Examenvragen criminaliteit maatschappijkunde vmbo-gl/tl

223 vragen over criminaliteit uit 17 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Criminaliteit komt in 17 van de 17 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl voor, met 223 vragen (33% van alle examenvragen). Het meest in 2023, tijdvak 2 (16 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over criminaliteit

Per examen de vragen over criminaliteit, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

Zie tekst 6.

Vraag 15 1 punt

Leg met behulp van tekst 6 uit dat criminaliteit een relatief begrip is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Criminaliteit is een relatief begrip, want uit tekst 6 blijkt …

Bekijk het antwoord

Criminaliteit is een relatief begrip, want uit tekst 6 blijkt (voorbeeld van een juist antwoord) in Kameroen zijn relaties tussen mensen met hetzelfde geslacht verboden, in Nederland zijn die niet verboden.

Vraag 15 in het hele examen

Zie tekst 7.

Vraag 17 2 punten

Criminaliteit kan materiële en immateriële gevolgen hebben. → Noem een materieel en een immaterieel gevolg van de delicten uit tekst 7 waarvoor de vrouw terechtstaat.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. materieel gevolg: … immaterieel gevolg: …

Bekijk het antwoord
  • materieel gevolg: financiële kosten voor het vervangen van telefoon / tas / identiteitskaart (1)
  • immaterieel gevolg: paniekaanvallen / misselijkheid / blokkeren (1)

Vraag 17 in het hele examen

Zie tekst 7.

Vraag 18 1 punt

In tekst 7 is een taak van de reclassering te herkennen. Wat is een andere taak van de reclassering?

  1. A leiding geven aan het opsporingsonderzoek
  2. B opleggen van een strafbeschikking
  3. C opstellen van een proces-verbaal
  4. D ten uitvoer leggen van werkstraffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 18 in het hele examen

Zie tekst 7.

Vraag 21 1 punt

Hieronder staan twee uitspraken over de PIJ-maatregel.

1 Een PIJ-maatregel kan worden omgezet in tbs.

2 Het doel van een PIJ-maatregel is het voorkomen van recidive. → Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul aan met juist of onjuist. 1 = … 2 = …

Bekijk het antwoord

1 = juist 2 = juist

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.

Vraag 21 in het hele examen

tekst 8

Telefoon en fietsen

We weten dat het gevaarlijk is om tijdens het fietsen je telefoon te gebruiken. Sinds 2019 is er daarom een verbod op het vasthouden van je telefoon op de fiets en kun je een boete krijgen. Toch gebruiken nog steeds veel jongeren hun telefoon tijdens het fietsen.

Uit gesprekken met scholieren komt naar voren dat jongeren niet bang zijn om een boete te krijgen voor telefoongebruik op de fiets. Door de lage pakkans is een boete voor deze groep jongeren niet reden genoeg om hun telefoon niet meer te gebruiken tijdens het fietsen. “Ik word toch niet gepakt”, zeggen scholieren. “Ze controleren nooit.”

bron: regiobodeonline.nl van 9 januari 2024

Lees tekst 8.

Vraag 22 1 punt

Beleidsmaatregelen kunnen worden beoordeeld op effectiviteit en wenselijkheid.

De maatregel in tekst 8 is niet effectief.

→ Waarom is de maatregel niet effectief?

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De maatregel is niet effectief, want in tekst 8 staat dat …

Bekijk het antwoord

De maatregel is niet effectief, want in tekst 8 staat dat (voorbeeld van een juist antwoord) veel jongeren hun telefoon nog steeds gebruiken tijdens het fietsen.

Vraag 22 in het hele examen

Zie tekst 8.

Vraag 23 1 punt

Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Welke theorie is te herkennen in de uitspraken van de scholieren?

  1. A de anomietheorie
  2. B de bindingstheorie
  3. C de etikettentheorie
  4. D de rationele-keuze-theorie
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 23 in het hele examen

Zie tekst 8.

Vraag 24 1 punt

In welke wet staat het verbod uit tekst 8?

  1. A de Opiumwet
  2. B de Wegenverkeerswet
  3. C het Wetboek van Strafrecht
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Slachtofferenquêtes zijn een manier om de omvang van criminaliteit te meten. Deze manier van meten heeft voordelen en nadelen. → Noem een voordeel en een nadeel van deze manier van meten. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. voordeel: … nadeel: …

Bekijk het antwoord
  • voordeel (voorbeeld van een juist antwoord): (1)

Ook niet-aangegeven misdrijven komen in de cijfers naar voren.

  • nadeel (voorbeelden van een juist antwoord): (1)

− Er kan een emotionele drempel bestaan voor het beantwoorden van de vragenlijsten.

− Voor sommige vormen van criminaliteit zijn niet altijd aanwijsbare slachtoffers waardoor die niet gemeten worden.

Vraag 26 in het hele examen

tekst 10

Burgemeester zint op extra maatregelen naar aanleiding van schietpartijen

Burgemeester Van den Tillaar wil meer grip krijgen op wapenbezit in de stad. Dit naar aanleiding van de schietpartijen die afgelopen zaterdag en gisteren plaatsvonden in de gemeente Vlissingen. Bij dit laatste incident viel een dode, het onderzoek naar dit geweldsincident is nog volop bezig.

“Zeer ernstig, schokkend” aldus Van den Tillaar. “Ik overweeg een veiligheidsrisicogebied te gaan aanwijzen waarbij men preventief gefouilleerd kan worden. Dat betekent dat ik op die manier meer grip kan krijgen op wapenbezit in de stad. Dat is een vergaande maatregel want het tast ook de vrijheid en privacy van mensen aan. Maar ik denk dat we op dat punt gekomen zijn. Ik laat op dit moment uitzoeken wat de consequenties zijn, welk gebied het zou moeten zijn en op welke termijn. Daarover heb ik overleg met …. Maar ik heb echt serieus in mijn hoofd om deze maatregel in te gaan zetten de komende periode om daarmee de rust en veiligheid terug te brengen in Vlissingen.”

bron: 112vlissingen-souburg.nl van 6 september 2024

Lees tekst 10.

Vraag 27 1 punt

Welke andere leden van de driehoek moeten op de puntjes in tekst 10 worden ingevuld?

  1. A de officier van justitie en de rechter
  2. B de politie en de officier van justitie
  3. C de rechter en de Reclassering
  4. D de Reclassering en de politie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 27 in het hele examen

tekst 11

Geen straf voor doodslag

De rechtbank Noord-Holland heeft een 53-jarige man ontslagen van rechtsvervolging en legt hem dus geen straf op voor de doodslag op een man. De doodslag vond plaats in een vechtpartij in Den Helder, waarbij het slachtoffer door een nekklem is overleden. De rechtbank acht doodslag bewezen, maar ontslaat de verdachte van rechtsvervolging omdat hij uit zelfverdediging handelde.

bron: rechtspraak.nl van 2 april 2024

Lees tekst 11.

Vraag 29 1 punt

Waarom heeft de 53-jarige man uit tekst 11 geen straf van de rechtbank gekregen?

Omdat er volgens de rechtbank sprake is van

  1. A eigenrichting.
  2. B noodweer.
  3. C normvervaging.
  4. D overmacht.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 29 in het hele examen

tekst 12

… is het geheel van rechterlijke uitspraken en is tevens een rechtsbron, die niet in de wet te vinden is.

bron: hvbjuristen.nl, geraadpleegd 1 november 2024

Lees tekst 12.

Vraag 30 1 punt

Welk begrip moet op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld?

  1. A Cassatie
  2. B Jurisprudentie
  3. C Klassenjustitie
  4. D Repressie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 30 in het hele examen

tekst 13

Veroordeeld

Een 18-jarige man uit Utrecht is vandaag veroordeeld tot een celstraf van 180 dagen, waarvan 45 dagen voorwaardelijk, voor brandstichting, vernieling en een poging tot diefstal.

De man stond de afgelopen twee jaar herhaaldelijk voor de rechter. Nadat hij in juni werd veroordeeld voor mishandeling, bedreiging en een poging tot beroving, stond hij in juli terecht voor twee brandstichtingen, vernieling en bankhelpdeskfraude.

bron: rtvutrecht.nl van 6 augustus 2024

Lees tekst 13.

Vraag 31 1 punt

Welke conclusie kun je op basis van tekst 13 trekken? De 18 jarige man

  1. A heeft alleen overtredingen begaan.
  2. B is een recidivist.
  3. C is ontoerekeningsvatbaar.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 31 in het hele examen

Zie tekst 13.

Vraag 32 1 punt

Hoelang moet de 18-jarige man in de cel zitten?

  1. A 180 dagen, maar als hij zich in de gevangenis goed gedraagt, mag hij er na 45 dagen uit.
  2. B 135 dagen, maar als hij zich binnen een bepaalde tijd weer schuldig maakt aan soortgelijke misdrijven, moet hij ook nog 45 dagen zitten.
  3. C 45 dagen, op voorwaarde dat hij na zijn straf niet weer in de fout gaat; dan moet hij alsnog 180 dagen zitten.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 2 punten

Sancties kunnen worden onderverdeeld in hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen.

Hieronder staan vier sancties.

1 betalen van een schadevergoeding aan het slachtoffer 2 twee weken hechtenis 3 het afpakken van winst die een verdachte met zijn misdrijven heeft gemaakt 4 een winkelverbod → Geef van elke sanctie aan of het een hoofdstraf, een bijkomende straf of een maatregel is.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul aan met hoofdstraf, bijkomende straf of maatregel.

1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord

1 = maatregel 2 = hoofdstraf 3 = maatregel 4 = bijkomende straf

indien vier antwoorden juist (2)

indien drie of twee antwoorden juist (1)

indien minder dan twee antwoorden juist (0)

Vraag 33 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Criminaliteit & rechtsstaat

Vraag 16 1 punt

Een man steelt een scooter en verkoopt deze aan zijn nicht. Zijn nicht vermoedt dat de scooter gestolen is, maar weet het niet zeker. Wie maakt of maken zich in deze situatie schuldig aan heling?

  1. A alleen de man
  2. B alleen de nicht
  3. C zowel de man als zijn nicht
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 16 in het hele examen

Zie tekst 7.

Vraag 18 2 punten

In tekst 7 zijn risicofactoren te herkennen die de kans op het ontwikkelen van strafbaar gedrag vergroten: psychische problemen en problematisch alcohol- en drugsgebruik. In de tekst zijn ook beschermende factoren te herkennen die zorgen voor een kleinere kans op crimineel gedrag. → Noem twee beschermende factoren en laat per factor zien dat deze te herkennen is in de tekst.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een beschermende factor is ....

Deze is te herkennen in de tekst, want …. Een andere beschermende factor is .... Deze is te herkennen in de tekst, want ….

Bekijk het antwoord
  • Een beschermende factor is het hebben van een baan. (1)

Deze is te herkennen in de tekst, want (voorbeeld van een juiste uitleg) de man zegt te werken in Amsterdam / de man had zonder rijbewijs niet meer kunnen werken.

  • Een andere beschermende factor is het hebben van een relatie. (1)

Deze is te herkennen in de tekst, want (voorbeeld van een juiste uitleg) zijn vrouw is bij de rechtszitting aanwezig / want zijn vrouw heeft de politie gewaarschuwd (toen hij onder invloed achter het stuur zat).

Opmerking

Een scorepunt alleen toekennen als de uitleg past bij de genoemde beschermende factor.

Vraag 18 in het hele examen

tekst 8

Kabinet: maximumstraffen voor drugsdelicten gaan omhoog

De maximumstraffen voor drugsdelicten gaan omhoog, staat in een wetsvoorstel van het kabinet. Met het voorstel wordt de maximale celstraf voor de smokkel van harddrugs verhoogd van 12 naar 16 jaar. De straf voor het bezit van harddrugs wordt verhoogd van 6 naar 8 jaar. Met de strafverhogingen komt het Nederlandse beleid ‘meer in lijn’ met dat van omringende landen.

Het kabinet denkt dat het Openbaar Ministerie en rechters met de nieuwe maximumstraffen makkelijker ‘gepaste straffen’ kunnen eisen en opleggen. De oude strafmaat voor veel drugsdelicten stamt uit 1976.

bron: nos.nl van 21 oktober 2024

Lees tekst 8.

Vraag 20 1 punt

Welke rechtsbron vormt de basis voor de nieuwe maximumstraffen in tekst 8?

  1. A de Nederlandse wet
  2. B de Veiligheidsmonitor
  3. C internationale wetgeving en verdragen
  4. D jurisprudentie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 20 in het hele examen

tekst 10

“Impact digitale oplichting ouderen is enorm”, zegt wijkagent, en dit kun je er tegen doen

Een groot gevoel van schaamte en een fikse deuk in het vertrouwen. Digitale oplichting van ouderen heeft enorme impact, zo merkt wijkagent Ruben Vermeulen van Nijmegen-Oost. Daarom trekt hij samen met collega’s eropuit met tips. “Ga hierover het gesprek aan met je ouders, je opa en oma of je cliënt.”

Geld, sieraden, schilderijen: alles van waarde werd meegenomen uit de woning van een oudere bewoonster van Nijmegen-Oost. Iemand had zich telefonisch voorgedaan als medewerker van de bank en haar wijsgemaakt dat criminelen uit waren op haar spullen. Daarom zou iemand langskomen om alles in veiligheid te brengen.

“Natuurlijk kun je je daarna wel voor de kop slaan dat je zo dom bent geweest, maar deze gasten gaan zó geraffineerd te werk. Ze spelen in op je gevoel, wekken vertrouwen, zetten er druk op. Ze overrompelen je en geven je geen tijd om even na te denken. Het moet nú, anders is het te laat, is hun boodschap”, vertelt Vermeulen.

bron: gelderlander.nl van 24 maart 2024

Lees tekst 10.

Vraag 22 1 punt

De politie heeft een aantal taken.

Welke taak voert wijkagent Ruben Vermeulen uit in tekst 10?

  1. A handhaven van de openbare orde
  2. B opsporen van strafbare feiten
  3. C preventie
  4. D toezicht houden
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 22 in het hele examen

Zie tekst 10.

Vraag 23 2 punten

Criminaliteit kan verschillende soorten gevolgen hebben.

→ Welke twee soorten gevolgen zijn herkenbaar in tekst 10? Citeer voor beide gevolgen een zin uit de tekst waaruit dit gevolg blijkt. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Soort gevolg 1: …, en dit blijkt uit deze zin: … Soort gevolg 2: …, en dit blijkt uit deze zin: …

Bekijk het antwoord
  • Soort gevolg 1: materiële gevolgen, en dit blijkt uit deze zin: Geld, sieraden, schilderijen: alles van waarde werd meegenomen uit de woning van een oudere bewoonster van Nijmegen-Oost. (1)
  • Soort gevolg 2: immateriële gevolgen, en dit blijkt uit deze zin (een van de volgende): (1)

− Een groot gevoel van schaamte en een fikse deuk in het vertrouwen.

− Natuurlijk kun je je daarna wel voor de kop slaan dat je zo dom bent geweest, maar deze gasten gaan zó geraffineerd te werk.

Opmerking

Een scorepunt alleen toekennen als de zin past bij het soort gevolg.

Vraag 23 in het hele examen

tekst 11

Veelpleger uit Goor moet twee jaar naar inrichting

Een 40-jarige veelpleger uit Goor moet twee jaar worden opgenomen in een inrichting. Martijn V. is volgens justitie een ‘zeer actieve veelpleger en stelselmatige dader’.

Tijdens de strafzaak tegen de inwoner van Goor bleek dat V. nooit goed in beeld is geweest bij de reclassering. Een medewerker van Reclassering Nederland vertelde vorige maand tegen de rechters dat de man doorgaans alle medewerking weigerde. Vanaf het moment dat hij in voorlopige hechtenis zit, werkt hij echter wel mee aan het reclasseringstoezicht. Volgens de reclassering is de kans groot dat de man opnieuw in de fout gaat.

bron: tubantia.nl van 3 oktober 2024

Lees tekst 11.

Vraag 25 1 punt

De reclassering heeft verschillende taken. Een van die taken is het begeleiden en controleren van mensen die onder toezicht staan. → Over welke andere taak van de reclassering gaat tekst 11?

Bekijk het antwoord

adviseren van de rechtbanken en het Openbaar Ministerie over daders en verdachten

Vraag 25 in het hele examen

Zie tekst 11.

Vraag 26 1 punt

Een rechter kan verschillende soorten sancties opleggen. Welk soort sanctie heeft de inwoner van Goor uit tekst 11 opgelegd gekregen?

  1. A een bijkomende straf
  2. B een hoofdstraf
  3. C een maatregel
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 26 in het hele examen

tekst 12

Muziek gaf Adje van het Padje de kracht om met criminaliteit te stoppen

”Turbulent, zo kun je mijn leven wel noemen”, zegt Adje (32). ‘’Ik heb slechte tijden gehad. Toch ben ik altijd positief geweest. Ik groeide op met armoede. Ik stal omdat er thuis bij mijn moeder en tante wel liefde was, maar geen geld. En omdat er in Valkenswaard niks te doen was. Criminaliteit was een soort dagbesteding.”

Toen hij naar Arnhem verhuisde, veranderde zijn leven. Naast Arnhem zorgde de muziek ervoor dat zijn leven veranderde. ”Ik leerde hier muzikale mensen kennen. Ging meer rappen. Deed mee aan rapbattles in Rotterdam. Die zagen jongeren online, er werd gezegd: die Adje kan wel rappen. Daarna bracht ik nummers uit. De muziek gaf me de kracht om met criminaliteit te stoppen.”

bron: ad.nl van 10 september 2024

Lees tekst 12.

Vraag 27 2 punten

Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Drie van die theorieën zijn:

1 de bindingstheorie 2 de etikettentheorie 3 de neutraliseringstheorie → Kies een van deze theorieën en leg uit hoe deze van toepassing is op de situatie van Adje.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De … is van toepassing, want in de tekst staat dat …

Bekijk het antwoord
  • De bindingstheorie is van toepassing, (1)
  • want in de tekst staat dat (voorbeeld van een juiste uitleg) Adje door de invloed van muziek en muzikale mensen gestopt is met criminaliteit. (1)

Vraag 27 in het hele examen

tekst 13

Tienduizenden mensen gedupeerd door nepwebshops

In 2023 werd er meer dan 40.000 keer aangifte gedaan van aan- en verkoopfraude. 16.000 aangiftes hiervan gingen specifiek over webwinkels.

Voor dit jaar is de verwachting dat de aangiftes oplopen naar 45.000. En zo’n 20.000 zullen er dan verband houden met nepwebwinkels. Het Landelijk Meldpunt Internet Oplichting licht in een persbericht toe dat niet alle slachtoffers aangifte doen.

bron: crimesite.nl van 31 oktober 2024

Lees tekst 13.

Vraag 29 2 punten

Er zijn verschillende manieren om criminaliteit te meten.

→ Over welke manier van meten gaat het in tekst 13?

→ Noem een andere manier van meten die meer gegevens zou kunnen opleveren over fraude door nepwebshops.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De cijfers in tekst 13 zijn afkomstig uit: … Een andere manier van meten: …

Bekijk het antwoord
  • De cijfers in tekst 13 zijn afkomstig uit: politiestatistieken (1)
  • Een andere manier van meten (een van de volgende): (1)

− slachtofferonderzoek − daderonderzoek − de Veiligheidsmonitor

Vraag 29 in het hele examen

tekst 14

Tweede Kamer akkoord met verbieden groepen designerdrugs¹⁾

De Tweede Kamer heeft voor een wijziging van … gestemd. Door dit wetsvoorstel worden nieuwe drugs automatisch verboden als die lijken op bekende drugssoorten zoals xtc. Nu duurt het altijd even voordat een nieuwe drugssoort verboden kan worden. Er is bij elke soort opnieuw onderzoek en nieuwe regelgeving nodig. Daar maken producenten gebruik van. Ze passen verboden drugs een beetje aan. Omdat de chemische samenstelling net een beetje anders is dan de 'oude' drugssoort, is het nu volgens de wet een andere drugssoort en is die nog niet verboden. De Tweede Kamer wil dat nu veranderen. Al zijn er ook partijen, zoals D66, die het verbod te ver vinden gaan en te veel gericht op repressie.

noot 1 designerdrugs is een verzamelnaam voor een groep kunstmatige drugs

bron: nos.nl van 16 januari 2024

Lees tekst 14.

Vraag 30 1 punt

Delicten staan omschreven in verschillende wetten en wetboeken. Welke daarvan moet op de puntjes worden ingevuld in tekst 14?

  1. A de Opiumwet
  2. B de Wegenverkeerswet
  3. C de Wet wapens en munitie
  4. D het Wetboek van Strafrecht
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 32 1 punt

Welke overheidsinstelling kan op lokaal niveau vaststellen dat bepaald gedrag strafbaar is en om welk soort delicten gaat het dan?

  1. A De gemeenteraad kan dit vaststellen en het gaat dan altijd om lichte misdrijven.
  2. B De gemeenteraad kan dit vaststellen en het gaat dan altijd om overtredingen.
  3. C Het college van B en W kan dit vaststellen en het gaat dan altijd om lichte misdrijven.
  4. D Het college van B en W kan dit vaststellen en het gaat dan altijd om overtredingen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 32 in het hele examen

tekst 15

Trams met stenen bekogeld in Den Haag, vervoerder doet aangifte

In Den Haag zijn de afgelopen tijd trams bekogeld met stenen. Dat meldt vervoerder HTM, die aangifte heeft gedaan van de vernielingen. Volgens HTM worden ze regelmatig bekogeld met stenen. Ook de tramhalte in de straat was doelwit van vandalisme. HTM liet trams vanwege de incidenten al meerdere keren een halte eerder stoppen. "De daders realiseren zich niet welke gevaren het bekogelen van trams met zich meebrengt." De schade bedraagt inmiddels enkele tienduizenden euro's.

bron: nos.nl van 5 april 2023

Lees tekst 15.

Vraag 33 2 punten

Een kenmerk van veelvoorkomende criminaliteit is dat er sprake is van strafbaar gedrag dat heel vaak voorkomt.

→ Welk ander kenmerk van veelvoorkomende criminaliteit is te herkennen in tekst 15? Geef aan waarom dit kenmerk van toepassing is op de tekst.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk: …

Dit blijkt uit tekst 15, want: …

Bekijk het antwoord
  • Kenmerk: (veelvoorkomende criminaliteit veroorzaakt) veel schade (1)
  • Dit blijkt uit tekst 15, want (voorbeeld van een juist antwoord): De schade bedraagt inmiddels enkele tienduizenden euro’s. (1)

of

  • Kenmerk: (veelvoorkomende criminaliteit is) hinderlijk en bevordert gevoelens van onveiligheid. (1)
  • Dit blijkt uit tekst 15, want (voorbeeld van een juist antwoord): HTM liet trams vanwege de incidenten al meerdere keren een halte eerder stoppen. (1)

Vraag 33 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 11 Ouders lieten zoontje (8) diefstallen plegen

Pas 8 jaar was het jongetje, toch werd hij door zijn ouders meegenomen op rooftocht langs drogisterijen. Hij liep met gestolen parfums naar buiten terwijl ook zijn ouders wat flesjes meenamen zonder af te rekenen. “Ze brengen hun 8-jarige kind zo op het criminele pad,” zei de officier van justitie donderdag 30 november. De verdachten werden op 18 augustus betrapt in Waddinxveen.

De officier van justitie nam het de ouders zeer kwalijk dat ze misbruik hebben gemaakt van de kwetsbare positie van hun eigen zoontje. “Zij zijn er verantwoordelijk voor dat hij opgroeit in een veilige omgeving. Voor die verantwoordelijkheid en voor de belangen van hun zoon hebben ze totaal geen oog gehad.”

Het Openbaar Ministerie eiste tegen de vader en moeder twaalf maanden cel waarvan drie maanden voorwaardelijk.

De … deed donderdag 30 november meteen uitspraak.

bron: hartvanwaddinxveen.nl van 30 november 2023

Vraag 16 1 punt

Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Leg uit met welke theorie op basis van tekst 11 te verklaren is dat het jongetje parfum heeft gestolen.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart het stelen met de aangeleerd-gedragstheorie, want het jongetje heeft het criminele gedrag (stelen) van zijn ouders aangeleerd. (1p)

Ook goed rekenen: een uitleg met de rationele-keuzetheorie op basis van tekst 11, mits uit het antwoord een afweging van kosten en baten blijkt.

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Zijn er strafrechtelijke gevolgen voor het jongetje en zo ja, welke?

  1. A Ja, de officier van justitie gaat hem een schikkingsvoorstel doen.
  2. B Ja, de politie gaat hem doorsturen naar Halt.
  3. C Ja, hij zal in een aparte rechtszitting voor een kinderrechter moeten verschijnen.
  4. D Nee, hij zal niet strafrechtelijk worden vervolgd.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 18 in het hele examen

tekst 12 Rotterdam heeft deze zomer al honderden verkeershufters beboet

Rotterdam pakt verkeershufters steeds harder aan. Alleen al in de maanden juni en juli zijn meer dan 260 bekeuringen uitgedeeld voor het rijden in ‘herriebakken’ met een knallende uitlaat of harde muziek, maar ook voor overdreven hard rijden, rijden zonder rijbewijs en/of gordel en het rijden in gestolen auto’s.

De Rotterdamse aanpak is zo succesvol dat “bestuurders elkaar onderling bellen om niet meer naar de stad te komen vanwege de controles”, meldt Rijnmond.

De gemeente begon twee jaar geleden met de nieuwe aanpak, nadat vooral in de binnenstad bewoners en ondernemers klaagden over overlast.

bron: nos.nl van 26 augustus 2023

Vraag 20 2 punten

Leg uit dat de Rotterdamse aanpak in tekst 12 repressief is en een preventieve werking heeft.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De Rotterdamse aanpak is repressief, want …
De Rotterdamse aanpak heeft een preventieve werking, want …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de Rotterdamse aanpak repressief is, bijvoorbeeld: Rotterdam deelt boetes uit nadat de bestuurders de strafbare feiten hebben gepleegd; Rotterdam pakt verkeershufters steeds harder aan. (1p)
  • Legt uit dat de Rotterdamse aanpak een preventieve werking heeft, bijvoorbeeld: de controles zorgen ervoor dat er minder strafbare feiten in het verkeer worden gepleegd; bestuurders bellen elkaar om vanwege de controles niet meer naar Rotterdam te komen. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

tekst 13

Het begrip majesteitsschennis bestaat sinds 2020 niet meer in de Nederlandse wet.

Op 1 januari 2020 verdween het artikel over majesteitsschennis na bijna twee eeuwen uit het wetboek. Daarop stond tot dat moment een maximale gevangenisstraf van 5 jaar. Er kwam geen nieuwe wet voor in de plaats.

noot 1 majesteitsschennis = belediging van de koning(in)

bron: rtlnieuws.nl van 21 september 2022

Vraag 21 1 punt

Leg uit dat uit tekst 13 blijkt dat criminaliteit relatief is.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat criminaliteit relatief is, omdat majesteitsschennis voor 2020 strafbaar was in Nederland en vanaf 2020 niet meer strafbaar is. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

tekst 14 Minister Weerwind bezoekt gevangenis Veenhuizen

Demissionair minister voor Rechtsbescherming Franc Weerwind heeft een werkbezoek gebracht aan gevangenis Veenhuizen. Weerwind ging onder andere in gesprek met twee gedetineerden die op de vadervleugel verblijven. Op deze afdeling is plek voor 23 gemotiveerde gedetineerden die vader zijn en tijdens hun detentie in staat worden gesteld om de band met hun kind(eren) zo goed mogelijk te kunnen onderhouden.

Minister Weerwind: “Vaders leren door deze contacten hoe belangrijk hun gezin en leven buiten de gevangenis is, waardoor ze na hun straf minder snel de fout ingaan”.

noot 1 gedetineerde = iemand met een vrijheidsstraf

bron: dekrantnieuws.nl van 10 november 2023

Vraag 22 1 punt

Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Met welke theorie kan het idee van de vadervleugel in gevangenis Veenhuizen onderbouwd worden?

  1. A anomietheorie
  2. B bindingstheorie
  3. C etikettentheorie
  4. D neutraliseringstheorie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 2 punten

Straffen hebben verschillende doelen, waaronder vergelding en beveiliging van de samenleving. Leg uit welke twee andere doelen van straffen te herkennen zijn in tekst 14.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 Het doel …, want in tekst 14 staat …
2 Het doel …, want in tekst 14 staat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt preventie of afschrikking als doel, met uitleg uit tekst 14: vaders gaan na hun straf minder snel de fout in door de contacten met hun kinderen. (1p)
  • Noemt heropvoeding of resocialisatie als doel, met uitleg uit tekst 14: door de contacten met hun kinderen leren vaders hoe belangrijk hun gezin en leven buiten de gevangenis is. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

tabel 1 Halt-verwijzingen

type verwijzing202020212022
vanwege overtreding6.1093.6513.489
vanwege leerplicht9541.2451.455
vanwege misdrijf3.5152.2982.205

bron: Jaarverslag 2022 Halt

Vraag 24 2 punten

In tabel 1 staat het aantal verwijzingen naar Halt in de jaren 2020, 2021 en 2022 vanwege een overtreding, een misdrijf en vanwege het niet voldoen aan de leerplicht. Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tabel 1.
1 Alle verwijzingen naar Halt zijn gedaan door de politie.
2 Het aantal verwijzingen vanwege overtredingen en misdrijven is tussen 2020 en 2021 afgenomen.
3 In 2022 heeft Halt 3.489 keer een kortdurende hechtenis opgelegd.
4 Jongeren worden steeds vaker doorverwezen wegens spijbelgedrag.
Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak aan of deze juist of onjuist is: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = onjuist, 4 = juist. (2p)

Vier juiste antwoorden: 2 punten. Drie of twee juiste antwoorden: 1 punt. Minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 24 in het hele examen

tabel 2 Een aantal geregistreerde misdrijven in Nederland

misdrijf202120222023
diefstal en inbraak met geweld5.5455.9656.005
heling5.5456.6006.850
witwassen2.4751.5351.460
discriminatie555410510
drugsmisdrijven: softdrugs5.5254.7255.375
rijden onder invloed31.91042.74542.210
vernieling openbaar vervoer810820560
openlijk geweld tegen persoon3.3904.0854.055

bron: Stichting Cito - opendata.cbs.nl

Vraag 25 1 punt

Om een beeld te krijgen van de omvang van de criminaliteit in Nederland wordt gebruikgemaakt van verschillende soorten onderzoeken en statistieken. Welk soort onderzoek of statistiek zal een vollediger beeld kunnen geven van de werkelijke omvang van ‘rijden onder invloed’ dan tabel 2?

  1. A daderonderzoek
  2. B politiestatistieken
  3. C slachtofferonderzoek
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Tabel 2 geeft geen volledig beeld van het werkelijke aantal gevallen van ‘openlijk geweld tegen persoon’. Geef hiervoor een verklaring.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een verklaring waarom tabel 2 geen volledig beeld geeft, bijvoorbeeld: niet alle personen doen aangifte bij de politie van openlijk geweld; of niet alle gevallen van openlijk geweld tegen een persoon komen ter kennis van de politie. Een van beide verklaringen is volledig goed. (1p)

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Hieronder staan twee uitspraken over tabel 2.
1 Het aantal geregistreerde misdrijven in tabel 2 dat onder de Opiumwet valt, was in 2022 lager dan in 2023.
2 Twee soorten misdrijven uit tabel 2 staan in de Wegenverkeerswet.
Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak aan of deze juist of onjuist is: 1 = juist, 2 = onjuist. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.

Vraag 27 in het hele examen

tekst 15 Yuverta vmbo in Utrecht morgen weer open na online dreigement

Het Yuverta vmbo in Utrecht gaat morgen weer open, nadat de school vandaag gesloten was vanwege een online dreigement.

De zogenoemde driehoek, waarin … en de burgemeester overleggen, vindt dat het normale leven zoveel mogelijk door moet gaan en dat het sluiten van een school een uiterste maatregel moet zijn. “Om die reden hebben we vanochtend contact opgenomen met de school en vanuit de driehoek geadviseerd dat ze weer open kunnen”, laat een woordvoerder van de Utrechtse burgemeester Dijksma weten.

De school is geschrokken van het dreigement: “Als de dreiging binnenkomt weet je niet hoe serieus je het moet nemen. Je gaat meteen in de ‘zorgstand’; zijn de leerlingen veilig? Zijn de medewerkers veilig?”, omschrijft een woordvoerder het gevoel dat ze had na het dreigement.

bron: rtvutrecht.nl van 25 mei 2023

Vraag 28 1 punt

Wat moet er op de puntjes in tekst 15 worden ingevuld?

  1. A de gemeenteraad, de wethouder van veiligheid
  2. B de gemeenteraad, het Openbaar Ministerie
  3. C de politie, de wethouder van veiligheid
  4. D de politie, het Openbaar Ministerie
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 1 punt

Criminaliteit kent twee soorten gevolgen: materiële en immateriële. Uit tekst 15 blijkt dat het online dreigement met zekerheid een van deze soorten gevolgen heeft gehad. Leg uit of uit tekst 15 blijkt dat het online dreigement materiële gevolgen heeft gehad of immateriële gevolgen heeft gehad.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Uit tekst 15 blijkt: … (kies uit: materiële / immateriële) gevolgen, want …

Bekijk het antwoord
  • Kiest immateriële gevolgen en onderbouwt dit uit tekst 15, bijvoorbeeld: de school is geschrokken van het incident of maakt zich zorgen over de veiligheid van de leerlingen en medewerkers. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

Voor een aantal veelvoorkomende strafbare feiten kan de officier van justitie zelf een strafbeschikking opleggen. Welke drie sancties kan een officier van justitie opleggen als hij een strafbeschikking oplegt? Noteer alleen de nummers.

  1. A geldboete
  2. B gevangenisstraf
  3. C hechtenis in huis van bewaring
  4. D schadevergoeding
  5. E taakstraf
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en D en E

Vraag 31 in het hele examen

tekst 17 Mishandelen ambtenaren

Een vrouw (27) uit Schijndel heeft dinsdagmiddag van de rechter een taakstraf van 150 uur gekregen voor poging tot zware mishandeling van een ambtenaar van de gemeente Meierijstad. Dat laat Omroep Brabant Nieuws weten. Ook moet ze een schadevergoeding van € 2000 betalen en kreeg ze een voorwaardelijke celstraf van twee maanden voor als ze nog een keer de fout in gaat.

De voormalig wereldkampioene kickboksen sloeg in november 2023 twee ambtenaren tijdens een gesprek. Het was een gesprek waarin mogelijk de bijstandsuitkering van de verdachte gestopt zou worden omdat er vermoedens waren van fraude. Dat gesprek werd grimmig en escaleerde volledig.

bron: tvschijndel.nl van 16 januari 2024

Vraag 32 1 punt

Welke soort sancties heeft de vrouw in tekst 17 gekregen?

  1. A een bijkomende straf, een hoofdstraf en een maatregel
  2. B een bijkomende straf en twee hoofdstraffen
  3. C een hoofdstraf en twee bijkomende straffen
  4. D een hoofdstraf en twee maatregelen
  5. E een maatregel en twee hoofdstraffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Vraag 32 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Vraag 18 1 punt

Uit tekst 9 is af te leiden of het niet houden aan het houtstookverbod een misdrijf of een overtreding is.
→ Leg met behulp van tekst 9 uit of het niet houden aan het houtstookverbod een misdrijf of een overtreding is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Uit tekst 9 blijkt dat het niet houden aan het houtstookverbod een … (kies uit: misdrijf of overtreding) is, want …

Bekijk het antwoord
  • Stelt dat het niet houden aan het houtstookverbod een overtreding is, en geeft als reden dat de gemeenteraad alleen overtredingen kan vaststellen en geen misdrijven (1p)

Alleen een punt toekennen als beide antwoordelementen juist zijn.

Vraag 18 in het hele examen

tekst 10 Twee jongens aangehouden

De politie heeft twee jongens van 13 en 15 jaar oud aangehouden voor de dood van een 42-jarige man die eind augustus zwaargewond is aangetroffen met een straattegel op zijn hoofd in Amsterdam-Noord. Het slachtoffer overleed een paar dagen later in het ziekenhuis.

bron: telegraaf.nl van 14 september 2023

Vraag 19 1 punt

Welke taak heeft de politie vervuld in tekst 10?

  1. A opsporen van strafbare feiten
  2. B preventie
  3. C verlenen van hulp
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Is het mogelijk dat de politie de jongens uit de tekst doorverwijst naar Halt? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een verwijzing naar Halt is … (kies uit: wel of niet) mogelijk, want …

Bekijk het antwoord
  • Stelt dat een verwijzing naar Halt niet mogelijk is, en geeft als reden dat Halt bedoeld is voor jongeren die een licht vergrijp plegen, terwijl de jongens een zwaar misdrijf hebben gepleegd (1p)

Alleen een punt toekennen als beide antwoordelementen juist zijn. Het model: een verwijzing naar Halt is niet mogelijk, want Halt is voor jongeren die een licht vergrijp plegen; de jongens uit de tekst hebben een zwaar misdrijf gepleegd.

Vraag 20 in het hele examen

tekst 12 Taakstraf en 1,5 jaar rijontzegging voor YouTuber die crashte met 300 km/uur

De rechtbank in Zwolle heeft YouTuber en auto-ondernemer Rick van S. veroordeeld tot een taakstraf van 120 uur en een voorwaardelijke celstraf van twee weken. Ook krijgt hij een rijontzegging van 1,5 jaar. Hij crashte in maart vorig jaar met zijn Lamborghini tegen een vangrail op de A28.

Uit onderzoek van het Openbaar Ministerie, waarvoor remsporen en technische gegevens uit de auto zijn gebruikt, blijkt dat snelheden van ten minste 314 kilometer per uur werden bereikt. De officier van justitie kwam woorden tekort om uit te drukken hoe asociaal hij het rijgedrag vond.

Met de taakstraf, de voorwaardelijke celstraf en het innemen van het rijbewijs wil de rechtbank een signaal afgeven aan de verdachte en aan de maatschappij dat dit verkeersgedrag onacceptabel is.

Rick van S. vertelde tijdens de zitting twee weken geleden aan de rechter dat hij enorme spijt heeft van die “ene keer dat hij even het gaspedaal diep intrapte”.

bron: nos.nl van 6 november 2023

Vraag 22 2 punten

Welk doel van straffen past bij het vonnis uit tekst 12? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het doel van straffen dat bij het vonnis past is …, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een doel van straffen dat bij het vonnis past (1p)
  • Geeft een passende uitleg bij het gekozen doel van straffen (1p)

Voorbeelden van juiste antwoorden uit het model: beveiliging van de samenleving (door de rijontzegging kan herhaling worden voorkomen); vergelding (wie een strafbaar feit heeft begaan, mag daar niet mee wegkomen); afschrikking (de straf kan een afschrikkende werking hebben, of moet anderen laten zien dat een delict zoals dit zwaar wordt bestraft); handhaving van de rechtsorde (door te straffen worden de regels van de rechtspraak in stand gehouden); resocialisatie of heropvoeding (de straf is bedoeld om de verdachte opnieuw waarden en normen bij te brengen); voorkomen van eigenrichting (door straf wordt voorkomen dat mensen het recht in eigen handen nemen). Per doel 1 punt, per passende uitleg 1 punt.

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Hieronder staan twee uitspraken over tekst 12.
1 Rick van S. moet in ieder geval twee weken de cel in.
2 De rechter heeft twee hoofdstraffen en een bijkomende straf opgelegd.
→ Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …

Bekijk het antwoord
  • Beantwoordt de uitspraken als: 1 onjuist, 2 juist (1p)

Het punt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.

Vraag 24 in het hele examen

tekst 13 Jeugdcriminaliteit

De jeugdcriminaliteit in ons land is de afgelopen tien jaar afgenomen. De uitspraak – die in de media veelvuldig is herhaald – dat criminelen op steeds jongere leeftijd zwaardere delicten plegen, wordt weerlegd door recent onderzoek.

Tegelijkertijd zijn de straffen voor jongeren de afgelopen jaren gestegen en kreeg 25 procent van de veroordeelde minderjarigen in 2021 van de rechter een celstraf opgelegd. Dat is het dubbele van het aantal in 2015. En jongeren komen daar vaak slechter naar buiten dan dat ze naar binnen gingen. Een derde van deze daders komt binnen twee jaar weer terug in de gevangenis: de … is vooral hoog onder de groep jonge mannen die geen vangnet of veilige basis heeft om naar terug te keren.

bron: vice.com van 6 oktober 2023

Vraag 25 1 punt

Welk begrip moet worden ingevuld op de puntjes in tekst 13?

  1. A pakkans
  2. B recidive
  3. C sociale controle
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

In tekst 13 wordt een verklaring gegeven voor het feit dat een derde van de daders binnen twee jaar weer in de gevangenis komt. Bij welke theorie past deze verklaring?

  1. A de anomietheorie
  2. B de bindingstheorie
  3. C de neutraliseringstheorie
  4. D de rationele-keuze-theorie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 28 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over misdrijven en overtredingen.
1 De vrijheidsstraf voor een misdrijf heet hechtenis.
2 Een overtreding wordt berecht door een politierechter.
3 Als je veroordeeld wordt voor een misdrijf krijg je altijd een strafblad.
4 De vrijheidsstraf voor een overtreding wordt uitgezeten in een Huis van Bewaring.
→ Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Beantwoordt de vier uitspraken als: 1 onjuist, 2 onjuist, 3 juist, 4 juist (2p)

Puntentabel uit het model: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

In welk wetboek of welke wet staan de delicten waar de ondernemer en zijn dochter van zijn vrijgesproken?

  1. A in de Opiumwet
  2. B in de Wegenverkeerswet
  3. C in de Wet wapens en munitie
  4. D in het Wetboek van Strafrecht
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 2 punten

Tekst 14 laat zien dat criminaliteit een relatief begrip is.
→ Leg uit dat criminaliteit een relatief begrip is.
→ Citeer een zin uit de tekst waaruit blijkt dat criminaliteit relatief is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Criminaliteit is een relatief begrip, want …
Citaat: …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat criminaliteit een relatief begrip is, omdat wat in de wet als crimineel gedrag wordt omschreven per land kan verschillen en in een land in de tijd kan wijzigen (1p)
  • Citeert de zin: “De rechter erkende dat het verspreiden van de privégegevens van Groeneveld valt onder ‘doxing’, alleen is dat laatste pas vanaf volgend jaar strafbaar in Nederland.” (1p)

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 1 punt

Om welke reden kan een officier van justitie besluiten een zaak te seponeren?

  1. A De verdachte heeft bij de strafrechter bezwaar gemaakt tegen een schikkingsvoorstel van de officier van justitie.
  2. B De verdachte heeft een strafbeschikking van de officier van justitie geaccepteerd.
  3. C De verdachte kan schade ondervinden van een rechtszaak en een veroordeling weegt niet op tegen de noodzaak tot straffen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 32 in het hele examen

tekst 15 Waar is de ophef?

Vanuit de meldkamer loodste Jeroen zijn ambulance-collega’s door de oudjaarsnacht. “Waar is de ophef?”

Op nieuwjaarsdag plaatste ambulance-centralist Jeroen Puyman uit Warfstermolen op zijn Facebookpagina een hartenkreet over het geweld tegen hulpverleners. “Waar is de ophef?’’

Puyman werkt na achttien jaar als ambulancechauffeur sinds kort op de meldkamer, waar hij ambulance-collega’s op meldingen afstuurt.

Net als in de rest van het land was de afgelopen oudjaarsnacht ook in Friesland onrustig. In Tzummarum en Marrum werd de ME ingezet om ervoor te zorgen dat hulpdiensten hun werk konden doen.

De oudjaarsnachtdienst is voor zowel centralist als het personeel op de ambulances een heftige dienst, weet hij. Toen hij op nieuwjaarsdag wakker werd en het nieuws las, viel het hem op dat er weinig te doen was om het geweld tegen hulpverleners.

bron: nieuwsbladnof.nl van 7 januari 2024

Vraag 33 1 punt

Welk immaterieel gevolg van criminaliteit had Jeroen Puyman na oudjaarsnacht verwacht?

  1. A gevaar voor eigenrichting
  2. B morele verontwaardiging
  3. C normvervaging
  4. D verlies aan vertrouwen in politiek en overheid
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over politiestatistieken.
1 De aangiftebereidheid verschilt per misdrijf waardoor de cijfers lager kunnen zijn dan het werkelijke aantal misdrijven.
2 De cijfers van politiestatistieken worden beïnvloed door selectief opsporingsbeleid.
3 Door het invullen van politiestatistieken kunnen burgers aangegeven hoe zij het werk van de politie ervaren.
4 Minder zichtbare vormen van criminaliteit zijn ondervertegenwoordigd in de cijfers ten opzichte van zichtbare vormen van criminaliteit.
→ Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Beantwoordt de vier uitspraken als: 1 juist, 2 juist, 3 onjuist, 4 juist (2p)

Puntentabel uit het model: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 34 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Illegaal dumpen van drugsafval

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Drugsafvaldumpingen

De dumping en lozing van synthetisch drugsafval1) is een groot probleem. Het opruimen van drugsafval gaat gepaard met hoge kosten voor de samenleving. En het afval zelf kan schadelijke gevolgen hebben voor de natuur en de volksgezondheid. Drugsafvaldumpingen komen in heel Nederland voor. Het gaat dan bijvoorbeeld om vaten en jerrycans met chemicaliën die worden verbrand, gedumpt in het water of in de bodem.

De kosten van het opruimen zijn afhankelijk van de omvang en mate van verontreiniging. Hoewel de gedachte is dat ‘de vervuiler betaalt’, is het helaas niet altijd mogelijk om de kosten door de vervuiler te laten betalen of gaat daar lange tijd overheen. Dit heeft tot gevolg dat burgers, bedrijven en overheden in veel gevallen opdraaien voor de kosten van het opruimen van het afval en het herstel van de schade aan de natuur.

noot 1 synthetisch drugsafval = afval van in het laboratorium gemaakte drugs, zoals xtc, die niet voorkomen in de natuur

bron: ipo.nl van 27 januari 2023

Vraag 43 2 punten

Criminelen die drugs maken, willen af van het afval dat uit de illegale drugslaboratoria komt. Ze gooien het chemisch afval dan weg op een openbare plek, bijvoorbeeld langs de weg of in een bos. We noemen dit het dumpen van drugsafval. Een drugsafvaldumping is illegaal en dus strafbaar.

D66-Kamerlid Joost Sneller ziet wel iets in een proef waarbij criminelen hun afval mogen storten op een door de overheid beschikbaar gestelde plek. Dat mogen ze dan doen zonder dat ze gepakt worden.
→ Leg uit waarom het beschikbaar stellen van een plek waar criminelen hun drugsafval mogen storten een preventieve maatregel is voor het vraagstuk illegaal dumpen van drugsafval.
→ Noem een repressieve maatregel om het illegaal dumpen van drugsafval tegen te gaan.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het beschikbaar stellen van een plek waar criminelen hun drugsafval mogen storten is een preventieve maatregel, want …
Een repressieve maatregel is …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat het beschikbaar stellen van een plek een preventieve maatregel is, omdat het afval dan niet (of veel minder) in de natuur terechtkomt (1p)
  • Noemt een repressieve maatregel, zoals een vrijheidsstraf, gevangenisstraf of schadevergoeding betalen (1p)

Vraag 43 in het hele examen

Vraag 44 2 punten

Criminelen die drugs maken, willen af van het afval dat uit de illegale drugslaboratoria komt. Ze gooien het chemisch afval dan weg op een openbare plek, bijvoorbeeld langs de weg of in een bos. We noemen dit het dumpen van drugsafval. Een drugsafvaldumping is illegaal en dus strafbaar.

D66-Kamerlid Joost Sneller ziet wel iets in een proef waarbij criminelen hun afval mogen storten op een door de overheid beschikbaar gestelde plek. Dat mogen ze dan doen zonder dat ze gepakt worden.
→ Ben jij het eens met D66-Kamerlid Joost Sneller?
→ Benoem vanuit welke waarde je tot dit standpunt komt en beargumenteer je mening.
Doe het zo: neem een van de onderstaande mogelijkheden over en vul het antwoord aan.
Ja, ik ben het eens met D66-Kamerlid Joost Sneller.
Ik kom op dit standpunt vanuit de waarde: …
Een argument dat bij deze waarde past is: …
of
Nee, ik ben het niet eens met D66-Kamerlid Joost Sneller.
Ik kom op dit standpunt vanuit de waarde: …
Een argument dat bij deze waarde past is: …

Bekijk het antwoord
  • Kiest een standpunt en noemt een juiste waarde, geformuleerd als waarde, zoals veiligheid (bij ja) of rechtvaardigheid, gerechtigheid of eerlijkheid (bij nee) (1p)
  • Noemt een argument dat bij die waarde past (1p)

Alleen een punt voor een waarde als die is geformuleerd als waarde. Voorbeelden uit het model: bij ja de waarde veiligheid, met als argument dat burgers hierdoor niet in aanraking komen met gevaarlijk drugsafval; bij nee de waarde rechtvaardigheid, gerechtigheid of eerlijkheid, met als argument dat drugs(afval) produceren strafbaar is, dus dat mensen die dit doen net als andere criminelen gestraft moeten worden. Het argument moet bij de genoemde waarde passen.

Vraag 44 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtstaat

Opgavetekst

Tekst 8 Gezin bindt hond zonder water aan boom op hete parkeerplaats

Een boa van Staatsbosbeheer was er woensdag net op tijd bij toen hij een vastgebonden hond ontdekte op de parkeerplaats van de Galderse Meren. Het dier was daar achtergelaten zonder water, terwijl zijn gezin tijdens de hitte een duik nam.

Naast dat ze er van de boa woordelijk flink van langs kregen, hebben ze een boete gekregen voor het achterlaten van een dier in de hitte.

bron: ad.nl van 4 augustus 2022

Vraag 15 1 punt

Welke taak of bevoegdheid voert de boa in tekst 8 uit?

  1. A het begeleiden en controleren van mensen die onder toezicht staan
  2. B het controleren of mensen zich aan de regels houden
  3. C het handhaven van de openbare orde en veiligheid
  4. D het leiding geven aan het opsporingsonderzoek
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 15 in het hele examen

Tekst 9 81-jarige Volendamse veroordeeld

De 81-jarige vrouw uit Volendam die het huis van haar buren in brand stak, is door de rechtbank veroordeeld voor poging tot moord. De rechtbank heeft in de veroordeling meegenomen dat de vrouw zich goed bewust was van wat ze deed. De vrouw zei tegen een voorbijganger: “Ja, ik ben er helemaal klaar mee, ze maken de hele nacht drukte, ik steek het in de fik.”

De rechtbank leidt hieruit af dat er een vooropgezet plan was van de vrouw om de buren om het leven te brengen door brand te stichten. Daarom vindt ze het bewezen dat er met voorbedachten raad is gehandeld, zodat er niet alleen sprake is van brandstichting maar ook van poging tot moord.

bron: nhnieuws.nl van 17 januari 2022

Vraag 16 1 punt

Citeer de zin uit tekst 9 waaruit blijkt dat er sprake kan zijn van eigenrichting.

Bekijk het antwoord
  • Citeert de zin: “Ja, ik ben er helemaal klaar mee, ze maken de hele nacht drukte, ik steek het in de fik.” (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Tekst 10 Honderden Nederlandse geldezels opgepakt bij internationale politieactie

Bij een internationale actie in 27 landen tegen geldezels zijn in totaal 1.803 personen opgepakt, onder wie enkele honderden Nederlanders, meldt de politie. Geldezels zijn mensen die hun bankrekening beschikbaar stellen voor fraude en dat is strafbaar.

Criminelen proberen door middel van geldezels zelf uit het zicht van politie en justitie te blijven, aldus de politie.

In Nederland is er een samenwerkingsverband van politie, Openbaar Ministerie, banken en International Card Services (ICS) dat geldezels bestrijdt.

bron: nu.nl van 2 december 2021

Vraag 18 1 punt

De politie heeft een aantal taken. Welke taak van de politie is te herkennen in tekst 10?

  1. A het handhaven van de openbare orde
  2. B het opsporen van strafbare feiten
  3. C het verlenen van hulp
  4. D preventie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Via het Openbaar Ministerie zijn er officieren van justitie betrokken bij de politieactie in tekst 10. Welke taak van de officier van justitie wordt uitgevoerd bij de politieactie?

  1. A het leidinggeven aan het opsporingsonderzoek
  2. B het opleggen van strafbeschikkingen
  3. C het optreden als openbaar aanklager in de rechtszaal
  4. D het vervolgen van strafbare feiten
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 19 in het hele examen

Tekst 11 “Een werkstraf is juist de ultieme vergelding”

Als het aan directeur Johan Bac ligt, krijgen straks nog meer veroordeelden een (langere) taakstraf opgelegd, in combinatie met een leerstraf.

Vuil prikken op straat, bomen ruimen in de bossen, graffiti verwijderen bij de sportclub of inpakken bij de voedselbank. Jaarlijks krijgen zo’n 30.000 mensen een taakstraf opgelegd. Zij hebben zich bijvoorbeeld schuldig gemaakt aan diefstal, mishandeling, fraude of drugshandel en moeten als straf onder begeleiding van de organisatie van Johan Bac onbetaald werken.

bron: NRC van 14 juli 2022

Vraag 20 1 punt

Van welke organisatie is Johan Bac directeur?

  1. A de Nationale Politie
  2. B de rechtbank
  3. C het Openbaar Ministerie
  4. D Reclassering Nederland
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 2 punten

Johan Bac vindt een werkstraf “de ultieme vergelding”. Vergelding is een doel van straffen. Leg uit wat er wordt bedoeld met vergelding als doel van straffen. Noem nog een ander doel van straffen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Met vergelding als doel van straffen wordt bedoeld … Een ander doel van straffen is …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit wat er met vergelding als doel van straffen wordt bedoeld: de samenleving neemt wraak, of laat zien dat je niet onbestraft kunt wegkomen met crimineel gedrag. (1p)
  • Noemt een ander doel van straffen, één van de volgende: afschrikking of preventie; beveiliging van de samenleving; handhaving van de rechtsorde; voorkomen van eigenrichting; heropvoeding of resocialisatie; genoegdoening. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Tekst 13 Jongeren opgepakt voor terroriseren metrostations Amsterdam

De afgelopen maanden zijn in Amsterdam twaalf jongeren van 12 tot en met 18 jaar aangehouden op verdenking van intimidatie, mishandeling, vernieling en openlijke geweldpleging op metrostations.

De meeste aangehouden jongeren hebben een contact- en locatieverbod gekregen, meldt de politie. Ze mogen daardoor niet met de medeverdachten omgaan en niet meer op de stations komen. Sindsdien zijn daar veel minder incidenten, aldus de politie.

bron: telegraaf.nl van 15 juli 2022

Vraag 23 2 punten

Leg uit dat het contact- en locatieverbod in tekst 13 repressief is en een preventieve werking heeft. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het contact- en locatieverbod is repressief, want ... Het contact- en locatieverbod heeft een preventieve werking, want ...

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat het contact- en locatieverbod repressief is, bijvoorbeeld omdat het verbod is opgelegd nadat de jongeren de strafbare feiten hebben gepleegd, of omdat het verbod de rechten van de jongeren beperkt (een gevolg van de aanhoudingen is dat jongeren niet meer op de stations kunnen komen, of niet meer met medeverdachten mogen omgaan). (1p)
  • Legt uit dat het contact- en locatieverbod een preventieve werking heeft, bijvoorbeeld omdat de politie veel criminaliteit voorkomt doordat die jongeren daar niet meer mogen komen, of omdat er sindsdien beduidend minder incidenten op de stations zijn. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Tekst 14

Tbs leidt tot meer veiligheid doordat patiënten met een hoog risico in een beveiligde, gesloten instelling worden behandeld.

Een tbs-patiënt keert alleen terug in de samenleving wanneer de kans dat hij opnieuw een ernstig delict pleegt heel erg klein is geworden.

Ex-gedetineerden recidiveren veel vaker dan ex-tbs-patiënten.

Behandeling betekent dus meer veiligheid.

bron: tbsnederland.nl

Vraag 24 1 punt

Een maatregel als tbs kan verschillende doelen hebben. Welk doel van maatregelen is te herkennen in tekst 14?

Bekijk het antwoord
  • Noemt één van de volgende doelen: om de samenleving tegen de dader te beschermen (beveiliging van de samenleving); of om de dader tegen zichzelf te beschermen. (1p)

Ook wanneer de kandidaat een van de volgende doelen van sancties of straffen noemt (preventie, resocialisatie of heropvoeding), mag een scorepunt worden toegekend.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

De personen in de tbs-kliniek worden in tekst 14 patiënten genoemd. De schrijver van tekst 14 noemt die personen dus geen daders. Stelling: de tbs-patiënten uit tekst 14 mogen ook daders genoemd worden. Geef een argument voor of een argument tegen de stelling. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Ik vind dat de tbs-patiënten … (vul in: wel / niet) daders genoemd mogen worden, want …

Bekijk het antwoord
  • Geeft een argument voor of tegen de stelling, met een afweging waarin minimaal een kenmerk van het begrip dader zit. (1p)

Voorbeelden van juiste antwoorden: voor de stelling: de personen zijn door een rechter eerst schuldig verklaard aan een delict, dus mag je ze daders noemen. Tegen de stelling: een persoon in een tbs-kliniek is door de rechter ontoerekeningsvatbaar verklaard; de persoon heeft de wet overtreden, maar dat kan hem niet worden toegerekend, dus is het beter hem geen dader te noemen. Tegen de stelling: een persoon in een tbs-kliniek zit daar vanwege een psychiatrische ziekte of stoornis en kon er niet veel aan doen dat hij iets illegaals deed.

Vraag 25 in het hele examen

Tekst 15 Taakstraf voor man die steen gooide naar huis burgemeester

De politierechter in Lelystad heeft een 30-jarige man uit Urk veroordeeld tot een taakstraf van 60 uur, waarvan de helft voorwaardelijk. De rechter heeft vastgesteld dat de man vorig jaar maart een steen naar het huis van burgemeester Cees van den Bos (SGP) heeft gegooid. De man ontkent dat.

“Een burgemeester moet zijn stad in alle vrijheid kunnen runnen. Nu werd hij in zijn privéleven aangetast en dat is heel beangstigend geweest voor hem en zijn gezin”, aldus de officier van justitie.

Volgens Omroep Flevoland eiste de officier niet alleen een taakstraf, maar ook twee weken voorwaardelijke gevangenisstraf.

De man legt zich er niet bij neer en kondigde hoger beroep aan.

bron: nos.nl van 9 maart 2022

Vraag 26 2 punten

Hieronder staan vier beweringen naar aanleiding van tekst 15. 1 De officier van justitie heeft twee hoofdstraffen tegen de man geëist. 2 De officier van justitie noemt materiële gevolgen voor de burgemeester en zijn gezin als gevolg van de daad van de man. 3 De rechter heeft de strafeis van de officier van justitie overgenomen. 4 De rechter uit Lelystad is een rechter die bij de politie werkt. Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak aan of die juist of onjuist is: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist, 4 = onjuist. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist, 4 = onjuist. Indien vier antwoorden juist: 2 punten. Indien drie of twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 26 in het hele examen

Tekst 16 OM eist vier jaar cel tegen Hilversummer

Een 17-jarige Hilversummer die betrokken was bij het gooien van mortierbommen naar woningen, moet volgens het volwassenenstrafrecht berecht worden. De officier van justitie wees in zijn requisitoir op het enorme gevaar, de impact van de aanslagen. Toepassing van volwassenstrafrecht is op zijn plaats in deze ‘strafzaak uit de buitencategorie’, aldus de officier van justitie. Bij de strafeis houdt de officier van justitie wel rekening met de jeugdige leeftijd van verdachte en zijn verminderde toerekeningsvatbaarheid.

Alles afwegende komt het OM tot een eis van vier jaar gevangenisstraf, waarvan één jaar voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar.

bron: gooieneembode.nl van 14 februari 2022

Vraag 27 2 punten

Er volgt een opsomming van vier aspecten uit de rechtszaak uit tekst 16. De officier van justitie kan met deze aspecten rekening houden bij het opstellen van de strafeis. 1 dat de verdachte minderjarig is. 2 dat de verdachte verminderd toerekeningsvatbaar is. 3 dat de verdachte volgens het volwassenenstrafrecht berecht zou moeten worden. 4 dat het een ernstig strafbaar feit is. Geef per aspect aan of die verhogend of verlagend kan werken op de strafeis van de officier van justitie. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met verhogend of verlagend. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per aspect aan of dat verhogend of verlagend kan werken op de strafeis: 1 = verlagend, 2 = verlagend, 3 = verhogend, 4 = verhogend. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: 1 = verlagend, 2 = verlagend, 3 = verhogend, 4 = verhogend. Indien vier antwoorden juist: 2 punten. Indien drie of twee antwoorden juist: 1 punt. Indien minder dan twee antwoorden juist: 0 punten.

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 2 punten

Er volgen zeven onderdelen van een rechtszaak. Deze staan niet in de juiste volgorde. 1 aanklacht/tenlastelegging door officier van justitie. 2 laatste woord door de verdachte. 3 opening door de rechter. 4 pleidooi door de advocaat. 5 uitspraak/vonnis door de rechter. 6 verhoor van getuigen en deskundigen. 7 verhoor van verdachte. Tekst 16 gaat over het requisitoir van de officier van justitie. Noteer het nummer van het onderdeel dat direct voor het requisitoir is afgerond. Noteer het nummer van het onderdeel dat direct na het requisitoir wordt afgerond. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. onderdeel direct voor het requisitoir: … onderdeel direct na het requisitoir: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt het onderdeel dat direct voor het requisitoir is afgerond: 7 (verhoor van verdachte). (1p)
  • Noemt het onderdeel dat direct na het requisitoir wordt afgerond: 4 (pleidooi door de advocaat). (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Tekst 17 Strafklimaat

Drugscriminelen voelen in Nederland nauwelijks de dreiging van celstraffen, waardoor het voor hen aantrekkelijk is om actief te blijven in drugslabs en de handel in drugs.

De maximumstraf voor het produceren van synthetische drugs1) is met 8 jaar vrij laag, en in de praktijk wordt die zelden opgelegd. Het is één van de belangrijkste redenen dat drugscriminelen zich in Brabant als een vis in het water voelen. Naast de perfecte ligging vlakbij de havens van Antwerpen en Rotterdam, de Randstad en Duitsland en het feit dat de pakkans vanuit de criminelen gezien überhaupt erg laag is.

noot 1 synthetische drugs = in het laboratorium gemaakte drugs, zoals xtc, die niet voorkomen in de natuur

bron: bd.nl van 15 november 2021

Vraag 29 1 punt

In tekst 17 worden redenen gegeven waarom er in Nederland veel drugscriminelen zijn. Welke theorie over de oorzaken van criminaliteit past bij die redenen?

  1. A bindingstheorie
  2. B etikettentheorie
  3. C neutraliseringstheorie
  4. D rationele-keuzetheorie
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 2 punten

Om afschrikking bij drugscriminelen te vergroten kan de maximumstraf die staat op het produceren van synthetische drugs worden verhoogd. Hoe heet de wet waarin die maximumstraf staat? Wie moet het besluit tot de verhoging van de maximumstraf goedkeuren? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De wet waarin de maximumstraf staat: … Dat besluit moet worden goedgekeurd door: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de wet waarin de maximumstraf staat: de Opiumwet. (1p)
  • Noemt wie het besluit moet goedkeuren: het parlement, de Tweede Kamer, de Eerste Kamer of de Staten-Generaal. (1p)

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 2 punten

De afschrikking bij drugscriminelen kan ook vergroot worden door de pakkans te vergroten. Bedenk een manier waarop de overheid de pakkans van drugscriminelen kan vergroten en schrijf die op. Leg uit waarom jouw manier de pakkans vergroot. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een manier waarop de overheid de pakkans kan vergroten: … De pakkans wordt hierdoor groter, want: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een manier waarop de overheid de pakkans van drugscriminelen kan vergroten, bijvoorbeeld het oproepen van burgers om verdachte situaties bij de politie te melden. (1p)
  • Legt uit waarom die manier de pakkans vergroot, bijvoorbeeld omdat de politie drugscriminelen dan sneller kan opsporen of drugslabs kan vinden. (1p)

Voorbeeld van een juist antwoord bij de eerste vraag: de overheid kan burgers oproepen om, als ze iets verdachts zien, dit bij de politie te melden (de sociale controle vergroten). Bij de tweede vraag: de politie kan drugscriminelen dan sneller opsporen of drugslabs vinden, waardoor de kans dat criminelen gepakt worden groter wordt.

Vraag 31 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 11

Opgavetekst

Tekst 11 Aangiften blijven steeds langer liggen

De aangiften van slachtoffers van misdrijven en kleinere overtredingen blijven steeds langer op de plank liggen.

Bij misdrijven duurt het in de eerste plaats te lang voordat er een beslissing wordt genomen over wat er met de zaak wordt gedaan. En als er een verdachte is, duurt het lang voordat deze voor een rechter wordt gebracht.

bron: ad.nl van 4 juni 2022

Vraag 18 1 punt

Zie tekst 11. In welk soort onderzoek of statistieken worden de delicten uit tekst 11 in ieder geval opgenomen?

  1. A in daderonderzoeken
  2. B in het onderzoek van de Veiligheidsmonitor
  3. C in politiestatistieken
  4. D in slachtofferonderzoek
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Zie tekst 11. Als het lang duurt voordat besloten wordt of een verdachte voor een rechter wordt gebracht, is er een gevaar voor eigenrichting. Geef aan wat gevaar voor eigenrichting inhoudt.

Bekijk het antwoord
  • Gevaar voor eigenrichting houdt in dat mensen het heft in eigen handen gaan nemen, dat mensen zelf actie ondernemen of voor eigen rechter spelen (in plaats van het over te laten aan de politie en de rechterlijke macht). (1p)

Vraag 19 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 12

Opgavetekst

Tekst 12 Gemeente Haarlemmermeer kampt met een recordaantal meldingen van jeugdoverlast

De cijfers liegen er niet om: Haarlemmermeer was afgelopen jaar, na Amsterdam, de regio met de meeste meldingen van jeugdoverlast in Noord-Holland.

Aan voorbeelden geen gebrek. Zo werden afgelopen weekend nog vier jongeren aangehouden voor het vernielen van een bus.

In de gemeente worden regelmatig ontmoetingsplekken voor jongeren vernield of bezaaid met lachgasballonnen achtergelaten.

Burgemeester Marianne Schuurmans sprak zich uit over de overlastgevende jeugd: “Wat mij betreft is er een grens overschreden. Drugs- en alcoholgebruik, gooien met eieren en fruit naar bussen, huizen en mensen, intimiderend gedrag naar andere, vaak oudere inwoners, of naar winkelpersoneel is gewoon crimineel gedrag.”

bron: nhnieuws.nl van 10 maart 2022

Vraag 20 2 punten

Zie tekst 12. De jeugdoverlast in de gemeente Haarlemmermeer voldoet aan een aantal kenmerken van veelvoorkomende criminaliteit. Een kenmerk van veelvoorkomende criminaliteit is dat het gaat om massaal voorkomende strafbaar gestelde gedragingen. Noem een ander kenmerk van veelvoorkomende criminaliteit dat in tekst 12 te herkennen is. Leg vervolgens uit dat de jeugdoverlast in de Haarlemmermeer aan dit kenmerk voldoet.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een ander kenmerk van veelvoorkomende criminaliteit (een van de volgende): de strafbaar gestelde gedragingen veroorzaken veel schade; de strafbaar gestelde gedragingen zijn hinderlijk en bevorderen gevoelens van onveiligheid. (1p)
  • Legt uit dat de jeugdoverlast in de Haarlemmermeer aan dat kenmerk voldoet, bijvoorbeeld bij schade: het vernielen van een bus of van ontmoetingsplekken voor jongeren veroorzaakt veel schade; bij hinder of onveiligheid: jongeren die in het openbaar drugs en alcohol gebruiken, het gooien met eieren en fruit naar bussen, huizen of mensen, intimiderend gedrag naar oudere inwoners of winkelpersoneel, of plekken die bezaaid worden met lachgasballonnen zijn hinderlijk of vergroten gevoelens van onveiligheid. (1p)

Kenmerk en uitleg moeten bij elkaar horen: een kenmerk over schade krijgt alleen een uitleg over schade mee, een kenmerk over hinder of onveiligheid alleen een uitleg over hinder of onveiligheid.

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Zie tekst 12. De kans op het plegen van strafbare feiten neemt toe als er sprake is van één of meerdere risicofactoren. Eén zo’n risicofactor is groepsdruk. Noem een andere risicofactor voor het plegen van strafbare feiten, die te herkennen is in tekst 12.

Bekijk het antwoord
  • (Problematisch) drugs- en/of alcoholgebruik. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 13

Opgavetekst

Tekst 13 Werkstraffen om hanengevechten in schuur

1 Boy de M. uit Zwammerdam en Joseph S. uit Bodegraven zijn veroordeeld tot werkstraffen van 80 en 40 uur voor het laten vechten van hanen in een schuur in Bodegraven.

2 Volgens de rechter is er sprake van dierenmishandeling.

3 Als de twee opnieuw de fout ingaan, moeten zij de cel in.

4 Bovendien mogen de mannen de komende twee jaar geen kippen of hanen houden.

5 Hanengevechten zijn illegaal in Nederland. Bij een hanengevecht nemen twee dieren het tegen elkaar op tot er eentje doodgaat of niet meer verder kan vechten. De hanen vechten met elkaar omdat ze hun territorium beschermen.

6 De hanen in Bodegraven werden volgens de politie vermoedelijk gefokt voor gevechten in Frankrijk. Daar is het in sommige gebieden legaal om hanengevechten te houden.

bron: omroepwest.nl van 6 juli 2022

Vraag 22 2 punten

Zie tekst 13. Tekst 13 is opgedeeld in zes tekstfragmenten. Hieronder staan drie soorten straffen: a bijkomende straf, b hoofdstraf, c voorwaardelijke straf. Koppel de soorten straffen a, b en c aan het tekstfragment waarin zij te herkennen zijn. Vul bij elke soort één nummer van een tekstfragment in.

Bekijk het antwoord
  • Minstens twee van de drie koppelingen juist: a = 4 (bijkomende straf), b = 1 of 3 (hoofdstraf), c = 3 (voorwaardelijke straf). (1p)
  • Alle drie de koppelingen juist: a = 4 (bijkomende straf), b = 1 of 3 (hoofdstraf), c = 3 (voorwaardelijke straf). (1p)

Bij b (hoofdstraf) zijn zowel fragment 1 als fragment 3 juist. Het model kent drie juist 2 punten, twee juist 1 punt en minder dan twee juist 0 punten. Dat is hieronder verdeeld over twee subcriteria die samen dat totaal geven.

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 2 punten

Zie tekst 13. Criminaliteit is een relatief begrip. In tekst 13 staat hiervan een voorbeeld. Geef een voorbeeld uit tekst 13 waaruit blijkt dat criminaliteit een relatief begrip is. Leg uit waarom uit dit voorbeeld blijkt dat criminaliteit een relatief begrip is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een voorbeeld uit tekst 13 (een van de volgende): in tekst 13 staat dat hanengevechten in Nederland verboden zijn en in Frankrijk in sommige gebieden legaal (fragmenten 5 en 6); in tekst 13 staat dat hanengevechten in Frankrijk in sommige gebieden legaal zijn en dus in andere gebieden verboden (fragment 6). (1p)
  • Legt uit dat hieruit blijkt dat criminaliteit een relatief begrip is, omdat wat als crimineel gedrag wordt beschouwd per land of gebied binnen een land kan verschillen. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 14

Opgavetekst

Tekst 14 Rechter wordt kritischer op overheid

In september 2019 sloot de burgemeester van Harderwijk een drugspand waar een vader met zes van zijn zeven deels minderjarige kinderen woonde. De oudste zoon handelde in drugs en bij een andere zoon werd hennep in de auto gevonden. De burgemeester sloot de woning op grond van … .

De vader en de vier andere kinderen waren niet bij de drugshandel betrokken. Toch werden ook zij op straat gezet. De rechtbank stelde de burgemeester in het ongelijk, omdat door de arrestatie van de twee broers er een verminderde noodzaak was tot sluiting van de woning.

bron: nu.nl van 10 februari 2022

Vraag 24 1 punt

Zie tekst 14. Welke wet of welk wetboek is op de puntjes in tekst 14 weggelaten?

  1. A de Opiumwet
  2. B de Wegenverkeerswet
  3. C de Wet wapens en munitie
  4. D het Wetboek van Strafrecht
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 24 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 15

Opgavetekst

Tekst 15 Gevangenismedewerkers klagen

In gevangenissen is te weinig aandacht voor het voorbereiden van gedetineerden op hun terugkeer in de samenleving. Zo krijgen ze onvoldoende begeleiding tijdens hun proefverlof en worden ze niet altijd goed opgevangen als ze vrijkomen. Dat die gevangenen niet goed worden voorbereid op terugkeer, pakt niet alleen slecht uit voor henzelf. Het draagt volgens de gevangenismedewerkers ook niet bij aan een veiligere samenleving.

bron: nos.nl van 13 juni 2022

Vraag 26 1 punt

Zie tekst 15. Aan welk doel van straffen wordt volgens de gevangenismedewerkers te weinig aandacht besteed?

  1. A handhaving van de rechtsorde
  2. B resocialisatie
  3. C vergelding
  4. D voorkomen van eigenrichting
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 26 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Vraag 27 1 punt

Wat is een onderdeel van een requisitoir?

  1. A de aanklacht
  2. B de strafeis
  3. C het pleidooi
  4. D het vonnis
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 27 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 16

Opgavetekst

Tekst 16 Kritiek op ‘te slappe’ aanpak geweld tegen hulpverleners door justitie

Ambulancemedewerkers die te maken krijgen met agressie en geweld hebben geen zin meer om nog aangifte te doen. Het Openbaar Ministerie Oost-Nederland springt veel te laks1) met hun zaken om waarin zij als hulpverlener slachtoffer zijn geworden. Geweldszaken worden niet eens voor de rechter gebracht.

Met die harde kritiek komt de regionale ambulancezorg van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid. Drie ambulancemedewerkers kregen bij twee ritten te maken met zeer heftige incidenten. Het Openbaar Ministerie (OM) deed de zaken zelf af, buiten de rechter om.

Het OM zegt begrip te hebben voor de teleurstelling. Behandeling door de rechtbank is uitgangspunt bij geweld tegen hulpverleners, stelt het OM.

noot 1 laks = makkelijk, onverschillig

bron: ad.nl van 27 december 2021

Vraag 28 1 punt

Zie tekst 16. Op welke taak van de officier van justitie is er kritiek in tekst 16?

  1. A het begeleiden en adviseren van slachtoffers
  2. B het doen uitvoeren van de straffen
  3. C het leiding geven aan het opsporingsonderzoek
  4. D het vervolgen van strafbare feiten
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 28 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Vraag 30 2 punten

Er zijn verschillende theorieën over crimineel gedrag, zoals: a de aangeleerd gedragstheorie, b de anomietheorie, c de bindingstheorie, d de rationele-keuze-theorie. Hieronder staan vier situaties: 1 Een dief heeft vrienden die ook stelen. 2 Een dief heeft weinig familie en vrienden en spijbelt erg veel. 3 Een dief heeft weinig geld omdat hij geen goed betaalde baan kon vinden, maar wilde ook die dure merkschoenen hebben. 4 Een dief zag dat er geen bewakingscamera’s in de winkel hingen en dacht dat hij niet gepakt zou worden. Geef voor elke situatie aan met welke theorie over crimineel gedrag de situatie het best verklaard kan worden.

Bekijk het antwoord
  • Minstens twee van de vier situaties juist gekoppeld: 1 = aangeleerd gedragstheorie, 2 = bindingstheorie, 3 = anomietheorie, 4 = rationele-keuze-theorie. (1p)
  • Alle vier situaties juist gekoppeld: 1 = aangeleerd gedragstheorie, 2 = bindingstheorie, 3 = anomietheorie, 4 = rationele-keuze-theorie. (1p)

Antwoordmodel: 1 = aangeleerd gedragstheorie (a), 2 = bindingstheorie (c), 3 = anomietheorie (b), 4 = rationele-keuze-theorie (d). Het model kent vier juist 2 punten, drie of twee juist 1 punt en minder dan twee juist 0 punten. Dat is hieronder verdeeld over twee subcriteria die samen dat totaal geven.

Vraag 30 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 17

Opgavetekst

Tekst 17 Femke Halsema gaat de strijd aan met drillrappers

Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam, is helemaal klaar met het geweld dat drillrappers veroorzaken. Regelmatig zijn er in Amsterdam steekpartijen die voortkomen uit ruzies tussen rappers die agressieve strijdmuziek maken. Ze wil daarom gaan experimenteren met online gebiedsverboden.

Een online gebiedsverbod houdt in dat ‘iemand een bericht moet verwijderen of op bepaalde internetomgevingen (tijdelijk) geen toegang meer krijgt’. Het idee is dus dat risicovol online gedrag op tijd wordt gespot en aangepakt. Dit met als doel om fysiek geweld in de stad te voorkomen.

bron: soundflow.nl van 14 oktober 2022

Vraag 31 2 punten

Zie tekst 17. Leg uit dat uit tekst 17 blijkt dat een online gebiedsverbod zowel een repressieve maatregel als een preventieve maatregel is.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een online gebiedsverbod een repressieve maatregel is, bijvoorbeeld: het verbod wordt opgelegd na het risicovolle online gedrag, of het verbod beperkt de vrijheid van wie risicovol online gedrag laat zien, of met online gebiedsverboden wordt harder gestraft. (1p)
  • Legt uit dat een online gebiedsverbod een preventieve maatregel is, want het doel van het verbod is om fysiek geweld in de stad te voorkomen. (1p)

Vraag 31 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtstaat

Opgavetekst

tekst 8 ”Ik gebruik die wapenstok als zelfbescherming tijdens het nachtvissen”

Een 28-jarige man uit Vlaardingen wordt aangehouden. Hij staat voor de kantonrechter terecht voor twee bezittingen die de politie bij die aanhouding aantrof: hij had een wapenstok en een mes met twee snijkanten in zijn tas.

“Ik had op internet gelezen dat je dit soort dingen wel bij je mag hebben, mits ze niet eenvoudig met de hand pakbaar waren. Daar had ik wel voor gezorgd”, legt de verdachte uit.

De wapenstok heeft hij eigenlijk altijd bij zich. “Ik hou erg van het nachtvissen. Maar dat is niet de veiligste hobby, want voor je het weet staan er een paar mensen bij je die iets van je willen. Het is dus bedoeld voor zelfverdediging”, legt hij uit.

De rechter volgt de officier van justitie in zijn eis: de verdachte hoeft nu niets te betalen, maar als hij nogmaals met een wapenstok wordt aangehouden dan moet hij toch echt 350 euro betalen.

naar: ad.nl van 17 augustus 2020

Vraag 15 2 punten

Lees tekst 8.
Er volgt een aantal uitspraken naar aanleiding van tekst 8.
1 De rechter legt de man een onvoorwaardelijke straf op.
2 De man staat terecht voor het plegen van een overtreding.
3 De man is veroordeeld voor een delict uit het Wetboek van Strafrecht.
4 Er is door de rechter een bijkomende straf opgelegd.
→ Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak juist of onjuist: 1 onjuist, 2 juist, 3 onjuist, 4 onjuist (zie de puntentabel) (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier juiste antwoorden geven 2 punten; drie of twee juiste antwoorden geven 1 punt; minder dan twee juiste antwoorden geven 0 punten. Goede antwoorden: 1 onjuist, 2 juist, 3 onjuist, 4 onjuist.

Vraag 15 in het hele examen

tekst 9 Meer boa’s mogen voortaan een wapenstok dragen

Meer buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) kunnen voortaan een wapenstok krijgen. Als de burgemeester, politie en justitie het nodig vinden, krijgen ze die.

De boa’s dringen al lange tijd aan op extra verdedigingsmiddelen. De boa’s krijgen naar eigen zeggen steeds vaker te maken met agressie. Ze demonstreerden de afgelopen weken in verschillende plaatsen, waaronder Amsterdam.

naar: parool.nl van 5 juni 2020

Vraag 16 1 punt

Overheidsinstanties hebben verschillende taken in de criminaliteitsbestrijding.
Lees tekst 9.
Welke taak van welke overheidsinstantie is te herkennen in tekst 9?

  1. A De gemeenteraad bepaalt op lokaal niveau wat strafbaar gedrag is.
  2. B De politie voert de taak rechtshandhaving uit.
  3. C Het driehoeksoverleg mag besluiten nemen over veiligheid op lokaal niveau.
  4. D Het openbaar ministerie spoort strafbaar gedrag op.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 2 punten

Zie tekst 9.
Hieronder staan vier uitspraken over de rol en bevoegdheden van boa’s.
1 Boa’s controleren of burgers zich aan regels houden en mogen boetes uitdelen bij overtredingen.
2 Boa’s hebben dezelfde bevoegdheden als politieagenten.
3 De taak van boa’s is het ondersteunen van de politie bij het handhaven van de openbare orde en veiligheid.
4 Een boete die door een boa is uitgedeeld is definitief en mag dus niet bij een rechter worden aangevochten.
→ Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak juist of onjuist: 1 juist, 2 onjuist, 3 juist, 4 onjuist (zie de puntentabel) (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier juiste antwoorden geven 2 punten; drie of twee juiste antwoorden geven 1 punt; minder dan twee juiste antwoorden geven 0 punten. Goede antwoorden: 1 juist, 2 onjuist, 3 juist, 4 onjuist.

Vraag 17 in het hele examen

tekst 11 Cybercrime1) neemt explosief toe

Nog steeds doen weinig bedrijven en personen aangifte van cybercrime, zegt Martijn van Dam van het cyberteam van de politie Zeeland-West-Brabant. “Onder meer uit schaamte, maar ook omdat bijvoorbeeld banken de schade vaak vergoeden.”

noot 1 cybercrime = criminaliteit gepleegd via computers of met computers als doelwit

naar: Noord-Brabants Dagblad van 8 oktober 2020

Vraag 20 1 punt

Lees tekst 11.
Van Dam kan weten dat er weinig aangifte wordt gedaan omdat hij de politiestatistieken kan inzien.
Waarop worden politiestatistieken gebaseerd?

  1. A aangiften en de door de politie opgespoorde zaken
  2. B daderonderzoek en slachtofferonderzoek
  3. C door de politie opgespoorde zaken en daderonderzoek
  4. D slachtofferonderzoek en aangiften
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Zie tekst 11.
Wat is volgens Van Dam een oorzaak voor de lage aangiftebereidheid bij cybercrime?

  1. A de hoge materiële gevolgen voor de slachtoffers
  2. B de immateriële gevolgen bij de slachtoffers
  3. C de lage pakkans bij cybercrime delicten
  4. D een laag gevoel van rechtsbescherming bij bedrijven
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 21 in het hele examen

tekst 12 Geen 15 maar 25 jaar cel voor doodslag

De maximale gevangenisstraf voor doodslag moet omhoog van 15 naar 25 jaar. Hiervoor hebben de ministers van Justitie en Veiligheid en van Rechtsbescherming donderdag een wetsvoorstel ingediend. Het wetsvoorstel moet nog wel worden goedgekeurd.

Vanuit rechters zijn er signalen dat de maximale straf voor doodslag als knellend wordt ervaren bij zeer ernstige gevallen.

De ministers vinden de verhoging wenselijk “omdat doodslag een zeer ernstig misdrijf is dat onherstelbaar leed bij nabestaanden van slachtoffers veroorzaakt en leidt tot onbegrip en gevoelens van onveiligheid in de samenleving. De straf doet nu geen recht aan de ernst van het misdrijf”, zeggen zij.

naar: nu.nl van 24 september 2020

Vraag 22 2 punten

Lees tekst 12.
Volgens de ministers uit tekst 12 zorgt de verhoging van de maximumstraf voor doodslag ervoor dat twee doelen van straffen beter kunnen worden behaald.
→ Welke twee doelen van straffen zijn dat?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het doel genoegdoening (van het leed bij nabestaanden en slachtoffers) (1p)
  • Noemt het doel vergelding (van gevoelens van onherstelbaar leed en onbegrip) (1p)

Ook goed rekenen: beveiliging van de samenleving; handhaving van de rechtsorde; voorkomen van eigenrichting (aanvulling op het correctievoorschrift 2023-1 bij vraag 22).

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

Zie tekst 12.
Politieke stromingen hebben verschillende opvattingen over het bestrijden van criminaliteit.
Bij welke politieke stroming passen de plannen van de ministers het best?

  1. A de ecologische stroming
  2. B de liberale stroming
  3. C de sociaaldemocratische stroming
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 23 in het hele examen

tekst 13 Woning, werk, wederhelft

Een oude wijsheid is dat recidive het best kan worden voorkomen door het garanderen van huisvesting, een baan en een vaste relatie. In dit verband wordt vaak gesproken van de drie W’s: ‘woning, werk en wederhelft’.

naar: recht.nl van augustus 2015

Vraag 26 1 punt

Lees tekst 13.
Er zijn verschillende theorieën die proberen te verklaren waarom criminaliteit ontstaat.
Welke theorie paste het beste bij tekst 13?

  1. A de anomietheorie
  2. B de bindingstheorie
  3. C de etikettentheorie
  4. D de neutraliseringstheorie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 26 in het hele examen

tekst 14 Ruim 850 boetes per week voor telefoongebruik op de fiets

De politie deelt gemiddeld meer dan 850 boetes per week uit aan fietsers die een telefoon vasthouden, blijkt uit cijfers van het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). Het verbod is sinds juli 2019 van kracht.

naar: nu.nl van 8 oktober 2021

Vraag 28 1 punt

Zie tekst 14.
Welke taak voert de politie uit in tekst 14? Is dat vooral repressief of vooral preventief beleid?

  1. A het handhaven van de openbare orde en dat is hier vooral preventief beleid
  2. B het handhaven van de openbare orde en dat is hier vooral repressief beleid
  3. C het opsporen van strafbare feiten en dat is hier vooral preventief beleid
  4. D het opsporen van strafbare feiten en dat is hier vooral repressief beleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 28 in het hele examen

figuur 1 geregistreerde verdachten en veroordeelde daders

geregistreerde verdachten en veroordeelde daders
figuur 1 naar: CBS.nl, WODC, 31 mei 2021

Lijngrafiek. Horizontale as: jaren 2000 tot en met 2020. Verticale as: per 1000 leeftijdsgenoten, van 0 tot 60. Legenda: een volle lijn voor minderjarige geregistreerde verdachten en een gestippelde lijn voor minderjarige veroordeelde daders. De volle lijn begint in 2005 op ongeveer 44 en ligt in 2008 op ongeveer 40. Daarna daalt hij tot ongeveer 17 in 2016 en ongeveer 13 in 2020. De gestippelde lijn ligt in 2000 op ongeveer 15, in 2008 op ongeveer 20 en in 2016 op ongeveer 7. Bij de laatste cijfers staat een sterretje: voorlopige cijfers.

Vraag 29 2 punten

Bekijk figuur 1.
Hieronder staan vier uitspraken over de gegevens in figuur 1.
1 De gegevens die zijn gebruikt voor de figuur komen vooral uit daderonderzoek.
2 In 2008 werden van de 1000 minderjarigen er 40 als verdachte geregistreerd.
3 Elk jaar tussen 2008 en 2016 is het aantal veroordeelde minderjarige daders groter dan het aantal minderjarige geregistreerde verdachten.
4 Tussen 2008 en 2016 is het aantal minderjarige geregistreerde verdachten per 1000 leeftijdsgenoten afgenomen.
→ Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak juist of onjuist: 1 onjuist, 2 juist, 3 onjuist, 4 juist (zie de puntentabel) (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier juiste antwoorden geven 2 punten; drie of twee juiste antwoorden geven 1 punt; minder dan twee juiste antwoorden geven 0 punten. Goede antwoorden: 1 onjuist, 2 juist, 3 onjuist, 4 juist.

Vraag 29 in het hele examen

tekst 15 Jongen (12) vast voor steekpartij en beroving leeftijdgenoot

De politie heeft een 12-jarige jongen uit Rotterdam aangehouden voor een gewelddadige beroving bij metrostation Slinge. Die beroving ging gepaard met een steekpartij waarbij het slachtoffer, een eveneens 12-jarige jongen, gewond raakte.

naar: telegraaf.nl van 7 november 2021

Vraag 30 1 punt

Lees tekst 15.
Welke uitspraak is het meest van toepassing op de verdachte uit de tekst?
De verdachte

  1. A kan vanwege zijn leeftijd niet worden vervolgd door het Openbaar Ministerie.
  2. B wordt verdacht van het plegen van een geweldsmisdrijf.
  3. C zal een leerstraf opgelegd krijgen van de kantonrechter.
  4. D zal vanwege de ernst van het delict berecht worden volgens het volwassenenstrafrecht.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 30 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Scholen in Helsinki verruilen koemelk voor haverdrank

De Finse hoofdstad Helsinki trekt 100.000 euro uit om kinderen uit het basisonderwijs over te laten stappen op havermelk. Het besluit is het resultaat van een raadpleging onder de bevolking.

Havermelk is een plantaardig alternatief voor melk van koeien. Wie dat wil kan overigens ook voor koemelk blijven kiezen.

naar: joop.bnnvara.nl van 30 augustus 2020

tekst 5 NCTV slaat alarm

“We zien een groep die wereldwijd als een zwerm functioneert. Ze delen filmpjes over de Tweede Wereldoorlog, verheerlijken geweld, willen chaos creëren en de zittende leiders omver werpen.

Minstens tweehonderd Nederlandse jongens zijn actief in deze beweging, vaak alleen op hun zolderkamertje. Door algoritmes op sociale media worden ze er helemaal ingetrokken en dan radicaliseren ze volledig.”

noot 1 NCTV = de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid

naar: telegraaf.nl van 28 oktober 2021

Vraag 10 1 punt

Lees tekst 5. Welke begrip is van toepassing op de groep jongens uit tekst 5?

  1. A democratisch
  2. B ecologisch
  3. C extremistisch
  4. D nationalistisch
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 10 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 6 Kabinet wil crimineel vermogen ook zonder veroordeling kunnen afpakken

Het kabinet wil crimineel geld en andere waardevolle spullen kunnen afpakken ook zonder dat de eigenaar ervan veroordeeld is. Nu kan dat alleen als er al een veroordeling ligt.

Demissionair minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid kondigde het plan vorig jaar aan. Als het OM bij de rechter aannemelijk kan maken dat het verdachte geld, de dure auto’s of horloges het resultaat zijn van criminaliteit, dan kan al het geld of de spullen worden afgepakt.

“Op die manier voorkomen we dat zwart geld in de samenleving blijft circuleren en wordt ingezet in de legale economie of wordt geherinvesteerd in criminele activiteiten.”

naar: tubantia.nl van 19 november 2021

Vraag 12 1 punt

Lees tekst 6. Wat verandert er in het strafrecht als het wetsvoorstel in tekst 6 wordt aangenomen?
Als het wetsvoorstel wordt aangenomen

  1. A is de rechter niet langer onafhankelijk.
  2. B kan een sanctie worden opgelegd aan mensen die nog niet schuldig zijn bevonden.
  3. C krijgen verdachten meer rechten.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 2 punten

Zie tekst 6. Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, kan de wet zowel een repressieve als een preventieve werking hebben.
→ Leg uit waarom de wet een repressieve werking en een preventieve werking kan hebben.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De wet kan een repressieve werking hebben, want …
De wet kan een preventieve werking hebben, want …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit waarom de wet een repressieve werking kan hebben (1p)
  • Legt uit waarom de wet een preventieve werking kan hebben (1p)

Per werking 1 punt, mits de leerling een uitleg met ‘want’ geeft die bij die werking past. Voorbeelden: repressief: eigendom kan worden afgenomen zonder dat burgers veroordeeld zijn / er wordt gestraft nadat de criminaliteit gepleegd is / er wordt strenger opgetreden. Preventief: er wordt voorkomen dat het geld wordt gebruikt om nieuwe criminaliteit te plegen / mensen kunnen worden afgeschrikt om crimineel te worden.

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

Zie tekst 6. Welk soort beleid wil de minister uit tekst 6 veranderen?

  1. A beleid ten aanzien van jeugdcriminaliteit
  2. B gevangenisbeleid
  3. C vervolgingsbeleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 15 in het hele examen

tekst 7 OM moet in strafzaken meer oog hebben voor slachtoffers

Het OM kan voor veel voorkomende strafbare feiten zelf een straf opleggen, een zogenaamde strafbeschikking. Dat kan bijvoorbeeld een geldboete zijn, … of een schadevergoeding. Maar de slachtoffers worden hier niet of onvoldoende bij betrokken, waardoor ze slechter af zijn dan wanneer er wel een rechter aan te pas komt, aldus de Nationale ombudsman.

“Bij strafzaken die voor de rechter komen is wél ruimte voor het slachtoffer. Die heeft letterlijk een stem in het strafproces. Dat kan bijdragen aan het herstel van emotionele schade.”

naar: nu.nl van 20 december 2021

Vraag 16 1 punt

Lees tekst 7. Wat moet er op de puntjes in de tekst worden ingevuld?

  1. A een gevangenisstraf
  2. B een taakstraf
  3. C seponeren
  4. D tbs
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 16 in het hele examen

figuur 1 Slachtofferschap verder omlaag in 2019, …

Slachtofferschap verder omlaag in 2019, …
figuur 1 Toelichting: De gegevens uit deze figuur zijn afkomstig van slachtofferonderzoek. Aan de hand van slachtofferenquêtes krijgen we een beeld van de mate waarin burgers in Nederland met criminaliteit te maken krijgen. Bron: naar scp.nl van 9 september 2020.

Lijngrafiek met het percentage slachtoffers per jaar, van 2012 tot en met 2019, in vijf reeksen: totaal (excl. cybercriminaliteit), cybercriminaliteit, vermogensmisdrijven, vandalisme en geweldsmisdrijven. Afleesbaar zijn de trends. Het totaal (excl. cybercriminaliteit) daalt in de hele periode. Vermogensmisdrijven daalt van rond de 13 procent naar onder de 10 procent en daalt daarmee het hardst van alle reeksen. Cybercriminaliteit blijft ongeveer op hetzelfde niveau en stijgt in 2019. Vandalisme daalt. Geweldsmisdrijven blijft vrijwel vlak, onderaan de grafiek, op een laag niveau.

Vraag 18 2 punten

Bekijk figuur 1 en lees de toelichting. Een deel van de titel van figuur 1 is vervangen door puntjes. Hieronder staan drie fragmenten.
1 aantal slachtoffers geweldsmisdrijven verdubbeld
2 behalve cybercriminaliteit
3 percentage slachtoffers vermogensmisdrijven daalt het hardst
→ Geef per fragment aan of het fragment een titel vormt die de gegevens in figuur 1 juist beschrijft.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt per fragment of het een juiste titel van figuur 1 is (zie de context voor de juiste antwoorden) (2p)

Puntentabel: drie antwoorden juist = 2 punten; twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten. Juiste antwoorden: 1 onjuist, 2 juist, 3 juist.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Zie figuur 1 en de toelichting. Elke manier van meten van criminaliteit heeft voor- en nadelen. De gegevens uit figuur 1 komen uit slachtofferonderzoek. Slachtofferonderzoek meet sommige delicten niet goed. Wat voor een soort delicten komt slecht naar voren in slachtofferonderzoek?

  1. A delicten waarin geweld wordt gebruikt
  2. B diefstal van bijvoorbeeld fietsen of mobiele telefoons
  3. C vernielingen van openbaar bezit, zoals het vernielen van een bushokje
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 19 in het hele examen

tekst 8 Agent vrijgesproken van mishandeling bij arrestatie

Een politieagent die bij een aanhouding een trap en een knietje uitdeelde, is door de rechtbank vrijgesproken van mishandeling. De agent tegen wie het Openbaar Ministerie 24 uur werkstraf had geëist, heeft volgens de rechter geen disproportioneel1) geweld gebruikt.

Een agent mag volgens de wet onder bepaalde voorwaarden geweld gebruiken. Een rechter kan die beslissing achteraf wel toetsen, maar dient terughoudend te zijn in het beoordelen van de keuzes die de politie in stressvolle situaties maakt, aldus het vonnis.

noot 1 disproportioneel geweld = meer geweld dan nodig was in die situatie

naar: de Trouw van 13 januari 2022

Vraag 20 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over de rechtszaak tegen de agent uit tekst 8.
1 De politieagent kan volgens de wet niet schuldig zijn omdat hij agent is.
2 De politieagent stond terecht voor een delict uit de Opiumwet.
3 De politieagent werd verdacht van een misdrijf.
4 De rechter heeft de eis van het Openbaar Ministerie overgenomen.
→ Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij de vier uitspraken aan of ze juist of onjuist zijn (zie de context voor de juiste antwoorden) (2p)

Puntentabel: vier juist = 2 punten; drie of twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten. Juiste antwoorden: 1 onjuist, 2 onjuist, 3 juist, 4 onjuist.

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Zie tekst 8. Rechters spreken een vonnis uit. Bij dat vonnis geven ze ook een toelichting. In de zaak in tekst 8 is de toelichting van de rechter te lezen in de tweede alinea.
→ Geef een reden waarom een rechter een vonnis toelicht.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een rechter licht een vonnis toe, omdat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een reden waarom een rechter een vonnis toelicht (zie de context voor voorbeelden) (1p)

Voorbeelden van een juist antwoord: andere rechters moeten rekening houden met eerdere gerechtelijke uitspraken / het vonnis vormt jurisprudentie; de verdachte heeft het recht om te weten waarom de rechter zo gevonnist heeft; het OM en de verdachte kunnen op basis van het vonnis in hoger beroep gaan; hogere rechters moeten kunnen zien op welke gronden een verdachte schuldig verklaard is; het vergroot de transparantie van de rechtspraak; het bevordert eerlijke processen. Opmerking uit het correctievoorschrift: antwoorden als ‘omdat dat moet’ zijn niet juist.

Vraag 22 in het hele examen

tekst 9

Als bijvoorbeeld arbeidsmigranten die het Nederlands niet goed beheersen, een zwaardere straf krijgen omdat met hen op de rechtszitting niet goed te praten valt, en ze een celstraf krijgen terwijl iemand anders in een soortgelijke zaak een taakstraf zou hebben gekregen.

naar: de Volkskrant van 24 juni 2021

Vraag 23 1 punt

Lees tekst 9. Welk begrip past bij het voorbeeld dat staat beschreven in tekst 9?

  1. A klassenjustitie
  2. B rechtsbescherming
  3. C rechtszekerheid
  4. D recidive
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Zie tekst 9. Welke soorten sancties worden genoemd in tekst 9?

  1. A een bijkomende straf en een maatregel
  2. B een hoofdstraf en een bijkomende straf
  3. C een hoofdstraf en een maatregel
  4. D twee hoofdstraffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 24 in het hele examen

tekst 10 Omroep Zeeland rechtbank @ozrechtbank

Het OM eist voor de vier aanwezige verdachten 5 jaar cel. Voor een vijfde verdachte is de eis van 4,5 jaar alleen voor betrokkenheid bij de overval. Het OM vraagt bij de zesde verdachte om vrijspraak. #ozrb

naar: twitter.com/ozrechtbank van 20 oktober 2021

Vraag 25 1 punt

Lees tekst 10. Tekst 10 is een bericht van Omroep Zeeland op Twitter. Welk onderdeel van de rechtszaak wordt in tekst 10 beschreven?

  1. A de aanklacht
  2. B het pleidooi
  3. C het requisitoir
  4. D het vonnis
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 25 in het hele examen

tekst 11 Amsterdam wil door met proef preventief fouilleren

De driehoek in Amsterdam, die bestaat uit de burgemeester, de … en de politiechef, wil een proef met preventief fouilleren in de stad verlengen. Dat schrijft burgemeester Halsema in een brief aan de gemeenteraad. Volgens de driehoek heeft de proef niet lang genoeg geduurd om te kunnen zeggen of de controles het wapenbezit omlaag kunnen krijgen. De proef moet daarom worden verlengd om een beter beeld te krijgen van het effect van de controles, aldus Halsema.

noot 1 preventief fouilleren = het fouilleren van personen die zich in een gebied bevinden dat de burgemeester aanwijst als risicogebied

naar: nos.nl van 25 november 2021

Vraag 26 1 punt

Lees tekst 11. Welke functie moet er op de puntjes worden ingevuld?

  1. A minister van Justitie en Veiligheid
  2. B officier van justitie
  3. C politierechter
  4. D wethouder van veiligheid
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Zie tekst 11. Vanwege welke taak zit de burgemeester in de driehoek?
De burgemeester

  1. A is verantwoordelijk voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid in de gemeente.
  2. B is voorzitter van de gemeenteraad.
  3. C vertegenwoordigt de gemeente.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 2 punten

Sommige Amsterdamse gemeenteraadsleden denken dat preventief fouilleren in een wijk ervoor zorgt dat een wijk een bepaald etiket krijgt opgeplakt. Een theorie over het ontstaan van criminaliteit is de etikettentheorie.
→ Leg uit wat er volgens de etikettentheorie met de criminaliteit in een wijk gebeurt als de wijk zo’n etiket krijgt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Volgens de etikettentheorie zal de criminaliteit in zo’n wijk … (vul in: gelijk blijven / stijgen / dalen), want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de criminaliteit in zo’n wijk stijgt (1p)
  • Geeft een juiste uitleg: de wijk krijgt een slechte naam door het preventief fouilleren, waardoor mensen zich slecht gaan gedragen (1p)

Antwoord: de criminaliteit stijgt (1 punt). Uitleg (1 punt), bijvoorbeeld: de theorie zegt dat de wijk een slechte naam kan krijgen door het preventief fouilleren, waardoor mensen zich slecht zullen gaan gedragen.

Vraag 28 in het hele examen

tekst 12 200 uur taakstraf voor vrouw die supermarkt overviel

Een 21-jarige vrouw die een supermarkt overviel, is veroordeeld tot 200 uur taakstraf. Opmerkelijk: ze overviel de supermarkt waar ze zelf werkte. De officier van justitie eiste jeugddetentie van 18 maanden voor de vrouw, waarvan 6 voorwaardelijk. Daarin ging de rechter niet mee. De jonge vrouw is kwetsbaar en getraumatiseerd door haar verleden, stelt de rechter. Om die reden heeft de rechtbank besloten tot een taakstraf van 200 uur, met 2 maanden voorwaardelijke jeugddetentie binnen een proeftijd van 2 jaar.

naar: ad.nl van 13 november 2020

Vraag 29 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over het vonnis uit tekst 12.
1 Als de vrouw zich de komende twee jaar aan de voorwaarden houdt, hoeft ze niet in jeugddetentie.
2 De rechter heeft rekening gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de vrouw.
3 De vrouw moet volgens volwassenenstrafrecht veroordeeld zijn want ze is ouder dan 18 jaar.
4 De rechter mag afwijken van een eis van een officier van justitie.
→ Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij de vier uitspraken aan of ze juist of onjuist zijn (zie de context voor de juiste antwoorden) (2p)

Puntentabel: vier juist = 2 punten; drie of twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten. Juiste antwoorden: 1 juist, 2 juist, 3 onjuist, 4 juist.

Vraag 29 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtstaat

Opgavetekst

afbeelding 1

afbeelding 1
afbeelding 1 bron: plusonline.nl van 12 februari 2019

Foto van een raam met een wit stickertje erop. De tekst op het stickertje, in hoofdletters: “FIETS GRAAG AAN DE OVERKANT DANK U”.

tekst 11 Rechters leggen zwaardere straffen op voor ernstige misdrijven

Rechters hebben de laatste twintig jaar zwaardere straffen opgelegd. Dit blijkt uit een onderzoek van de Raad voor de rechtspraak.
Vooral geweldsmisdrijven worden nu fors zwaarder bestraft. Ook vernielingen en misdrijven tegen orde en gezag worden zwaarder bestraft.
Het lijkt er dus op dat de rechters reageren op de roep uit de samenleving om strengere straffen, concludeert onderzoeker Frank van Tulder.

naar: Trouw van 6 december 2019

Vraag 19 1 punt

Lees tekst 11. Waarin staan de genoemde delicten uit tekst 11 beschreven?

  1. A de Opiumwet
  2. B de Wegenverkeerswet
  3. C de Wet wapens en munitie
  4. D het Wetboek van Strafrecht
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Zie tekst 11. Rechters zijn de laatste twintig jaar zwaarder gaan straffen. Welke conclusie is te trekken naar aanleiding van tekst 11?

  1. A Er heeft meer eigenrichting plaatsgevonden door burgers en daarom zijn rechters zwaarder gaan straffen.
  2. B Het aantal geweldsdelicten is de laatste twintig jaar flink gestegen.
  3. C Het parlement heeft geëist dat rechters zwaardere straffen moesten opleggen.
  4. D Rechters hebben voor ernstige misdrijven vaker straffen opgelegd die dichter tegen de maximumstraf aanzitten.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 20 in het hele examen

tekst 12 Agressieve en stelende klanten harder aangepakt

Wie in Doetinchem tot twee keer toe agressie toont of een diefstal pleegt in een supermarkt, loopt vanaf 1 januari het risico een winkelverbod te krijgen voor twee jaar.
Eigenaren van elf supermarkten tekenden een overeenkomst met de politie van Doetinchem.

naar: ad.nl van 11 december 2019

Vraag 21 1 punt

Lees tekst 12. Maatregelen om criminaliteit aan te pakken kunnen een repressieve werking en een preventieve werking hebben. Leg uit dat de overeenkomst uit tekst 12 een repressieve werking heeft. Zie tekst 12.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de overeenkomst een repressieve werking heeft, want (een van de volgende): bepaald gedrag wordt (strenger) bestraft; het nieuwe beleid is strenger dan het oude beleid. (1p)

De eerste antwoordmogelijkheid staat hier volgens de aanvulling op het correctievoorschrift (pagina 8, vraag 21): het woord strenger tussen haakjes hoeft niet in het antwoord voor te komen. Als blijkt dat een kandidaat de kern van repressie (bestraffen) begrijpt, kan een scorepunt worden toegekend.

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Maatregelen om criminaliteit aan te pakken kunnen een preventieve werking en een repressieve werking hebben. Leg uit dat de overeenkomst uit tekst 12 een preventieve werking kan hebben. Zie tekst 12.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de overeenkomst een preventieve werking kan hebben, want (een van de volgende): het kan mensen weerhouden zich agressief te gedragen of te stelen; er wordt voorkomen dat mensen zich agressief gaan gedragen of gaan stelen. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

afbeelding 2

afbeelding 2
afbeelding 2 plofkraak in Apeldoorn

Foto van de plek van een plofkraak in Apeldoorn: een beschadigde gevel met een opening waar de geldautomaat zat, met losse onderdelen en kabels.

tekst 13 Geldautomaten voortaan ‘s nachts dicht wegens plofkraken

Geldautomaten worden per direct ‘s nachts buiten werking gesteld in de strijd tegen plofkraken. Tussen 23.00 uur en 07.00 uur staan automaten uit waardoor het voor criminelen lastiger wordt om tot een succesvolle kraak te komen. Dat meldt de Nederlandse Vereniging van Banken.

naar: telegraaf.nl van 16 december 2019

Vraag 23 1 punt

Bekijk afbeelding 2 en lees tekst 13. De maatregel uit tekst 13 is ingegaan op 16 december 2019. Stel dat na een jaar de maatregel beoordeeld wordt op effectiviteit. Bij welk resultaat kun je de conclusie trekken dat de maatregel uit tekst 13 effectief is? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De maatregel is effectief als …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een resultaat waaruit blijkt dat de maatregel effectief is (een van de volgende): er hebben daadwerkelijk minder plofkraken plaatsgevonden ten opzichte van de periode daarvoor; de materiële gevolgen van de plofkraken zijn afgenomen ten opzichte van de periode daarvoor; de onveiligheidsgevoelens bij mensen door het nemen van deze maatregel zijn afgenomen ten opzichte van de periode daarvoor. (1p)

Niet goed rekenen: ‘als het werkt’ of ‘als het resultaat oplevert’.

Vraag 23 in het hele examen

tekst 14 Jonge advocaten zien geen toekomst meer in sociale advocatuur

Jonge advocaten kiezen vrijwel niet meer voor een toekomst als sociaal advocaat. Er is al een tekort aan sociaal advocaten en dat tekort gaat oplopen, vreest de Orde van Advocaten.

Sociaal advocaten staan mensen bij die een laag inkomen hebben. Dat kan betekenen dat die mensen straks niet of nauwelijks nog aan een advocaat kunnen komen.

Tweede Kamerlid Van Nispen (SP) hield zelf een enquête onder sociaal advocaten. 70 procent gaf daarin aan te willen stoppen. “Als alleen nog rijke mensen straks hun recht kunnen halen, dan is dat een vorm van ... .”

naar: nos.nl van 13 december 2019

Vraag 24 1 punt

Lees tekst 14. Welk begrip moet er op de puntjes in tekst 14 worden ingevuld?

  1. A klassenjustitie
  2. B overmacht
  3. C rechtsgelijkheid
  4. D recidive
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 24 in het hele examen

tekst 15 Man met wapens in huis moet de cel in

Een man bij wie de politie vier verboden wapens en munitie vond, is veroordeeld tot tien maanden cel, waarvan zes voorwaardelijk.
De politie kwam bij hem thuis om vragen te stellen over een overval, waarvan de man aangifte had gedaan. De man zei dat hij in 2017 thuis was overvallen.
In februari 2018 kwamen agenten bij hem voor een aanvullende verklaring. Toen lag er een gaspistool op tafel. De agenten namen het in beslag, maar werden daarna door de man uit zijn huis gezet. De officier van justitie gaf daarna toestemming om het hele huis te doorzoeken. Daarbij vonden ze nog drie wapens en munitie.
Bij de politie bekende de man dat de wapens van hem waren. Hij had ze nodig omdat hij zich onveilig voelde, verklaarde hij.

naar: dvhn.nl van 26 november 2019

Vraag 25 2 punten

Lees tekst 15. Een officier van justitie heeft een aantal taken. Welke taak van de officier van justitie is te herkennen in tekst 15? Noem nog een andere taak van de officier van justitie. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul de taken in. De taak van de officier van justitie die in tekst 15 te herkennen is … Een andere taak van de officier van justitie is …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de taak die in tekst 15 te herkennen is: leidinggeven aan het opsporingsonderzoek. (1p)
  • Noemt een andere taak (een van de volgende): de politie opdracht geven strafbare feiten op te sporen; strafbare feiten vervolgen of het voor de rechter brengen; in de rechtszaal optreden als (openbare) aanklager. (1p)

Ook goed rekenen bij de eerste taak: toestemming geven een huis te onderzoeken. Ook goed rekenen bij de andere taak: een transactie of schikkingsvoorstel aanbieden, zelf een strafbeschikking opleggen, seponeren.

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Zie tekst 15. De rechter kan hoofdstraffen, bijkomende straffen en/of maatregelen opleggen. Uit welke groep of groepen komen de sancties die door de rechter in tekst 15 zijn opgelegd?

  1. A alleen uit de bijkomende straffen
  2. B alleen uit de hoofdstraffen
  3. C alleen uit de maatregelen
  4. D uit de bijkomende straffen en de hoofdstraffen
  5. E uit de bijkomende straffen en de maatregelen
  6. F uit de hoofdstraffen en de maatregelen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 26 in het hele examen

tekst 16 Voormalige voorzitter in cel

De voormalig voorzitter van de centrale ondernemingsraad van de Nationale Politie heeft een half jaar celstraf gekregen.
F. G. gaf meer dan 300.000 euro uit in horecagelegenheden op rekening van de politie, stelde de rechtbank. F. G. gebruikte de creditcard van de politie zonder verantwoording af te leggen over uitgaven.

naar: omroepflevoland.nl van 30 januari 2020

Vraag 27 1 punt

Lees tekst 16. Welk begrip past het best bij tekst 16?

  1. A belastingontduiking
  2. B fraude
  3. C heling
  4. D witwassen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 27 in het hele examen

Bron 20

overtredingmisdrijf
voorbeeldlichte schending van de wetzware schending van de wet
verschil 1
verschil 2

Vraag 29 2 punten

In het strafrecht wordt een onderscheid gemaakt tussen overtredingen en misdrijven. Een overtreding is een lichte schending van de wet en een misdrijf een zware schending. In het schema hieronder staat dit verschil tussen een overtreding en misdrijf al ingevuld. Geef in het schema op dezelfde manier twee andere verschillen tussen een overtreding en een misdrijf. Doe het zo: neem het schema over en vul de verschillen in.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee verschillen, elk als combinatie van een overtreding en een misdrijf (twee van de volgende): (1) een overtreding: de maximumstraf die opgelegd kan worden is maximaal een jaar, een misdrijf: er kan meer dan een jaar gevangenisstraf gegeven worden. (2) een overtreding: hechtenis zit een veroordeelde uit in een huis van bewaring, een misdrijf: een celstraf zit een veroordeelde uit in een gevangenis. (3) een overtreding: er kan hechtenis opgelegd worden, een misdrijf: er kan een gevangenisstraf worden opgelegd. (4) een overtreding: het proces begint bij de kantonrechter, een misdrijf: het proces begint bij de politierechter of de meervoudige kamer. (5) een overtreding: de verdachte krijgt vaak geen strafblad, een misdrijf: de verdachte krijgt altijd een strafblad. (2p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.

Vraag 29 in het hele examen

tekst 17 Verliefde jongen opgepakt voor Valentijnsstunt

Verliefde jongen opgepakt voor Valentijnsstunt
tekst 17 naar: rijnmond.nl van 8 februari 2020

Een 17-jarige jongen is door de politie in Gorinchem opgepakt. Hij werd onder een viaduct bij de A15 betrapt tijdens het spuiten van graffiti. Op de muur schreef hij: “Wil je mijn vriendin zijn”. Het beoogde meisje had achter de vraag het vakje van haar keuze moeten inkleuren.

Foto van graffiti op een muur met de tekst “WIL JE MIJN VRIENDIN ZIJN”, met aan de rechterkant een aantal vakjes.

Vraag 30 1 punt

Lees tekst 17. Er wordt besloten de jongen uit tekst 17 naar Halt te verwijzen. Wat voor soort sanctie kan de jongen bij Halt krijgen?

Bekijk het antwoord
  • Noemt een taakstraf of een leerstraf. (1p)

Ook goed rekenen: verplichting tot schadevergoeding; verplichting tot het maken van excuses.

Vraag 30 in het hele examen

tekst 18 “Met vuisten alleen ga je het hier in Rotterdam-Zuid niet redden”

De 13-jarige Jimmy1) woont in Rotterdam-Zuid en zegt dat hij weleens iemand heeft gestoken. “Als andere jongens disrespect tonen, dan reageren wij daarop.” Met een mes dus.
Jimmy zegt dat hij zich door het dragen van een mes veiliger voelt.
De jongens uit de buurt, zoals Jimmy, maar ook jongens zoals Qlas en Blacka, zeggen dat hun gedrag wordt beïnvloed door de omgeving waarin ze leven. Jimmy: “Als je hier opgroeit, word je automatisch zo. Ik zie hoe andere jongens dit doen, hoe familie dit doet. Ik kan er eigenlijk niks aan doen.”

noot 1 Jimmy is niet de echte naam van de 13-jarige jongen.

naar: nos.nl van 22 november 2019

Vraag 31 4 punten

Lees tekst 18. Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Drie van die theorieën zijn: 1 de bindingstheorie 2 de aangeleerd-gedragstheorie 3 de neutraliseringstheorie. Kies twee van deze theorieën en geef per theorie een argument waarom deze theorie het criminele gedrag van Jimmy kan verklaren. Geef per theorie een zin uit de tekst die daarbij past. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Ik kies voor de … theorie, want … en de zin die daarbij past is … Ik kies voor de … theorie, want … en de zin die daarbij past is …

Bekijk het antwoord
  • Kiest de aangeleerd-gedragstheorie en geeft als argument dat Jimmy opgroeit in een omgeving waarin hij verkeerde voorbeelden krijgt van familie en jeugdgroepen. (1p)
  • Geeft een zin die bij de aangeleerd-gedragstheorie past (een van de volgende): “De jongens uit de buurt, zoals Jimmy, maar ook jongens zoals Qlas en Blacka, zeggen dat hun gedrag wordt beïnvloed door de omgeving waarin ze leven.”; “Ik zie hoe andere jongens dit doen, hoe familie dit doet.” (1p)
  • Kiest de neutraliseringstheorie en geeft als argument dat Jimmy de schuld van de criminaliteit die in groepsverband plaatsvindt niet bij zichzelf legt. (1p)
  • Geeft een zin die bij de neutraliseringstheorie past (een van de volgende): “Als je hier opgroeit, word je automatisch zo.”; “Ik kan er eigenlijk niks aan doen.” (1p)

Vraag 31 in het hele examen

tekst 20 Hoogbejaarde Utrechter voorkomt beroving

In Utrecht werd een hoogbejaarde man slachtoffer van criminaliteit. Een inbreker wilde de man overvallen in zijn huis, maar de bewoner liet dat niet zomaar gebeuren en sloeg de overvaller met een schoen. De overvaller kon daardoor niets buit maken en sloeg op de vlucht.

naar: indebuurt.nl van 22 oktober 2019

Vraag 33 1 punt

Lees tekst 20. De politie heeft de hoogbejaarde man niet aangehouden, omdat de politie rekening hield met de omstandigheden waarin de situatie in tekst 20 plaatsvond. Welk begrip past het best bij de situatie uit tekst 20?

  1. A eigenrichting
  2. B heling
  3. C noodweer
  4. D overmacht
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 33 in het hele examen

tekst 21 Veiligheidsmonitor 2019

In totaal is een steekproef van ruim 325.000 Nederlanders van 15 jaar of ouder gevraagd om aan het onderzoek deel te nemen voor de Veiligheidsmonitor. Ruim 135.000 personen hebben een ingevulde vragenlijst ingeleverd over situaties die ze zelf hebben meegemaakt.

naar: longreads.cbs.nl

Vraag 34 1 punt

Lees tekst 21. Met wat voor soort cijfers zijn de antwoorden uit de Veiligheidsmonitor het beste te vergelijken? Met cijfers afkomstig uit:

  1. A daderonderzoek
  2. B geregistreerde criminaliteit
  3. C politiestatistieken
  4. D slachtofferonderzoek
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 34 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 11 Een 11-jarig jongetje bedreigt kinderen met een mes

Een 11-jarig jongetje heeft gisteren meerdere leeftijdsgenootjes bedreigd met een mes. Aanleiding was een ruzie. De politie heeft het jongetje na meerdere meldingen opgespoord en meegenomen naar het bureau. Daar is met alle kinderen en alle ouders gesproken. De 11-jarige wordt volgens de politie naar Halt gestuurd. Ook moet hij zich melden bij diverse hulpinstanties.

naar: dvhn.nl van 28 februari 2020

Vraag 19 1 punt

Lees tekst 11. Dat een jongere zich moet melden bij diverse hulpinstanties is een gebruikelijke stap in dit soort situaties. Waarom is de verwijzing naar Halt in tekst 11 geen gebruikelijke stap?

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juiste reden, een van de volgende: naar Halt worden alleen kinderen vanaf 12 jaar gestuurd; het kind uit tekst 11 is te jong om naar Halt gestuurd te worden; bij Halt kunnen aan 11-jarigen geen leer- of werkopdrachten opgelegd worden. (1p)

Vraag 19 in het hele examen

tekst 12 Verdachten van moord raakten ‘in paniek’

In zeventien seconden was het voorbij, de schermutseling die JR.G. het leven kostte. Het gebeurde bij de ingang van een flat. Een steek met een mes werd de 19-jarige rapper fataal. De verdachten van de moord stonden voor de rechter. A.F. (20) en Y.A. (21) waren lid van een rivaliserende rapgroep. De ontmoeting in het portiek was toeval, zeiden ze. Die messen hadden ze bij zich omdat ze zich onveilig voelden na eerdere steekincidenten van vrienden en omdat ze later die avond een videoclip zouden opnemen.

naar: NRC Handelsblad van 19 januari 2021

Vraag 20 2 punten

Lees tekst 12. De kans op het ontwikkelen van strafbaar gedrag neemt toe als kinderen te kampen hebben met een opeenstapeling van elkaar versterkende risicofactoren. Noem twee van die mogelijke risicofactoren die van toepassing kunnen zijn op de verdachten uit tekst 12.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee risicofactoren (twee van: het hebben van foute vrienden; groepsdruk; psychische problemen of gedragsproblemen; een onveilige opvoeding; problematisch drank- en/of drugsgebruik). (2p)

Per juist antwoord 1 punt; twee nodig. Ook goed rekenen: bij je hebben van wapen / mes.

Vraag 20 in het hele examen

grafiek 1

grafiek 1
grafiek 1 bron: omroepzeeland.nl van 2 maart 2020

Het ervaren van onveiligheidsgevoelens in de provincie Zeeland en in heel Nederland, in percentages. Gegroepeerd staafdiagram met een verticale as in procenten (0 tot 40). Per groep staan de jaren 2013, 2015, 2017 en 2019 naast elkaar. De groepen van links naar rechts: Nederland: voelt zich wel eens/vaak onveilig; Nederland: bang voor inbraak; Nederland: respectloos gedrag op straat; Zeeland: voelt zich wel eens/vaak onveilig; Zeeland: bang voor inbraak; Zeeland: respectloos gedrag op straat. De waarden staan in de figuur en zijn daar af te lezen.

Vraag 22 2 punten

Bekijk grafiek 1. Hieronder volgen vier beweringen naar aanleiding van grafiek 1.
1 In Nederland als geheel zijn de onveiligheidgevoelens in de periode 2013 tot en met 2019 elk jaar afgenomen.
2 In Nederland als geheel was in 2019 meer dan 10% van de inwoners bang voor inbraak.
3 In Zeeland is het ervaren van respectloos gedrag op straat sinds 2013 toegenomen.
4 In Zeeland zijn in de periode 2013 tot en met 2019 de percentages onveiligheidsgevoelens hoger dan voor Nederland als geheel.
Geef per bewering aan of die juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft per bewering het juiste oordeel: 1 juist, 2 onjuist, 3 onjuist, 4 onjuist. (2p)

Vier juiste oordelen: 2 punten. Drie of twee juiste oordelen: 1 punt. Minder dan twee juiste oordelen: 0 punten.

Vraag 22 in het hele examen

tekst 13 Onderzoek naar criminele families in Helmond en de Peel

Zes gemeentes in de Peel (Noord-Brabant), de politie, het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst maken dit jaar werk van het bestrijden van criminele families. De misdaad wordt vaak al decennialang van ouders op kinderen doorgegeven. Dat staat in het jaarverslag over de aanpak van criminaliteit in de Peel in 2019.

“Een familie is een goede omgeving om criminele activiteiten in te ondernemen”, zegt Peter Knoops, programmaleider in de Peel. “De onderlinge banden zijn hecht, dus er wordt niet snel uit de school geklapt1).”

noot 1 uit de school klappen = verklappen, verraden, vertellen

naar: ed.nl van 12 maart 2020

Vraag 23 2 punten

Lees tekst 13. Er zijn diverse theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Drie van die theorieën zijn: 1 de aangeleerd gedragstheorie, 2 de etikettentheorie, 3 de bindingstheorie. Kies twee van de genoemde theorieën en leg uit hoe ze het gedrag van de families uit tekst 13 kunnen verklaren.

Bekijk het antwoord
  • Kiest twee theorieën en legt per theorie uit hoe die het gedrag van de families verklaart (twee van: de aangeleerd gedragstheorie, want de kinderen leren van hun ouders hoe zij zich moeten gedragen en nemen hun waarden en normen over; de etikettentheorie, want de omgeving heeft de ouders als crimineel gezien en de kinderen worden op dezelfde manier bekeken; de bindingstheorie, want de families voelen zich niet verbonden met de rest van de samenleving). (2p)

Per juist antwoord 1 punt; twee nodig. Bij de bindingstheorie de uitleg 'Ze voelen zich met elkaar (als familie) verbonden' niet goed rekenen.

Vraag 23 in het hele examen

Bron 15

Figuur uit het examen

Zwart-witfoto van de ingang van de Van Mesdagkliniek, een tbs-kliniek in Groningen. Het gebouw heeft in het midden een grote toegangspoort van ijzer en steen, met hoge kale bomen aan weerszijden en een pad dat naar de ingang loopt.

Vraag 24 1 punt

Op de afbeelding staat de ingang van de Van Mesdagkliniek, een tbs-kliniek in Groningen. Er komen drie verdachten bij de rechter. Zij staan terecht voor een zwaar geweldsdelict. De rechter veroordeelt een van deze drie verdachten tot tbs.
1 persoon 1 die jonger dan 15 jaar is
2 persoon 2 die ontoerekeningsvatbaar is
3 persoon 3 die al eerder voor een geweldsdelict veroordeeld is
Wie van deze drie personen heeft de rechter tot tbs veroordeeld? Leg je keuze uit.

Bekijk het antwoord
  • Noemt persoon 2 als de veroordeelde en legt uit dat hij ontoerekeningsvatbaar is en (een van de volgende): moet tegen zichzelf beschermd worden; de samenleving moet tegen hem beschermd worden; moet behandeld worden. (1p)

Vraag 24 in het hele examen

tekst 14 Zoveel camera’s hangen er in Nederland

Het valt vaak helemaal niet op, maar als je eens goed om je heen kijkt op straat, zie je overal camera’s. In heel Nederland zijn er zeker 228.000 beveiligingscamera’s te vinden. Sinds 2016 kunnen mensen, bedrijven of overheidsinstellingen hun camera aanmelden bij de politie. De politie wil daarmee na een misdrijf sneller nagaan of er mogelijk beelden van zijn gemaakt.

naar: indebuurt.nl van 19 december 2019

Vraag 25 1 punt

Lees tekst 14. Hoe gebruikt de politie de camera’s volgens tekst 14?

  1. A als opsporingsmiddel
  2. B als preventiemiddel
  3. C als sanctiemiddel
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

tekst 15 Man reed 220 km per uur en onder invloed

De rechtbank in Alkmaar heeft J.M. (47) veroordeeld voor het veroorzaken van een verkeersongeval door het rijden onder invloed en met zeer onverantwoord1) hoge snelheid. J.M. krijgt een gevangenisstraf van achttien maanden en een rijontzegging van vier jaar. De rechtbank is zich ervan bewust dat geen enkele strafoplegging het verdriet en gemis van de nabestaanden kan compenseren.

noot 1 onverantwoord = niet verstandig, gevaarlijk

naar: rechtspraak.nl van 20 maart 2020

Vraag 26 1 punt

Lees tekst 15. De rechter kan kiezen uit drie groepen van sancties. Welke twee groepen sancties zijn te herkennen in tekst 15?

  1. A de bijkomende straffen en de hoofdstraffen
  2. B de bijkomende straffen en de maatregelen
  3. C de hoofdstraffen en de maatregelen
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Zie tekst 15. De rechter legt met een bepaald doel sancties op. In tekst 15 geeft de rechtbank aan dat het moeilijk kan voldoen aan een bepaald doel van het opleggen van sancties. Aan welk doel van het opleggen van sancties kan de rechtbank volgens tekst 15 moeilijk voldoen?

  1. A afschrikking
  2. B genoegdoening aan de slachtoffers
  3. C resocialisatie
  4. D vergelding
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Op lokaal niveau vindt er overleg plaats om criminaliteit aan te pakken. Dit heet het driehoeksoverleg. Uit wie bestaat het driehoeksoverleg?

  1. A gemeenteraadsleden, boa’s en politie
  2. B minister van justitie, de burgemeester en wethouders
  3. C officier van justitie, politie en de burgemeester
  4. D politie, wethouders en boa’s
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 28 in het hele examen

tekst 16 Toerisme in Saoedi-Arabië

Voor Saoedische vrouwen is het een bijzonder weekend. Na tientallen jaren mogen zij die auto kunnen rijden, vanaf zondag weer zelf achter het stuur plaatsnemen. Dat was dertig jaar illegaal, maar vorig jaar maakte de Saoedische kroonprins Mohammad bin Salman bekend dat hij die regel wil afschaffen. In Nederland is er nooit verschil gemaakt tussen mannen en vrouwen als het gaat om het mogen rijden van een auto.

naar: trouw.nl van 23 juni 2018 en autorai.nl van 21 mei 2018

Vraag 29 2 punten

Lees tekst 16. Criminaliteit is een relatief begrip wat tijd en plaats betreft. Geef naar aanleiding van tekst 16 aan dat er sprake is van criminaliteit als een relatief begrip wat tijd betreft, en dat er sprake is van criminaliteit als een relatief begrip wat plaats betreft. Doe het zo: vul het antwoord aan.
Er is sprake van criminaliteit als een relatief begrip wat tijd betreft, want …
Er is sprake van criminaliteit als een relatief begrip wat plaats betreft, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat er sprake is van criminaliteit als relatief begrip wat tijd betreft, want: eerst mochten vrouwen niet autorijden in Saoedi-Arabië, maar nu wel; of eerst mochten vrouwen wel autorijden in Saoedi-Arabië, maar toen dertig jaar niet (en nu weer wel). (1p)
  • Noemt dat er sprake is van criminaliteit als relatief begrip wat plaats betreft, want vrouwen mochten in Saoedi-Arabië niet autorijden en in Nederland mocht dat wel. (1p)

Per onderdeel 1 punt. Tijd (een van de volgende): eerst mochten vrouwen niet autorijden in Saoedi-Arabië, maar nu wel; of eerst mochten vrouwen wel autorijden in Saoedi-Arabië, maar toen dertig jaar niet (en nu weer wel). Plaats: vrouwen mochten in Saoedi-Arabië niet autorijden en in Nederland mocht dat wel.

Vraag 29 in het hele examen

tekst 17 Door corona zit ook het boevengilde werkloos thuis; laagste aantal inbraken in 10 jaar

De pandemie heeft ook positieve effecten: het aantal woninginbraken is in 2020 fors afgenomen. Met de meeste mensen overdag en ‘s avonds binnen de muren van de eigen woning, gesloten winkels en uitgestorven straten, houden dieven zich gedeisd. Verzekeraar Interpolis stelt dat er in 2020 in Nederland waarschijnlijk 30.000 inbraken worden gepleegd. Dat is het laagste aantal inbraken in zeker tien jaar en 22 procent minder dan vorig jaar.

naar: Trouw van 24 december 2020

Vraag 30 1 punt

Lees tekst 17. Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Bij welke theorie over crimineel gedrag passen de oorzaken voor de afname uit tekst 17?

  1. A de aangeleerd gedragstheorie
  2. B de bindingstheorie
  3. C de neutraliseringstheorie
  4. D de rationele-keuze-theorie
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 30 in het hele examen

tekst 18 Politiebonden boos

Een agent is vrijdag door een man op een agressieve manier lastiggevallen toen de agent met zijn jonge gezin door het centrum van Tilburg liep. De man - volgens hoofdbestuurder Koen Simmers van de Nederlandse Politiebond gaat het om een vuurwapengevaarlijke crimineel - werd aangehouden, maar tot verontwaardiging van Simmers besloot het Openbaar Ministerie de zaak te …. “Niet bedreigend genoeg!”

naar: omroepbrabant.nl van 4 juli 2020

Vraag 31 1 punt

Lees tekst 18. Welk begrip moet er in tekst 18 op de puntjes ingevuld worden?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het begrip seponeren. (1p)

Ook goed rekenen: schikken.

Vraag 31 in het hele examen

tekst 19 Grote politieaanwezigheid in Rosmalen om ‘Project X-feest’ te voorkomen

De politie was in grote getale aanwezig om een massale samenkomst van jongeren te voorkomen. Er zou via social media zijn opgeroepen tot een feest zaterdagavond bij het strandje aan de Groote Wielen. Om deze samenkomst te voorkomen stuurde de politie jongeren die hier rondliepen of bij elkaar in de auto zaten weg.

bron: dtvnieuws.nl van 23 augustus 2018

Vraag 32 2 punten

Lees tekst 19. Welke twee taken van de politie zijn te herkennen in tekst 19? Noteer alleen de twee nummers.
1 handhaven van de openbare orde
2 opsporen van strafbare feiten
3 preventie
4 verlenen van hulp

Bekijk het antwoord
  • Noemt nummer 1: handhaven van de openbare orde. (1p)
  • Noemt nummer 3: preventie. (1p)

Juiste antwoorden: 1 en 3. Per juist antwoord 1 punt.

Vraag 32 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Woonoverlast

Opgavetekst

tekst 1 We klagen massaal over lawaai bij de buren: telefoon bij de politie staat roodgloeiend

In alle gemeenten gaan vrijwel alle klachten over lawaaiige buren en schreeuwende mensen op straat.

bron: gelderlander.nl van 18 augustus 2020

afbeelding 1 Meldingen geluidsoverlast per 10.000 inwoners

Meldingen geluidsoverlast per 10.000 inwoners
afbeelding 1 bron: gelderlander.nl van 18 augustus 2020

Kaart van Nederland, verdeeld in gemeenten, in grijstinten. Boven de kaart staat: ‘Hoe donkerder de kleur, hoe meer klachten over geluidsoverlast (maart t/m juli 2020)’. De legenda heet ‘Meldingen geluidsoverlast per 10 duizend inwoners’ en heeft de schaal 0, 20, 40, 60 en 80. De meeste gemeenten zijn licht tot middelgrijs; enkele gemeenten zijn donker.

tekst 2 Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken

Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.

De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’

Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen.

Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.

noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig

bron: nu.nl van 24 januari 2017

Vraag 34 4 punten

Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 41 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 4 en afbeelding 1 en afbeelding 2 in het bronnenboekje.
Inleiding: In heel Nederland zijn er bewoners die woonoverlast ervaren van buren. Voorbeelden van deze burenoverlast zijn overlast door viezigheid van dieren, vervuilde tuinen en woningen, en geluidsoverlast.
Woonoverlast is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft vier kenmerken. Eén van deze kenmerken is dat het vraagstuk veel aandacht krijgt in de media.
Lees tekst 1 met afbeelding 1 en lees tekst 2. Welk ander kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk is te herkennen in tekst 1 met afbeelding 1? Geef aan waarom dit kenmerk van toepassing is op woonoverlast met een voorbeeld uit tekst 1 of afbeelding 1.
Welk ander kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk is te herkennen in tekst 2? Geef aan waarom dit kenmerk van toepassing is op woonoverlast met een voorbeeld uit tekst 2.
Doe het zo: vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: …
Dit blijkt uit tekst 1 met afbeelding 1, want …
Kenmerk 2: …
Dit blijkt uit tekst 2, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk dat in tekst 1 met afbeelding 1 te herkennen is: het gaat om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden. (1p)
  • Legt met een voorbeeld uit tekst 1 of afbeelding 1 uit waarom dit kenmerk op woonoverlast van toepassing is, bijvoorbeeld: in tekst 1 staat dat we massaal klagen over lawaai bij de buren, of afbeelding 1 laat zien dat in heel veel gemeenten in Nederland geklaagd wordt over geluidsoverlast. (1p)
  • Noemt een kenmerk dat in tekst 2 te herkennen is: het gaat om een probleem dat door de politiek kan worden opgelost, of: er zijn verschillende meningen over de oplossingen. (1p)
  • Legt met een voorbeeld uit tekst 2 uit waarom dit kenmerk van toepassing is, bijvoorbeeld: de Eerste Kamer nam een wet aan waarmee de burgemeester gericht kan ingrijpen; de aso-wet vergroot de mogelijkheden om overlast aan te pakken; rechters vinden een uithuisplaatsing te drastisch. (1p)

Kenmerk 1 (1 punt): het gaat om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden. Onderbouwing bij tekst 1 met afbeelding 1 (1 punt): in tekst 1 staat dat we massaal klagen over lawaai bij de buren, of afbeelding 1 laat zien dat in heel veel gemeenten in Nederland geklaagd wordt over geluidsoverlast. Kenmerk 2 (1 punt): het gaat om een probleem dat door de politiek kan worden opgelost, of: er zijn verschillende meningen over de oplossingen. Onderbouwing bij tekst 2 (1 punt): de Eerste Kamer nam een wet aan die regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen; de aso-wet vergroot de mogelijkheden om minder heftige maar hardnekkige overlast aan te pakken; de nieuwe aanpak is hard nodig volgens Ockje Tellegen; de burgemeester kan aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten; of: rechters vinden een uithuisplaatsing te drastisch. Opmerking: als kenmerk 1 bij tekst 1 niet is genoemd maar wel bij tekst 2, mag daar 1 punt worden toegekend; is de toepassing bij tekst 2 ook juist, dan mag ook daarvoor een punt.

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 37 2 punten

Lees tekst 2. Een maatschappelijk vraagstuk als woonoverlast kun je bekijken uit verschillende invalshoeken, bijvoorbeeld vanuit de politiek-juridische invalshoek. In tekst 2 staat de volgende zin: “Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op.” Leg uit welke andere invalshoek te herkennen is in deze zin.
Doe het zo: vul het antwoord aan.
In deze zin is de … invalshoek te herkennen, omdat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een andere invalshoek en legt uit waarom: de sociaalculturele invalshoek, omdat de normen en waarden of het referentiekader van rechters ten grondslag liggen aan dat zij een uithuisplaatsing te drastisch vinden; of de sociaaleconomische invalshoek, omdat een uithuisplaatsing kosten met zich mee kan brengen, zoals proceskosten, opvangkosten of baanverlies. (2p)

De twee punten alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden: er zijn dus 2 of 0 punten te behalen. Sociaalculturele invalshoek, omdat de normen en waarden of het referentiekader van rechters ten grondslag liggen aan dat zij een uithuisplaatsing te drastisch vinden. Of: sociaaleconomische invalshoek, omdat een uithuisplaatsing kosten met zich mee kan brengen, zoals proceskosten, opvangkosten, baanverlies et cetera.

Vraag 37 in het hele examen

Vraag 41 2 punten

In afbeelding 2 en in tekst 3 staan een aantal preventieve maatregelen genoemd om geluidsoverlast tegen te gaan. Bedenk zelf een andere preventieve maatregel om geluidsoverlast door buren tegen te gaan die binnen de Nederlandse wet past. Leg uit waarom dit een preventieve maatregel is en waarom dit volgens jou werkt om geluidsoverlast door buren tegen te gaan.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste preventieve maatregel tegen geluidsoverlast door buren, bijvoorbeeld: woningen geluidsdicht bouwen of renoveren; een huismeester aanstellen; voorlichting geven aan (nieuwe) bewoners over de hoeveelheid geluid die acceptabel is voor de buren. (1p)
  • Legt uit waarom deze maatregel preventief is en waarom die volgens de kandidaat geluidsoverlast door buren kan voorkomen. (1p)

Voorbeelden van preventieve maatregelen: woningen geluidsdicht bouwen of renoveren; een huismeester aanstellen (in bijvoorbeeld flats); voorlichting aan (nieuwe) bewoners geven over de hoeveelheid geluid die acceptabel is voor de buren of omgeving. Per juiste maatregel 1 punt; per juiste uitleg waarom deze maatregel geluidsoverlast door buren kan voorkomen 1 punt.

Vraag 41 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 1

“De sfeer in de nacht van zaterdag op zondag tijdens de uitloop van de horeca in Nunspeet was broeierig”, meldt wijkagent Peter van Essen op Twitter. Er waren veel opstootjes waarbij de politie moest ingrijpen. Drie jongeren zijn aangemeld bij Halt.

naar: www.nunspeet.nu van 15 juli 2018

Vraag 1 1 punt

Lees tekst 1. De politie bestrijdt criminaliteit en heeft verschillende taken, waaronder de taak opsporing van strafbare feiten. Welke andere taak van de politie is te herkennen in tekst 1?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de taak handhaving van de openbare orde (1p)

Vraag 1 in het hele examen

tekst 2 ‘Ex-gedetineerden nog te vaak opnieuw in de fout’

Gevangenen vallen veel te vaak in herhaling na hun vrijlating. Bijna de helft van de ex-gedetineerden, 45 procent, gaat binnen twee jaar opnieuw in de fout.
Dat zegt de nieuwe hoofddirecteur van de Dienst Justitiële Inrichtingen.
“Een ... van 45 procent kan geen maatschappij zich veroorloven.”

naar: www.telegraaf.nl van 28 augustus 2018

Vraag 2 1 punt

Lees tekst 2. Wat moet er op de puntjes in tekst 2 worden ingevuld?

  1. A klassenjustitie
  2. B recidive
  3. C requisitoir
  4. D sociale ongelijkheid
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 4 2 punten

Hieronder staan vier beweringen over de Halt-straf. 1 Jongeren die een Halt-straf uitvoeren, hoeven niet voor de rechter te verschijnen. 2 Jongeren die een Halt-straf uitvoeren, krijgen een strafblad. 3 Jongeren kunnen als Halt-straf een werkstraf krijgen. 4 Jongeren tussen de 19 en 23 jaar kunnen een Halt-straf krijgen. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij elke bewering het juiste oordeel: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = juist, 4 = onjuist (2p)

Puntentabel: vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee antwoorden juist 0 punten.

Vraag 4 in het hele examen

tekst 4 Vijftig meter lange wheelie1) kost Katwijker 300 euro

Vijftig meter lange wheelie1) kost Katwijker 300 euro
tekst 4 naar: www.omroepwest.nl van 26 augustus 2019

Een wheelie van vijftig meter in Katwijk komt een motorrijder duur te staan. Hij werd veroordeeld tot 300 euro boete en een voorwaardelijke rijontzegging van twee maanden wegens gevaarlijk rijden.
noot 1 wheelie = het rijden op een motor, brommer of fiets met het voorwiel in de lucht
Foto bij de tekst (zwart-wit): een motorrijder rijdt met het voorwiel in de lucht over de weg, langs een hek en een gebouw. Onderschrift van de foto: een wheelie.

Vraag 5 1 punt

Lees tekst 4. Strafrechtelijke sancties kun je indelen in hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen. Waaronder vallen de sancties die de rechter heeft opgelegd aan de motorrijder?

  1. A een bijkomende straf en een maatregel
  2. B een hoofdstraf en een bijkomende straf
  3. C een hoofdstraf en een maatregel
  4. D twee bijkomende straffen
  5. E twee hoofdstraffen
  6. F twee maatregelen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 5 in het hele examen

tekst 6 Mag dat: geweld gebruiken als je een inbreker op heterdaad betrapt?

Als je een inbreker op heterdaad betrapt, mag je hem aanhouden. Maar je mag daarbij geen onnodig geweld of wapens gebruiken.

naar: www.indebuurt.nl van 18 juli 2019

Vraag 7 1 punt

Lees tekst 6. Waaraan maak je je schuldig als je wel bewust onnodig geweld gebruikt tegen de inbreker?

  1. A eigenrichting
  2. B overmacht
  3. C recidive
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 7 in het hele examen

tekst 7 Voorkomen dat jongeren uit Dordrecht terugvallen in criminele circuit

Jongeren uit Dordrecht in de cel die veroordeeld zijn voor inbraak, overval of straatroof krijgen voortaan hulp om een normaal leven op te bouwen. Daarom gaat uit naam van de burgemeester op 1 maart een re-integratie-officier aan de slag. Die moet ervoor zorgen dat vrijkomende jongeren niet terugvallen in hun oude gewoontes en in plaats daarvan weer naar school gaan en een baan of onderdak krijgen. Nu gaat meer dan de helft van de jongeren die hun straf hebben uitgezeten weer in de fout als ze op vrije voeten komen.
Het gaat om een proef die duurt tot het einde van het jaar, maar de burgemeester gaat ervan uit dat de re-integratie-officier een blijvertje is.
“Iedereen heeft er baat bij als dit slaagt. Niet alleen de jongeren waar het om gaat, maar vooral ook de maatschappij. Deze vorm van criminaliteit richt immers veel emotionele schade aan. De gevolgen voor de slachtoffers zijn vaak enorm.”

naar: www.ad.nl van 5 februari 2019

Vraag 8 1 punt

Lees tekst 7. Wat is het doel van de hulp van de re-integratie-officier aan de jongeren in de cel?

  1. A genoegdoening
  2. B handhaving van de rechtsorde
  3. C resocialisatie
  4. D vergelding
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

Zie tekst 7. Er zijn verschillende maatschappelijke oorzaken van crimineel gedrag, bijvoorbeeld dat de samenleving steeds anoniemer wordt. Uit tekst 7 blijkt dat met de hulp die de re-integratie-officier de jongeren wil bieden, een van de oorzaken van crimineel gedrag aangepakt kan worden. Leg uit welke maatschappelijke oorzaak van crimineel gedrag aangepakt kan worden met de hulp van de re-integratie-officier. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De oorzaak die kan worden aangepakt, is … want in tekst 7 staat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt als oorzaak die aangepakt kan worden: het gebrek aan maatschappelijke bindingen (het gebrek aan een goede relatie met familie, werk, school en dergelijke), of slechte levensomstandigheden zoals armoede en werkloosheid (1p)
  • Verwijst naar tekst 7 als onderbouwing: de re-integratie-officier moet ervoor zorgen dat vrijkomende jongeren weer naar school gaan en een baan of onderdak krijgen (bij maatschappelijke bindingen), of dat zij een baan of onderdak krijgen (bij slechte levensomstandigheden) (1p)

De twee oorzaken zijn alternatieven: een van beide, met de bijbehorende verwijzing naar tekst 7, is voldoende voor de punten.

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Zie tekst 7. Uit tekst 7 blijkt dat het criminele gedrag van de jongeren uit Dordrecht immateriële gevolgen heeft. Citeer een zin uit tekst 7 waaruit blijkt dat er immateriële gevolgen zijn.

Bekijk het antwoord
  • Citeert de zin: “Deze vorm van criminaliteit richt immers veel emotionele schade aan.” (1p)

Vraag 10 in het hele examen

tekst 8 Bewoners centrum durven Kronenburgerpark niet meer in

De politie in Nijmegen gaat extra toezicht houden in het centrum en in het Kronenburgerpark. Bij de politie kwam afgelopen week een aantal meldingen van overlast binnen, zegt een woordvoerder. “Daarom gaan we de komende week extra surveilleren.”
Verschillende inwoners van het centrum zeggen dat zij ‘s ochtends en ‘s avonds niet meer door het Kronenburgerpark lopen met hun hond, sinds ze worden lastiggevallen door mannen.

naar: De Gelderlander van 2 november 2019

Vraag 11 1 punt

Lees tekst 8. Onder welke soorten beleid valt het besluit van de politie om extra toezicht te houden?

  1. A preventief beleid en opsporingsbeleid
  2. B preventief beleid en vervolgingsbeleid
  3. C repressief beleid en opsporingsbeleid
  4. D repressief beleid en vervolgingsbeleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 11 in het hele examen

tekst 9 Twee weken cel voor fietsendief Moerkapelle

Een 34-jarige man is op een snelrechtzitting in Den Haag veroordeeld tot twee weken gevangenisstraf voor een poging een fiets te stelen.
Bewoners in Moerkapelle zagen de man aan een fiets rommelen. Toen ze hem daar op aanspraken, zette de man het op een lopen. De buurtbewoners waren echter sneller en zodoende kon hij worden overmeesterd. Kort daarna werd hij overgedragen aan de politie.
Volgens de politie moet de man echt van plan zijn geweest de fiets te stelen, gelet op het gereedschap dat hij bij zich had.
Er hing de man nog een voorwaardelijke gevangenisstraf boven het hoofd van een eerdere veroordeling voor een soortgelijk misdrijf.

naar: www.ad.nl van 28 september 2019

Vraag 12 2 punten

Lees tekst 9. Hieronder staan vier beweringen naar aanleiding van tekst 9. 1 Als de man de poging om de fiets te stelen binnen zijn proeftijd heeft gedaan, dan moet de man mogelijk nog langer dan twee weken de gevangenis in. 2 Bij de veroordeling van de man is lik-op-stukbeleid toegepast. 3 De man is veroordeeld voor een poging tot een vermogensmisdrijf. 4 In de tekst is een gebrek aan sociale controle te herkennen. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij elke bewering het juiste oordeel: 1 = juist, 2 = juist, 3 = juist, 4 = onjuist (2p)

Puntentabel: vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee antwoorden juist 0 punten.

Vraag 12 in het hele examen

tabel 1 geregistreerde misdrijven in Nederland

soort misdrijf20172018
rijden tijdens rijverbod7085
joyriding250255
weigeren blaastest / bloedonderzoek340515
handelen in harddrugs6.5807.045
handelen in softdrugs5.7506.025
drugsmisdrijf (overig)220190

naar: CBS

Vraag 13 1 punt

Bekijk tabel 1. Om een beeld te krijgen van de omvang van criminaliteit in Nederland wordt gebruikgemaakt van verschillende soorten onderzoek en statistieken. Van welk soort onderzoek of statistieken zijn de cijfers in tabel 1 afkomstig?

  1. A daderonderzoek
  2. B politiestatistieken
  3. C slachtofferonderzoek
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Strafbare feiten staan in verschillende wetten of wetboeken, bijvoorbeeld in het Wetboek van Strafrecht. In welke twee andere wetten staan de misdrijven in tabel 1?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de Wegenverkeerswet en de Opiumwet (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 13 Meer overvallen op maaltijdbezorgers in Rotterdam

Het aantal overvallen is ten opzichte van 2017 licht gedaald, maar maaltijdbezorgers worden steeds vaker het slachtoffer van overvallers. Dat is nieuw, volgens burgemeester Aboutaleb van Rotterdam. Hij spreekt van “een zorgwekkende nieuwe trend, die ook landelijk zichtbaar is”.
Een oplossing is om de bezorgers niet meer met contant geld te laten werken.

naar: www.nos.nl van 18 februari 2019

Vraag 16 2 punten

Er zijn verschillende manieren om criminaliteit te meten.
1 daderonderzoek
2 politiestatistieken
3 slachtofferonderzoek
Om de aangiftebereidheid van maaltijdbezorgers die overvallen zijn te weten, moeten verschillende soorten onderzoeken en/of statistieken met elkaar vergeleken worden.
→ Kies uit de drie bovenstaande manieren een combinatie van twee onderzoeken en/of statistieken. Leg uit dat deze twee onderzoeken en/of statistieken samen nodig zijn om over de daadwerkelijke aangiftebereidheid van maaltijdbezorgers die overvallen zijn, te weten.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De twee manieren die samen informatie geven over de aangiftebereidheid zijn … en …, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste combinatie van twee onderzoeken: 2 politiestatistieken en 1 daderonderzoek, of 2 politiestatistieken en 3 slachtofferonderzoek (1p)
  • Legt uit waarom die combinatie nodig is: om de aangiftebereidheid te weten moet het verschil bekend zijn tussen het aantal aangiftes en het aantal daadwerkelijke overvallen. Het aantal aangiftes komt uit de politiestatistieken. Over het daadwerkelijke aantal overvallen zegt daderonderzoek iets (daders bekennen overvallen die nooit zijn aangegeven), of slachtofferonderzoek (slachtoffers die nooit aangifte hebben gedaan) (1p)

Volgens de aanvulling 2021-1 op vraag 16 geldt deze tekst: de twee manieren zijn 2 politiestatistieken en 1 daderonderzoek, of 2 politiestatistieken en 3 slachtofferonderzoek, met de uitleg erbij. Het scorepunt voor de uitleg alleen toekennen bij een juiste combinatie. De eerdere voorbeelden uit het correctievoorschrift vervallen.

Vraag 16 in het hele examen

tekst 14 Veroordeling na gewapende overvallen

De verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan twee gewapende straatroven op maaltijdbezorgers en een gewapende woningoverval. De rechtbank Midden-Nederland heeft hem veroordeeld tot een gevangenisstraf van 18 maanden, waarvan 6 maanden voorwaardelijk. Hij kreeg ook een contact- en locatieverbod.

naar: www.uitsprakenrechtspraak.nl van 5 oktober 2018

Vraag 17 1 punt

Een rechter heeft bij een veroordeling de mogelijkheid om uit drie groepen van sancties te kiezen. Uit welke groepen komen de sancties die aan de veroordeelde uit tekst 14 zijn opgelegd?

  1. A de hoofdstraffen, de bijkomende straffen en de maatregelen
  2. B de hoofdstraffen en de bijkomende straffen
  3. C de hoofdstraffen en de maatregelen
  4. D de maatregelen en de bijkomende straffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 17 in het hele examen

tekst 16 Wat is een PIJ-maatregel?

De rechter kan een jongere een PIJ-maatregel opleggen. PIJ betekent Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen. Met een PIJ-maatregel wordt een jongere met een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis opgenomen in een justitiële jeugdinrichting. De jongere krijgt de PIJ-maatregel voor 3 jaar. Gedurende deze 3 jaar krijgt hij een intensieve behandeling en begeleiding om recidive te voorkomen.
De maatregel kan 1 of 2 keer worden verlengd en mag in totaal maximaal 7 jaar duren.
Na de maximale periode kan de PIJ-maatregel, als de veiligheid van de maatschappij dit vereist, omgezet worden in een maatregel van terbeschikkingstelling (tbs).

naar: www.kinderbescherming.nl van maart 2019

Vraag 19 1 punt

Een PIJ-maatregel wordt ook wel jeugd-tbs genoemd en kan dus overgaan in tbs voor volwassenen.
→ Staat bij de veroordeling tot een PIJ-maatregel al vast hoe lang de veroordeelde behandeld gaat worden?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Ja, dat staat al vast, want …
of
Nee, dat staat nog niet vast, want …

Bekijk het antwoord
  • Antwoordt Nee, dat staat nog niet vast, met een juiste reden: tbs kan steeds verlengd worden; tbs is een maatregel voor onbepaalde tijd; de PIJ-maatregel kan 1 of 2 keer verlengd worden (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste combinatie van antwoorden: Nee, met een van de juiste redenen.

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Een PIJ-maatregel wordt niet zomaar opgelegd. Daar heeft de rechter bepaalde doelen mee.
→ Noem twee doelen van straffen die voor de jongere in de eerste 3 jaar centraal staan.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
In de eerste 3 jaar staan voor de jongere … en … centraal.

Bekijk het antwoord
  • Noemt beide doelen: heropvoeding/resocialisatie en het voorkomen van herhaling/recidive (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.

Vraag 20 in het hele examen

tekst 17 BASTA!

BASTA! is een methode die zich richt op delictgedrag bij kinderen jonger dan 12 jaar.
In Nederland zitten duizenden kinderen onder de twaalf in een moeilijke situatie thuis, op school of in de buurt. Soms plegen ze delicten en komen hierdoor in aanraking met de politie of hulpverlenende instanties. Om te voorkomen dat deze kinderen afglijden naar grotere problemen, is een vroegtijdige aanpak belangrijk. De BASTA!-methode voor jeugdprofessionals ondersteunt deze aanpak en is specifiek gericht op kinderen jonger dan 12 jaar met risicovol gedrag én hun ouders, school en de buurt waarin ze wonen.

naar: www.basta.jso.nl van maart 2019

Vraag 21 2 punten

Hieronder staan vier soorten beleid ten aanzien van criminaliteit:
1 gevangenisbeleid
2 jeugdbeleid
3 vervolgingsbeleid
4 preventief beleid
→ Van welke twee soorten beleid is sprake bij de methode BASTA!? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Van …beleid, want …
Van …beleid, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt jeugdbeleid (2), want het beleid is gericht op 12-minners (zeer jonge kinderen) (1p)
  • Noemt preventief beleid (4), want het beleid is gericht op het voorkomen van delicten (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden: het soort beleid met de juiste reden.

Vraag 21 in het hele examen

tabel 2

landminimumleeftijd om alcohol te mogen kopen
Letland18
Luxemburg16
Malta17
Nederland18 (per 1 januari 2014)
Portugal18 (per 1 juli 2015)

naar: www.stap.nl van januari 2018

Vraag 22 2 punten

In tabel 2 staan de minimumleeftijden van het kopen van alcohol zoals die golden in januari 2018. Onder die leeftijd is het strafbaar om alcohol te kopen.
Criminaliteit kan plaatsgebonden en/of tijdgebonden zijn.
→ Geef aan of er naar aanleiding van tabel 2 sprake is van plaatsgebonden en/of tijdgebonden criminaliteit.
Doe het zo: neem het onderstaande over, vul wel of geen in en leg je antwoord uit.
Er is … sprake van plaatsgebonden criminaliteit, want …
Er is … sprake van tijdgebonden criminaliteit, want …

Bekijk het antwoord
  • Er is wel sprake van plaatsgebonden criminaliteit, want er zitten verschillen in de leeftijd waarop alcohol mag worden gekocht tussen de verschillende landen (1p)
  • Er is wel sprake van tijdgebonden criminaliteit, want in Nederland en Portugal was de minimumleeftijd om alcohol te mogen kopen in 2014 en 2015 veranderd (1p)

Vraag 22 in het hele examen

tekst 18 Veroordeelde komt afspraken niet na

B.R. die in 2017 tot een gevangenisstraf werd veroordeeld, moet de resterende 152 dagen van zijn straf uitzitten. De rechter oordeelt dat hij de bijzondere voorwaarden die werden opgelegd bij zijn veroordeling, blijft overtreden.
De man is veroordeeld voor het treffen van voorbereidingshandelingen om zich aan te sluiten bij een terroristische organisatie. Hij kreeg een gevangenisstraf opgelegd van 300 dagen, waarvan een deel voorwaardelijk.

naar: www.duic.nl van 7 januari 2019

Vraag 23 2 punten

B.R. mocht de gevangenis niet verlaten nadat zijn onvoorwaardelijke gevangenisstraf erop zat.
→ Noem twee feiten uit tekst 18 op grond waarvan B.R. de resterende 152 dagen van zijn veroordeling moest uitzitten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het feit: hij was voor een deel voorwaardelijk gestraft (1p)
  • Noemt het feit: hij heeft zich niet aan de voorwaarden gehouden (1p)

Vraag 23 in het hele examen

tekst 19 Supermarktmanager: ‘Die jongeren hinderen onze klanten’

De supermarktmanager is blij dat de politie ‘iets’ doet om jongeren die zorgen voor straatafval, intimiderend gedrag en geluidsoverlast bij de supermarkt aan te pakken.
De directeur van een middelbare school erkent dat er leerlingen van zijn school overlast veroorzaken. Door de grote groepen jongeren die zich voor de winkel ophouden, durven sommige klanten geen winkelwagentje te pakken.
De extra aangekondigde politiecontroles ziet de supermarktmanager als een stapje vooruit. “Goed dat er in ieder geval iets gebeurt, maar ik verwacht er niet heel veel van. Dit probleem loopt al zo lang. De school heeft hier een belangrijke rol in, wat mij betreft. Laat bijvoorbeeld hier een conciërge van de school de schooljeugd in de gaten houden in de pauzes. Dat zou pas echt helpen.”

naar: www.barneveldsekrant.nl van 28 januari 2019

Vraag 24 1 punt

Er zijn verschillende manieren om het soort problemen uit tekst 19 aan te pakken. Er kan preventief of repressief beleid ontwikkeld worden.
De supermarktmanager stelt voor een conciërge van de school de leerlingen in de gaten te laten houden.
→ Welk soort beleid wil de supermarktmanager? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Hij wil een … beleid, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt preventief beleid, met de reden dat de conciërge moet voorkomen dat er problemen ontstaan (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden. Repressief beleid mag niet worden goedgekeurd, want het gaat om het voorkomen van problemen.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Uit onderzoek blijkt dat er verschillende verklaringen zijn voor het ontstaan van crimineel gedrag. Een van die verklaringen stelt dat crimineel gedrag kan voortkomen uit de persoon van de dader (individuele verklaring). Een individuele verklaring is het hebben van een gebrekkige opvoeding (door bijvoorbeeld het willekeurig belonen en straffen).
→ Geef vier andere verklaringen voor het ontstaan van crimineel gedrag, die voortkomen uit de persoon van de dader.

Bekijk het antwoord
  • Noemt vier andere verklaringen die uit de persoon van de dader voortkomen (een van de volgende): het belang van leerprocessen (het kan zijn aangeleerd in het gezin of jeugdgroep); het opereren in groepsverband (de eigen verantwoordelijkheid wordt ontkend); het is een aangeboren eigenschap van de persoon / erfelijk; gedrags- en psychische problemen (in gezin en/of school); het hebben van bepaalde persoonlijkheidskenmerken (impulsiviteit, gebrek aan zelfdiscipline, ongevoeligheid voor prikkels); problematisch drugsgebruik (2p)

Indien vier antwoorden juist 2; indien drie of twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 26 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 11 Rechter: Pannenkoek zeggen is beledigend

Een man uit Delfzijl is veroordeeld tot een werkstraf van 20 uur, omdat hij agenten beledigde. Hij noemde hen pannenkoek. De rechter vond de belediging bewezen. Pannenkoek kan ook sukkel betekenen, aldus de rechter en dat is beledigend.

De verdachte noemde de veroordeling ‘bizar’ en kondigde aan in hoger beroep te gaan. Zijn advocaat pleitte voor vrijspraak, omdat er volgens hem geen strafbaar feit is gepleegd. Het gerechtshof in Den Haag bepaalde in een vergelijkbare zaak dat het woord pannenkoek niet opgevat kan worden als een belediging.

naar: www.dvhn.nl van 19 oktober 2016

Vraag 22 1 punt

Zie tekst 14. Beleid kan een preventieve of een repressieve werking hebben. Uit tekst 14 valt op te maken dat het beleid veranderd is. Is het beleid uit tekst 14 preventiever of repressiever geworden? Leg je antwoord uit. Vul het antwoord aan: Het beleid is … geworden, want …

Bekijk het antwoord
  • Kiest voor repressiever en onderbouwt dat, bijvoorbeeld: de minderjarige verdachte krijgt zelden nog een gesprek, maar moet mee naar het politiebureau. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van de keuze repressiever en een juiste onderbouwing.

Vraag 22 in het hele examen

tekst 15 Daling van aantal strafzaken

De rechters in Nederland behandelden 93.000 strafzaken in 2017, wat 2 procent minder was dan in 2016. Dit blijkt uit een rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, de Raad voor de rechtspraak en het Centraal Bureau voor de Statistiek.

Uit het rapport blijkt ook dat een deel van de criminaliteit buiten beeld blijft. Slachtoffers van bijvoorbeeld cybercriminaliteit hebben een lagere aangiftebereidheid, waardoor deze vorm van criminaliteit ondervertegenwoordigd is in de geregistreerde criminaliteit.

naar: www.nu.nl van 15 oktober 2018

Vraag 23 2 punten

Lees tekst 15. In tekst 15 staat dat cybercriminaliteit buiten beeld blijft, omdat er een lage aangiftebereidheid is. Welke twee soorten onderzoek kunnen een beter beeld geven van de werkelijke omvang van cybercriminaliteit? Vul het antwoord aan: onderzoek 1 = … onderzoek 2 = …

Bekijk het antwoord
  • Noemt slachtofferonderzoek of een slachtofferenquête (bij onderzoek 1 of 2). (1p)
  • Noemt daderonderzoek of een daderenquête (bij onderzoek 1 of 2). (1p)

Vraag 23 in het hele examen

tekst 16 Vijftien jaar cel na doden man

Wegens het doden van een 72-jarige half verlamde man in een verzorgingshuis is een 51-jarige man veroordeeld tot vijftien jaar cel en tbs.

naar: www.telegraaf.nl van 31 januari 2019

Vraag 24 1 punt

Lees tekst 16. Een rechter kiest uit drie groepen van sancties als hij een verdachte veroordeelt. Uit welke groep of groepen komt of komen de opgelegde sancties uit tekst 16?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de groepen hoofdstraffen en maatregelen. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden: beide groepen moeten genoemd zijn.

Vraag 24 in het hele examen

tekst 17 Huis van Herstel

Almelo krijgt volgend jaar een Huis van Herstel. Het Huis van Herstel is een kleinschalige woonvoorziening met voor maximaal 29 gedetineerden: 23 mannen en 6 vrouwen. Zij komen hier te wonen, omdat zij in de laatste fase van hun detentie zitten.

Deze groep gedetineerden heeft extra zorg en aandacht nodig om weer volwaardig deel uit te kunnen maken van de samenleving.

naar: www.rtvoost.nl van 26 oktober 2018

Vraag 26 1 punt

Lees tekst 17. Welk doel van straffen past bij het Huis van Herstel?

  1. A genoegdoening
  2. B resocialisatie
  3. C vergelding
  4. D wraak
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Zie tekst 17. Van welk beleid is sprake in tekst 17?

  1. A gevangenisbeleid
  2. B jeugdbeleid
  3. C opsporingsbeleid
  4. D vervolgingsbeleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 27 in het hele examen

tekst 19 Harde taal van premier Mark Rutte

Minister-president Mark Rutte zou de relschoppers die met Oud en Nieuw hulpverleners bedreigen en mishandelen “het liefst allemaal persoonlijk in elkaar slaan”. Dat zei de minister-president tijdens zijn wekelijkse persconferentie. De minister-president voegde eraan toe dat … nooit geoorloofd is.

Rutte uitte zijn frustratie over het geweld tegen politieagenten, brandweerlieden en ambulancepersoneel.

naar: www.nrc.nl van 11 januari 2019

Vraag 29 1 punt

Lees tekst 19. Welk begrip moet op de puntjes in tekst 19 worden ingevuld? Minister-president Mark Rutte zou de relschoppers die met Oud en Nieuw hulpverleners bedreigen en mishandelen “het liefst allemaal persoonlijk in elkaar slaan”. De minister-president voegde eraan toe dat … nooit geoorloofd is.

  1. A eigenrichting
  2. B klassenjustitie
  3. C recidive
  4. D resocialisatie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Zie tekst 19. Criminaliteit kent twee soorten gevolgen: materiële en immateriële. Welk soort gevolg van criminaliteit is in tekst 19 te herkennen? Leg je antwoord uit. Vul het antwoord aan: De … gevolgen van criminaliteit zijn te herkennen, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de immateriële gevolgen en onderbouwt dat met een uitspraak uit tekst 19: de minister-president geeft aan dat hij (een van de volgende) moreel verontwaardigd is, of dacht aan eigenrichting. Ook goed te rekenen: gefrustreerd of boos is. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van de juiste keuze (immateriële gevolgen) en een juiste onderbouwing.

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 33 2 punten

Bij het verklaren van crimineel gedrag bestaan twee soorten verklaringen: individueel crimineel gedrag of criminaliteit als maatschappelijk verschijnsel. Hieronder staan vier uitspraken. Crimineel gedrag wordt verklaard door 1 het feit dat leerprocessen van belang zijn. 2 het feit dat als iemand eenmaal een misdrijf heeft begaan, hij weinig kans krijgt van de omgeving om zich te verbeteren. 3 het hebben van aangeboren eigenschappen. 4 het verkrijgen van status in een groep. Geef van elke uitspraak aan of deze past bij de individuele of bij de maatschappelijke verklaring van crimineel gedrag.

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak de juiste verklaring: uitspraak 1 individueel, uitspraak 2 maatschappelijk, uitspraak 3 individueel, uitspraak 4 individueel. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 33 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

Tekst 1 Celstraf en beroepsverbod voor stagiair

Een 21-jarige man die stage liep op verschillende basisscholen, is veroordeeld voor het betasten van meerdere meisjes tijdens zijn gymlessen. Hij heeft een beroepsverbod van tien jaar opgelegd gekregen en een celstraf van een jaar, waarvan acht maanden voorwaardelijk.

naar: www.hartvannederland.nl van 23 maart 2015

Vraag 1 1 punt

Wat heeft de stagiair opgelegd gekregen door de rechter?

  1. A een bijkomende straf en een maatregel
  2. B een hoofdstraf en een bijkomende straf
  3. C een hoofdstraf en een maatregel
  4. D twee bijkomende straffen
  5. E twee hoofdstraffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 1 in het hele examen

Tekst 2 Vijf jaar gevangenisstraf voor gewelddadige woningoverval

De reden voor mijn vonnis is onder andere dat deze gewelddadige en bedreigende activiteiten grote invloed hebben op de slachtoffers. Zeker als zo’n overval plaatsvindt in de woning van het slachtoffer. Woningovervallen zijn ernstige feiten die een groot effect hebben op het persoonlijke leven van de slachtoffers en ook daarbuiten zorgen voor gevoelens van onrust en onveiligheid in de samenleving.

naar: www.rechtspraak.nl van 10 februari 2015

Vraag 2 1 punt

Welke uitspraak over tekst 2 is waar?

  1. A De officier van justitie spreekt over de immateriële gevolgen van criminaliteit.
  2. B De officier van justitie spreekt over de materiële gevolgen van criminaliteit.
  3. C De rechter spreekt over de immateriële gevolgen van criminaliteit.
  4. D De rechter spreekt over de materiële gevolgen van criminaliteit.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 2 in het hele examen

Tekst 3

… is een verzamelnaam voor massaal voorkomend strafbaar gedrag dat hinderlijk is of gevoelens van onveiligheid van burgers bevordert. Het gaat voornamelijk om geweld in de openbare ruimte, diefstal en vernielingen. Vroeger werd … met de term ‘kleine criminaliteit’ aangeduid. Omdat er soms wel grote gevolgen voor de slachtoffers zijn, is deze term vervangen door … .

naar: www.wrr.nl, webpublicatie nr. 35 van oktober 2007

Vraag 3 1 punt

Welk begrip moet driemaal op de puntjes in tekst 3 worden ingevuld?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het begrip veelvoorkomende criminaliteit (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Tekst 4 Rechter: gevangenisstraf terecht

Alle verdachte jongeren van het misdrijf hebben tot 170 uur werkstraf gekregen. De rechter legde ook celstraffen op, maar die hebben de jongeren al uitgezeten in voorarrest.

“Jullie verdienen gevangenisstraf, maar hoeven niet terug de cel in”, zei de rechter in de rechtbank. “We rekenen jullie de gevolgen aan1), het is geen uit de hand gelopen kwajongensstreek”, vervolgde de rechter. Volgens hem hadden de jongeren ‘beter moeten weten’.

noot 1 aanrekenen = de schuld geven van, verantwoordelijk stellen voor

naar: www.rtlnieuws.nl van 13 februari 2014

Vraag 4 2 punten

De jongeren in tekst 4 zijn veroordeeld voor een misdrijf, dat grote gevolgen heeft gehad voor veel mensen. De rechter stelt de jongeren verantwoordelijk voor het misdrijf en heeft ze straffen opgelegd. Straffen worden met bepaalde doelen opgelegd, bijvoorbeeld met het doel de dader of anderen af te schrikken.
→ Leg uit welk ander doel van straffen de rechter in tekst 4 gehad kan hebben met de straffen die hij heeft opgelegd.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het doel van straffen: … , want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist doel van straffen, anders dan afschrikken: vergelding, heropvoeding/resocialisatie, genoegdoening aan de slachtoffers, of handhaving van de rechtsorde/het voorkomen van eigenrichting (1p)
  • Geeft bij dat doel een juiste bijbehorende uitleg, uit de tekst afgeleid (1p)

Het afschrikken van de dader of anderen is het voorbeeld in de vraag en telt niet mee. Juiste combinaties van een doel en de bijbehorende uitleg (één van de volgende): (1) vergelding, want de rechter vindt dat de verdachten (gevangenis)straf verdienen; ze hadden beter moeten weten en zijn verantwoordelijk voor de gevolgen. (2) heropvoeding/resocialisatie, want de rechter kan met de werkstraf als doel hebben dat ze door het uitvoeren van de werkstraf leren wat ze fout hebben gedaan. (3) genoegdoening aan de slachtoffers, want de gevolgen waren voor veel mensen groot en door de verdachten te straffen kunnen de slachtoffers het gevoel hebben dat er recht is gedaan. (4) handhaving van de rechtsorde/het voorkomen van eigenrichting, want doordat de verdachten gestraft zijn, zullen mensen niet snel het recht in eigen hand nemen.

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

In welk soort onderzoek of statistiek zal het misdrijf uit tekst 4 in ieder geval zijn opgenomen?

  1. A in daderonderzoek
  2. B in politiestatistieken
  3. C in slachtofferonderzoek
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Een vrouw heeft in verband met een diefstal een dagvaarding ontvangen. Wat staat er onder andere in de dagvaarding?

  1. A dat zij is opgeroepen om zitting te nemen in een jury bij de rechtbank
  2. B dat zij zich als getuige bij de rechtbank moet melden
  3. C het requisitoir
  4. D waar het Openbaar Ministerie haar van beschuldigt
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 8 in het hele examen

Afbeelding 1

Afbeelding 1
Afbeelding 1 bron: www.tiel.nl van 13 november 2014

Poster met de tekst “Je wilt toch niet lopen?”, waarbij de o is vervangen door een fietsslot. Daaronder staat “Geef fietsendieven geen kans”, met een fiets, en in grote letters “Zet hem goed op slot”. Onderaan een kleine tekst over het gebruik van sloten.

Vraag 9 1 punt

Er zijn verschillende oorzaken van crimineel gedrag. Welke maatschappelijke oorzaak wordt met de oproep in afbeelding 1 aangepakt?

  1. A Criminaliteit is een gevolg van een gebrek aan maatschappelijke bindingen.
  2. B De gelegenheid maakt de dief.
  3. C De samenleving wordt steeds anoniemer.
  4. D Er is sprake van een veranderend besef van normen en waarden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 9 in het hele examen

Tekst 6

Niet al het recht staat in de wet. De rechter houdt ook rekening met uitspraken die eerder door rechters zijn gedaan in vergelijkbare zaken.

naar: www.rechtspraak.nl

Vraag 10 1 punt

Hoe noemen we de soort uitspraken uit tekst 6?

  1. A fatsoensregels
  2. B gedoogbeleid
  3. C jurisprudentie
  4. D rechtsregels
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 10 in het hele examen

Tekst 7

Tekst 7
Tekst 7 naar: www.marktplaats.nl van november 2015

Bij de tekst staat een poster met de tekst: “Koop geen vermoedelijk gestolen producten. Tip #4.”

Helaas kan het voorkomen dat een product dat op Marktplaats wordt aangeboden, gestolen is. Op het moment dat u dit product koopt, maakt u zich schuldig aan … . Probeer dit te voorkomen.

Een tip om ervoor te zorgen dat u zich niet schuldig maakt aan … is op de prijs letten. Een gestolen product wordt vaak voor een onrealistisch lage prijs aangeboden.

Vraag 11 1 punt

Tekst 7 is afkomstig van de website van Marktplaats, een website waar producten worden verhandeld. Op de puntjes in tekst 7 moet tweemaal hetzelfde woord worden ingevuld. Welk woord is dit?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het woord heling (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Tekst 8 PvdA wil Halt-straf voor doorsturen pikante foto’s

Jongeren die via internet al te pikante foto’s van bijvoorbeeld schoolgenoten verspreiden, moeten worden aangepakt met een Halt-straf. Dat vindt de PvdA. Bureau Halt moet een effectieve leerstraf ontwikkelen voor dit vergrijp, aldus de partij. Daarmee moet verkeerd gedrag vroeg worden gestopt.

“Met het voor de rechter brengen van deze pestkoppen alsof ze kinderporno verspreiden, is niemand geholpen. Maar niks doen en onverschillig blijven is minstens net zo erg”, concludeert PvdA-Kamerlid Marith Volp.

naar: www.nu.nl van 24 september 2015

Vraag 12 2 punten

Er zijn verschillende soorten overheidsbeleid ten aanzien van criminaliteit, waaronder: a gevangenisbeleid, b lik-op-stukbeleid, c opsporingsbeleid, d preventief beleid, e repressief beleid, f vervolgingsbeleid.
→ Leg uit onder welke twee soorten beleid het voorstel van de PvdA op basis van tekst 8 is in te delen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.

  • 1. Onder … , want …
  • 2. Onder … , want …
Bekijk het antwoord
  • Noemt onder d/preventief beleid, want met het voorstel wil de PvdA voorkomen dat jongeren doorgaan met hun verkeerde gedrag (1p)
  • Noemt onder e/repressief beleid, want de PvdA wil dat jongeren die pikante foto’s hebben verspreid wel worden aangepakt met een Halt-straf (“niks doen en onverschillig blijven is minstens net zo erg”). Ook goed: onder f/vervolgingsbeleid, met de uitleg dat het doorverwijzen naar Bureau Halt een afhandeling is die ook de officier van justitie kan doen (1p)

Alleen een scorepunt toekennen als beleid en uitleg beide juist zijn. Ook goed rekenen: onder f/vervolgingsbeleid, want het doorverwijzen naar Bureau Halt voor een straf is een afhandeling die ook door de officier van justitie gedaan kan worden; de officier van justitie kan hier in bepaalde gevallen voor kiezen. Dit telt als alternatief voor e/repressief beleid.

Vraag 12 in het hele examen

Tekst 9

… (1) … waardoor de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar wordt gebracht

Artikel 158: Hij aan wiens schuld brand, ontploffing of overstroming te wijten is, wordt gestraft met gevangenisstraf van … (2) … twee jaren of geldboete, indien het feit iemands dood ten gevolge heeft.

naar: www.wetboek-online.nl, geraadpleegd september 2015

Vraag 13 1 punt

Tekst 9 is een fragment uit het Wetboek van Strafrecht. Wat moet op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld? (1) en (2)

  1. A (1) misdrijven en (2) ten hoogste
  2. B (1) misdrijven en (2) ten minste
  3. C (1) overtredingen en (2) ten hoogste
  4. D (1) overtredingen en (2) ten minste
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

De reclassering heeft verschillende taken. Wat is geen taak van de reclassering?

  1. A het begeleiden van verdachten en veroordeelden
  2. B het geven van advies aan de officier van justitie en de rechter
  3. C het meebeslissen over de straf die de verdachte krijgt
  4. D het ontwikkelen en uitvoeren van taakstraffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 2 punten

Hieronder staan een aantal beweringen over het jeugdstrafrecht. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 De rechtszittingen zijn openbaar.
2 De maximale celstraf volgens het jeugdstrafrecht is drie jaar.
3 De verdachten staan terecht voor een kantonrechter.
4 In het jeugdstrafrecht kan een jongere ook onder toezicht gesteld worden.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij de vier beweringen het juiste oordeel: 1 onjuist, 2 onjuist, 3 onjuist, 4 juist (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden goed 2 punten; drie of twee antwoorden goed 1 punt; minder dan twee antwoorden goed 0 punten. Het juiste oordeel: 1 = onjuist, 2 = onjuist, 3 = onjuist, 4 = juist.

Vraag 15 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 8 Schoolregels

Om de dagelijkse gang van zaken goed te laten verlopen in de school is het belangrijk dat er regels zijn die door iedereen worden nageleefd. Voorbeelden van een aantal schoolregels:

  • van elkaars spullen afblijven
  • geen grof taalgebruik
  • geen rommel maken

naar: www.munnikkenheidecollege.nl van april 2018

tekst 9 Verdachte uit rechtszaal verwijderd

Een verdachte is op last van de rechter verwijderd uit de rechtszaal, omdat hij tijdens het aanhoren van de strafeis de … herhaaldelijk onderbrak.

naar: www.nu.nl van 18 januari 2018

Vraag 16 1 punt

Wat moet er op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld?

  1. A advocaat
  2. B getuige
  3. C officier van justitie
  4. D rechter
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 16 in het hele examen

tekst 10 ‘Roekeloos’ rijgedrag is te verwarrend

De term ‘roekeloosheid’ die in rechtszaken wordt gebruikt bij de zwaarste verkeersdelicten, moet uit de Wegenverkeerswet worden geschrapt. De Raad voor de rechtspraak geeft dit als advies aan de minister van Justitie en Veiligheid, die een wetsvoorstel voor zwaardere straffen voor verkeersdelicten voorbereidt.

In juridisch opzicht betekent roekeloosheid in het verkeer iets heel anders dan in het dagelijkse taalgebruik. Dat verschil leidt bij de slachtoffers en betrokkenen tot onbegrip over de hoogte van de straffen, zegt de Raad. Gedrag dat op mensen al snel overkomt als roekeloos, is dat in een rechtszaak vaak niet, schrijft de Raad.

De rechter komt in verkeerszaken alleen in uitzonderlijke, zware gevallen tot het oordeel ‘roekeloosheid’ vanwege de manier waarop de term in de wet is omschreven. Een ‘roekeloze rijder’ moet zich buitengewoon onvoorzichtig hebben gedragen en hij moet bewust een zeer ernstig gevaar hebben veroorzaakt. In het dagelijks taalgebruik betekent ‘roekeloos’ onverantwoordelijk.

Op dit moment is het vaak lastig voor slachtoffers en betrokkenen van verkeersongevallen om te begrijpen hoe een rechter tot de uitspraak komt. Zeker als er dodelijke slachtoffers zijn, is het moeilijk te accepteren dat de veroorzaker van een ongeval soms relatief licht gestraft wordt. Om een einde te maken aan de onduidelijkheid, is het beter om deze term helemaal uit de wet te halen, stelt de Raad.

naar: www.metronieuws.nl van 29 mei 2018

Vraag 17 1 punt

Een van de redenen om de term ‘roekeloosheid’ uit de wet te halen is omdat sommige mensen vinden dat er nu te laag gestraft wordt. De minister van Justitie en Veiligheid werkt aan een wetsvoorstel om verkeersdelicten zwaarder te kunnen straffen.
Noem een doel van straffen waarmee de minister de slachtoffers en betrokkenen tegemoet wil komen?

Bekijk het antwoord
  • Noemt een doel van straffen dat de slachtoffers en betrokkenen tegemoetkomt, een van de volgende: genoegdoening; afschrikking; wraak of vergelding; beveiliging van de maatschappij en burgers; het voorkomen van eigenrichting. (1p)

Een van de genoemde doelen is voldoende.

Vraag 17 in het hele examen

tekst 11 Tieners van de weg gehaald

Twee tieners van veertien en vijftien jaar, die er vandoor waren gegaan met een auto, zijn van de weg gehaald. Agenten merkten de twee jongens op toen ze op een verkeersplein stilstonden. Toen de agenten ernaartoe reden, gingen de jongens er vandoor. De twee jongens werden uiteindelijk door de politie staande gehouden. Ze zijn meegenomen naar het politiebureau, waar de ouders de jongens konden ophalen.

naar: www.telegraaf.nl van 26 december 2017

Vraag 19 1 punt

Welke taak van de politie herken je in tekst 11?

  1. A dienstverlening
  2. B handhaving van de openbare orde
  3. C hulpverlening
  4. D opsporing van strafbare feiten
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

In tekst 11 is te lezen dat de ouders de jongens konden ophalen. Het is mogelijk om de jongens nog aan te pakken vanwege hun gedrag. Welke mogelijkheid heeft de politie om de jongens uit tekst 11 aan te pakken? De politie kan

  1. A de jongens doorverwijzen naar Bureau Halt om daar aan een passende aanpak mee te werken.
  2. B de jongens voor maximaal een jaar naar een tuchtschool sturen om heropgevoed te worden.
  3. C de ouders van de jongens maximaal drie maanden vastzetten, omdat zij verantwoordelijk zijn voor het gedrag van hun kinderen.
  4. D de scholen van de jongens verplichten ze van school af te sturen wegens onaangepast gedrag.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 20 in het hele examen

tekst 12 Handsfree mag ook niet

Een automobilist had een boete van 230 euro gekregen, omdat hij een mobieltje bediende. Zijn telefoon zat in een handsfreehouder. Hij stapte naar de kantonrechter. Die oordeelde dat aanraken gelijk staat aan het vasthouden van een telefoon, wat verboden is.

naar: www.metronieuws.nl van 7 maart 2018

Vraag 21 1 punt

Leg met behulp van een gegeven uit tekst 12 uit of het bedienen van een mobiele telefoon tijdens het autorijden een misdrijf of een overtreding is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het is een …, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het een overtreding is, met als uitleg dat overtredingen door de kantonrechter worden behandeld (de kantonrechter oordeelde in tekst 12). (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van een juist antwoord met juiste uitleg. Een antwoord als 'Er wordt een boete gegeven.' niet goed rekenen. Een antwoord als 'In de tekst staat een lichte schending van de wet beschreven.' niet goed rekenen.

Vraag 21 in het hele examen

tekst 13 Jarenlange celstraffen voor woningoverval en bedreiging

Twee mannen zijn door de rechtbank veroordeeld tot drie en vierenhalf jaar cel voor een woningoverval. Ze bedreigden de bewoner en stalen 8200 euro, een aantal gouden munten en een iPhone. Het Openbaar Ministerie eiste een celstraf van vijfenhalf jaar tegen beide verdachten. De veroordeelden moeten het slachtoffer ieder ook 750 euro smartengeld betalen van de rechtbank. Het slachtoffer heeft nog steeds nachtmerries.

naar: www.omroepwest.nl van 16 februari 2016

Vraag 22 2 punten

Criminaliteit heeft twee soorten gevolgen: materiële en immateriële. In tekst 13 zijn beide gevolgen te herkennen.
Geef per gevolg een voorbeeld uit tekst 13.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een materieel gevolg: …
Een immaterieel gevolg: …

Bekijk het antwoord
  • Geeft een materieel gevolg uit tekst 13 met uitleg: criminaliteit berokkent schade aan burgers, want de overvallers hebben bezittingen van de bewoner (slachtoffer) gestolen. (1p)
  • Geeft een immaterieel gevolg uit tekst 13 met uitleg: gevoelens van angst, want het slachtoffer heeft nog steeds nachtmerries. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

tekst 14 “Wees voorbereid op criminaliteit”

In een supermarkt in Den Haag doet de minister van Veiligheid en Justitie een oproep aan alle winkelmedewerkers in Nederland om zich goed voor te bereiden op criminaliteit, om zo agressie en geweld op de winkelvloer te verminderen. Via een gratis lespakket leren winkelmedewerkers hoe zij agressie en geweld kunnen voorkomen. En als het toch zover komt, hoe zij daar het beste mee kunnen omgaan.

naar: www.rijksoverheid.nl van 4 oktober 2017

Vraag 23 1 punt

Er zijn verschillende soorten overheidsbeleid in Nederland ten aanzien van criminaliteit. Welk soort beleid is te herkennen in de tekst?

  1. A gevangenisbeleid
  2. B opsporingsbeleid
  3. C preventief beleid
  4. D vervolgingsbeleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 23 in het hele examen

tekst 15 Informatie bij het kopen van producten op Marktplaats

Hoe voorkom ik dat ik me schuldig maak aan het kopen van gestolen producten?

Marktplaats wordt soms gebruikt om gestolen producten (door) te verkopen, vaak voor (onrealistisch) lage prijzen. Het is niet toegestaan om gestolen producten te (ver)kopen via Marktplaats. Voorkom dat je je hier aan schuldig maakt.

1 Vraag naar het serienummer van het product.
2 Controleer aan de hand van het serienummer of het product als gestolen geregistreerd staat bij de politie.

naar: www.marktplaats.nl van november 2018

Vraag 24 1 punt

Over welke vorm van criminaliteit gaat de informatie in tekst 15?

Bekijk het antwoord
  • Noemt heling als vorm van criminaliteit (ook goed: vermogenscriminaliteit). (1p)

Ook goed rekenen: 'vermogenscriminaliteit'.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Om criminaliteit te verklaren wordt onderscheid gemaakt tussen individueel crimineel gedrag en criminaliteit als een maatschappelijk verschijnsel.
Hieronder volgen vier mogelijke oorzaken van criminaliteit:
1 het hebben van gedragsproblemen in het gezin en op school
2 een veranderend norm- en waardebesef door ontzuiling
3 een lage pakkans
4 sociale ongelijkheid tussen groepen
Geef per oorzaak aan of die past bij individueel crimineel gedrag of bij criminaliteit als een maatschappelijk verschijnsel.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
oorzaak 1 = …
oorzaak 2 = …
oorzaak 3 = …
oorzaak 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij de vier oorzaken de juiste soort van criminaliteit. (2p)

Juiste soorten: oorzaak 1 individueel crimineel gedrag; oorzaak 2, 3 en 4 criminaliteit als een maatschappelijk verschijnsel. Puntentabel: vier juist = 2 punten; drie of twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten.

Vraag 26 in het hele examen

tekst 17 Gevangenisstraffen geëist voor apothekers

De eigenaren van de Verenigde Apotheken Limburg hebben een gevangenisstraf van 30 maanden, waarvan zes maanden voorwaardelijk, tegen zich horen eisen.

Daarnaast werd er geëist dat de eigenaren een boete van 800.000 euro moeten betalen. De eigenaren worden er van verdacht dat ze jarenlang en stelselmatig opzettelijk onjuiste medicijnen hebben gedeclareerd bij zorgverzekeraars. Op die manier zouden ze zorgverzekeraars voor meer dan 17 miljoen euro hebben opgelicht, zegt het Openbaar Ministerie (OM).

naar: www.1limburg.nl van 27 maart 2018

Vraag 27 2 punten

Hieronder volgen zes begrippen. Welke twee begrippen passen bij tekst 17? Kies de twee juiste begrippen.

  1. A fraude
  2. B internationaal georganiseerde misdaad
  3. C witteboordencriminaliteit
  4. D zware criminaliteit
  5. E gokactiviteiten
  6. F veelvoorkomende criminaliteit
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en C

Per juist begrip 1 scorepunt.

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Uit welke groep(en) sancties komen de eisen van het OM in tekst 17?

  1. A uit de bijkomende straffen
  2. B uit de hoofdstraffen
  3. C uit de hoofdstraffen en de bijkomende straffen
  4. D uit de hoofdstraffen en de maatregelen
  5. E uit de maatregelen en de bijkomende straffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 28 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

Tekst 1 1671 mensen opgepakt na anonieme tips in 2016

Zo’n 16.900 meldingen die in 2016 zijn gedaan bij Meld Misdaad Anoniem, zijn doorgespeeld naar de politie. Dankzij deze anonieme tips konden 1671 verdachten worden aangehouden en ruim 1100 misdrijven worden opgelost.

naar: www.telegraaf.nl van 7 februari 2017

Vraag 1 1 punt

Voor welke taak van de politie zijn de anonieme tips in tekst 1 van belang geweest?

  1. A dienstverlening
  2. B handhaving openbare orde
  3. C opsporing
  4. D preventie
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Waarvan is sprake bij het geven van een anonieme tip?

  1. A eigenrichting
  2. B klassenjustitie
  3. C rechtsregel
  4. D sociale controle
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 2 in het hele examen

Tekst 2 Deventer stelt noodverordening in rond wedstrijd

… heeft een noodverordening afgekondigd rond de voetbalwedstrijd Go Ahead Eagles - Ajax, die zondag wordt gespeeld. Er zijn volgens de gemeente signalen dat een groot aantal supporters van Ajax zonder kaartjes naar de wedstrijd komt, of al eerder dan zondagmiddag naar Deventer afreist. De politie heeft aangegeven dat zij daardoor de veiligheid in de stad niet kan garanderen.

naar: www.rtvoost.nl van 27 augustus 2016

Vraag 3 1 punt

Wat moet er op de puntjes in tekst 2 worden ingevuld?

  1. A De burgemeester van Deventer
  2. B De gemeenteraad van Deventer
  3. C De officier van justitie in Deventer
  4. D De politie in Deventer
  5. E De rechtbank in Deventer
  6. F Het college van B en W van Deventer
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 3 punten

Jongeren tot achttien jaar kunnen een HALT-afdoening krijgen.
→ Leg uit met een voorbeeld van een HALT-afdoening waarom een HALT-afdoening zowel een preventieve als een repressieve werking heeft.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een voorbeeld van een HALT-afdoening is …
Dit heeft een preventieve werking, omdat …
Dit heeft een repressieve werking, omdat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een voorbeeld van een HALT-afdoening: een leeropdracht, leerstraf, werkopdracht of werkstraf. (1p)
  • Legt uit waarom de HALT-afdoening een preventieve werking heeft, met een van de volgende: als jongeren weten dat ze een leeropdracht, leerstraf, werkopdracht of werkstraf kunnen krijgen, zullen ze zich minder snel schuldig maken aan een strafbaar feit; met de leeropdracht, leerstraf, werkopdracht of werkstraf wordt geprobeerd te voorkomen dat jongeren doorgaan met hun strafbare gedrag of dat hun gedrag van kwaad tot erger wordt; jongeren leren door de straf dat hun strafbare gedrag niet goed is en ze het in het vervolg niet meer doen. (1p)
  • Legt uit waarom de HALT-afdoening een repressieve werking heeft: jongeren worden met de leeropdracht, leerstraf, werkopdracht of werkstraf wel gestraft voor hun daad. (1p)

Een concreet voorbeeld van een HALT-afdoening, bijvoorbeeld het schoonmaken van muren die vol met graffiti zitten, mag ook goed gerekend worden.

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 2 punten

Strafbaar gedrag kan onder andere staan in:
a de Opiumwet
b de Wegenverkeerswet
c de Wet op de economische delicten
d het Wetboek van Strafrecht
Hieronder staan vier strafbare feiten.
1 joyriding
2 openbare dronkenschap
3 rijden onder invloed
4 xtc-productie
→ Geef van elk strafbaar feit aan in welke wet of wetboek het strafbare feit staat. Let op: niet elke wet of wetboek hoeft in je antwoord voor te komen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 Joyriding staat in …
2 Openbare dronkenschap staat in …
3 Rijden onder invloed staat in …
4 Xtc-productie staat in …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij minstens twee van de vier strafbare feiten de juiste wet of het juiste wetboek. (1p)
  • Geeft bij alle vier de strafbare feiten de juiste wet of het juiste wetboek. (1p)

Juiste antwoorden: 1 = b (de Wegenverkeerswet); 2 = d (het Wetboek van Strafrecht); 3 = b (de Wegenverkeerswet); 4 = a (de Opiumwet). Letter en naam van de wet zijn beide goed. Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier juist 2 punten; drie of twee juist 1 punt; minder dan twee juist 0 punten.

Vraag 5 in het hele examen

Tekst 3 In steden meer risico om slachtoffer te worden van criminaliteit

Over het algemeen vindt er op het platteland veel minder criminaliteit plaats dan in stedelijke regio’s. Mensen in steden lopen meer risico slachtoffer te worden van criminaliteit. Een reden die gegeven wordt, is dat het in de stad voor criminelen makkelijker is om zich te verbergen.

Vraag 6 2 punten

Er zijn verschillende maatschappelijke verklaringen voor criminaliteit. Een verklaring is bijvoorbeeld ‘de gelegenheid maakt de dief’.
→ Leg uit welke andere maatschappelijke verklaring op basis van tekst 3 te geven is voor het feit dat in steden meer criminaliteit plaatsvindt dan op het platteland.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Verklaring: … , want …

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juiste verklaring: de samenleving wordt steeds anoniemer / er is een gebrek aan sociale controle; of: er is een verband tussen criminaliteit en het ongestraft laten van delicten / tussen criminaliteit en de pak- en strafkans. (1p)
  • Onderbouwt de verklaring met een ‘want’ die erbij past: het is in de stad makkelijker om je als crimineel te verbergen, omdat er meer anonimiteit / minder sociale controle is; of omdat de pakkans (en strafkans) in steden kleiner is dan op het platteland. (1p)

De verklaring en de onderbouwing moeten bij elkaar passen. (a) Verklaring: de samenleving wordt steeds anoniemer / er is een gebrek aan sociale controle, met als onderbouwing: in de stad is er meer anonimiteit / minder sociale controle dan op het platteland. Of (b) verklaring: er is een verband tussen criminaliteit en het ongestraft laten van delicten / de pak- en strafkans, met als onderbouwing: de pakkans (en strafkans) in steden is kleiner dan op het platteland.

Vraag 6 in het hele examen

Tekst 5 Twitterbericht van de politieke partij DENK

DENK@DenkNL
#DENK is voor een #Contacttaakstraf zodat mensen die discrimineren, moeten praten met en leren van hun slachtoffer. #Pauw

naar: www.twitter.com van 6 oktober 2016

Vraag 8 1 punt

Op welk doel van straffen legt de politieke partij DENK de nadruk met deze straf?

  1. A afschrikking
  2. B beveiliging van de maatschappij
  3. C resocialisatie
  4. D voorkomen van eigenrichting
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor de positie van het slachtoffer in het strafrecht. Hieronder staan vier beweringen over de positie van het slachtoffer in het strafrecht.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 Slachtoffers hebben het recht om in de rechtszaal te spreken.
2 Slachtoffers hebben recht op slachtofferhulp.
3 Slachtoffers kunnen ondersteuning van de reclassering krijgen.
4 Slachtoffers kunnen via de officier van justitie vragen om een schadevergoeding.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij minstens twee van de vier beweringen het juiste oordeel (juist of onjuist). (1p)
  • Geeft bij alle vier de beweringen het juiste oordeel. (1p)

Juiste oordelen: 1 = juist; 2 = juist; 3 = onjuist; 4 = juist. Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier goed 2 punten; drie of twee goed 1 punt; minder dan twee goed 0 punten.

Vraag 9 in het hele examen

Tekst 6 Strengere regels voor drones1)

De overheid stelt een aantal strengere regels in voor drone-eigenaren die hun toestel professioneel gebruiken: drones mogen minder hoog en minder ver van de bestuurder af, en moeten ver van vliegzones als Schiphol blijven. De regels komen na een incident bij Schiphol, waar een drone vlak langs een landend vliegtuig vloog. De voorzitter van de vereniging van professionele dronevliegers betwijfelt of strenge regels de gevaren van drones zullen wegnemen.

noot 1 drone = op afstand bestuurd, onbemand vliegtuig

naar: www.deingenieur.nl van 2 juni 2016

Vraag 10 1 punt

Normen komen voort uit waarden.
→ Uit welke waarde komen de strengere regels in tekst 6 voort? Let op: formuleer je antwoord als een waarde.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de waarde veiligheid. (1p)

Het antwoord is de waarde veiligheid. Geen scorepunt toekennen voor een omschrijving van de waarde of voor een formulering als norm of rechtsregel.

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

De rechtbank heeft de eigenaar in tekst 7 veroordeeld tot een boete van 1.600 euro, waarvan 800 euro voorwaardelijk.
→ Geef zo precies mogelijk aan wat deze straf betekent.

Bekijk het antwoord
  • Geeft aan dat de eigenaar 800 euro boete moet betalen, en dat hij als hij zich binnen de proeftijd opnieuw schuldig maakt aan een (soortgelijk) delict, alsnog de 800 euro voorwaardelijke boete moet betalen, naast een eventuele nieuwe boete. (1p)

Een antwoord waarin staat dat de boete aan het slachtoffer betaald moet worden, mag niet goed gerekend worden.

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Een rechter kan hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen opleggen.
Wat voor een soort straf of straffen heeft de rechter in tekst 7 gegeven?

  1. A een bijkomende straf
  2. B een hoofdstraf
  3. C een hoofdstraf en een bijkomende straf
  4. D een maatregel en een bijkomende straf
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 13 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Cybercrime

Opgavetekst

Bijlage tekst 1 Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij [3] slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft [4] van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit [5] de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder [9] cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden [10] ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. [11] In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware [12] gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om [15] bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om [20] de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online

[22] Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar [23] plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap. [25] Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Vraag 28 1 punt

Een maatschappelijk vraagstuk kun je vanuit verschillende invalshoeken bekijken.
In welk citaat uit tekst 1 is de veranderings- en vergelijkende invalshoek te herkennen?

  1. A “Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord” (r. 3-4)
  2. B “Het virus gijzelt je computer door bestanden ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald.” (r. 9-10)
  3. C “In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.” (r. 11-12)
  4. D “Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016.” (r. 22-23)
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 28 in het hele examen

Bijlage tekst 2 Afleveringen van programma Opgelicht?! over cybercrime

Afleveringen van programma Opgelicht?! over cybercrime
Bijlage tekst 2 naar: www.npo.nl van 13 december 2016

Afbeelding: titelbeeld van het programma met de tekst ‘Opgelicht?! Cybercrime’.

Opgelicht?! Cybercrime duikt in drie speciale afleveringen onder in de wereld van de cybercrime. Van ID-fraude tot ransomware, en van Microsoft-scam tot phishing. Opgelicht?! Cybercrime speurt cybercriminelen op en ontmaskert ze. En laat zien hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze sterk toenemende vorm van criminaliteit.

Vraag 29 4 punten

Cybercrime is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Eén kenmerk is dat het gaat om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden.
→ Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk en geef voor elk kenmerk aan waarom uit tekst 1 en/of 2 blijkt dat dit kenmerk van toepassing is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk 1: …
Dit blijkt uit tekst … (vul tekstnummer in), want …
Kenmerk 2: …
Dit blijkt uit tekst … (vul tekstnummer in), want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt het eerste juiste kenmerk: het gaat om een probleem dat door gezamenlijke actie of door de politiek kan worden opgelost, of het vraagstuk krijgt de aandacht van de media. (1p)
  • Geeft bij dat eerste kenmerk een juiste tekstverwijzing met uitleg (tekst 1 of tekst 2, zie de aiContext). (1p)
  • Noemt een tweede juist kenmerk, anders dan het eerste en anders dan het gegeven kenmerk. (1p)
  • Geeft bij dat tweede kenmerk een juiste tekstverwijzing met uitleg (tekst 1 of tekst 2, zie de aiContext). (1p)

Per juist kenmerk 1 punt en per juiste bijpassende tekstverwijzing met uitleg 1 punt. Kenmerk A: het probleem kan door gezamenlijke actie of door de politiek worden opgelost; tekstverwijzing: tekst 1, de overheid of politiek heeft (mede) het initiatief genomen tot de campagne Alert Online, of de campagne is een gezamenlijk initiatief van overheid, bedrijfsleven en onderwijs (tweehonderd partijen). Kenmerk B: het vraagstuk krijgt de aandacht van de media; tekstverwijzing: tekst 2, het programma Opgelicht?! Cybercrime besteedt drie speciale afleveringen aan cybercrime. Ook goed: tekst 1, aan cybercrime wordt aandacht besteed op het internet / de website van de rijksoverheid. Het gegeven kenmerk (onwenselijk voor veel mensen) telt niet mee.

Vraag 29 in het hele examen

Bijlage tekst 3

Marleen Weulen Kranenbarg is criminoloog, gespecialiseerd in cybercriminelen. In haar promotieonderzoek vergelijkt ze online criminelen met hun offline variant. “Er is zo goed als niets bekend over daders van cybercriminaliteit. Tijdens mijn studie ontdekte ik dat bijvoorbeeld hackers totaal niet voldoen aan het profiel van de “standaard” crimineel, namelijk een laag opgeleid, impulsief persoon met een ongestructureerd leven en weinig bindingen.” Maar ook het beeld van de cybercrimineel – een slimme, puisterige jongen die in zijn eentje dagenlang op zolder achter zijn computer zit – is niet correct. “Je hebt lang niet altijd meer veel computerkennis nodig om cyberdelicten te kunnen plegen”, zegt Weulen Kranenbarg.

naar: Hypothese van december 2015

Vraag 30 1 punt

Welk verschijnsel komt aan de orde in tekst 3?

  1. A manipulatie
  2. B pluriformiteit
  3. C sociale mobiliteit
  4. D stereotypering
  5. E witteboordencriminaliteit
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

Vanuit welke invalshoek heeft Marleen Weulen Kranenbarg zich voor haar onderzoek beziggehouden met cybercrime?

  1. A vanuit de politiek-juridische invalshoek
  2. B vanuit de sociaal-culturele invalshoek
  3. C vanuit de sociaal-economische invalshoek
  4. D vanuit de veranderings- en vergelijkende invalshoek
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 31 in het hele examen

Bijlage tabel 1 Gegevens over slachtofferschap hacken, afkomstig uit de Veiligheidsmonitor

Gegevens over slachtofferschap hacken, afkomstig uit de Veiligheidsmonitor
Bijlage tabel 1 bron: CBS / veiligheidsmonitor (opvolger van de Politiemonitor)

Staafdiagram, horizontaal. Kop van de grafiek: Slachtofferschap hacken - naar delictsoort, bevolking van 15 jaar en ouder. Categorieën: Hacken totaal, Ingebroken op computer, Ingebroken op e-mailacount, Ingebroken op website/profielsite en Anders. Per categorie drie staven: 2012, 2013 en 2014. Horizontale as: % slachtoffers, van 0 tot 7. Legenda: 2012, 2013, 2014.

Toelichting: In de tabel staat hoeveel procent van de Nederlandse bevolking aangaf slachtoffer te zijn geweest van hacken. In 2014 werd bijvoorbeeld 5,2 procent van de Nederlandse bevolking hiermee geconfronteerd. Dit zijn ruim 700 duizend personen.

Vraag 35 1 punt

Hieronder staan drie beweringen naar aanleiding van tabel 1.
Welke bewering is juist?

  1. A De cijfers over hacken in tabel 1 zijn de cijfers in de politiestatistieken in die periode.
  2. B De cijfers over hacken in tabel 1 zijn hoger dan de cijfers in de politiestatistieken in dezelfde periode.
  3. C De cijfers over hacken in tabel 1 zijn lager dan de cijfers in de politiestatistieken in dezelfde periode.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 35 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 16 Stel uit Nunspeet veroordeeld voor bezit harddrugs

De rechtbank veroordeelde een 26-jarige man en een 24-jarige vrouw voor het bezitten van harddrugs. De man werd ook bestraft voor het dealen in harddrugs. Hij kreeg een gevangenisstraf van zeven maanden en moet ook een eerder voorwaardelijk opgelegde gevangenisstraf van één maand uitzitten. De vrouw kreeg een taakstraf van 150 uur, waarvan 50 voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaar.

Bij het bepalen van de straf voor de vrouw heeft de rechtbank gekeken naar het feit dat zij psychische problemen heeft. Verder is ze niet eerder veroordeeld voor een strafbaar feit. Bovendien had zij een kleinere rol in het geheel dan de man. Om te voorkomen dat zij opnieuw een strafbaar feit begaat, legt de rechtbank een deel van de taakstraf voorwaardelijk op.

naar: www.rechtennieuws.nl van 6 januari 2017

Vraag 18 1 punt

Bij het bepalen van een vonnis houdt de rechter rekening met de uitgangspunten van het strafrecht. Waarmee heeft de rechter bij het bepalen van het vonnis voor de vrouw uit tekst 16 rekening gehouden?

  1. A de geestelijke gesteldheid en het strafblad
  2. B het jeugdstrafrecht en de ernst van het delict
  3. C noodweer en klassenjustitie
  4. D witteboordencriminaliteit en overmacht
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 18 in het hele examen

tekst 17 Enkelband wordt steeds vaker als straf opgelegd

De enkelband wordt in Nederland steeds vaker als straf opgelegd. In 2012 werd de enkelband 900 keer als straf opgelegd, maar in 2016 was dat 1759 keer. De straf wordt vooral opgelegd bij zaken als overvallen en delicten die met drugs te maken hebben.

Volgens Reclassering Nederland is de enkelband vaak goedkoper dan iemand opsluiten in de gevangenis. Bovendien kunnen veroordeelden wel hun relatie, werk of opleiding behouden wat … zou voorkomen.

naar: www.nu.nl van 4 januari 2017

Vraag 19 1 punt

Welk begrip moet op de puntjes in tekst 17 worden ingevuld?

  1. A eigenrichting
  2. B klassenjustitie
  3. C recidive
  4. D vergelding
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 19 in het hele examen

tekst 18 Drones

Drones
tekst 18 naar: www.nu.nl van 12 januari 2017

In 2016 heeft de Dienst Luchtvaartpolitie 96 meldingen ontvangen over rondvliegende drones. In 2015 waren dat er nog 64 meldingen.
Vorig jaar (2016) werd in totaal 36 keer proces-verbaal opgemaakt omdat mensen de droneregels overtraden. Hiervan schikten 23 personen hun zaak.

Foto bij de tekst: een drone met vier rotoren die in de lucht vliegt.

Vraag 20 2 punten

Dertien personen hebben hun zaak niet geschikt. Noem twee mogelijkheden die er met deze dertien zaken gebeurd kunnen zijn. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. mogelijkheid 1: … mogelijkheid 2: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee mogelijkheden: de zaak wordt aan de rechter voorgelegd (voor de rechter gebracht, er vindt vervolging plaats) of de zaak wordt geseponeerd (er vindt geen vervolging plaats). (2p)

Per juiste mogelijkheid 1 punt. Niet goed rekenen: de personen hebben een boete betaald.

Vraag 20 in het hele examen

tekst 19 Gevangenismedewerker Zutphen mogelijk zelf de cel in

Tegen F.V. (38) is een gevangenisstraf geëist van veertien maanden, waarvan zeven maanden voorwaardelijk. Hij wordt door justitie ervan verdacht dat hij in zijn functie als medewerker van de gevangenis in Zutphen informatie doorspeelde naar gedetineerden. Over twee weken volgt de uitspraak.

naar: www.destentor.nl van 7 juli 2017

Vraag 21 1 punt

Delicten worden ingedeeld in overtredingen en misdrijven. Over wat voor soort delict gaat het in tekst 19? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het gaat over een … , want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het gaat om een misdrijf, omdat er meer dan één jaar gevangenisstraf wordt geëist. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

tekst 20 Maatschappelijk probleem

De Surinaamse minister van justitie Edward Belfort moet zijn ogen niet dichtdoen voor de stijging van de criminaliteit, maar moet dit accepteren en aanpakken. Dat zegt de Surinaamse parlementariër Ronny Asabina.

Asabina zegt dat door normvervaging de criminaliteit is gestegen. Hij vindt dat er collectief gehandeld moet worden om het probleem aan te pakken.

naar: www.radio10.sr van 9 februari 2017

Vraag 22 2 punten

In tekst 20 vindt Ronny Asabina dat de stijgende criminaliteit een gevolg is van een maatschappelijk verschijnsel; namelijk de normvervaging. Noem twee andere maatschappelijke verklaringen voor crimineel gedrag.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende verklaringen: het verkeren in slechte levensomstandigheden (armoede, werkeloosheid, sociale ongelijkheid); het anoniemer worden van de samenleving (verminderde sociale controle); het gebrek aan maatschappelijke bindingen; de gelegenheid maakt de dief; etikettering (eens een dief, altijd een dief, mensen gaan zich dan ook zo gedragen); het ongestraft laten van overtredingen of misdrijven; de kleine pakkans bij sommige overtredingen of misdrijven; regelingen die zeer fraudegevoelig zijn. (2p)

Per juist antwoord 1 punt, tot maximaal twee.

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 2 punten

Een groot aantal strafbare feiten komt niet bij de politie terecht. Dat komt omdat er niet altijd aangifte van wordt gedaan. Noem een soort delict waar slachtoffers wel gemakkelijk aangifte van doen en noem een soort delict waar slachtoffers minder gemakkelijk aangifte van doen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1 Een soort delict waar slachtoffers gemakkelijk aangifte van doen is … 2 Een soort delict waar slachtoffers minder gemakkelijk aangifte van doen is …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een soort delict waar slachtoffers gemakkelijk aangifte van doen: diefstal, inbraak of vermogensdelicten. (1p)
  • Noemt een soort delict waar slachtoffers minder gemakkelijk aangifte van doen: mensenhandel, seksueel geweld of vandalisme. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

tekst 21 Uitleg van een wet

Soms komt het voor dat een rechter zich afvraagt hoe een bepaalde wet uitgelegd moet worden. Om hierachter te komen kan … verzocht worden deze wet nader te bekijken. Deze instantie kan daarna aangeven hoe de wet uitgelegd moet worden.

naar: www.wetrecht.nl van december 2016

Vraag 24 1 punt

Welke instantie moet op de puntjes in tekst 21 worden ingevuld?

  1. A de Hoge Raad
  2. B het ministerie van Justitie
  3. C het Openbaar Ministerie
  4. D het parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Uit onderzoek blijkt dat beeldvorming over criminaliteit niet altijd overeenkomt met de werkelijkheid. Wat kan daarvan een mogelijke oorzaak zijn?

  1. A De manier waarop over criminaliteit in de media wordt bericht.
  2. B De scheiding der machten speelt hier een grote rol in.
  3. C Criminaliteit is een onbelangrijk thema voor de media.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

tekst 22 Voetballertje uit club gezet

Een voetballertje van tien jaar oud mag niet meer voetballen bij zijn club Bladella. Het jongetje heeft geen 25 lootjes, maar ‘slechts’ tien lootjes verkocht voor de jaarlijkse Nieuwjaarsloterij. De club bevestigt dat er nog drie jeugdspelers om die reden uit de club zijn gezet. In de regels van de club staat dat jeugdspelers voor minimaal 25 euro aan lootjes moeten verkopen.

Moeder Maaike: “De meeste ouders betalen gewoon om geen gezeur te hebben. Maar ik vind dat je als club gewoon blij moet zijn met elke euro. Nu komt het op mij over alsof hij een zwaar misdrijf heeft gepleegd.”

Haar zoontje is volgens zijn moeder erg aangedaan door het gebeuren.

naar: www.omroepbrabant.nl van 15 februari 2017

Vraag 26 1 punt

Leg uit of er wel of geen sprake is van crimineel gedrag van het voetballertje uit tekst 22. Doe het zo: neem een van de twee onderstaande zinnen over en vul het antwoord aan. Er is wel sprake van crimineel gedrag, want … of: Er is geen sprake van crimineel gedrag, want …

Bekijk het antwoord
  • Kiest voor: er is geen sprake van crimineel gedrag, en geeft als reden een van de volgende: er is geen rechtsregel overtreden (wetten of regels die door een overheid zijn vastgesteld); het niet voldoende verkopen van lootjes staat niet opgenomen in een bron van strafbaar gedrag; de overheid kan bij het overtreden van deze regel van de club geen sanctie opleggen aan het voetballertje. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste combinatie van keuze en reden.

Vraag 26 in het hele examen

tekst 24 Nederlanders vrijuit in Antwerpse milieuzone

Nederlanders met oudere auto’s hoeven voorlopig niet te vrezen dat ze een boete krijgen als ze de milieuzone van Antwerpen inrijden. Hun gegevens mogen niet worden doorgegeven.

Sinds 1 februari 2017 geldt in een groot deel van Antwerpen een verbod voor oudere diesel- en benzineauto’s. Vanaf 1 maart 2017 moeten overtreders 125 euro afrekenen, maar dat geldt dus niet voor Nederlanders. Ook Fransen gaan vrijuit. Dagelijks worden in Antwerpen ongeveer 3000 Nederlandse auto’s geregistreerd via nummerplaatherkenning. Hoeveel van hen de lokale milieuregels overtreden, is onbekend.

naar: www.detelegraaf.nl van 17 februari 2017

Vraag 28 1 punt

Op welk beleid is er een verschil in tekst 24 tussen enerzijds Nederlandse en Franse nummerplaten en anderzijds Belgische nummerplaten te herkennen?

  1. A opsporingsbeleid
  2. B preventief beleid
  3. C vervolgingsbeleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 1 punt

Er zijn verschillende redenen waarom een rechter iemand vrij kan spreken. Een daarvan is dat iemand niet toerekeningsvatbaar is. Noem een andere reden waarom iemand kan worden vrijgesproken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende redenen: iemand is onschuldig; bij gebrek aan bewijs; bij noodweer; bij overmacht. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

tekst 25 Tbs-maatregel

Als verdachte verminderd of helemaal niet toerekeningsvatbaar is, is de verantwoordelijkheid voor het gepleegde misdrijf minder groot. Dat valt te lezen in het Wetboek voor Strafvordering, waarin details over straffen en maatregelen beschreven worden. Door deze regel kan het gebeuren dat een verdachte geen gevangenisstraf krijgt. Wel kan tbs opgelegd worden.

naar: De Verslaggever van 16 mei 2015

Vraag 30 1 punt

Welke bewering over tbs is juist?

  1. A Tbs is gericht op behandeling van de verdachte.
  2. B Tbs kan alleen worden opgelegd als er ook een hoofdstraf bij opgelegd is.
  3. C Tbs valt onder de bijkomende straffen.
  4. D Tbs wordt uitgezeten in een Huis van Bewaring.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 3 punten

Bij de bestrijding van criminaliteit is een aantal instanties betrokken. Welke taak hoort bij welke instantie?

Bekijk het antwoord
  • politie: preventief fouilleren van een verdacht persoon
  • gemeenteraad: een besluit nemen of iets verboden wordt op lokaal niveau
  • Openbaar Ministerie: leiding geven aan een onderzoek naar aanleiding van een strafbaar feit
  • rechter: beslissen of een verdachte schuldig of onschuldig is
  • parlement: de minister goedkeuring verlenen een bepaalde straf te verhogen
  • reclassering: begeleiden van een veroordeelde

Vraag 31 in het hele examen

tabel 1 Winkelovervallen en plofkraken in Nederland

Winkelovervallen en plofkraken in Nederland
tabel 1 bron: www.detailhandel.nl van 20 februari 2017

Lijngrafiek met het aantal winkelovervallen (doorgetrokken lijn) en het aantal plofkraken (gestippelde lijn) in Nederland, van 2010 tot en met 2016. De legenda staat onder de grafiek. De plofkraken zijn alleen vanaf 2011 getekend. De waarden hieronder zijn van de grafiek afgelezen en afgerond, dus ongeveer.

JaarWinkelovervallenPlofkraken
2010870
2011700140
2012630150
2013410140
201434060
2015310100
2016275110

Vraag 32 1 punt

Welke conclusie naar aanleiding van tabel 1 is juist?

  1. A De afname van het aantal winkelovervallen gaat door de jaren heen steeds sneller.
  2. B In 2013 was het aantal winkelovervallen met 70% verminderd ten opzichte van 2010.
  3. C Over de gehele periode (2010-2016) is het aantal winkelovervallen ongeveer met twee derde afgenomen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 2 punten

De daling van het aantal winkelovervallen is mede tot stand gekomen, doordat de winkeliers preventieve maatregelen hebben genomen. Noem twee preventieve legale maatregelen die winkeliers kunnen nemen, om het aantal winkelovervallen te laten dalen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende maatregelen: het ophangen van camera’s waardoor overvallers weten dat zij in beeld komen; het in dienst nemen van meer beveiligers; het ophangen van DNA-sprays; het minder contant geld in kas hebben door meer pinbetalingen; meer samenwerking met de politie; gezamenlijke beveiliging in winkelcentra. (2p)

Per juist antwoord 1 punt, tot maximaal twee.

Vraag 33 in het hele examen

Hoe vaak criminaliteit in het examen komt

Vragen over criminaliteit per centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 115, 17-18, 21-24, 26-27, 29-331438%
2026, tijdvak 216, 18, 20, 22-23, 25-27, 29-30, 32-331230%
2025, tijdvak 116, 18, 20-29, 31-321436%
2025, tijdvak 218-20, 22, 24-26, 28, 30-34, 43-441536%
2024, tijdvak 115-16, 18-21, 23-311541%
2024, tijdvak 218-24, 26-28, 30-311232%
2023, tijdvak 115-17, 20-23, 26, 28-301131%
2023, tijdvak 210, 12-13, 15-16, 18-20, 22-291646%
2022, tijdvak 119-27, 29-31, 33-341435%
2022, tijdvak 219-20, 22-32, 34, 37, 411639%
2022, tijdvak 31-2, 4-5, 7-141230%
2021, tijdvak 116-17, 19-24, 26923%
2021, tijdvak 222-24, 26-27, 29-30, 33820%
2021, tijdvak 31-5, 8-151330%
2019, tijdvak 216-17, 19-24, 26-281126%
2018, tijdvak 11-6, 8-10, 12-13, 28-31, 351639%
2018, tijdvak 218-26, 28-331533%

In 17 van de 17 ingedeelde examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl staat een vraag over criminaliteit, samen 223 vragen (33% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2023, tijdvak 2: 16 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 35% van de vragen over criminaliteit, daarvoor 32%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren meer ruimte.

Oefenen met criminaliteit

Maak de 15 nieuwste examenvragen over criminaliteit online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over criminaliteit

Andere onderwerpen maatschappijkunde vmbo-gl/tl

Criminaliteit op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op maatschappijwetenschappen oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt criminaliteit voor in het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl?

In de 17 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 223 vragen over criminaliteit, 33% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 17 van die examens.

In welk examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over criminaliteit?

In het examen van 2023, tijdvak 2, met 16 vragen: 10, 12-13, 15-16, 18-20, 22-29.

Hoe oefen ik examenvragen over criminaliteit?

Op deze pagina staan alle vragen over criminaliteit met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.