Eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Politiek en beleid, Criminaliteit en rechtsstaat, Analyse maatschappelijk vraagstuk: vapende jongeren.
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 loopt tot vraag 42. Van 39 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (14), criminaliteit (14) en media (5). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Parlementaire democratie | 1-6, 8-14, 37 | 14 |
| Criminaliteit | 16, 18, 20-29, 31-32 | 14 |
| Media | 7, 35, 38, 40-41 | 5 |
| Rechtsstaat | 15, 17, 19, 30, 33 | 5 |
| Pluriforme samenleving | 42 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
De verdeling over de onderwerpen ligt dicht bij het gemiddelde van de andere 16 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl sinds 2018. Geen enkel onderwerp wijkt meer dan zes procentpunten af.
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Politiek en beleid
tekst 1
‘Thuiswerkwet’ van D66 en GroenLinks sneuvelt in Eerste Kamer
Een wetsvoorstel van D66 en GroenLinks waardoor werkgevers een verzoek om thuis te mogen werken niet meer zomaar zouden mogen weigeren, is gesneuveld in de Eerste Kamer. De fracties van BBB, VVD, PVV, JA21, FVD, SGP en 50PLUS stemden tegen, waardoor het voorstel met de kleinst mogelijke meerderheid is verworpen.
bron: noordhollandsdagblad.nl van 26 september 2023
Lees tekst 1.
Vraag 1 1 punt
Van welk recht van het parlement hebben Tweede Kamerleden van D66 en GroenLinks gebruikgemaakt?
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Zie tekst 1.
Vraag 2 1 punt
Het parlement heeft twee hoofdtaken. Welke hoofdtaak van het parlement hebben de Eerste Kamerleden in tekst 1 vervuld?
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Bekijk het antwoord
- de (mede)wetgevende taak (1)
Zie tekst 1.
Vraag 3 1 punt
Hoeveel Eerste Kamerleden hebben tegen de wet gestemd?
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
tekst 2
Ontslagbrief wethouder Egbert van Dijk is nu ook binnen
Egbert van Dijk heeft zich in de 2,5 jaar als wethouder als een vis in het water gevoeld. Dat schrijft hij in zijn ontslagbrief aan de gemeenteraad van De Wolden. Hij strooit daarin uitgebreid met bedankjes naar de mensen in het gemeentehuis, de politiek en de inwoners van de gemeente De Wolden. Van Dijk wordt gedeputeerde.
bron: de-wolden.nieuws.nl van 29 juni 2023
Lees tekst 2.
Vraag 4 1 punt
Egbert van Dijk verandert van baan. Welke overstap maakt Egbert van Dijk?
Tekst 2
Uitstel smaakjesverbod e-sigaretten en vapes tot 1 januari 2024
Fabrikanten van vloeistoffen voor e-sigaretten en vapes krijgen drie maanden extra de tijd om hun producten aan te passen aan nieuwe regels. Daardoor zijn vloeistoffen met zoete of fruitige smaakjes nog tot
1 januari 2024 te koop. Oorspronkelijk zouden ze per 1 oktober 2023 verboden worden, maar staatssecretaris Maarten van Ooijen heeft tot uitstel besloten nadat er nieuwe informatie over de stoffen bekend was geworden. Daaruit blijkt dat mogelijk vrijwel geen enkele vloeistof aan de nieuwe regels voldoet en Van Ooijen wil de fabrikanten de kans geven hun producten aan te passen. Volgens de regels die per 1 januari 2024 gaan gelden mogen er alleen nog e-sigaretten op de markt zijn met een tabakssmaak. Dat moet ze onaantrekkelijker maken voor jongeren om te beginnen met roken. Maar ze moeten wel beschikbaar blijven als hulpmiddel voor rokers die willen stoppen. KWF Kankerbestrijding, de Hartstichting en het Longfonds zijn niet blij met het uitstel. “We zien in de maatschappij steeds meer jongeren vapen. We kennen zelfs voorbeelden van basisschoolkinderen”, zegt Annebel Schipper, woordvoerder van KWF Kankerbestrijding. “Door het uitstel wordt weer een nieuwe groep kinderen nicotineverslaafd en komen we niet dichter bij de Rookvrije Generatie, waar ook staatssecretaris Van Ooijen voor pleit.”
bron: nos.nl van 26 juni 2023
afbeelding 1
GROTE ZORGEN OVER E-SIGARET NA DODEN IN AMERIKA… Grote risico’s voor vapende jongeren, Trimbos-instituut slaat alarm … DUS DIT IS ZO’N E-SIGARET. WAAR STAAT DIE ‘E’ EIGENLIJK VOOR? Dus dit is zo’n E-sigaret. EXTRA DODELIJK… Waar staat die E eigenlijk voor? Extra dodelijk …
bron: lokocartoons.nl
toelichting Het Trimbos-instituut is een onafhankelijk kennisinstituut voor mentale gezondheid, over het gebruik van alcohol, tabak en drugs en over gamen, digitale balans en gokken.
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
tekst 3
Mogen leden van het Koninklijk Huis eigenlijk stemmen?
Waarschijnlijk gaat slechts 55 procent van de Nederlanders deze week naar de stembus om te stemmen voor de Provinciale Staten en waterschappen. Hoe zit dat eigenlijk met de leden van ons koningshuis? Leden van het Koninklijk Huis hebben wel het recht om te stemmen bij verkiezingen. De koning(in) heeft formeel wel stemrecht, maar oefent dit recht niet uit om de onpartijdigheid van de monarchie te garanderen.
bron: nu.nl van 28 februari 2023
Lees tekst 3.
Vraag 5 2 punten
De koning vervult een aantal rollen in de Nederlandse samenleving. Een rol van de koning is bijvoorbeeld de aanmoedigende rol. Leg uit bij welke andere rol van de koning zijn keuze past om geen gebruik te maken van het stemrecht. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Dit past bij de … rol, want …
Tekst 3
Artsen op TikTok tegen vapevideo’s voor jongeren
Zo’n 50 bekende artsen zijn samen een TikTok-account begonnen, waar ze alarm slaan over vapende jongeren. Ze willen dat bekende tiktokkers stoppen met het roken van e-sigaretten in hun video’s.
Via hun TikTok-account willen de artsen in gesprek met een aantal
5 bekende Nederlandse influencers die vapend op TikTok staan. ‘We slaan alarm om te voorkomen dat we jullie later in ons spreekuur zien’, laten ze weten. ‘Vapen leidt tot verslaving en ziekte.’
Ook ic-arts Diederik Gommers laat zich zien in een van de TikTok-video’s. ‘Het laten zien van vapes inspireert anderen om ook te vapen.’
10 Daar is longarts Wanda de Kanter, voorzitter van actiegroep Rookpreventie Jeugd, het mee eens. Ze normaliseren zo het vapen en maken het onderdeel van een bepaalde lifestyle, vindt ze.
De artsen willen dat de TikTok-gebruikers hun filmpjes met de vapes verwijderen. Als ze hun doel bereiken, gaan ze weer van TikTok af.
bron: trajectum.hu.nl van 20 maart 2023
►►► ν
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- want (voorbeelden van een juiste uitleg): (1p)
- alleen een onpartijdige koning verbindt Nederlanders met verschillende (maatschappelijke en) politieke opvattingen.
- veel burgers zullen zich niet met de koning verbonden voelen als deze door het uitbrengen van zijn stem laat blijken partijdig te zijn.
- een koning die gaat stemmen wekt de indruk er niet in gelijke mate voor alle Nederlanders te zijn.
- bij de samenbindende rol hoort dat de koning onpartijdig is.
Opmerking Ook goed rekenen: de vertegenwoordigende rol en een juiste uitleg dat de keuze van de koning om geen gebruik te maken van het stemrecht past bij deze rol.
Vraag 6 2 punten
Hieronder staan vier kenmerken of uitgangspunten van verschillende politieke stromingen.
1 globalisering wordt gezien als een bedreiging voor het land
2 proberen zo min mogelijk deel te nemen aan internationale organisaties zoals de EU
3 willen met geweld ingrijpende ondemocratische veranderingen in de samenleving bereiken
4 zijn groot voorstander van internationale solidariteit Geef per kenmerk/uitgangspunt aan of dit wel of niet hoort bij de nationalistische stroming. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met wel of niet. 1=… 2=… 3=… 4=…
Tekst 3
Artsen op TikTok tegen vapevideo’s voor jongeren
Zo’n 50 bekende artsen zijn samen een TikTok-account begonnen, waar ze alarm slaan over vapende jongeren. Ze willen dat bekende tiktokkers stoppen met het roken van e-sigaretten in hun video’s.
Via hun TikTok-account willen de artsen in gesprek met een aantal
5 bekende Nederlandse influencers die vapend op TikTok staan. ‘We slaan alarm om te voorkomen dat we jullie later in ons spreekuur zien’, laten ze weten. ‘Vapen leidt tot verslaving en ziekte.’
Ook ic-arts Diederik Gommers laat zich zien in een van de TikTok-video’s. ‘Het laten zien van vapes inspireert anderen om ook te vapen.’
10 Daar is longarts Wanda de Kanter, voorzitter van actiegroep Rookpreventie Jeugd, het mee eens. Ze normaliseren zo het vapen en maken het onderdeel van een bepaalde lifestyle, vindt ze.
De artsen willen dat de TikTok-gebruikers hun filmpjes met de vapes verwijderen. Als ze hun doel bereiken, gaan ze weer van TikTok af.
bron: trajectum.hu.nl van 20 maart 2023
►►► ν
Bekijk het antwoord
- 1 = wel 2 = wel 3 = niet 4 = niet indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
tekst 4
Tientallen Kamervragen over PFAS1)-verspreiding Chemours
Kamerleden van D66, GroenLinks, PvdA, SP en PvdD hebben donderdag samen 46 Kamervragen gesteld naar aanleiding van de Zembla- uitzending over het met PFAS verontreinigde water in de omgeving van chemiefabriek Chemours in Dordrecht. De vragen zijn gericht aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat en de ministers van Infrastructuur en Waterstaat en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
noot 1 PFAS zijn chemische stoffen die door de mens zijn gemaakt. PFAS kunnen een negatief effect hebben op milieu en gezondheid. (RIVM)
bron: bnnvara.nl van 29 juni 2023
Lees tekst 4.
Vraag 7 2 punten
Media kunnen een aantal functies vervullen voor de democratie, bijvoorbeeld de informatiefunctie en de controle- of waakhondfunctie. Geef aan welke andere functie voor de democratie het televisieprogramma Zembla heeft vervuld. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Zembla heeft de … functie vervuld, want uit tekst 4 blijkt …
Bekijk het antwoord
- Zembla heeft de agendafunctie vervuld, (1)
- want uit tekst 4 blijkt dat Kamerleden naar aanleiding van de uitzending van Zembla (46) vragen in de Tweede Kamer hebben gesteld. (1)
tekst 5
Een glaasje bij de kapper of in de boekwinkel?
Deze week diende het Kamerlid Thierry Aartsen een wetsvoorstel in dat het zogeheten ‘blurring’ moet toestaan. Blurring is het vervagen van grenzen tussen winkels en dienstverleners en horeca, waardoor bijvoorbeeld alcohol ook bij de kapper of in een kledingzaak mag worden geschonken. Aartsen: “Het klopt dat we dit al heel lang willen en daarom moet het er nu eindelijk van komen. Ondernemers moeten zoveel mogelijk ruimte krijgen om creatief en innovatief te zijn. Ze willen inspelen op de behoefte van de klanten.”
bron: ad.nl van 22 april 2023
Lees tekst 5.
Vraag 8 2 punten
Het wetsvoorstel in tekst 5 past goed bij een politieke stroming. In tekst 5 is een uitgangspunt van deze politieke stroming te herkennen. Welke politieke stroming is dit? Welk uitgangspunt van deze politieke stroming is te herkennen in tekst 5? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De politieke stroming is: … Het uitgangspunt dat te herkennen is: …
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Het uitgangspunt dat te herkennen is: (1p)
- economische vrijheid / particulier initiatief / de vrijheid om te ondernemen / ruimte voor de vrije markt / minder overheidsinvloeden
tekst 6
Het volk versus de elite
Onder … partijen verstaan verschillende onderzoekers ‘partijen die uitdragen dat de samenleving wordt verdeeld in twee vijandelijke groepen, ‘het pure volk’ versus ‘de corrupte elite’, en die beweren dat politiek een uitdrukking moet zijn van de algemene wil van het volk’.
bron: rtlnieuws.nl van 25 november 2023
Lees tekst 6.
Vraag 9 1 punt
Wat moet er op de puntjes in tekst 6 worden ingevuld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
tekst 7
EU wordt het eens over olieboycot van Rusland
De EU stopt eind dit jaar met de invoer van vrijwel alle Russische olie. Deze boycot waartoe de Europese regeringsleiders maandag iets voor middernacht besloten, treft volgens betrokkenen ongeveer 90 procent van de huidige Russische olie-export naar Europa. Volgens EU-president Michel toont de EU met dit besluit dat ze ‘sterk, ferm en eensgezind’ is.
bron: volkskrant.nl van 31 mei 2022
Lees tekst 7.
Vraag 10 1 punt
Welke Europese instantie heeft tot de boycot in tekst 7 besloten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 11 2 punten
Hieronder staan vier uitspraken over de burgemeester.
1 De burgemeester beslist welke wethouders worden aangesteld.
2 De burgemeester is verantwoordelijk voor de veiligheid in de gemeente.
3 De burgemeester is lid van de gemeenteraad.
4 De burgemeester is altijd lid van de grootste partij in de gemeente. Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist. 1=… 2=… 3=… 4=…
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist 2 = juist 3 = onjuist 4 = onjuist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
tekst 8
Kwart ANWB-leden financieel in de knel door benzineprijs
26 procent van de ANWB-leden zit door de huidige benzineprijzen financieel in de knel, blijkt uit nieuw onderzoek onder 1201 ANWB-leden. Er wordt vooral bezuinigd op de dagelijkse boodschappen om toch te kunnen blijven autorijden. De ANWB wil daarom dat de geplande verhoging van 21 cent op accijns1) en btw op brandstof eind dit jaar niet doorgaat. De ANWB vindt dat de aangekondigde accijnsverhoging van tafel moet en dringt daar regelmatig op aan bij de politiek. De ANWB pleit voor een toekomstbestendige vorm van autobelastingheffing. Alleen zo houden we mobiliteit betaalbaar voor iedereen.
noot 1 accijns = soort belasting
bron: anwb.nl van 18 september 2023
Lees tekst 8.
Vraag 12 2 punten
De ANWB is een belangengroep. Een kenmerk van belangengroepen is dat ze bepaalde belangen nastreven. Noem een ander kenmerk van belangengroepen en geef aan dat uit tekst 8 blijkt dat de ANWB daaraan voldoet. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Ander kenmerk: … De ANWB voldoet daaraan, want in tekst 8 staat …
Bekijk het antwoord
- Ander kenmerk: belangengroepen proberen de politieke besluitvorming te beïnvloeden / oefenen druk uit op de politieke besluitvorming. (1)
- De ANWB voldoet daaraan, want in tekst 8 staat dat de ANWB regelmatig bij de politiek aandringt om de aangekondigde accijnsverhoging niet door te laten gaan. (1)
tekst 9
Minister Adema weer door het stof
Landbouwminister Piet Adema erkent dat hij de Tweede Kamer beter op de hoogte had moeten houden van de gang van zaken rondom de strengere mestregels waar Nederland van de Europese Commissie aan moet voldoen. Hij had een ‘aanvullend signaal’ moeten geven over de zorgen die daarover leefden in Brussel, vindt hij achteraf. Dat hij dat naliet, zegt hij te betreuren. De minister moet zich woensdagmiddag verantwoorden in de Tweede Kamer over de mestregels.
bron: omropfryslan.nl van 24 januari 2023
Lees tekst 9.
Vraag 13 2 punten
In tekst 9 zijn de twee plichten te herkennen die ministers en staatssecretarissen hebben ten opzichte van het parlement. Een van deze plichten is de verantwoordingsplicht. Noem de andere plicht van ministers en staatssecretarissen ten opzichte van het parlement. Citeer uit tekst 9 een zin waarin deze plicht te herkennen is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De plicht: … Een zin uit tekst 9: …
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een zin uit tekst 9: (1p)
- “Landbouwminister Piet Adema erkent dat hij de Tweede Kamer beter op de hoogte had moeten houden van de gang van zaken rondom de strengere mestregels waar Nederland van de Europese Commissie aan moet voldoen.”
- “Hij had een ‘aanvullend signaal’ moeten geven over de zorgen die daarover leefden in Brussel, vindt hij achteraf.”
Opmerking Het scorepunt voor het citaat mag alleen worden toegekend als ook de informatieplicht is genoemd.
tekst 10
Hongaarse boekwinkel krijgt 32.000 euro boete voor lhbti-boek1)
Een grote Hongaarse boekwinkel heeft afgelopen week een boete van omgerekend zo’n 32.000 euro gekregen omdat het een boek met een lhbti-thema duidelijk herkenbaar in de kast had staan. Een Hongaarse wet verbiedt dat kinderen dit soort thema’s onder ogen krijgen, dus had de Hongaarse vertaling van de populaire reeks Heartstoppper in folie gewikkeld moeten zijn. De conservatieve regering van de Hongaarse premier Orbán verbood in
2021 om homoseksualiteit te “vertonen of promoten” voor kinderen onder de 18.
noot 1 De afkorting lhbti staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender- en intersekse personen.
bron: nos.nl van 17 juli 2023
Lees tekst 10.
Vraag 14 1 punt
De Europese Unie heeft een aantal doelstellingen. Hongarije is een lidstaat van de Europese Unie. Met welke doelstelling van de Europese Unie botst de Hongaarse wet uit tekst 10? met de doelstelling
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Criminaliteit en rechtsstaat
tekst 11
Ouders lieten zoontje (8) diefstallen plegen
Pas 8 jaar was het jongetje, toch werd hij door zijn ouders meegenomen op rooftocht langs drogisterijen. Hij liep met gestolen parfums naar buiten terwijl ook zijn ouders wat flesjes meenamen zonder af te rekenen. “Ze brengen hun 8-jarige kind zo op het criminele pad,” zei de officier van justitie donderdag 30 november. De verdachten werden op 18 augustus betrapt in Waddinxveen. De officier van justitie nam het de ouders zeer kwalijk dat ze misbruik hebben gemaakt van de kwetsbare positie van hun eigen zoontje. “Zij zijn er verantwoordelijk voor dat hij opgroeit in een veilige omgeving. Voor die verantwoordelijkheid en voor de belangen van hun zoon hebben ze totaal geen oog gehad.” Het Openbaar Ministerie eiste tegen de vader en moeder twaalf maanden cel waarvan drie maanden voorwaardelijk. De … deed donderdag 30 november meteen uitspraak.
bron: hartvanwaddinxveen.nl van 30 november 2023
Lees tekst 11.
Vraag 15 1 punt
Welke strafrechter of rechterlijke instantie moet er op de puntjes in tekst 11 worden ingevuld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Zie tekst 11.
Vraag 16 1 punt
Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Leg uit met welke theorie op basis van tekst 11 te verklaren is dat het jongetje parfum heeft gestolen.
Bekijk het antwoord
Opmerking Ook goed rekenen: een uitleg dat met de rationele-keuzetheorie op basis van tekst 11 te verklaren is dat het jongetje parfum heeft gestolen, mits uit het antwoord een afweging van kosten en baten blijkt.
Zie tekst 11.
Vraag 17 1 punt
Een rechtszitting bestaat uit verschillende onderdelen. Welk onderdeel van de rechtszitting komt aan bod in tekst 11?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Zie tekst 11.
Vraag 18 1 punt
Zijn er strafrechtelijke gevolgen voor het jongetje en zo ja, welke?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 19 2 punten
Hieronder staan twee uitgangspunten van het Nederlandse strafrecht. Maak beide uitgangspunten kloppend door steeds de juiste keuze te maken. Schrijf de kloppende zinnen op.
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen een scorepunt toekennen als het uitgangspunt in zijn geheel kloppend is gemaakt.
1 De … (kies uit: rechter / wet) bepaalt welke straf … (kies uit: maximaal mag / minimaal moet) worden gegeven.
2 Iedereen wordt voor … (kies uit: onschuldig / schuldig) gehouden totdat zijn … (kies uit: onschuld / schuld) door de rechter is vastgesteld. Bij gebrek aan bewijs volgt … (kies uit: strafvermindering / vrijspraak).
tekst 12
Rotterdam heeft deze zomer al honderden verkeershufters beboet
Rotterdam pakt verkeershufters steeds harder aan. Alleen al in de maanden juni en juli zijn meer dan 260 bekeuringen uitgedeeld voor het rijden in ‘herriebakken’ met een knallende uitlaat of harde muziek, maar ook voor overdreven hard rijden, rijden zonder rijbewijs en/of gordel en het rijden in gestolen auto’s. De Rotterdamse aanpak is zo succesvol dat “bestuurders elkaar onderling bellen om niet meer naar de stad te komen vanwege de controles”, meldt Rijnmond. De gemeente begon twee jaar geleden met de nieuwe aanpak, nadat vooral in de binnenstad bewoners en ondernemers klaagden over overlast.
bron: nos.nl van 26 augustus 2023
Lees tekst 12.
Vraag 20 2 punten
Leg uit dat de Rotterdamse aanpak in tekst 12 repressief is en een preventieve werking heeft. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De Rotterdamse aanpak is repressief, want … De Rotterdamse aanpak heeft een preventieve werking, want …
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- De Rotterdamse aanpak is repressief, want (voorbeelden van een juist antwoord): (1p)
- Rotterdam deelt boetes uit nadat de bestuurders de strafbare feiten hebben gepleegd.
- Rotterdam pakt verkeershufters steeds harder aan.
- De Rotterdamse aanpak heeft een preventieve werking, want (voorbeelden van een juist antwoord): (1p)
- de controles zorgen ervoor dat er minder strafbare feiten in het verkeer worden gepleegd.
- bestuurders bellen elkaar om vanwege de controles niet meer naar Rotterdam te komen.
tekst 13
Het begrip majesteitsschennis1) bestaat sinds 2020 niet meer in de Nederlandse wet.
Op 1 januari 2020 verdween het artikel over majesteitsschennis na bijna twee eeuwen uit het wetboek. Daarop stond tot dat moment een maximale gevangenisstraf van 5 jaar. Er kwam geen nieuwe wet voor in de plaats.
noot 1 majesteitsschennis = belediging van de koning(in)
bron: rtlnieuws.nl van 21 september 2022
Lees tekst 13.
Vraag 21 1 punt
Leg uit dat uit tekst 13 blijkt dat criminaliteit relatief is.
Bekijk het antwoord
- Uit tekst 13 blijkt dat criminaliteit relatief is, omdat majesteitsschennis voor 2020 strafbaar was in Nederland en vanaf 2020 majesteitsschennis niet meer als strafbaar in de wet staat. (1)
tekst 14
Minister Weerwind bezoekt gevangenis Veenhuizen
Demissionair minister voor Rechtsbescherming Franc Weerwind heeft een werkbezoek gebracht aan gevangenis Veenhuizen. Weerwind ging onder andere in gesprek met twee gedetineerden1) die op de vadervleugel verblijven. Op deze afdeling is plek voor 23 gemotiveerde gedetineerden die vader zijn en tijdens hun detentie in staat worden gesteld om de band met hun kind(eren) zo goed mogelijk te kunnen onderhouden. Minister Weerwind: “Vaders leren door deze contacten hoe belangrijk hun gezin en leven buiten de gevangenis is, waardoor ze na hun straf minder snel de fout ingaan”.
noot 1 gedetineerde = iemand met een vrijheidsstraf
bron: dekrantnieuws.nl van 10 november 2023
Lees tekst 14.
Vraag 22 1 punt
Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Met welke theorie kan het idee van de vadervleugel in gevangenis Veenhuizen onderbouwd worden? met de
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Zie tekst 14.
Vraag 23 2 punten
Straffen hebben verschillende doelen, waaronder vergelding en beveiliging van de samenleving. Leg uit welke twee andere doelen van straffen te herkennen zijn in tekst 14. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 Het doel …, want in tekst 14 staat …
2 Het doel …, want in tekst 14 staat …
Bekijk het antwoord
- 1 Het doel preventie/afschrikking, want (voorbeeld van een juist antwoord): in tekst 14 staat dat vaders door de contacten met hun kinderen (die ze op de vadervleugel goed kunnen onderhouden) na hun straf minder snel de fout ingaan. (1)
- 2 Het doel heropvoeding/resocialisatie, want (voorbeeld van een juist antwoord): in tekst 14 staat dat vaders door de contacten met hun kinderen (die ze op de vadervleugel goed kunnen onderhouden) leren hoe belangrijk hun gezin en leven buiten de gevangenis is. (1)
[tabel 1: zie het originele examen]
Halt-verwijzingen
type verwijzing 2020 2021 2022 vanwege overtreding 6.109 3.651 3.489 vanwege leerplicht 954 1.245 1.455 vanwege misdrijf 3.515 2.298 2.205
bron: Jaarverslag 2022 Halt
Bekijk tabel 1.
Vraag 24 2 punten
In tabel 1 staat het aantal verwijzingen naar Halt in de jaren 2020, 2021 en 2022 vanwege een overtreding, een misdrijf en vanwege het niet voldoen aan de leerplicht. Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tabel 1.
1 Alle verwijzingen naar Halt zijn gedaan door de politie.
2 Het aantal verwijzingen vanwege overtredingen en misdrijven is tussen 2020 en 2021 afgenomen.
3 In 2022 heeft Halt 3.489 keer een kortdurende hechtenis opgelegd.
4 Jongeren worden steeds vaker doorverwezen wegens spijbelgedrag. Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist. 1=… 2=… 3=… 4=…
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op bijlage
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist 2 = juist 3 = onjuist 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
[tabel 2: zie het originele examen] Een aantal geregistreerde misdrijven in Nederland
misdrijf 2021 2022 2023 diefstal en inbraak met geweld 5.545 5.965 6.005 heling 5.545 6.600 6.850 witwassen 2.475 1.535 1.460 discriminatie 555 410 510 drugsmisdrijven: softdrugs 5.525 4.725 5.375 rijden onder invloed 31.910 42.745 42.210 vernieling openbaar vervoer 810 820 560 openlijk geweld tegen persoon 3.390 4.085 4.055
bron: Stichting Cito - opendata.cbs.nl
Bekijk tabel 2.
Vraag 25 1 punt
Om een beeld te krijgen van de omvang van de criminaliteit in Nederland wordt gebruikgemaakt van verschillende soorten onderzoeken en statistieken. Welk soort onderzoek of statistiek zal een vollediger beeld kunnen geven van de werkelijke omvang van ‘rijden onder invloed’ dan tabel 2?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Zie tabel 2.
Vraag 26 1 punt
Tabel 2 geeft geen volledig beeld van het werkelijke aantal gevallen van ‘openlijk geweld tegen persoon’. Geef hiervoor een verklaring.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op bijlage
Bekijk het antwoord
- Tabel 2 geeft geen volledig beeld, omdat (juiste antwoorden zijn): − niet alle personen aangifte (bij de politie) doen van openlijk geweld. − niet alle gevallen van openlijk geweld tegen een persoon ter kennis van de politie komen. (1)
Zie tabel 2.
Vraag 27 1 punt
Hieronder staan twee uitspraken over tabel 2.
1 Het aantal geregistreerde misdrijven in tabel 2 dat onder de Opiumwet valt, was in 2022 lager dan in 2023.
2 Twee soorten misdrijven uit tabel 2 staan in de Wegenverkeerswet. Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist. 1=… 2=…
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.
tekst 15
Yuverta vmbo in Utrecht morgen weer open na online dreigement
Het Yuverta vmbo in Utrecht gaat morgen weer open, nadat de school vandaag gesloten was vanwege een online dreigement. De zogenoemde driehoek, waarin … en de burgemeester overleggen, vindt dat het normale leven zoveel mogelijk door moet gaan en dat het sluiten van een school een uiterste maatregel moet zijn. “Om die reden hebben we vanochtend contact opgenomen met de school en vanuit de driehoek geadviseerd dat ze weer open kunnen”, laat een woordvoerder van de Utrechtse burgemeester Dijksma weten. De school is geschrokken van het dreigement: “Als de dreiging binnenkomt weet je niet hoe serieus je het moet nemen. Je gaat meteen in de ‘zorgstand’; zijn de leerlingen veilig? Zijn de medewerkers veilig?”, omschrijft een woordvoerder het gevoel dat ze had na het dreigement.
bron: rtvutrecht.nl van 25 mei 2023
Lees tekst 15.
Vraag 28 1 punt
Wat moet er op de puntjes in tekst 15 worden ingevuld?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Zie tekst 15.
Vraag 29 1 punt
Criminaliteit kent twee soorten gevolgen: materiële en immateriële. Uit tekst 15 blijkt dat het online dreigement met zekerheid een van deze soorten gevolgen heeft gehad. Leg uit of uit tekst 15 blijkt dat het online dreigement materiële gevolgen heeft gehad of immateriële gevolgen heeft gehad. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Uit tekst 15 blijkt: … (kies uit: materiële / immateriële) gevolgen, want …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op bijlage
Bekijk het antwoord
- Uit tekst 15 blijkt: immateriële gevolgen, want de school is geschrokken van het incident / maakte zich zorgen over de veiligheid van de leerlingen/medewerkers. (1)
tekst 16
Ontsnappen uit gevangenis niet strafbaar, maar helper wacht wel straf
Ontsnappen uit een gevangenis. Door de jaren heen zijn er in binnen- en buitenland genoeg pogingen hiertoe gedaan en in veel Hollywoodfilms lukt het nog vaak ook. Een verdachte die vandaag in de rechtbank terechtstaat, had minder geluk. Hij hielp een gedetineerde bij een ontsnappingspoging in oktober maar ze werden beiden gepakt.
Strafrechtdeskundige Henny Sackers zegt tegen RTL Nieuws dat een poging doen om te ontsnappen niet strafbaar is, omdat het wordt gezien als een oerdrang naar vrijheid die ieder mens heeft. Hulp bij een ontsnappingspoging is wel strafbaar, geeft Sackers aan. “Dat is een groot verschil met de ontsnappingspoging zelf.”
bron: rtlnieuws.nl van 10 januari 2023
Lees tekst 16.
Vraag 30 1 punt
De Nederlandse rechtsstaat heeft verschillende kenmerken. Volgens welk kenmerk mag de gedetineerde die probeerde te ontsnappen uit de gevangenis, niet bestraft worden door de rechter?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 31 1 punt
Voor een aantal veelvoorkomende strafbare feiten kan de officier van justitie zelf een strafbeschikking opleggen. Hieronder staan vijf verschillende sancties.
1 geldboete
2 gevangenisstraf
3 hechtenis in huis van bewaring
4 schadevergoeding
5 taakstraf Welke drie sancties kan een officier van justitie opleggen als hij een strafbeschikking oplegt? Noteer alleen de nummers.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als alle drie de nummers (als enige) juist zijn.
tekst 17
Mishandelen ambtenaren
Een vrouw (27) uit Schijndel heeft dinsdagmiddag van de rechter een taakstraf van 150 uur gekregen voor poging tot zware mishandeling van een ambtenaar van de gemeente Meierijstad. Dat laat Omroep Brabant Nieuws weten. Ook moet ze een schadevergoeding van € 2000 betalen en kreeg ze een voorwaardelijke celstraf van twee maanden voor als ze nog een keer de fout in gaat.
De voormalig wereldkampioene kickboksen sloeg in november 2023 twee ambtenaren tijdens een gesprek. Het was een gesprek waarin mogelijk de bijstandsuitkering van de verdachte gestopt zou worden omdat er vermoedens waren van fraude. Dat gesprek werd grimmig en escaleerde volledig.
bron: tvschijndel.nl van 16 januari 2024
Lees tekst 17.
Vraag 32 1 punt
Welke soort sancties heeft de vrouw gekregen?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: E
Vraag 33 1 punt
Wie leest in een rechtszitting de aanklacht voor?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Analyse maatschappelijk vraagstuk: vapende jongeren
Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 42 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 3 en afbeelding 1 van het bronnenboekje.
Lees tekst 1.
Vraag 34 4 punten
‘Vapende jongeren’ is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Een kenmerk is dat veel mensen de situatie onwenselijk vinden en in strijd vinden met bepaalde waarden en/of normen. Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk die in tekst 1 naar voren komen. Geef voor elk kenmerk aan dat uit tekst 1 blijkt dat dit kenmerk van toepassing is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk 1: … Dit blijkt uit tekst 1, want … Kenmerk 2: … Dit blijkt uit tekst 1, want …
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Erratum op bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Dit blijkt uit tekst 1, want (een van de volgende): (1p)
- uit tekst 1 blijkt dat het ministerie van Volksgezondheid bezig is met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden (r. 32-34).
- de overheid heeft al maatregelen genomen (ook al blijken die onvoldoende) want wegwerpvapes mogen al niet aan minderjarigen worden verkocht (r. 3-5).
- Dit blijkt uit tekst 1, want (een van de volgende): (1p)
- NOS Stories heeft een onderzoek gedaan naar vapende jongeren (r. 1-5; r. 7). (NOS Stories heeft dus (veel) aandacht besteed aan het vraagstuk vapende jongeren).
- De NOS heeft dit artikel over vapende jongeren op hun website geplaatst (en dus aandacht besteed aan het vraagstuk).
Opmerking Voor een uitleg mag alleen een scorepunt worden toegekend als het gekoppeld is aan het juiste kenmerk.
Zie tekst 1.
Vraag 35 2 punten
NOS Stories is een online nieuwsplatform gericht op jongeren van 13 tot en met 18 jaar. Media zoals NOS Stories vervullen een aantal functies die van belang zijn voor een democratie. Een van die functies is de controle- of waakhondfunctie. Leg uit wat de controle- of waakhondfunctie inhoudt. Leg vervolgens uit dat NOS Stories de controle- of waakhondfunctie heeft vervuld. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De controle- of waakhondfunctie houdt in dat … NOS Stories heeft deze functie vervuld, want …
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Erratum op bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De controle- of waakhondfunctie houdt in dat de media politieke en maatschappelijke misstanden aan de kaak stellen / kritisch onderzoek doen naar het (uitgevoerde of beloofde) beleid van de overheid. (1)
- NOS Stories heeft deze functie vervuld, want NOS Stories heeft een onderzoek gedaan waaruit blijkt dat het voor minderjarigen zeer gemakkelijk is om aan (wegwerp)vapes te komen, hoewel deze niet aan hen mogen worden verkocht. (NOS Stories heeft met dit onderzoek dus een misstand in het beleid van de overheid aan de kaak gesteld.) (1)
Lees tekst 2.
Vraag 36 2 punten
In tekst 2 worden verschillende betrokkenen bij het vraagstuk ‘vapende jongeren’ genoemd, waaronder jongeren en het kabinet. Noem twee andere betrokkenen uit tekst 2 die tegengestelde belangen hebben. Geef bij deze betrokkenen ook de belangen die tegengesteld zijn. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Betrokkene(n) 1: … Belang van deze betrokkene(n): … Betrokkene(n) 2: … Tegengesteld belang van deze betrokkene(n): …
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Tekst 2
Uitstel smaakjesverbod e-sigaretten en vapes tot 1 januari 2024
Fabrikanten van vloeistoffen voor e-sigaretten en vapes krijgen drie maanden extra de tijd om hun producten aan te passen aan nieuwe regels. Daardoor zijn vloeistoffen met zoete of fruitige smaakjes nog tot
1 januari 2024 te koop. Oorspronkelijk zouden ze per 1 oktober 2023 verboden worden, maar staatssecretaris Maarten van Ooijen heeft tot uitstel besloten nadat er nieuwe informatie over de stoffen bekend was geworden. Daaruit blijkt dat mogelijk vrijwel geen enkele vloeistof aan de nieuwe regels voldoet en Van Ooijen wil de fabrikanten de kans geven hun producten aan te passen. Volgens de regels die per 1 januari 2024 gaan gelden mogen er alleen nog e-sigaretten op de markt zijn met een tabakssmaak. Dat moet ze onaantrekkelijker maken voor jongeren om te beginnen met roken. Maar ze moeten wel beschikbaar blijven als hulpmiddel voor rokers die willen stoppen. KWF Kankerbestrijding, de Hartstichting en het Longfonds zijn niet blij met het uitstel. “We zien in de maatschappij steeds meer jongeren vapen. We kennen zelfs voorbeelden van basisschoolkinderen”, zegt Annebel Schipper, woordvoerder van KWF Kankerbestrijding. “Door het uitstel wordt weer een nieuwe groep kinderen nicotineverslaafd en komen we niet dichter bij de Rookvrije Generatie, waar ook staatssecretaris Van Ooijen voor pleit.”
bron: nos.nl van 26 juni 2023
afbeelding 1
GROTE ZORGEN OVER E-SIGARET NA DODEN IN AMERIKA… Grote risico’s voor vapende jongeren, Trimbos-instituut slaat alarm … DUS DIT IS ZO’N E-SIGARET. WAAR STAAT DIE ‘E’ EIGENLIJK VOOR? Dus dit is zo’n E-sigaret. EXTRA DODELIJK… Waar staat die E eigenlijk voor? Extra dodelijk …
bron: lokocartoons.nl
toelichting Het Trimbos-instituut is een onafhankelijk kennisinstituut voor mentale gezondheid, over het gebruik van alcohol, tabak en drugs en over gamen, digitale balans en gokken.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Erratum op bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
− Betrokkene(n) 1: fabrikanten van vloeistoffen voor e-sigaretten en vapes Belang van deze betrokkene(n): (drie maanden langer) e-sigaretten/vapes met smaakjes verkopen (aan jongeren) / de kans krijgen hun producten aan te passen (aan de nieuwe regels) / winst maken of
- Betrokkene(n) 1: (volwassen) rokers die met vapes (met niet- tabakssmaakjes) als hulpmiddel willen stoppen met roken (van gewone sigaretten) Belang van deze betrokkene(n): (drie maanden langer) e-sigaretten/vapes met smaakjes kunnen kopen
Betrokkene(n) 2: KWF Kankerbestrijding / de Hartstichting / het Longfonds Tegengesteld belang van deze betrokkene(n): (zo snel als mogelijk) geen vapes/e-sigaretten met smaakjes meer verkopen (aan jongeren) / het bereiken van een rookvrije generatie / het voorkomen van nicotineverslaving/vape-gebruik onder jongeren
Zie tekst 2.
Vraag 37 1 punt
Politieke besluitvorming verloopt in een aantal fasen. Welke fase gaat van start op 1 januari 2024 in plaats van op 1 oktober 2023?
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Tekst 2
Uitstel smaakjesverbod e-sigaretten en vapes tot 1 januari 2024
Fabrikanten van vloeistoffen voor e-sigaretten en vapes krijgen drie maanden extra de tijd om hun producten aan te passen aan nieuwe regels. Daardoor zijn vloeistoffen met zoete of fruitige smaakjes nog tot
1 januari 2024 te koop. Oorspronkelijk zouden ze per 1 oktober 2023 verboden worden, maar staatssecretaris Maarten van Ooijen heeft tot uitstel besloten nadat er nieuwe informatie over de stoffen bekend was geworden. Daaruit blijkt dat mogelijk vrijwel geen enkele vloeistof aan de nieuwe regels voldoet en Van Ooijen wil de fabrikanten de kans geven hun producten aan te passen. Volgens de regels die per 1 januari 2024 gaan gelden mogen er alleen nog e-sigaretten op de markt zijn met een tabakssmaak. Dat moet ze onaantrekkelijker maken voor jongeren om te beginnen met roken. Maar ze moeten wel beschikbaar blijven als hulpmiddel voor rokers die willen stoppen. KWF Kankerbestrijding, de Hartstichting en het Longfonds zijn niet blij met het uitstel. “We zien in de maatschappij steeds meer jongeren vapen. We kennen zelfs voorbeelden van basisschoolkinderen”, zegt Annebel Schipper, woordvoerder van KWF Kankerbestrijding. “Door het uitstel wordt weer een nieuwe groep kinderen nicotineverslaafd en komen we niet dichter bij de Rookvrije Generatie, waar ook staatssecretaris Van Ooijen voor pleit.”
bron: nos.nl van 26 juni 2023
afbeelding 1
GROTE ZORGEN OVER E-SIGARET NA DODEN IN AMERIKA… Grote risico’s voor vapende jongeren, Trimbos-instituut slaat alarm … DUS DIT IS ZO’N E-SIGARET. WAAR STAAT DIE ‘E’ EIGENLIJK VOOR? Dus dit is zo’n E-sigaret. EXTRA DODELIJK… Waar staat die E eigenlijk voor? Extra dodelijk …
bron: lokocartoons.nl
toelichting Het Trimbos-instituut is een onafhankelijk kennisinstituut voor mentale gezondheid, over het gebruik van alcohol, tabak en drugs en over gamen, digitale balans en gokken.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Erratum op bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Bekijk afbeelding 1.
Vraag 38 2 punten
De massamedia hebben verschillende functies voor de samenleving en het individu, bijvoorbeeld de amusementsfunctie. Leg uit welke twee andere functies voor de samenleving en het individu afbeelding 1 kan vervullen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 Afbeelding 1 kan de … functie vervullen, want …
2 Afbeelding 1 kan de … functie vervullen, want …
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Tekst 2
Uitstel smaakjesverbod e-sigaretten en vapes tot 1 januari 2024
Fabrikanten van vloeistoffen voor e-sigaretten en vapes krijgen drie maanden extra de tijd om hun producten aan te passen aan nieuwe regels. Daardoor zijn vloeistoffen met zoete of fruitige smaakjes nog tot
1 januari 2024 te koop. Oorspronkelijk zouden ze per 1 oktober 2023 verboden worden, maar staatssecretaris Maarten van Ooijen heeft tot uitstel besloten nadat er nieuwe informatie over de stoffen bekend was geworden. Daaruit blijkt dat mogelijk vrijwel geen enkele vloeistof aan de nieuwe regels voldoet en Van Ooijen wil de fabrikanten de kans geven hun producten aan te passen. Volgens de regels die per 1 januari 2024 gaan gelden mogen er alleen nog e-sigaretten op de markt zijn met een tabakssmaak. Dat moet ze onaantrekkelijker maken voor jongeren om te beginnen met roken. Maar ze moeten wel beschikbaar blijven als hulpmiddel voor rokers die willen stoppen. KWF Kankerbestrijding, de Hartstichting en het Longfonds zijn niet blij met het uitstel. “We zien in de maatschappij steeds meer jongeren vapen. We kennen zelfs voorbeelden van basisschoolkinderen”, zegt Annebel Schipper, woordvoerder van KWF Kankerbestrijding. “Door het uitstel wordt weer een nieuwe groep kinderen nicotineverslaafd en komen we niet dichter bij de Rookvrije Generatie, waar ook staatssecretaris Van Ooijen voor pleit.”
bron: nos.nl van 26 juni 2023
afbeelding 1
GROTE ZORGEN OVER E-SIGARET NA DODEN IN AMERIKA… Grote risico’s voor vapende jongeren, Trimbos-instituut slaat alarm … DUS DIT IS ZO’N E-SIGARET. WAAR STAAT DIE ‘E’ EIGENLIJK VOOR? Dus dit is zo’n E-sigaret. EXTRA DODELIJK… Waar staat die E eigenlijk voor? Extra dodelijk …
bron: lokocartoons.nl
toelichting Het Trimbos-instituut is een onafhankelijk kennisinstituut voor mentale gezondheid, over het gebruik van alcohol, tabak en drugs en over gamen, digitale balans en gokken.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Erratum op bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Twee van de volgende: − Afbeelding 1 kan de informatieve functie vervullen, want (voorbeeld van een juist antwoord) afbeelding 1 brengt de informatie over dat vapen extra dodelijk/gevaarlijk (voor de gezondheid) is. − Afbeelding 1 kan de socialiserende functie vervullen, want in afbeelding 1 wordt (op een grappige manier) de boodschap/norm overgebracht dat vapen heel gevaarlijk/onverstandig (voor de gezondheid) / (extra) dodelijk is. / want jongeren die deze afbeelding zien, kunnen door deze boodschap beïnvloed worden en de norm overnemen dat het niet verstandig is om te vapen (en dus niet gaan vapen). − Afbeelding 1 kan de meningsvormende functie vervullen, want na het zien van afbeelding 1 kan iemand die niet wist of vond dat vapen grote risico’s voor jongeren met zich meebrengt, hierover van mening veranderen / een mening over vapen gaan vormen. per juiste functie met uitleg (1) (2)
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Vraag 39 1 punt
Een maatschappelijk vraagstuk kan vanuit verschillende invalshoeken bekeken worden, bijvoorbeeld vanuit de politiek-juridische invalshoek. Hieronder staan vier vragen over het vraagstuk ‘vapende jongeren’. Welke vraag is gesteld vanuit de politiek-juridische invalshoek?
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Tekst 2
Uitstel smaakjesverbod e-sigaretten en vapes tot 1 januari 2024
Fabrikanten van vloeistoffen voor e-sigaretten en vapes krijgen drie maanden extra de tijd om hun producten aan te passen aan nieuwe regels. Daardoor zijn vloeistoffen met zoete of fruitige smaakjes nog tot
1 januari 2024 te koop. Oorspronkelijk zouden ze per 1 oktober 2023 verboden worden, maar staatssecretaris Maarten van Ooijen heeft tot uitstel besloten nadat er nieuwe informatie over de stoffen bekend was geworden. Daaruit blijkt dat mogelijk vrijwel geen enkele vloeistof aan de nieuwe regels voldoet en Van Ooijen wil de fabrikanten de kans geven hun producten aan te passen. Volgens de regels die per 1 januari 2024 gaan gelden mogen er alleen nog e-sigaretten op de markt zijn met een tabakssmaak. Dat moet ze onaantrekkelijker maken voor jongeren om te beginnen met roken. Maar ze moeten wel beschikbaar blijven als hulpmiddel voor rokers die willen stoppen. KWF Kankerbestrijding, de Hartstichting en het Longfonds zijn niet blij met het uitstel. “We zien in de maatschappij steeds meer jongeren vapen. We kennen zelfs voorbeelden van basisschoolkinderen”, zegt Annebel Schipper, woordvoerder van KWF Kankerbestrijding. “Door het uitstel wordt weer een nieuwe groep kinderen nicotineverslaafd en komen we niet dichter bij de Rookvrije Generatie, waar ook staatssecretaris Van Ooijen voor pleit.”
bron: nos.nl van 26 juni 2023
afbeelding 1
GROTE ZORGEN OVER E-SIGARET NA DODEN IN AMERIKA… Grote risico’s voor vapende jongeren, Trimbos-instituut slaat alarm … DUS DIT IS ZO’N E-SIGARET. WAAR STAAT DIE ‘E’ EIGENLIJK VOOR? Dus dit is zo’n E-sigaret. EXTRA DODELIJK… Waar staat die E eigenlijk voor? Extra dodelijk …
bron: lokocartoons.nl
toelichting Het Trimbos-instituut is een onafhankelijk kennisinstituut voor mentale gezondheid, over het gebruik van alcohol, tabak en drugs en over gamen, digitale balans en gokken.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Erratum op bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Lees tekst 3.
Vraag 40 1 punt
Via TikTok kunnen jongeren beïnvloed worden om te gaan vapen. Er zijn verschillende theorieën over beïnvloeding van mensen door de media. Welke theorie is te herkennen in regels 10-12 van tekst 3?
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Tekst 2
Uitstel smaakjesverbod e-sigaretten en vapes tot 1 januari 2024
Fabrikanten van vloeistoffen voor e-sigaretten en vapes krijgen drie maanden extra de tijd om hun producten aan te passen aan nieuwe regels. Daardoor zijn vloeistoffen met zoete of fruitige smaakjes nog tot
1 januari 2024 te koop. Oorspronkelijk zouden ze per 1 oktober 2023 verboden worden, maar staatssecretaris Maarten van Ooijen heeft tot uitstel besloten nadat er nieuwe informatie over de stoffen bekend was geworden. Daaruit blijkt dat mogelijk vrijwel geen enkele vloeistof aan de nieuwe regels voldoet en Van Ooijen wil de fabrikanten de kans geven hun producten aan te passen. Volgens de regels die per 1 januari 2024 gaan gelden mogen er alleen nog e-sigaretten op de markt zijn met een tabakssmaak. Dat moet ze onaantrekkelijker maken voor jongeren om te beginnen met roken. Maar ze moeten wel beschikbaar blijven als hulpmiddel voor rokers die willen stoppen. KWF Kankerbestrijding, de Hartstichting en het Longfonds zijn niet blij met het uitstel. “We zien in de maatschappij steeds meer jongeren vapen. We kennen zelfs voorbeelden van basisschoolkinderen”, zegt Annebel Schipper, woordvoerder van KWF Kankerbestrijding. “Door het uitstel wordt weer een nieuwe groep kinderen nicotineverslaafd en komen we niet dichter bij de Rookvrije Generatie, waar ook staatssecretaris Van Ooijen voor pleit.”
bron: nos.nl van 26 juni 2023
afbeelding 1
GROTE ZORGEN OVER E-SIGARET NA DODEN IN AMERIKA… Grote risico’s voor vapende jongeren, Trimbos-instituut slaat alarm … DUS DIT IS ZO’N E-SIGARET. WAAR STAAT DIE ‘E’ EIGENLIJK VOOR? Dus dit is zo’n E-sigaret. EXTRA DODELIJK… Waar staat die E eigenlijk voor? Extra dodelijk …
bron: lokocartoons.nl
toelichting Het Trimbos-instituut is een onafhankelijk kennisinstituut voor mentale gezondheid, over het gebruik van alcohol, tabak en drugs en over gamen, digitale balans en gokken.
Tekst 3
Artsen op TikTok tegen vapevideo’s voor jongeren
Zo’n 50 bekende artsen zijn samen een TikTok-account begonnen, waar ze alarm slaan over vapende jongeren. Ze willen dat bekende tiktokkers stoppen met het roken van e-sigaretten in hun video’s.
Via hun TikTok-account willen de artsen in gesprek met een aantal
5 bekende Nederlandse influencers die vapend op TikTok staan. ‘We slaan alarm om te voorkomen dat we jullie later in ons spreekuur zien’, laten ze weten. ‘Vapen leidt tot verslaving en ziekte.’
Ook ic-arts Diederik Gommers laat zich zien in een van de TikTok-video’s. ‘Het laten zien van vapes inspireert anderen om ook te vapen.’
10 Daar is longarts Wanda de Kanter, voorzitter van actiegroep Rookpreventie Jeugd, het mee eens. Ze normaliseren zo het vapen en maken het onderdeel van een bepaalde lifestyle, vindt ze.
De artsen willen dat de TikTok-gebruikers hun filmpjes met de vapes verwijderen. Als ze hun doel bereiken, gaan ze weer van TikTok af.
bron: trajectum.hu.nl van 20 maart 2023
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Erratum op bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Zie tekst 3.
Vraag 41 1 punt
Leg uit welke invloed TikTok-video’s van bekende influencers die aan het vapen zijn, op jongeren kunnen hebben volgens de theorie van de selectieve perceptie. Gebruik het begrip ‘referentiekader’ in je uitleg.
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Tekst 2
Uitstel smaakjesverbod e-sigaretten en vapes tot 1 januari 2024
Fabrikanten van vloeistoffen voor e-sigaretten en vapes krijgen drie maanden extra de tijd om hun producten aan te passen aan nieuwe regels. Daardoor zijn vloeistoffen met zoete of fruitige smaakjes nog tot
1 januari 2024 te koop. Oorspronkelijk zouden ze per 1 oktober 2023 verboden worden, maar staatssecretaris Maarten van Ooijen heeft tot uitstel besloten nadat er nieuwe informatie over de stoffen bekend was geworden. Daaruit blijkt dat mogelijk vrijwel geen enkele vloeistof aan de nieuwe regels voldoet en Van Ooijen wil de fabrikanten de kans geven hun producten aan te passen. Volgens de regels die per 1 januari 2024 gaan gelden mogen er alleen nog e-sigaretten op de markt zijn met een tabakssmaak. Dat moet ze onaantrekkelijker maken voor jongeren om te beginnen met roken. Maar ze moeten wel beschikbaar blijven als hulpmiddel voor rokers die willen stoppen. KWF Kankerbestrijding, de Hartstichting en het Longfonds zijn niet blij met het uitstel. “We zien in de maatschappij steeds meer jongeren vapen. We kennen zelfs voorbeelden van basisschoolkinderen”, zegt Annebel Schipper, woordvoerder van KWF Kankerbestrijding. “Door het uitstel wordt weer een nieuwe groep kinderen nicotineverslaafd en komen we niet dichter bij de Rookvrije Generatie, waar ook staatssecretaris Van Ooijen voor pleit.”
bron: nos.nl van 26 juni 2023
afbeelding 1
GROTE ZORGEN OVER E-SIGARET NA DODEN IN AMERIKA… Grote risico’s voor vapende jongeren, Trimbos-instituut slaat alarm … DUS DIT IS ZO’N E-SIGARET. WAAR STAAT DIE ‘E’ EIGENLIJK VOOR? Dus dit is zo’n E-sigaret. EXTRA DODELIJK… Waar staat die E eigenlijk voor? Extra dodelijk …
bron: lokocartoons.nl
toelichting Het Trimbos-instituut is een onafhankelijk kennisinstituut voor mentale gezondheid, over het gebruik van alcohol, tabak en drugs en over gamen, digitale balans en gokken.
Tekst 3
Artsen op TikTok tegen vapevideo’s voor jongeren
Zo’n 50 bekende artsen zijn samen een TikTok-account begonnen, waar ze alarm slaan over vapende jongeren. Ze willen dat bekende tiktokkers stoppen met het roken van e-sigaretten in hun video’s.
Via hun TikTok-account willen de artsen in gesprek met een aantal
5 bekende Nederlandse influencers die vapend op TikTok staan. ‘We slaan alarm om te voorkomen dat we jullie later in ons spreekuur zien’, laten ze weten. ‘Vapen leidt tot verslaving en ziekte.’
Ook ic-arts Diederik Gommers laat zich zien in een van de TikTok-video’s. ‘Het laten zien van vapes inspireert anderen om ook te vapen.’
10 Daar is longarts Wanda de Kanter, voorzitter van actiegroep Rookpreventie Jeugd, het mee eens. Ze normaliseren zo het vapen en maken het onderdeel van een bepaalde lifestyle, vindt ze.
De artsen willen dat de TikTok-gebruikers hun filmpjes met de vapes verwijderen. Als ze hun doel bereiken, gaan ze weer van TikTok af.
bron: trajectum.hu.nl van 20 maart 2023
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Erratum op bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat alleen de jongeren waarvan het referentiekader (de normen/waarden/ervaring/kennis) aansluit bij het (gaan) vapen, beïnvloed zullen worden door de video’s waarin bekende influencers vapen en (eerder) zullen gaan vapen of vapen normaal/goed zullen gaan vinden. Voorbeeld van een juist antwoord: TikTok-video’s van bekende influencers die aan het vapen zijn, zullen volgens de theorie van de selectieve perceptie niet op alle jongeren invloed hebben, maar alleen op de jongeren waarvan het referentiekader aansluit bij het (gaan) vapen. (1)
Vraag 42 2 punten
In tekst 3 staat dat bekende artsen willen dat bekende tiktokkers stoppen met het roken van e-sigaretten in hun video’s. Of iemand dit een goed idee vindt of niet, heeft te maken met de waarden die die persoon belangrijk vindt. Vind jij dat TikTok-influencers mogen vapen in hun video’s? Geef een argument voor jouw mening. Noem de waarde achter jouw argument. Doe het zo: neem een van de onderstaande mogelijkheden over en vul het antwoord aan. Ja, ik vind dat TikTok-influencers mogen vapen in hun video’s. Mijn argument hiervoor is … De waarde die bij mijn argument past is … of Nee, ik vind dat TikTok-influencers niet mogen vapen in hun video’s. Mijn argument hiervoor is … De waarde die bij mijn argument past is …
Tekst 1
Vapes roken op de school-wc
In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek
5 van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.
Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en
10 jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas. “We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers
15 die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes. Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor
20 jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.” Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en
25 sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen. Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de
30 verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.
bron: nos.nl van 6 juli 2022
Tekst 2
Uitstel smaakjesverbod e-sigaretten en vapes tot 1 januari 2024
Fabrikanten van vloeistoffen voor e-sigaretten en vapes krijgen drie maanden extra de tijd om hun producten aan te passen aan nieuwe regels. Daardoor zijn vloeistoffen met zoete of fruitige smaakjes nog tot
1 januari 2024 te koop. Oorspronkelijk zouden ze per 1 oktober 2023 verboden worden, maar staatssecretaris Maarten van Ooijen heeft tot uitstel besloten nadat er nieuwe informatie over de stoffen bekend was geworden. Daaruit blijkt dat mogelijk vrijwel geen enkele vloeistof aan de nieuwe regels voldoet en Van Ooijen wil de fabrikanten de kans geven hun producten aan te passen. Volgens de regels die per 1 januari 2024 gaan gelden mogen er alleen nog e-sigaretten op de markt zijn met een tabakssmaak. Dat moet ze onaantrekkelijker maken voor jongeren om te beginnen met roken. Maar ze moeten wel beschikbaar blijven als hulpmiddel voor rokers die willen stoppen. KWF Kankerbestrijding, de Hartstichting en het Longfonds zijn niet blij met het uitstel. “We zien in de maatschappij steeds meer jongeren vapen. We kennen zelfs voorbeelden van basisschoolkinderen”, zegt Annebel Schipper, woordvoerder van KWF Kankerbestrijding. “Door het uitstel wordt weer een nieuwe groep kinderen nicotineverslaafd en komen we niet dichter bij de Rookvrije Generatie, waar ook staatssecretaris Van Ooijen voor pleit.”
bron: nos.nl van 26 juni 2023
afbeelding 1
GROTE ZORGEN OVER E-SIGARET NA DODEN IN AMERIKA… Grote risico’s voor vapende jongeren, Trimbos-instituut slaat alarm … DUS DIT IS ZO’N E-SIGARET. WAAR STAAT DIE ‘E’ EIGENLIJK VOOR? Dus dit is zo’n E-sigaret. EXTRA DODELIJK… Waar staat die E eigenlijk voor? Extra dodelijk …
bron: lokocartoons.nl
toelichting Het Trimbos-instituut is een onafhankelijk kennisinstituut voor mentale gezondheid, over het gebruik van alcohol, tabak en drugs en over gamen, digitale balans en gokken.
Tekst 3
Artsen op TikTok tegen vapevideo’s voor jongeren
Zo’n 50 bekende artsen zijn samen een TikTok-account begonnen, waar ze alarm slaan over vapende jongeren. Ze willen dat bekende tiktokkers stoppen met het roken van e-sigaretten in hun video’s.
Via hun TikTok-account willen de artsen in gesprek met een aantal
5 bekende Nederlandse influencers die vapend op TikTok staan. ‘We slaan alarm om te voorkomen dat we jullie later in ons spreekuur zien’, laten ze weten. ‘Vapen leidt tot verslaving en ziekte.’
Ook ic-arts Diederik Gommers laat zich zien in een van de TikTok-video’s. ‘Het laten zien van vapes inspireert anderen om ook te vapen.’
10 Daar is longarts Wanda de Kanter, voorzitter van actiegroep Rookpreventie Jeugd, het mee eens. Ze normaliseren zo het vapen en maken het onderdeel van een bepaalde lifestyle, vindt ze.
De artsen willen dat de TikTok-gebruikers hun filmpjes met de vapes verwijderen. Als ze hun doel bereiken, gaan ze weer van TikTok af.
bron: trajectum.hu.nl van 20 maart 2023
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Erratum op bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Voorbeelden van juiste antwoorden: Ja, ik vind dat TikTok-influencers mogen vapen in hun video’s.
- Mijn argument hiervoor is dat influencers op hun eigen TikTok-account moeten kunnen doen wat zij willen. Het is niet verboden dat zij zelf vapen. / dat de jongeren die naar de TikTok-account van influencers kijken, zelf bepalen of zij wel of niet gaan vapen.
- De waarde die bij mijn argument past is: vrijheid / eigen verantwoordelijkheid. of Nee, ik vind dat TikTok-influencers niet mogen vapen in hun video’s.
- Mijn argument hiervoor is dat influencers minderjarige jongeren niet mogen aanzetten tot ongezond gedrag.
- De waarde die bij mijn argument past is: gezondheid.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Maatschappijkunde 2025, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2025/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-1127-a-25-1-o
Andere examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1 (op examenblad.nl)
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 loopt tot vraag 42. Van 39 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (14), criminaliteit (14) en media (5).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2025/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-1127-a-25-1-c).
Hoe oefen ik met het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.