag 13 2 punten

Hieronder staat naar aanleiding van tekst 7 een aantal beweringen.
1 De bankiers uit tekst 7 worden beschuldigd van een vorm van witteboordencriminaliteit.
2 De politici uit tekst 7 vinden het moeilijk te accepteren dat de zaken van de bankiers die fraude plegen nu worden geseponeerd.
3 De schikking die bankiers krijgen, wordt aangeboden door de politie.
4 Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat frauderende bankiers vervolgd worden.
Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij de vier beweringen het juiste oordeel: 1 juist, 2 onjuist, 3 onjuist, 4 juist. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee antwoorden juist 0 punten.

Vraag 13 in het hele examen

Tekst 8 15-jarige jongen uit Enschede aangehouden voor overval

Voor de overval op een tankstation is zaterdag een 15-jarige jongen uit Enschede aangehouden. Hij is ingesloten voor verhoor.
De overvaller kwam rond 20.30 uur het tankstation binnen en eiste geld. Hij deed dit onder bedreiging van een vuurwapen of een voorwerp dat hierop leek. De politie stelde direct een onderzoek in.

naar: www.tubantia.nl van 1 december 2018

Vraag 14 1 punt

Geef aan of de jongen voor het delict in tekst 8 een Halt-afdoening kan krijgen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De jongen kan … (wel/niet) een Halt-afdoening krijgen, want een Halt-afdoening is bedoeld voor …

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de jongen niet een Halt-afdoening kan krijgen, omdat een Halt-afdoening bedoeld is voor lichtere delicten of gedragingen van een te geringe ernst om aan justitie voor te leggen, maar die wel vragen om een gepaste reactie. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoordelementen genoemd worden: dat de jongen niet een Halt-afdoening kan krijgen, en de reden (bedoeld voor lichtere delicten of gedragingen van een te geringe ernst om aan justitie voor te leggen, maar die wel om een gepaste reactie vragen). Het antwoord ‘want een Halt-afdoening is bedoeld voor overtredingen’ mag niet goed gerekend worden.

Vraag 14 in het hele examen

Tekst 9 KNVB: hardere maatregelen tegen vuurwerk op tribunes

Voetbalbond KNVB wil helemaal af van het afsteken van vuurwerk op tribunes in voetbalstadions. De voetbalbond heeft daartoe afspraken gemaakt met de politie, het Openbaar Ministerie, gemeenten en het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Een van de maatregelen is om overtredingen voortaan af te doen via het strafrecht. “Heel vaak werd het nog afgedaan met een lokaal stadionverbod”, zegt de manager competitiezaken betaald voetbal bij de KNVB. “Dat is verleden tijd. En daarnaast krijgt iedereen direct een landelijk stadionverbod.”

naar: www.nos.nl van 3 november 2018

Vraag 15 2 punten

Er zijn verschillende soorten overheidsbeleid ten aanzien van criminaliteit. Welke twee soorten beleid zijn te herkennen in tekst 9? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje.
1 gevangenisbeleid
2 jeugdbeleid
3 opsporingsbeleid
4 repressief beleid
5 vervolgingsbeleid

Bekijk het antwoord
  • Noemt nummer 4 (repressief beleid). (1p)
  • Noemt nummer 5 (vervolgingsbeleid). (1p)

Vraag 15 in het hele examen

Tekst 10 Stroper moet als straf iedere maand Bambi kijken in de cel

Een man uit de Amerikaanse staat Missouri, die vastzit voor het illegaal doden van honderden herten, moet als straf iedere maand naar de Disneyfilm Bambi kijken. Daarin is onder andere te zien hoe de moeder van het hertje wordt afgeschoten door een jager.
“Ik denk dat dit een vrij kansloze methode is”, zegt Jasper van der Kemp, criminoloog aan de Vrije Universiteit. “Het lijkt me sterk dat een tekenfilm zoveel impact op iemand heeft, dat diegene zijn of haar gedrag aanpast.”

naar: www.rtlnieuws.nl van 18 december 2018

Vraag 16 1 punt

Lees tekst 10. Welk doel van straffen zal volgens de criminoloog niet bereikt worden?

  1. A beveiliging van de samenleving
  2. B resocialisatie
  3. C vergelding
  4. D voorkomen van eigenrichting
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 16 in het hele examen

Tekst 11 Bierfietsverbod uitgebreid na klachten over overlast

Amsterdam breidt het verbod op bierfietsen (noot 1) uit naar het oostelijk deel van het centrum.
In Amsterdam-Oost zijn veel meldingen van overlast binnengekomen die te maken hebben met de bierfiets. Het gaat om wildplassen, versperring van het fietspad en openbare dronkenschap. Handhavers hebben deze klachten bevestigd.
Het bierfietsverbod, dat sinds november 2017 geldt voor de binnenstad, wordt daarom per 1 juli uitgebreid.
… ziet geen mogelijkheden het verbod uit te breiden naar het westelijk deel.
noot 1 Een bierfiets is een speciaal soort fiets, meestal voor een groep mensen, die bedoeld is om tijdens het fietsen bier of een andere (vaak alcohol bevattende) drank te drinken.

naar: www.parool.nl van 20 februari 2019

Vraag 17 1 punt

Op de puntjes in tekst 11 is weggelaten wie besloten heeft tot een bierfietsverbod. Wie heeft het besluit genomen om bierfietsen in Amsterdam-Oost te verbieden?

  1. A de burgemeester
  2. B de officier van justitie
  3. C de politie
  4. D de wethouder
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 17 in het hele examen

Afbeelding 2

Afbeelding 2
Afbeelding 2 foto: bierfietsen in Amsterdam

Zwart-witfoto van een bierfiets in een hal: een open fietswagen met banken aan weerszijden van een lange tafel, op een vloer met geruit metaal. Op de achtergrond staat nog een bierfiets. Geen afleesbare tekst.

Vraag 18 2 punten

Leg uit dat uit tekst 11 blijkt dat bierfietsen in Amsterdam een sociaal probleem en ook een politiek probleem zijn.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
een sociaal probleem, want uit tekst 11 blijkt …
een politiek probleem, want uit tekst 11 blijkt …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat bierfietsen een sociaal probleem zijn, want veel mensen vinden de overlast van bierfietsen een onwenselijke situatie (er zijn veel klachten ingediend). (1p)
  • Legt uit dat bierfietsen een politiek probleem zijn, want uit tekst 11 blijkt (een van de volgende): dat de overheid of gemeente actie heeft ondernomen en de klachten van burgers heeft opgepakt (en een verbod in Amsterdam-Oost heeft ingesteld); dat de overlast op de politieke agenda staat (want er is een verbod ingesteld); dat burgers vinden dat de overheid actie moet ondernemen (want zij hebben klachten ingediend); of dat de overlast door bierfietsen het handhaven van de openbare orde of het verschaffen van veiligheid raakt, een basisfunctie van de staat. (1p)

Bij het politieke probleem telt het enkele gegeven dat de bierfiets overlast veroorzaakt niet: zonder het handhaven van de openbare orde of het verschaffen van veiligheid als basisfunctie van de staat is daarvoor geen scorepunt.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

In verschillende wetten en wetboeken staat welk gedrag door de overheid strafbaar is gesteld. In welke wet of welk wetboek staat dat drugshandel verboden is?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de Opiumwet. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Tekst 12 Vader in hoger beroep veroordeeld voor poging tot doodslag

M.H. is maandag in hoger beroep veroordeeld voor poging tot doodslag op de stalker van zijn tienerdochter. Hij moet een celstraf van 4,5 jaar uitzitten.
Begin 2017 viel M.H. de 49-jarige J.S. aan, nadat hij ontdekte dat J.S. zijn 14-jarige dochter lastigviel. J.S. zocht via het internet contact met het meisje en deed zich voor als een jongen van zeventien jaar. J.S. is al eerder veroordeeld voor het stalken van meisjes.
Volgens de vader deed de politie niets met de aangifte van zijn dochter. Hij besloot J.S. op te sporen en zelf aan te pakken. De ontmoeting tussen de mannen liep flink uit de hand. Uit onderzoek blijkt dat er met een schep op het hoofd van J.S. is geslagen.
Volgens … had J.S. de aanval mogelijk niet overleefd als hij zichzelf niet had verdedigd met zijn armen.

naar: www.nu.nl van 12 november 2018

Vraag 20 1 punt

Wat moet op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld?

  1. A de Hoge Raad
  2. B de kantonrechter
  3. C de strafrechter
  4. D het gerechtshof
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Criminaliteit heeft materiële en immateriële gevolgen. Welk immaterieel gevolg is te herkennen in het gedrag van M.H.?

  1. A angst
  2. B eigenrichting
  3. C het gevoel minder bewegingsvrijheid te hebben
  4. D verlies aan vertrouwen in de politiek
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 21 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 14

Opgavetekst

tekst 14 Slechts klein deel jonge daders wordt zware crimineel

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, groeit slechts een klein deel van jonge daders van zware delicten door in de zware criminaliteit. Dit blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam.

De jongeren die later zware criminelen worden, hebben vaker schulden en gebruiken meer drugs dan leeftijdsgenoten die besloten hun criminele carrière te staken.

Volgens de onderzoekers worden beide groepen gekenmerkt door ernstige problemen in het gezin en op school: “Velen van hen groeiden op in gezinnen met financiële problemen waarin weinig structuur werd geboden en waarin de jongeren lang niet altijd op liefdevolle betrokkenheid van moeder of vader konden rekenen.” De onderzoekers onderzochten de criminele carrières van duizend jonge daders in Amsterdam.

naar: www.parool.nl van 23 november 2017

Vraag 22 1 punt

Welke mogelijke oorzaak voor criminaliteit onder jongeren is te herkennen in tekst 14?

  1. A erfelijkheid
  2. B normvervaging in de maatschappij
  3. C problematische jeugd
  4. D spanning en avontuur
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 22 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 15

Opgavetekst

tekst 15 Openbaar Ministerie (OM) eist cel tegen frauderende zorgbestuurder

Voor de rechtbank van Rotterdam heeft het OM een celstraf van twee jaar, waarvan een half jaar voorwaardelijk, geëist tegen de 38-jarige directeur van een zorginstelling voor verstandelijk gehandicapten. Onderzoek van de recherche had aan het licht gebracht dat de man elk jaar 600.000 euro overmaakte op bankrekeningen van hemzelf en zijn vriendin.

De hoofdverdachte moet het ook verboden worden na het uitzitten van zijn gevangenisstraf gedurende vijf jaar een functie in de zorg uit te oefenen, betoogde de officier van justitie.

Zij verweet de verdachte dat hij op grote schaal zorggeld heeft verspild dat bestemd was voor kwetsbare personen.

naar: www.nos.nl van 17 november 2017

Vraag 23 1 punt

Lees tekst 15.
Hoe heet dit betoog van de officier van justitie?

  1. A getuigenis
  2. B pleidooi
  3. C requisitoir
  4. D vonnis
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Zie tekst 15.
Welke soort criminaliteit is te herkennen in tekst 15?

  1. A georganiseerde misdaad
  2. B heling
  3. C veelvoorkomende criminaliteit
  4. D witteboordencriminaliteit
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 2 punten

Zie tekst 15. Straffen worden niet zomaar geëist, maar hebben een bepaald doel.
→ Welk doel van straffen past het best bij de eis van de officier van justitie in tekst 15?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Bij de twee jaar gevangenisstraf waarvan een half jaar onvoorwaardelijk past het best …
Bij het verbod om vijf jaar een functie in de zorg te mogen uitoefenen past het best …

Bekijk het antwoord
  • Noemt bij de twee jaar gevangenisstraf (waarvan een half jaar onvoorwaardelijk) een van de volgende doelen: afschrikking; het handhaven van de rechtsorde; wraak; wens van slachtoffers/publiek (genoegdoening); voorkomen van eigenrichting; opzettelijke gerechtvaardigde leedtoevoeging. (1p)
  • Noemt bij het verbod om vijf jaar een functie in de zorg uit te oefenen een van de volgende doelen: preventie/voorkomen van herhaling; beveiliging van de maatschappij en burgers. (1p)

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Zie tekst 15.
De officier van justitie kan bij de eis uit drie groepen sancties kiezen.
Uit welke groep(en) sancties zijn de eisen uit tekst 15 afkomstig?

  1. A de hoofdstraffen
  2. B de hoofdstraffen en de bijkomende straffen
  3. C de hoofdstraffen en de maatregelen
  4. D de maatregelen en de bijkomende straffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 26 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 17

Opgavetekst

tekst 17 Advies: kinderen pas strafbaar vanaf 14 jaar

Kinderen tot 14 jaar moeten niet meer naar de strafrechter als ze iets verkeerd hebben gedaan. Jeugdhulp is een veel beter middel om ze op het rechte pad te krijgen. Dat stelt de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ). Op dit moment zijn kinderen vanaf … strafbaar.

De RSJ komt met het advies op aanvraag van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Volgens de RSJ is een aanpassing rechtvaardig en effectief, omdat uit onderzoek en interviews blijkt dat vrijwillige of gedwongen jeugdhulp voor kinderen in deze leeftijdscategorie de voorkeur geniet boven het strafrecht. Ook moet er ingezet worden op voorkoming van crimineel gedrag en op betere jeugdhulp als een jongere wel de fout is ingegaan.

naar: www.ad.nl van 20 december 2017

Vraag 28 1 punt

Welke leeftijd stond op de puntjes in tekst 17?

  1. A 10 jaar
  2. B 11 jaar
  3. C 12 jaar
  4. D 13 jaar
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 2 punten

Hieronder staan vier soorten beleid:
1 opsporingsbeleid
2 gevangenisbeleid
3 jeugdbeleid
4 preventief beleid
→ Onder welke twee soorten beleid valt het voorstel van de RSJ uit tekst 17? Schrijf de juiste nummers op.

  1. A opsporingsbeleid
  2. B gevangenisbeleid
  3. C jeugdbeleid
  4. D preventief beleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: C en D

In het examen staat 'vijf soorten beleid', maar er staan vier nummers. Hier staan vier.

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Waarop wil de RSJ in het beleid uit tekst 17 meer nadruk leggen?

  1. A overmacht
  2. B rechtsgelijkheid
  3. C repressie
  4. D resocialisatie
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 30 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 18

Opgavetekst

tekst 18 Strafcursus

De strafcursussen die automobilisten krijgen opgelegd als ze zijn gepakt met drank achter het stuur, hebben minder effect dan werd gedacht. Het werkt niet beter dan alleen een boete, denken onderzoekers.

Ze betwijfelen of de tweedaagse cursussen die het gedrag van de overtreders moeten veranderen zin hebben. De programma’s werden tien jaar geleden opgezet omdat automobilisten hun boetes betaalden, maar hun leven niet beterden.

naar: www.ad.nl van 19 januari 2018

Vraag 31 1 punt

Met welk doel waren de programma's uit tekst 18 opgezet?

  1. A het afschaffen van lik-op-stuk-beleid
  2. B het bestrijden van klassenjustitie
  3. C het tegengaan van witteboordencriminaliteit
  4. D het voorkomen van recidive
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 31 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 19

Opgavetekst

tekst 19 Veroorzaker aanrijding Amsterdam Centraal Station niet vervolgd

De automobilist die op het Stationsplein bij Amsterdam Centraal Station diverse voetgangers aanreed, wordt niet vervolgd.

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft besloten de zaak te … , omdat er geen opzet in het spel was. Onderzoek heeft namelijk uitgewezen dat de man, een diabetespatiënt, onwel was geraakt door een te lage bloedsuikerspiegel.

Door de aanrijding raakten zeven voetgangers gewond.

naar: www.hartvannederland.nl van 30 januari 2018

Vraag 32 1 punt

Welk begrip moet op de puntjes in tekst 19 worden ingevuld?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het begrip seponeren. (1p)

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Welk uitgangspunt van het strafrecht is te herkennen in tekst 19?

  1. A Bij gebrek aan bewijs volgt vrijspraak.
  2. B Bij ontoerekeningsvatbaarheid wordt geen straf opgelegd.
  3. C Er wordt rekening gehouden met de omstandigheden waaronder het delict plaatsvond.
  4. D Iedereen heeft recht op een onafhankelijke rechter.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 33 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 20

Opgavetekst

tekst 20 Wouter helpt politie

“Ik kwam hier maandagmiddag langs toen ik aan het wielrennen was en zag dat er verderop werd ingebroken”, zegt Wouter. “De bewoonster stond op de oprit en riep dat er inbrekers waren. Ik riep haar toe dat ze de politie moest bellen en draaide mijn fiets om en ben achter ze aangegaan.’’

Onmiddellijk fietste hij achter de verdachten aan en hij belde ook met de politie om een goed signalement en de locatie van één van de inbrekers door te geven. “In eerste instantie liepen de twee inbrekers weg, maar daarna sprongen ze op een fiets die klaarstond. Terwijl ik zelf ook met de meldkamer sprak, zette ik de achtervolging in. Ik kon ze volgen tot FloraHolland. Daar kon de politie een van hen klemrijden.”

Een 33-jarige man uit Delft werd aangehouden. De andere verdachte ontkwam.

naar: www.ad.nl van 8 februari 2018

Vraag 36 1 punt

Zie tekst 20. Er verschijnen regelmatig cijfers over criminaliteit in de media.
Waarin is de inbraak uit tekst 20 in ieder geval opgenomen?

  1. A in daderonderzoek
  2. B in een enquête over onveiligheidsgevoelens
  3. C in onderzoek bij slachtoffers
  4. D in politiestatistieken
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 36 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 21

Opgavetekst

tekst 21 Standpunten van politieke partijen over de bestrijding van criminaliteit

Partij 1
Het is hoog tijd dat er een einde komt aan de liquidatiegolf in de onderwereld. Onschuldige burgers moeten over straat kunnen zonder dat de kogels hen om de oren vliegen. Daarom willen wij het bezit van zware automatisch wapens strenger bestraffen.

Partij 2
Het beter begeleiden van criminelen na het uitzitten van de straf kan voorkomen dat mensen nog eens in de fout gaan.

naar: www.hartvannederland.nl van 6 maart 2017

Vraag 37 1 punt

Welke uitspraak over tekst 21 is juist?

  1. A Partij 1 heeft een links standpunt en partij 2 heeft een rechts standpunt.
  2. B Partij 1 heeft een rechts standpunt en partij 2 heeft een links standpunt.
  3. C Partij 1 en partij 2 hebben beide een links standpunt.
  4. D Partij 1 en partij 2 hebben beide een rechts standpunt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 37 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

bord 1

bord 1
bord 1

Rond verkeersbord met een rand en het getal 130 in het midden: een maximumsnelheid van 130.

bord 2

bord 2
bord 2

Foto van een bord. Links een ronde ring met tekst langs de rand, waaronder 'ONDERS LANGS DE LIJN', rond het silhouet van een hoofd met een vinger voor de mond en het woord 'Ssst!'. Rechts staat 'Onthouden:' gevolgd door: 'Het zijn kinderen, dit is een spel, de scheids is ook een mens, de coaches zijn vrijwillig.'

Vraag 39 2 punten

De lokale en landelijke overheid kunnen maatregelen nemen om criminaliteit aan te pakken. Dat kunnen repressieve of preventieve maatregelen zijn.
Hieronder staan vier uitspraken:
1 Er wordt een buurtapp opgericht om de sociale controle te vergroten.
2 De boetes voor wildplassen gaan omhoog.
3 Stadwachten krijgen de bevoegdheid om bekeuringen uit te schrijven.
4 Er komen extra controleurs in de bus.
→ Geef per uitspraak aan of deze onder de repressieve of de preventieve maatregelen valt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
uitspraak 1 = …
uitspraak 2 = …
uitspraak 3 = …
uitspraak 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij alle vier uitspraken het juiste soort maatregel: uitspraak 1 = preventief, uitspraak 2 = repressief, uitspraak 3 = repressief, uitspraak 4 = preventief. (2p)

Score per antwoord: vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee juist 0 punten.

Vraag 39 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 22

Opgavetekst

tekst 22 Bejaarde vrouw slachtoffer van tasjesdief

Een bejaarde vrouw is donderdagavond in Hengelo beroofd van haar handtas. Een 20-jarige man pakte de tas van de bagagedrager van haar fiets. In de handtas zat onder meer de portemonnee van de vrouw.

De politie roept getuigen op zich te melden.

naar: www.tubantia.nl van 9 februari 2018

Vraag 40 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tekst 22:
1 Er is in de tekst sprake van veelvoorkomende criminaliteit.
2 Dit misdrijf wordt direct opgenomen in de cijfers van een daderonderzoek.
3 De vrouw heeft recht op hulp van de reclassering.
4 De 20-jarige man behoort tot de groep die oververtegenwoordigd is bij deze vorm van criminaliteit.
→ Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
uitspraak 1 = …
uitspraak 2 = …
uitspraak 3 = …
uitspraak 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij alle vier uitspraken het juiste oordeel: uitspraak 1 = juist, uitspraak 2 = onjuist, uitspraak 3 = onjuist, uitspraak 4 = juist. (2p)

Score per antwoord: vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee juist 0 punten.

Vraag 40 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tabel 2

Opgavetekst

tabel 2 aangiftecijfers bij de politie

jaarovervallenstraatroofwoninginbrakengeweld
2006190511 02071 740106 300
2007216510 07068 080108 895
20082395891070 770105 400
20092898839074 130105 365
20102572819082 52098 810
20112272840088 96098 050
20121982805091 93095 735
20131633705087 72089 265
20141267546071 23084 920
20151239473164 56083 106

bron: CBS van 19 mei 2016

Vraag 41 1 punt

Welke conclusie naar aanleiding van tabel 2 is juist?

  1. A Het aantal aangiftes van straatroof is tussen 2006 en 2011 met bijna de helft afgenomen.
  2. B Maatregelen om woninginbraak tegen te gaan tussen 2009 en 2012 hebben goed geholpen.
  3. C Vanaf 2012 is er sprake van een afname bij alle aangiftecijfers in de tabel.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 41 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Tekst 23

Opgavetekst

tekst 23 Pak dure jas en horloge af!

In Rotterdam gaan dure jassen en chique horloges afgepakt worden als niet duidelijk is hoe die zijn betaald. Het is de nieuwste aanpak in Rotterdam in de strijd tegen criminaliteit. “Een dure Rolex nemen we van een verdachte al regelmatig af. Kleding nog zelden. En dat is vooral bij jeugd een statussymbool. Sommige jongeren lopen nu met jassen van 1800 euro. Ze hebben geen inkomsten, dus de vraag is hoe ze eraan komen”, zegt woordvoerder Paauw.

naar: www.telegraaf.nl van 3 januari 2018

Vraag 42 1 punt

Lees tekst 23.
Op grond waarvan mag men in Rotterdam de maatregelen uit tekst 23 nemen?

  1. A Iemand wordt gezien als verdachte als het redelijke vermoeden bestaat dat er sprake is van een strafbaar feit.
  2. B Jongeren die te dure jassen aan hebben, overtreden een waarde.
  3. C Jongeren mogen worden aangehouden, omdat ze vaak ergens van verdacht worden.
  4. D Jongeren zijn een sociaal probleem en daar moet tegen opgetreden worden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 42 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Vraag 43 2 punten

Hieronder staan zes personen en instanties:
1 een burgemeester
2 het Openbaar Ministerie
3 het ministerie van Justitie
4 het parlement
5 een kantonrechter
6 een politieagent
→ Welke twee personen of instanties houden zich bezig met het opsporen van strafbare feiten? Schrijf de juiste nummers op.

  1. A een burgemeester
  2. B het Openbaar Ministerie
  3. C het ministerie van Justitie
  4. D het parlement
  5. E een kantonrechter
  6. F een politieagent
Bekijk het antwoord

Antwoord: B en F

Vraag 43 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 9

Opgavetekst

Tekst 9 Den Haag doet niet mee met Europese OM voor fraudebestrijding

De minister van Justitie laat zijn EU-collega’s weten dat Nederland niet meedoet met het Europese Openbaar Ministerie (OM) dat speciaal wordt opgericht om fraude met EU-geld te bestrijden. Een meerderheid in de Tweede Kamer voelt niets voor méér Europa in verkiezingstijd. De VVD, het CDA en de SP zien het Europese OM als een directe aanval op de nationale rechtsstaat. Brussel krijgt dan nog meer te zeggen.

naar: de Volkskrant van 27 januari 2017

Vraag 21 2 punten

Zie tekst 9. Het Europese OM wil fraude gaan aanpakken. Onder welk soort criminaliteit valt fraude met EU-geld en mensen uit welk sociaal milieu zijn daarin oververtegenwoordigd? Neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het soort criminaliteit is ... en mensen uit ... zijn daarin oververtegenwoordigd.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het soort criminaliteit: witteboordencriminaliteit. (1p)
  • Noemt mensen uit een van de volgende milieus: midden-milieus, hogere milieus of hoger opgeleiden (opgeleide mensen). (1p)

Vraag 21 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 10

Opgavetekst

Tekst 10 In sommige buurten geldt: veel misdaad en toch een veilig gevoel

Of iemand zich veilig voelt of niet, hangt niet helemaal samen met de criminaliteit in de buurt. Ook opleiding en politieke voorkeur spelen een rol, blijkt uit onderzoek in Amsterdam.

Onveiligheid zit ook tussen de oren, concludeert criminoloog Marlou Teerlink. Zij deed onderzoek naar de band tussen de harde cijfers over criminaliteit in de stad en de mate waarin bewoners zich veilig of onveilig voelen.

naar: www.parool.nl van 26 oktober 2016

Vraag 22 1 punt

Lees tekst 10. Criminaliteit heeft verschillende soorten gevolgen voor burgers en samenleving. Over welk soort gevolgen gaat tekst 10?

  1. A immateriële gevolgen
  2. B materiële gevolgen
  3. C politieke gevolgen
  4. D tijdgebonden gevolgen
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 22 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 11

Opgavetekst

Tekst 11 Grote politieactie

Als onderdeel van een grote actie heeft de Nederlandse politie op 34 adressen huiszoekingen gedaan. Dat meldt het Openbaar Ministerie. De actie werd gecoördineerd door de Europese organisatie Eurojust. In totaal werden in zestien landen 359 invallen gedaan, waaronder zeventig in België. Ook in onder meer de Verenigde Staten, Canada en Chili zijn huiszoekingen verricht.

naar: www.tweakers.net van 19 mei 2014

Vraag 23 1 punt

Lees tekst 11. Uit tekst 11 blijkt dat een bepaald soort criminaliteit wordt bestreden. Welk soort criminaliteit is dat?

  1. A computercriminaliteit
  2. B georganiseerde internationale misdaad
  3. C veelvoorkomende criminaliteit
  4. D witteboordencriminaliteit
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 23 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 12

Opgavetekst

Tekst 12 R.Z. vier jaar cel erbij

R.Z. heeft in hoger beroep opnieuw vier jaar celstraf gekregen voor een inbraak bij zijn ex-schoonouders. Hij had die vanuit de gevangenis, waar hij al een celstraf van vier jaar voor een ander delict uitzat, georganiseerd.

R.Z. wil zich niet zomaar neerleggen bij de uitspraak en zijn advocaat overweegt namens R.Z. naar … te stappen.

naar: www.ad.nl van 26 oktober 2016

Vraag 24 1 punt

Lees tekst 12. Wat moet er op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld?

  1. A de Hoge Raad
  2. B het gerechtshof
  3. C het ministerie van Justitie
  4. D het Openbaar Ministerie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 24 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 13

Opgavetekst

Tekst 13 Meer criminaliteit in Nederland dan gedacht

De criminaliteit in Nederland is groter dan uit de officiële cijfers blijkt. Er zijn te weinig mensen bij de opsporingsdiensten werkzaam en de aangiftebereidheid bij burgers en bedrijven daalt. Hierdoor geven de cijfers niet weer wat de werkelijke omvang is van de misdaad.

naar: Trouw van 12 januari 2017

Vraag 25 1 punt

Lees tekst 13. Op grond van welk soort onderzoek is men tot de conclusie gekomen dat de werkelijke criminaliteit groter is dan die in de officiële cijfers? Op grond van

  1. A daderonderzoek
  2. B mediagegevens
  3. C politiestatistieken
  4. D slachtofferenquêtes
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 25 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 15

Opgavetekst

Tekst 15 Vier jaar cel voor speedbootcrash

De 51-jarige man die met zijn speedboot een dodelijk ongeluk heeft veroorzaakt, is veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf.

De bestuurder had onder invloed van alcohol in het donker te hard gevaren en had geen verlichting op zijn speedboot. Twee van de vier mannen in de sloep die hij had overvaren, kwamen om het leven.

Het vaarbewijs van de bestuurder is voor vijf jaar ingetrokken. Hij moet ook 300.000 euro betalen aan de slachtoffers en nabestaanden.

naar: de Volkskrant van 30 maart 2016

Vraag 27 1 punt

Lees tekst 15. Welk deel van het vonnis in tekst 15 vormt de bijkomende straf?

  1. A de vier jaar gevangenisstraf
  2. B het moeten betalen van 300.000 euro schadevergoeding
  3. C het voor vijf jaar intrekken van het vaarbewijs
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Lees tekst 15. Met welke instantie krijgt de veroordeelde man uit tekst 15 te maken? Met

  1. A de klassenjustitie
  2. B de reclassering
  3. C Halt
  4. D Slachtofferhulp
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 28 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 16

Opgavetekst

Tekst 16 Gazelle blokkeert smartphone op fiets

Fietsenfabrikant Gazelle werkt aan de allereerste fiets die whatsappen en bellen tijdens het rijden onmogelijk maakt. De SafeDrivePod blokkeert de smartphone wanneer er harder gefietst wordt dan 10 kilometer per uur.

Paul Hendriks van SafeDrivePod: “Uit onderzoek blijkt dat verkeer de grootste bezorgdheid is van ouders. Met deze fiets liggen zij niet meer wakker. Het systeem valt niet te omzeilen zonder medeweten van ouders”. Het apparaat is niet alleen een repressief middel. “We moeten ons bewust worden dat het gebruik van de smartphone in het verkeer niet normaal is. Met de SafeDrivePod versnellen we deze beweging.”

naar: www.telegraaf.nl van 26 januari 2017

Vraag 29 1 punt

Zie tekst 16. De overheid voert beleid om het gebruik van de smartphone in de auto in te perken. De fietsenfabrikant uit tekst 16 neemt maatregelen om ook het smartphonegebruik op de fiets aan te pakken. De maatregel uit tekst 16 is niet alleen een repressieve maatregel, maar kan ook preventief werken. Noem een argument dat de maatregel uit tekst 16 ook een preventieve werking kan hebben. Neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De maatregel kan ook een preventieve werking hebben, want ...

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende argumenten: er kunnen ongelukken worden voorkomen; materiële schade wordt beperkt; immateriële gevolgen van de onveiligheid in het verkeer worden kleiner; het kan aanleiding geven tot navolging door andere fabrikanten. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 18

Opgavetekst

Tekst 18 Maak van drugsvilla een wijkgebouw

Met interesse kijkt het Nederlandse Openbaar Ministerie (OM) naar Italië, waar in beslag genomen villa’s van maffiabazen een maatschappelijke bestemming krijgen. Zo zijn verschillende villa’s omgebouwd tot bibliotheek of tot een opvanghuis voor bedreigde vrouwen.

naar: www.ad.nl van 27 februari 2017

Vraag 31 1 punt

Lees tekst 18. In tekst 18 neemt de Italiaanse overheid villa’s in beslag. Onder welk beleid valt die inbeslagname?

  1. A het gevangenisbeleid
  2. B het opsporingsbeleid
  3. C het vervolgingsbeleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 31 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 19

Opgavetekst

Tekst 19 Rechtbank: verdachte wilde de stad Waalwijk niet echt opblazen

Dat de 33-jarige man echt Waalwijk zou opblazen, zoals hij op Twitter beweerde, was niet geloofwaardig. Daarom heeft de rechtbank in Breda de man vrijgesproken voor het bedreigen van inwoners van Waalwijk. Tegen de man was drie maanden cel geëist, plus een half jaar voorwaardelijk. Volgens justitie ‘wist je niet of je met een malloot te maken hebt of met iemand die het echt gaat uitvoeren’.

Voor de rechtbank is echter duidelijk dat deze tweets meer een schreeuw om hulp waren dan serieuze dreiging.

De rechtbank merkte ook nog op dat de man feitelijk geen bedreiging plaatste. ‘My dream is to blow up Waalwijk’, schreef hij. En het feit dat hij ergens van droomt, betekent niet dat je belooft dat ook te gaan doen, volgens de rechtbank.

naar: www.ad.nl van 27 januari 2017

Vraag 32 1 punt

Lees tekst 19. Wat gebeurt met de verdachte uit tekst 19 na de uitspraak van de rechter?

  1. A gaat een half jaar voorwaardelijk de gevangenis in.
  2. B is vrij, want hij is niet veroordeeld.
  3. C is vrij, want zijn zaak is geseponeerd.
  4. D krijgt een verplichte behandeling, want hij heeft hulp nodig.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Zie tekst 19. Het Openbaar Ministerie kan uit verschillende groepen van sancties, straffen eisen. Uit welke groep(en) komen de geëiste straffen tegen de verdachte uit tekst 19?

  1. A uit de bijkomende straffen
  2. B uit de bijkomende en de hoofdstraffen
  3. C uit de hoofdstraffen
  4. D uit de hoofdstraffen en de maatregelen
  5. E uit de maatregelen en de bijkomende straffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 33 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tabel 2

Opgavetekst

Tabel 2 Straatroof in Amsterdam 2010-2015

jaar201020112012201320142015
aantal204620882177221917751496

bron: www.om.nl van januari 2017

Vraag 36 1 punt

Bekijk tabel 2. De gemeente Amsterdam besloot in 2012 straatroof hard aan te pakken. Stel dat de doelstelling was om het aantal straatroven in drie jaar te halveren (50% minder). Geef aan of het de gemeente Amsterdam gelukt is om die doelstelling te halen en verklaar je antwoord. Neem een van de twee onderstaande stukjes over en vul het antwoord aan.
Ja, dat is gelukt, want ...
of
Nee, dat is niet gelukt, want ...

Bekijk het antwoord
  • Antwoordt 'nee, dat is niet gelukt', met een onderbouwing: in 2012 waren er 2177 straatroven, dus in 2015 moesten het er minder dan de helft zijn (ongeveer 1088); het waren er in 2015 nog 1496. (1p)

Verbetering op het correctievoorschrift: het correctievoorschrift noemt 'minder dan 1068' als de helft van 2177. Dat is een rekenfout; de helft van 2177 is 1088,5. Een leerling die met de juiste helft (ongeveer 1088) redeneert en daarmee 'nee' onderbouwt, heeft het juiste antwoord. Reken niet op 1068. Het scorepunt alleen toekennen bij het antwoord 'nee' met een onderbouwing die de straatroven van 2012 (2177) en 2015 (1496) vergelijkt met de helft.

Vraag 36 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 21

Opgavetekst

Tekst 21 Aanpak op hoofdlijnen

De aanpak van zeshonderd Amsterdamse veelplegers kent drie hoofdlijnen die met elkaar samenhangen:

  • 1. Vermindering recidive

Snel, streng en consequent straffen om recidive te voorkomen.

  • 2. Zorg

Aangehouden of veroordeelde daders worden uitgebreid gescreend. Hiermee wordt voorkomen dat ze opnieuw de fout in gaan. De daders wordt hulp geboden om hun leven weer op orde te krijgen.

  • 3. Broertjes en zusjes

De gezinnen van de veelplegers op de lijst worden bezocht. Er wordt snel ingegrepen om te voorkomen dat broertjes en zusjes ook in de criminaliteit belanden.

naar: www.om.nl van januari 2017

Vraag 37 2 punten

Zie tekst 21. Criminaliteit kan preventief of repressief worden aangepakt. Amsterdam pakte de zeshonderd mensen uit tekst 21 op drie hoofdlijnen aan. Hieronder staan de drie hoofdlijnen van aanpak uit tekst 21.
1 Vermindering recidive
2 Zorg
3 Broertjes en zusjes
Geef van elke hoofdlijn aan of die aanpak preventief of repressief is. Neem het onderstaande over en vul aan met preventief of repressief.
1 = ...
2 = ...
3 = ...

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt elke hoofdlijn: 1 = repressief (vermindering recidive); 2 = preventief (zorg); 3 = preventief (broertjes en zusjes). (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: drie antwoorden juist = 2 punten; twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten. Juiste antwoorden: 1 = repressief; 2 = preventief; 3 = preventief.

Vraag 37 in het hele examen

Vraag 38 1 punt

Zie tekst 21. Er is veel onderzoek gedaan naar de oorzaken van crimineel gedrag. Welke verklaring van crimineel gedrag zit achter het feit dat de gezinnen uit tekst 21 worden bezocht?

  1. A Crimineel gedrag is een aangeboren eigenschap van de persoon.
  2. B Criminelen blijven als crimineel gezien worden en blijven zich zo ook gedragen.
  3. C Criminelen hebben last van psychische problemen.
  4. D Criminelen ondergaan gebrekkige leerprocessen en krijgen een gebrekkige opvoeding.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 38 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Tekst 22

Opgavetekst

Tekst 22 Vrouw opgepakt voor heling

Een van de vier zeldzame puppy’s die werden gestolen bij een zorgboerderij, is teruggevonden. Agenten hebben een 22-jarige verdachte op verdenking van heling opgepakt.

Eigenaresse Rachel van de zorgboerderij was zelf een vrouw op het spoor gekomen die op Facebook een bericht had geplaatst dat ze eigenaar was geworden van een nieuwe pup. Toen verschillende mensen vroegen of het om een Old English Bulldog ging, verwijderde ze haar bericht van Facebook.

naar: www.ad.nl van 29 januari 2017

Vraag 39 1 punt

Zie tekst 22. Is er in tekst 22 sprake van eigenrichting? Neem een van de twee onderstaande stukjes over en vul het antwoord aan.
Ja, want ...
of
Nee, want ...

Bekijk het antwoord
  • Antwoordt 'nee' met een van de volgende redenen: de eigenaresse heeft de vrouw niet aangehouden of gestraft; de politie verrichtte de aanhouding. (1p)

Vraag 39 in het hele examen

Vraag 40 1 punt

Zie tekst 22. Waarvan wordt de opgepakte vrouw uit tekst 22 verdacht? Zij wordt verdacht van

  1. A dierenmishandeling van de pup.
  2. B fraude op sociale media.
  3. C het in bezit hebben van een pup waarvan ze kon weten dat die gestolen was.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 40 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Vraag 43 1 punt

Een van de doelen van het opleggen van straffen is resocialisatie. Dat betekent dat iemand de kans krijgt zich (weer) aan de samenleving aan te kunnen passen. Noem één hoofdstraf waarbij de nadruk wordt gelegd op resocialisatie. Neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een hoofdstraf met de nadruk op resocialisatie is ...

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende hoofdstraffen: de voorwaardelijke gevangenisstraf; de taakstraf. (1p)

Vraag 43 in het hele examen

Hoe vaak criminaliteit in het examen komt

Vragen over criminaliteit per centraal examen maatschappijkunde vmbo-kb. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2023, tijdvak 121-33, 351435%
2021, tijdvak 11-6, 8-11, 13-211945%
2019, tijdvak 122-26, 28-33, 36-37, 39-431842%
2018, tijdvak 121-25, 27-29, 31-33, 36-40, 431740%

In 4 van de 4 ingedeelde examens maatschappijkunde vmbo-kb staat een vraag over criminaliteit, samen 68 vragen (40% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2021, tijdvak 1: 19 vragen. In de examens van 2021 tot en met 2023 ging 40% van de vragen over criminaliteit, daarvoor 41%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met criminaliteit

Maak de 15 nieuwste examenvragen over criminaliteit online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2023, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over criminaliteit

Andere onderwerpen maatschappijkunde vmbo-kb

Criminaliteit op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen maatschappijkunde vmbo-kb onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op maatschappijwetenschappen oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt criminaliteit voor in het eindexamen maatschappijkunde vmbo-kb?

In de 4 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2023 gaan 68 vragen over criminaliteit, 40% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 4 van die examens.

In welk examen maatschappijkunde vmbo-kb stonden de meeste vragen over criminaliteit?

In het examen van 2021, tijdvak 1, met 19 vragen: 1-6, 8-11, 13-21.

Hoe oefen ik examenvragen over criminaliteit?

Op deze pagina staan alle vragen over criminaliteit met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.