Eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Criminaliteit en rechtsstaat, Politiek en beleid, Analyse maatschappelijk vraagstuk: cybercrime.

Kort antwoord

Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1 telt 41 vragen. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (18), criminaliteit (16) en media (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Parlementaire democratie14-27, 36, 38-39, 4118
Criminaliteit1-6, 8-10, 12-13, 28-31, 3516
Media32-34, 374
Rechtsstaat7, 11, 403

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over criminaliteit (39% van de vragen, gemiddeld 33%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.

Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 1

1671 mensen opgepakt na anonieme tips in 2016

Zo’n 16.900 meldingen die in 2016 zijn gedaan bij Meld Misdaad Anoniem, zijn doorgespeeld naar de politie. Dankzij deze anonieme tips konden 1671 verdachten worden aangehouden en ruim 1100 misdrijven worden opgelost.

naar: www.telegraaf.nl van 7 februari 2017

Lees tekst 1.

Vraag 1 1 punt

Voor welke taak van de politie zijn de anonieme tips in tekst 1 van belang geweest?

  1. A dienstverlening
  2. B handhaving openbare orde
  3. C opsporing
  4. D preventie
Tekst 1

Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit

5 de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden

10 ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om

15 bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om

20 de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap.

25 Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 2 1 punt

Waarvan is sprake bij het geven van een anonieme tip?

  1. A eigenrichting
  2. B klassenjustitie
  3. C rechtsregel
  4. D sociale controle
Tekst 1

Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit

5 de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden

10 ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om

15 bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om

20 de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap.

25 Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Bekijk het antwoord

Antwoord: D

tekst 2

Deventer stelt noodverordening in rond wedstrijd

… heeft een noodverordening afgekondigd rond de voetbalwedstrijd Go Ahead Eagles - Ajax, die zondag wordt gespeeld. Er zijn volgens de gemeente signalen dat een groot aantal supporters van Ajax zonder kaartjes naar de wedstrijd komt, of al eerder dan zondagmiddag naar Deventer afreist. De politie heeft aangegeven dat zij daardoor de veiligheid in de stad niet kan garanderen.

naar: www.rtvoost.nl van 27 augustus 2016

Vraag 3 1 punt

Wat moet er op de puntjes in tekst 2 worden ingevuld?

  1. A De burgemeester van Deventer
  2. B De gemeenteraad van Deventer
  3. C De officier van justitie in Deventer
  4. D De politie in Deventer
  5. E De rechtbank in Deventer
  6. F Het college van B en W van Deventer
Tekst 2

Afleveringen van programma Opgelicht?! over cybercrime

Opgelicht?! Cybercrime duikt in drie speciale afleveringen onder in de wereld van de cybercrime. Van ID-fraude tot ransomware, en van Microsoft-scam tot phishing. Opgelicht?! Cybercrime speurt cybercriminelen op en ontmaskert ze. En laat zien hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze sterk toenemende vorm van criminaliteit.

naar: www.npo.nl van 13 december 2016

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 4 3 punten

Jongeren tot achttien jaar kunnen een HALT-afdoening krijgen. Leg uit met een voorbeeld van een HALT-afdoening waarom een HALT-afdoening zowel een preventieve als een repressieve werking heeft. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een voorbeeld van een HALT-afdoening is … Dit heeft een preventieve werking, omdat … Dit heeft een repressieve werking, omdat …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Dit heeft een preventieve werking, omdat (een van de volgende): (1p)
    • als jongeren weten dat ze een leeropdracht/leerstraf/werkopdracht/werkstraf kunnen krijgen, dan zullen ze zich minder snel schuldig maken aan een strafbaar feit.
    • met een leeropdracht/leerstraf/werkopdracht/werkstraf geprobeerd wordt om te voorkomen dat jongeren doorgaan met hun strafbare gedrag / om te voorkomen dat het gedrag van jongeren van kwaad tot erger wordt.
    • (de bedoeling van de leeropdracht/leerstraf/werkopdracht/werkstraf is dat) jongeren door middel van de leeropdracht/leerstraf/werkopdracht/werkstraf leren dat hun strafbare gedrag niet goed is en zij het in het vervolg niet meer doen.

Opmerking Wanneer als voorbeeld een concreet voorbeeld van een HALT-afdoening is genoemd (bijvoorbeeld het schoonmaken van muren die vol met graffiti zitten) mag dit ook goed gerekend worden.

Vraag 5 2 punten

Strafbaar gedrag kan onder andere staan in: a de Opiumwet b de Wegenverkeerswet c de Wet op de economische delicten d het Wetboek van Strafrecht Hieronder staan vier strafbare feiten.

1 joyriding

2 openbare dronkenschap

3 rijden onder invloed

4 xtc-productie Geef van elk strafbaar feit aan in welke wet of wetboek het strafbare feit staat. Let op: niet elke wet of wetboek hoeft in je antwoord voor te komen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.

1 Joyriding staat in …

2 Openbare dronkenschap staat in …

3 Rijden onder invloed staat in …

4 Xtc-productie staat in …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • 1 Joyriding staat in b / de Wegenverkeerswet. 2 Openbare dronkenschap staat in d / het Wetboek van Strafrecht. 3 Rijden onder invloed staat in b / de Wegenverkeerswet. 4 Xtc-productie staat in a / de Opiumwet. indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)

tekst 3

In steden meer risico om slachtoffer te worden van criminaliteit

Over het algemeen vindt er op het platteland veel minder criminaliteit plaats dan in stedelijke regio’s. Mensen in steden lopen meer risico slachtoffer te worden van criminaliteit. Een reden die gegeven wordt, is dat het in de stad voor criminelen makkelijker is om zich te verbergen.

Vraag 6 2 punten

Er zijn verschillende maatschappelijke verklaringen voor criminaliteit. Een verklaring is bijvoorbeeld ‘de gelegenheid maakt de dief’. Leg uit welke andere maatschappelijke verklaring op basis van tekst 3 te geven is voor het feit dat in steden meer criminaliteit plaatsvindt dan op het platteland. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Verklaring: … , want …

Tekst 3

Marleen Weulen Kranenbarg is criminoloog, gespecialiseerd in cybercriminelen. In haar promotieonderzoek vergelijkt ze online criminelen met hun offline variant. “Er is zo goed als niets bekend over daders van cybercriminaliteit. Tijdens mijn studie ontdekte ik dat bijvoorbeeld hackers totaal niet voldoen aan het profiel van de “standaard” crimineel, namelijk een laag opgeleid, impulsief persoon met een ongestructureerd leven en weinig bindingen.” Maar ook het beeld van de cybercrimineel

  • een slimme, puisterige jongen die in zijn eentje dagenlang op zolder achter zijn computer zit
  • is niet correct. “Je hebt lang niet altijd meer veel computerkennis nodig om cyberdelicten te kunnen plegen”, zegt Weulen Kranenbarg.

naar: Hypothese van december 2015

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Verklaring: er is een verband tussen criminaliteit en het ongestraft laten van delicten / tussen criminaliteit en de pak- en strafkans, (1p)

tekst 4

Boeven vangen per verkeerscontrole?

Een verkeerscontrole houden als je criminaliteit vermoedt? Het gerechtshof zei nee, de hoogste rechter oordeelt anders. De politie mag doorgaan met de opsporing van criminelen door middel van de ‘dynamische verkeerscontrole’. Dat heeft … dinsdag bepaald. Het gerechtshof had in december 2015 de bestuurder van een auto met daarin één kilo wiet1) vrijgesproken, omdat de aanhouding bij deze verkeerscontrole volgens het hof niet terecht was.

noot 1 wiet = een soort softdrug

naar: www.nrc.nl van 2 november 2016

Vraag 7 1 punt

Welke rechterlijke instantie moet op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld?

Tekst 4

Over Alert Online

Op het werk, op school, thuis of onderweg. Met onze telefoon, tablet of computer. Gelukkig zijn we ons er ook steeds meer van bewust dat dit risico’s met zich meebrengt. Maar weten we ook wat we kunnen doen om risico’s te voorkomen? Continu bewustzijn over online veiligheid is een

5 aandachtspunt, maar daarmee zijn we er nog niet. We moeten ook weten wat we kunnen doen en hoe dat moet. Daarom vraagt de campagne Alert Online één keer per jaar, twee weken lang, aandacht voor online veiligheid. Alert Online heeft als doel het vergroten van de kennis over en bewustwording rond online veiligheid en

10 het stimuleren van mensen om daarnaar te handelen door maatregelen te nemen. Onze economie en samenleving moeten beschermd worden tegen online gevaren. Een zwakke cybersecurity1) heeft namelijk mogelijk grote financiële en maatschappelijke gevolgen. Kennis en kunde leiden niet

15 direct tot veilig internetgedrag. Daar is echte gedragsverandering voor nodig.

Deze website www.alertonline.nl is het centrale punt in de Alert Online- campagne.

noot 1 cybersecurity = digitale veiligheid, internetveiligheid

naar: www.alertonline.nl van 1 maart 2017

tabel 1

Gegevens over slachtofferschap hacken, afkomstig uit de Veiligheidsmonitor

Slachtofferschap hacken - naar delictsoort, bevolking van 15 jaar en ouder Hacken totaal

Ingebroken op computer

Ingebroken op e-mailacount

Ingebroken op website/ profielsite

Anders

0 1 2 3 4 5 6 7 % slachtoffers

Legenda: 2012 2013 2014

Toelichting: In de tabel staat hoeveel procent van de Nederlandse bevolking aangaf slachtoffer te zijn geweest van hacken. In 2014 werd bijvoorbeeld 5,2 procent van de Nederlandse bevolking hiermee geconfronteerd. Dit zijn ruim 700 duizend personen.

bron: CBS / veiligheidsmonitor (opvolger van de Politiemonitor)

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • de Hoge Raad (1)

tekst 5

Twitterbericht van de politieke partij DENK

DENK@DenkNL #DENK is voor een #Contacttaakstraf zodat mensen die discrimineren, moeten praten met en leren van hun slachtoffer. #Pauw

naar: www.twitter.com van 6 oktober 2016

Lees tekst 5.

Vraag 8 1 punt

Op welk doel van straffen legt de politieke partij DENK de nadruk met deze straf?

  1. A afschrikking
  2. B beveiliging van de maatschappij
  3. C resocialisatie
  4. D voorkomen van eigenrichting
Tekst 5

Forse kritiek op hackbevoegdheid politie

Tijdens een gesprek in de Tweede Kamer vanmorgen klonk forse kritiek op de hackbevoegdheid van de politie. De voorgestelde wet gaat veel te ver, vinden meerdere deskundigen die door de Tweede Kamer waren uitgenodigd om hun mening te geven over het voorstel van het kabinet. Het kabinet wil dat de politie op afstand computers, telefoons en andere apparatuur kan hacken.

De Nederlandse Orde van Advocaten is kritisch: volgens een woordvoerder van die organisatie kan de politie straks veel te makkelijk hacken. “Mijn pacemaker1) kan straks worden gehackt als ik mijn buurman een klap op zijn gezicht geef”, zegt hij.

Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is eveneens niet tevreden. Volgens jurist Ton Siedsma van die organisatie komt de politie “wel erg dicht op het menselijk lichaam”, nu steeds meer mensen draagbare elektronische apparatuur bij zich hebben.

Het Openbaar Ministerie en de politie, die ook mochten spreken in de Tweede Kamer, zijn het niet eens met de kritiek. Volgens Inge Philips, afdelingshoofd bij de politie, is het hacken van een telefoon of computer veel minder erg dan een huiszoeking. “Als we ergens binnenvallen, soms met honden erbij, en je zit met de familie op de bank, is dat geen fijne ervaring”, zegt Philips. “En dan zien we alles in een huis. Als we hacken, kunnen we dat veel beter afbakenen.”

Volgens Philips is het “zeer onwaarschijnlijk” dat de politie in computers van onschuldige burgers gaat kijken. “Er worden wel eens fouten gemaakt, want politiewerk blijft mensenwerk”, aldus Philips. “Maar dat betekent niet dat we gaan rondneuzen in computers. Dat willen we helemaal niet.”

noot 1 De pacemaker is een apparaatje dat ervoor zorgt dat het hart in het juiste ritme blijft kloppen.

naar: www.nos.nl van 11 februari 2016

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 9 2 punten

De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht gekomen voor de positie van het slachtoffer in het strafrecht. Hieronder staan vier beweringen over de positie van het slachtoffer in het strafrecht. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.

1 Slachtoffers hebben het recht om in de rechtszaal te spreken.

2 Slachtoffers hebben recht op slachtofferhulp.

3 Slachtoffers kunnen ondersteuning van de reclassering krijgen.

4 Slachtoffers kunnen via de officier van justitie vragen om een schadevergoeding. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1=… 2=… 3=… 4=…

Tekst 5

Forse kritiek op hackbevoegdheid politie

Tijdens een gesprek in de Tweede Kamer vanmorgen klonk forse kritiek op de hackbevoegdheid van de politie. De voorgestelde wet gaat veel te ver, vinden meerdere deskundigen die door de Tweede Kamer waren uitgenodigd om hun mening te geven over het voorstel van het kabinet. Het kabinet wil dat de politie op afstand computers, telefoons en andere apparatuur kan hacken.

De Nederlandse Orde van Advocaten is kritisch: volgens een woordvoerder van die organisatie kan de politie straks veel te makkelijk hacken. “Mijn pacemaker1) kan straks worden gehackt als ik mijn buurman een klap op zijn gezicht geef”, zegt hij.

Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is eveneens niet tevreden. Volgens jurist Ton Siedsma van die organisatie komt de politie “wel erg dicht op het menselijk lichaam”, nu steeds meer mensen draagbare elektronische apparatuur bij zich hebben.

Het Openbaar Ministerie en de politie, die ook mochten spreken in de Tweede Kamer, zijn het niet eens met de kritiek. Volgens Inge Philips, afdelingshoofd bij de politie, is het hacken van een telefoon of computer veel minder erg dan een huiszoeking. “Als we ergens binnenvallen, soms met honden erbij, en je zit met de familie op de bank, is dat geen fijne ervaring”, zegt Philips. “En dan zien we alles in een huis. Als we hacken, kunnen we dat veel beter afbakenen.”

Volgens Philips is het “zeer onwaarschijnlijk” dat de politie in computers van onschuldige burgers gaat kijken. “Er worden wel eens fouten gemaakt, want politiewerk blijft mensenwerk”, aldus Philips. “Maar dat betekent niet dat we gaan rondneuzen in computers. Dat willen we helemaal niet.”

noot 1 De pacemaker is een apparaatje dat ervoor zorgt dat het hart in het juiste ritme blijft kloppen.

naar: www.nos.nl van 11 februari 2016

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • 1 = juist 2 = juist 3 = onjuist 4 = juist indien vier antwoorden goed (2) indien drie of twee antwoorden goed (1) indien minder dan twee antwoorden goed (0) (2)

tekst 6

Strengere regels voor drones1)

De overheid stelt een aantal strengere regels in voor drone-eigenaren die hun toestel professioneel gebruiken: drones mogen minder hoog en minder ver van de bestuurder af, en moeten ver van vliegzones als Schiphol blijven. De regels komen na een incident bij Schiphol, waar een drone vlak langs een landend vliegtuig vloog. De voorzitter van de vereniging van professionele dronevliegers betwijfelt of strenge regels de gevaren van drones zullen wegnemen.

noot 1 drone = op afstand bestuurd, onbemand vliegtuig

naar: www.deingenieur.nl van 2 juni 2016

Lees tekst 6.

Vraag 10 1 punt

Normen komen voort uit waarden. Uit welke waarde komen de strengere regels in tekst 6 voort? Let op: formuleer je antwoord als een waarde.

Tekst 6

Meer mogelijkheden aanpak computercriminaliteit

De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie krijgt in de Tweede Kamer steun voor het wetsvoorstel voor het vergroten van de politiebevoegdheden bij het bestrijden van computercriminaliteit. Maar er zijn ook kritische geluiden: wordt het internet er echt veiliger door?

5 Het hacken van apparaten van verdachten door de politie roept veel vragen en discussie op. Een aantal woordvoerders van politieke partijen benadrukt het belang van het uitbreiden van de digitale opsporingsbevoegdheden.

  • Mevrouw Tellegen …(1)…: die opsporingsbevoegdheden zijn nodig

10 om burgers en bedrijven te beschermen tegen cybercriminaliteit.

Niet alle woordvoerders zijn positief over de uitbreiding van de digitale opsporingsmogelijkheden voor politie en justitie.

  • Mevrouw Van Tongeren …(2)…: we moeten niet te losjes omgaan met grondrechten zoals het briefgeheim.

15 De Tweede Kamer stemt 20 december 2016 over het wetsvoorstel en de ingediende moties.

naar: www.tweedekamer.nl van 13 december 2016

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Opmerking Geen scorepunt toekennen voor een omschrijving van de waarde of een formulering als een norm/rechtsregel.

tekst 7

Boete voor weigeren homoseksuele stagiair

De eigenaar van een tuincentrum die vorig jaar een stagiair weigerde omdat hij homo is, is door de rechtbank in Leeuwarden veroordeeld tot een boete van 1.600 euro, waarvan 800 euro voorwaardelijk. De rechtbank acht bewezen dat de christelijke eigenaar de stagiair weigerde vanwege zijn geaardheid. “Wij hebben iets gezien op je Facebookpagina, en dat is je seksuele geaardheid en vooral het uitleven van die geaardheid (je hebt een vriend). Dat je die geaardheid hebt is niet het punt, maar het uitleven daarvan wel. Wij zijn een christelijk bedrijf en voor ons is dit een punt waar we ons niet mee mogen verenigen”, schreef de eigenaar van het tuincentrum aan de geweigerde stagiair.

naar: www.volkskrant.nl van 25 april 2016

Lees tekst 7.

Vraag 11 2 punten

In deze zaak botsen twee grondrechten met elkaar. Leg uit welke twee grondrechten in deze zaak met elkaar botsen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. In deze zaak botsen … en … met elkaar, want uit tekst 7 blijkt …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • want uit tekst 7 blijkt (voorbeeld van een juist antwoord): (1) dat de eigenaar van het tuincentrum de homoseksuele stagiair weigerde op basis van zijn geloofsovertuiging en de rechter de eigenaar van het tuincentrum veroordeelde omdat hij de stagiair weigerde op basis van het uitleven van zijn geaardheid (en de stagiair dus niet gelijk behandelde/discrimineerde op basis van het uitleven van zijn geaardheid).

Opmerking Het grondrecht ‘vrijheid van meningsuiting’ mag niet goed gerekend worden.

Vraag 12 1 punt

De rechtbank heeft de eigenaar in tekst 7 veroordeeld tot een boete van 1.600 euro, waarvan 800 euro voorwaardelijk. Geef zo precies mogelijk aan wat deze straf betekent.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Opmerking Een antwoord waarin staat dat de boete aan het slachtoffer betaald moet worden, mag niet goed gerekend worden.

Vraag 13 1 punt

Een rechter kan hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen opleggen. Wat voor een soort straf of straffen heeft de rechter in tekst 7 gegeven?

  1. A een bijkomende straf
  2. B een hoofdstraf
  3. C een hoofdstraf en een bijkomende straf
  4. D een maatregel en een bijkomende straf

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Politiek en beleid

tekst 8

Huwelijk en gezin

Het huwelijk van man en vrouw is in alle tijden een vanzelfsprekende leefvorm geweest. Dat is begrijpelijk, want juist man en vrouw vullen elkaar in het huwelijk goed aan. De mogelijkheid van het zogeheten ‘homohuwelijk’ moet ongedaan gemaakt worden.

naar: de website van een politieke partij van maart 2017

Vraag 14 1 punt

Op de website van welke politieke partij stond tekst 8? op de website van

  1. A D66
  2. B de PvdA
  3. C de SGP
  4. D de SP
  5. E de VVD
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

afbeelding 1 afbeelding 2

Ahmed Aboutaleb, burgemeester Ankie Broekers-Knol, voorzitter van de Eerste Kamer

afbeelding 3 afbeelding 4

Margreet de Leeuw, wethouder in Marianne Thieme, fractievoorzitter Helmond in de Tweede Kamer

Vraag 15 1 punt

Afbeelding 1 tot en met 4 zijn afbeeldingen van politici. In juli 2017 hadden deze politici de functies die onder de afbeeldingen staan. Op een van de afbeeldingen staat een voorzitter van een dagelijks bestuur van een overheidsorgaan. Welke afbeelding is dit?

  1. A afbeelding 1
  2. B afbeelding 2
  3. C afbeelding 3
  4. D afbeelding 4

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

tekst 9

Milieubeleid

Vervuiling trekt zich niets aan van landsgrenzen. Daarom is de bestrijding van problemen zoals water- en luchtverontreiniging alleen mogelijk als landen samenwerken. In Europa wordt dan ook steeds meer samengewerkt op dit gebied. In 1972 stelde de Europese Commissie het eerste Milieu Actieprogramma op. Inmiddels wordt een belangrijk deel van de Nederlandse milieuwetgeving bepaald door Europese milieurichtlijnen. Een Europese aanpak van milieuproblemen ligt niet alleen voor de hand omdat veel van die problemen grensoverschrijdend zijn; het is ook in het belang van … . Als in één land veel strengere milieu-eisen zouden gelden dan in andere lidstaten, zouden bedrijven in dat ‘strenge’ land benadeeld worden ten opzichte van bedrijven in het buitenland.

naar: www.europa-nu.nl van 25 april 2017

Vraag 16 1 punt

Welk kenmerk van Europese samenwerking moet op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld?

  1. A het beschermen van de rechten van de consument
  2. B het bevorderen van vrij verkeer van goederen
  3. C het garanderen van eerlijke concurrentie
  4. D het verbeteren van stabiliteit en veiligheid in Europa

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 17 1 punt

Op welke wijze kan Nederland invloed uitoefenen op het Europese klimaatbeleid?

A De Nederlandse minister van Infrastructuur en Milieu overlegt en beslist samen met de milieu-ministers van andere lidstaten over

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Antwoord: A (1)

voorstellen van de Europese Commissie.

B De Nederlandse regering kan een Europees referendum indienen over het Europese klimaatbeleid.

C De Nederlandse regering kan gebruikmaken van het recht om een pleidooi te houden in de Europese Commissie.

D De verschillende Nederlandse ministers in de Europese Raad kunnen invloed uitoefenen op het klimaatbeleid van de Europese Commissie.

Voor de Tweede Kamerverkiezingen in maart 2017 konden mensen op www.stemwijzer.nl hun politieke voorkeur testen door 30 stellingen te beantwoorden. Bij elke stelling is te zien wat de verschillende politieke partijen van de stelling vinden. Vraag 18 gaat over een stelling uit deze stemwijzer.

Vraag 18 1 punt

Stelling: Ouderen die vinden dat hun leven voltooid is, moeten hulp kunnen krijgen om een einde aan hun leven te maken. Van welke politieke stroming zullen de partijen het oneens zijn met bovenstaande stelling?

  1. A de christendemocratische stroming
  2. B de liberale stroming
  3. C de sociaaldemocratische stroming

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 19 3 punten

Er zijn bijna verkiezingen in Nederland en twee vriendinnen hebben een gesprek hierover. Maaike zegt: “Als partijen in de regering zitten, doen de partijen nooit precies wat ze voor de verkiezingen zeiden te willen gaan doen.” Romy zegt: “Dat is logisch, want om te regeren moeten partijen compromissen sluiten.” Geef een uitleg die de bewering van Romy ondersteunt. Gebruik in je uitleg de volgende begrippen:

  • meerderheidskabinet
  • regeerakkoord
  • compromissen Let op: Maak in je uitleg ook duidelijk wat met deze begrippen bedoeld wordt. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Als partijen in de regering zitten, kunnen ze niet precies doen wat ze voor de verkiezingen zeiden te willen doen, want … (Gebruik in je uitleg de begrippen meerderheidskabinet, regeerakkoord en compromissen.)

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Als partijen in de regering zitten, kunnen ze niet precies doen wat ze voor de verkiezingen zeiden te willen doen, want de regering moet (bij voorkeur) de steun van de meerderheid in de Tweede Kamer hebben. Geen enkele partij heeft (in zijn eentje) de meerderheid en kan dus alleen regeren. Daarom proberen partijen na de verkiezingen samen tot die meerderheid in de Tweede Kamer te komen en een meerderheidskabinet te vormen (1)
  • Als partijen samen gaan regeren stellen ze samen een regeerakkoord op waarin staat wat ze de komende vier jaar / regeerperiode willen doen (1)
  • Om tot zo’n gezamenlijk regeerakkoord te komen, waar de/alle partijen het mee eens zijn, moeten ze compromissen sluiten. Dat betekent dat de partijen tot afspraken/overeenkomsten moeten komen, waarbij de partijen allemaal/allebei niet altijd/volledig hun zin krijgen, maar (geregeld) wat zullen moeten toegeven (1)

[tabel 1: zie het originele examen]

Uitslagen Tweede Kamerverkiezingen 2012 en 2017

partij aantal zetels aantal zetels verschil in 2012 in 2017 VVD 41 33 -8 PVV 15 20 +5 CDA 13 19 +6 D66 12 19 +7 GroenLinks 4 14 +10 SP 15 14 -1 PvdA 38 9 -29 ChristenUnie 5 5 0 Partij voor de Dieren 2 5 +3 50PLUS 2 4 +2 SGP 3 3 0 DENK - 3 +3

Forum voor Democratie - 2 +2

totaal 150 150

naar: www.parlement.com

Bekijk tabel 1.

Vraag 20 1 punt

In september 2012 en maart 2017 zijn er verkiezingen gehouden. In tabel 1 staan de samenstellingen van de Tweede Kamer na deze twee verkiezingen. Welke bewering naar aanleiding van tabel 1 is waar?

  1. A De partijen die tot de liberale stroming behoren, hebben bij de verkiezingen in 2017 samen 61 zetels behaald.
  2. B De sociaaldemocratische partijen hebben in 2017 samen meer zetels in de Tweede Kamer dan in 2012.
  3. C Na de verkiezingen in 2017 is de ecologische stroming beter vertegenwoordigd in de Tweede Kamer dan na de verkiezingen in

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

2012.

D Uit tabel 1 blijkt dat de meeste zwevende kiezers in 2017 op GroenLinks hebben gestemd.

tekst 10

Opdracht aan Edith Schippers

Kamervoorzitter Khadija Arib overhandigde … Edith Schippers op

28 maart 2017 haar opdracht. De opdracht bestaat eruit te onderzoeken of het mogelijk is om een stabiel kabinet te vormen met VVD, CDA, D66 en GroenLinks.

naar: www.tweedekamer.nl van 28 maart 2017

Vraag 21 1 punt

Wat moet op de puntjes in tekst 10 worden ingevuld?

  1. A formateur
  2. B fractievoorzitter
  3. C informateur
  4. D lijsttrekker

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

tekst 11

Droomcoalitie Roemer

Als het aan Emile Roemer van de SP ligt, wordt de coalitie na de verkiezingen zo links en rood mogelijk. “Als je het reëel beschouwt en je weet dat er meer partijen nodig zijn, dan zullen wij na de verkiezingen

  • en ik hoop dat we de kans krijgen
  • als eerste kijken naar partijen als …(1)… en …(2)... En als er meer nodig zijn, schuiven we meer op naar het midden. Dan kom je bij …(3)… en …(4)… uit.”

naar: www.metronieuws.nl van 22 februari 2017

Lees tekst 11.

Vraag 22 2 punten

Welke vier verschillende partijen moeten op de puntjes bij (1), (2), (3) en (4) worden ingevuld? Kies uit: CDA, D66, GroenLinks, PvdA, VVD, SGP. Let op: er blijven twee partijen over. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. bij (1): … bij (2): … bij (3): … bij (4): …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • bij (1) en (2): GroenLinks en de PvdA (De volgorde maakt niet uit.) bij (3) en (4): CDA en D66 (De volgorde maakt niet uit.) indien vier partijen op de juiste plaats (2) indien drie of twee partijen op de juiste plaats (1) indien minder dan twee partijen op de juiste plaats (0) (2)

tekst 12

Lachgas wordt niet strafbaar gesteld

Eind 2015 stelde het Tweede Kamerlid Volp van de PvdA vragen over het gebruik van lachgas als partydrug bij minderjarigen. In antwoord op een van deze vragen schrijft de minister van Veiligheid en Justitie, dat het niet wenselijk is het gebruik van lachgas strafbaar te stellen.

Vraag 23 1 punt

Van welke taak van het parlement heeft de PvdA in tekst 12 gebruikgemaakt?

  1. A van de controlerende taak
  2. B van de rechterlijke taak
  3. C van de uitvoerende taak
  4. D van de wetgevende taak

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 24 2 punten

Het parlement heeft verschillende rechten om zijn taken uit te voeren. In tekst 12 heeft de PvdA gebruikgemaakt van het recht op het stellen van vragen. Noem twee andere rechten waarvan de PvdA gebruik kan maken als de PvdA zou willen dat er wel een verbod op het gebruik van lachgas moet komen.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Ook goed rekenen: het recht om een debat aan te vragen

tekst 13

Een deel van een brief aan de gemeenteraad van Den Haag

Geachte dames en heren van de gemeenteraad van Den Haag,

Hierbij maken wij namens de omwonenden bezwaar tegen de gang van zaken rond de plaatsing van de windturbine in de Vlietzone.

De omwonenden zijn ernstig gedupeerd door de enorme invloed van de windturbine op hun leefomgeving. Het uitzicht en woongenot zijn sterk verminderd en de waarde (en eventuele verkoopbaarheid) van hun woning is sterk gedaald. De omwonenden ondervinden hinder en schade van de windturbine. Daarom willen de omwonenden dat de gemeenteraad zo snel mogelijk actie onderneemt om deze windturbine naar elders te verplaatsen.

Met vriendelijke groeten,

Bewonersgroep Windturbine Vlietzone

naar: windturbinevlietzone.nl

Lees tekst 13.

Vraag 25 2 punten

De Bewonersgroep Windturbine Vlietzone is een belangengroep. Een kenmerk van belangengroepen is dat ze bepaalde belangen nastreven. Noem een ander kenmerk van belangengroepen en geef aan waarom uit tekst 13 blijkt dat de bewonersgroep daaraan voldoet. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk: … De bewonersgroep voldoet daaraan, want uit tekst 13 blijkt …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Kenmerk: Een belangengroep oefent druk uit op de politieke besluitvorming / probeert de politieke besluitvorming te beïnvloeden (1)
  • De bewonersgroep voldoet daaraan, want uit tekst 13 blijkt dat de groep een brief heeft geschreven aan de gemeenteraad van Den Haag waarin zij de gemeenteraad vraagt actie te ondernemen (om de windturbine te verwijderen/verplaatsen) (1)

Vraag 26 2 punten

Elke gemeente heeft een college van burgemeester en wethouders (B en W). Hieronder staan vier beweringen over het college van B en W. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.

1 De leden van het college van B en W houden zich bezig met de voorbereiding van plannen waarover de gemeenteraad een besluit moet nemen.

2 De leden van het college van B en W zijn ook lid van de gemeenteraad.

3 Het college van B en W controleert de gemeenteraad.

4 Het college van B en W voert de besluiten van de gemeenteraad uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1=… 2=… 3=… 4=…

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • 1 = juist 2 = onjuist 3 = onjuist 4 = juist indien vier antwoorden goed (2) indien drie of twee antwoorden goed (1) indien minder dan twee antwoorden goed (0) (2)

Vraag 27 1 punt

Nederland is een constitutionele monarchie. Dat betekent onder andere dat Nederland een koning als staatshoofd heeft. Welk van de onderstaande uitspraken over de koning in Nederland is juist?

  1. A De koning heeft samen met de ministers de ministeriële verantwoordelijkheid voor het overheidsbeleid.
  2. B De koning is lid van de regering, maar de ministers zijn verantwoordelijk voor zijn daden en uitspraken.
  3. C De koning mag de grondwet overtreden, want hij is onschendbaar.
  4. D Volgens de grondwet benoemt de koning de ministers en deze zijn hem daarom verantwoording schuldig.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Analyse maatschappelijk vraagstuk: cybercrime

Bij de beantwoording van de vragen 28 tot en met 41 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 6 en tabel 1 van het bronnenboekje.

Inleiding Cybercrime is criminaliteit met ICT als middel én doelwit. Je hoeft geen computer of internetaansluiting te hebben om er slachtoffer van te worden. De meeste telefoons en bankpassen bevatten bijvoorbeeld computerchips, die kunnen worden misbruikt door criminelen. Voorbeelden van cybercrime zijn het ‘gijzelen’ van gegevens op een computer (ransomware), via vervalste websites of e-mails gegevens van mensen krijgen (phishing), het kopiëren van de chip op een bankpas (skimming) en het zonder toestemming binnendringen in de computer van een ander (hacken).

Lees tekst 1.

Vraag 28 1 punt

Een maatschappelijk vraagstuk kun je vanuit verschillende invalshoeken bekijken. In welk citaat uit tekst 1 is de veranderings- en vergelijkende invalshoek te herkennen?

  1. A “Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord” (r. 3-4)
  2. B “Het virus gijzelt je computer door bestanden ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald.” (r. 9-10)
  3. C “In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.” (r. 11-12)
  4. D “Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016.” (r. 22-23)
Tekst 1

Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit

5 de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden

10 ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om

15 bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om

20 de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap.

25 Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Lees tekst 2 en zie tekst 1.

Vraag 29 4 punten

Cybercrime is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Eén kenmerk is dat het gaat om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden. Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk en geef voor elk kenmerk aan waarom uit tekst 1 en/of 2 blijkt dat dit kenmerk van toepassing is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk 1: … Dit blijkt uit tekst … (vul tekstnummer in), want … Kenmerk 2: … Dit blijkt uit tekst … (vul tekstnummer in), want …

Tekst 1

Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit

5 de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden

10 ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om

15 bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om

20 de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap.

25 Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Tekst 2

Afleveringen van programma Opgelicht?! over cybercrime

Opgelicht?! Cybercrime duikt in drie speciale afleveringen onder in de wereld van de cybercrime. Van ID-fraude tot ransomware, en van Microsoft-scam tot phishing. Opgelicht?! Cybercrime speurt cybercriminelen op en ontmaskert ze. En laat zien hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze sterk toenemende vorm van criminaliteit.

naar: www.npo.nl van 13 december 2016

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Kenmerk: Het gaat om een probleem dat door gezamenlijke actie of door de politiek kan worden opgelost. Dit blijkt uit tekst 1, want (één van de volgende): − de overheid/politiek heeft (mede) het initiatief genomen tot de campagne Alert Online die als doel heeft de bewustwording en kennis van burgers (en bedrijven) over cybercrime te vergroten / veilig gedrag op internet te stimuleren. (Dit is een manier waarop de overheid/politiek cybercrime probeert aan te pakken / op te lossen.) − de campagne Alert Online is een gezamenlijk initiatief van overheid, bedrijfsleven en onderwijs / tweehonderd partijen die zich inzetten (om de bewustwording en kennis over cybercrime en digitaal veilig gedrag te stimuleren). Kenmerk: Het vraagstuk krijgt de aandacht van de media. Dit blijkt uit tekst 2, want het programma Opgelicht?! Cybercrime besteedt drie speciale afleveringen aan cybercrime. Ook goed rekenen: Dit blijkt uit tekst 1, want aan het onderwerp cybercrime wordt aandacht besteed op het internet / de website van de rijksoverheid. per juist kenmerk (1) per juiste bijpassende tekstverwijzing met uitleg (1) (4)

Lees tekst 3.

Vraag 30 1 punt

Welk verschijnsel komt aan de orde in tekst 3?

  1. A manipulatie
  2. B pluriformiteit
  3. C sociale mobiliteit
  4. D stereotypering
  5. E witteboordencriminaliteit
Tekst 1

Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit

5 de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden

10 ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om

15 bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om

20 de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap.

25 Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Tekst 2

Afleveringen van programma Opgelicht?! over cybercrime

Opgelicht?! Cybercrime duikt in drie speciale afleveringen onder in de wereld van de cybercrime. Van ID-fraude tot ransomware, en van Microsoft-scam tot phishing. Opgelicht?! Cybercrime speurt cybercriminelen op en ontmaskert ze. En laat zien hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze sterk toenemende vorm van criminaliteit.

naar: www.npo.nl van 13 december 2016

Tekst 3

Marleen Weulen Kranenbarg is criminoloog, gespecialiseerd in cybercriminelen. In haar promotieonderzoek vergelijkt ze online criminelen met hun offline variant. “Er is zo goed als niets bekend over daders van cybercriminaliteit. Tijdens mijn studie ontdekte ik dat bijvoorbeeld hackers totaal niet voldoen aan het profiel van de “standaard” crimineel, namelijk een laag opgeleid, impulsief persoon met een ongestructureerd leven en weinig bindingen.” Maar ook het beeld van de cybercrimineel

  • een slimme, puisterige jongen die in zijn eentje dagenlang op zolder achter zijn computer zit
  • is niet correct. “Je hebt lang niet altijd meer veel computerkennis nodig om cyberdelicten te kunnen plegen”, zegt Weulen Kranenbarg.

naar: Hypothese van december 2015

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Zie tekst 3.

Vraag 31 1 punt

Vanuit welke invalshoek heeft Marleen Weulen Kranenbarg zich voor haar onderzoek beziggehouden met cybercrime?

  1. A vanuit de politiek-juridische invalshoek
  2. B vanuit de sociaal-culturele invalshoek
  3. C vanuit de sociaal-economische invalshoek
  4. D vanuit de veranderings- en vergelijkende invalshoek
Tekst 1

Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit

5 de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden

10 ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om

15 bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om

20 de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap.

25 Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Tekst 2

Afleveringen van programma Opgelicht?! over cybercrime

Opgelicht?! Cybercrime duikt in drie speciale afleveringen onder in de wereld van de cybercrime. Van ID-fraude tot ransomware, en van Microsoft-scam tot phishing. Opgelicht?! Cybercrime speurt cybercriminelen op en ontmaskert ze. En laat zien hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze sterk toenemende vorm van criminaliteit.

naar: www.npo.nl van 13 december 2016

Tekst 3

Marleen Weulen Kranenbarg is criminoloog, gespecialiseerd in cybercriminelen. In haar promotieonderzoek vergelijkt ze online criminelen met hun offline variant. “Er is zo goed als niets bekend over daders van cybercriminaliteit. Tijdens mijn studie ontdekte ik dat bijvoorbeeld hackers totaal niet voldoen aan het profiel van de “standaard” crimineel, namelijk een laag opgeleid, impulsief persoon met een ongestructureerd leven en weinig bindingen.” Maar ook het beeld van de cybercrimineel

  • een slimme, puisterige jongen die in zijn eentje dagenlang op zolder achter zijn computer zit
  • is niet correct. “Je hebt lang niet altijd meer veel computerkennis nodig om cyberdelicten te kunnen plegen”, zegt Weulen Kranenbarg.

naar: Hypothese van december 2015

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Lees tekst 4.

Vraag 32 1 punt

Massamedia hebben verschillende functies. Waarom heeft de website www.alertonline.nl een socialiserende functie? omdat

  1. A de website laat zien dat cybercrime een groot sociaal probleem is
  2. B de website een initiatief is van onder andere de overheid
  3. C de website veilig internetgedrag stimuleert
  4. D de website voor iedereen bedoeld en toegankelijk is
Tekst 1

Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit

5 de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden

10 ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om

15 bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om

20 de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap.

25 Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Tekst 2

Afleveringen van programma Opgelicht?! over cybercrime

Opgelicht?! Cybercrime duikt in drie speciale afleveringen onder in de wereld van de cybercrime. Van ID-fraude tot ransomware, en van Microsoft-scam tot phishing. Opgelicht?! Cybercrime speurt cybercriminelen op en ontmaskert ze. En laat zien hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze sterk toenemende vorm van criminaliteit.

naar: www.npo.nl van 13 december 2016

Tekst 3

Marleen Weulen Kranenbarg is criminoloog, gespecialiseerd in cybercriminelen. In haar promotieonderzoek vergelijkt ze online criminelen met hun offline variant. “Er is zo goed als niets bekend over daders van cybercriminaliteit. Tijdens mijn studie ontdekte ik dat bijvoorbeeld hackers totaal niet voldoen aan het profiel van de “standaard” crimineel, namelijk een laag opgeleid, impulsief persoon met een ongestructureerd leven en weinig bindingen.” Maar ook het beeld van de cybercrimineel

  • een slimme, puisterige jongen die in zijn eentje dagenlang op zolder achter zijn computer zit
  • is niet correct. “Je hebt lang niet altijd meer veel computerkennis nodig om cyberdelicten te kunnen plegen”, zegt Weulen Kranenbarg.

naar: Hypothese van december 2015

Tekst 4

Over Alert Online

Op het werk, op school, thuis of onderweg. Met onze telefoon, tablet of computer. Gelukkig zijn we ons er ook steeds meer van bewust dat dit risico’s met zich meebrengt. Maar weten we ook wat we kunnen doen om risico’s te voorkomen? Continu bewustzijn over online veiligheid is een

5 aandachtspunt, maar daarmee zijn we er nog niet. We moeten ook weten wat we kunnen doen en hoe dat moet. Daarom vraagt de campagne Alert Online één keer per jaar, twee weken lang, aandacht voor online veiligheid. Alert Online heeft als doel het vergroten van de kennis over en bewustwording rond online veiligheid en

10 het stimuleren van mensen om daarnaar te handelen door maatregelen te nemen. Onze economie en samenleving moeten beschermd worden tegen online gevaren. Een zwakke cybersecurity1) heeft namelijk mogelijk grote financiële en maatschappelijke gevolgen. Kennis en kunde leiden niet

15 direct tot veilig internetgedrag. Daar is echte gedragsverandering voor nodig.

Deze website www.alertonline.nl is het centrale punt in de Alert Online- campagne.

noot 1 cybersecurity = digitale veiligheid, internetveiligheid

naar: www.alertonline.nl van 1 maart 2017

tabel 1

Gegevens over slachtofferschap hacken, afkomstig uit de Veiligheidsmonitor

Slachtofferschap hacken - naar delictsoort, bevolking van 15 jaar en ouder Hacken totaal

Ingebroken op computer

Ingebroken op e-mailacount

Ingebroken op website/ profielsite

Anders

0 1 2 3 4 5 6 7 % slachtoffers

Legenda: 2012 2013 2014

Toelichting: In de tabel staat hoeveel procent van de Nederlandse bevolking aangaf slachtoffer te zijn geweest van hacken. In 2014 werd bijvoorbeeld 5,2 procent van de Nederlandse bevolking hiermee geconfronteerd. Dit zijn ruim 700 duizend personen.

bron: CBS / veiligheidsmonitor (opvolger van de Politiemonitor)

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Zie tekst 4.

Vraag 33 1 punt

Behalve de socialiserende functie vervult Alert Online volgens tekst 4 nog een andere functie van de massamedia. Leg uit welke andere functie Alert Online volgens tekst 4 nog meer vervult. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De ... functie, want …

Tekst 1

Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit

5 de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden

10 ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om

15 bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om

20 de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap.

25 Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Tekst 2

Afleveringen van programma Opgelicht?! over cybercrime

Opgelicht?! Cybercrime duikt in drie speciale afleveringen onder in de wereld van de cybercrime. Van ID-fraude tot ransomware, en van Microsoft-scam tot phishing. Opgelicht?! Cybercrime speurt cybercriminelen op en ontmaskert ze. En laat zien hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze sterk toenemende vorm van criminaliteit.

naar: www.npo.nl van 13 december 2016

Tekst 3

Marleen Weulen Kranenbarg is criminoloog, gespecialiseerd in cybercriminelen. In haar promotieonderzoek vergelijkt ze online criminelen met hun offline variant. “Er is zo goed als niets bekend over daders van cybercriminaliteit. Tijdens mijn studie ontdekte ik dat bijvoorbeeld hackers totaal niet voldoen aan het profiel van de “standaard” crimineel, namelijk een laag opgeleid, impulsief persoon met een ongestructureerd leven en weinig bindingen.” Maar ook het beeld van de cybercrimineel

  • een slimme, puisterige jongen die in zijn eentje dagenlang op zolder achter zijn computer zit
  • is niet correct. “Je hebt lang niet altijd meer veel computerkennis nodig om cyberdelicten te kunnen plegen”, zegt Weulen Kranenbarg.

naar: Hypothese van december 2015

Tekst 4

Over Alert Online

Op het werk, op school, thuis of onderweg. Met onze telefoon, tablet of computer. Gelukkig zijn we ons er ook steeds meer van bewust dat dit risico’s met zich meebrengt. Maar weten we ook wat we kunnen doen om risico’s te voorkomen? Continu bewustzijn over online veiligheid is een

5 aandachtspunt, maar daarmee zijn we er nog niet. We moeten ook weten wat we kunnen doen en hoe dat moet. Daarom vraagt de campagne Alert Online één keer per jaar, twee weken lang, aandacht voor online veiligheid. Alert Online heeft als doel het vergroten van de kennis over en bewustwording rond online veiligheid en

10 het stimuleren van mensen om daarnaar te handelen door maatregelen te nemen. Onze economie en samenleving moeten beschermd worden tegen online gevaren. Een zwakke cybersecurity1) heeft namelijk mogelijk grote financiële en maatschappelijke gevolgen. Kennis en kunde leiden niet

15 direct tot veilig internetgedrag. Daar is echte gedragsverandering voor nodig.

Deze website www.alertonline.nl is het centrale punt in de Alert Online- campagne.

noot 1 cybersecurity = digitale veiligheid, internetveiligheid

naar: www.alertonline.nl van 1 maart 2017

tabel 1

Gegevens over slachtofferschap hacken, afkomstig uit de Veiligheidsmonitor

Slachtofferschap hacken - naar delictsoort, bevolking van 15 jaar en ouder Hacken totaal

Ingebroken op computer

Ingebroken op e-mailacount

Ingebroken op website/ profielsite

Anders

0 1 2 3 4 5 6 7 % slachtoffers

Legenda: 2012 2013 2014

Toelichting: In de tabel staat hoeveel procent van de Nederlandse bevolking aangaf slachtoffer te zijn geweest van hacken. In 2014 werd bijvoorbeeld 5,2 procent van de Nederlandse bevolking hiermee geconfronteerd. Dit zijn ruim 700 duizend personen.

bron: CBS / veiligheidsmonitor (opvolger van de Politiemonitor)

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Opmerking Alleen een scorepunt toekennen voor de juiste functie met een uitleg waaruit blijkt dat Alert Online als functie/doel heeft om informatie/kennis aan mensen te geven.

Zie tekst 4.

Vraag 34 2 punten

Hieronder staan twee manieren waarop de campagne van Alert Online invloed zou kunnen hebben op het gedrag van mensen. a Als de campagne van Alert Online veel in de aandacht komt en als ook andere media veel aandacht geven aan de campagne en de inhoud ervan, gaan mensen praten over online gevaren en de mogelijke maatregelen ertegen. Ze kunnen deze maatregelen tegen online gevaren vervolgens ook gaan nemen. b Niet alle mensen zullen door de campagne van Alert Online beïnvloed worden en maatregelen gaan nemen. Het zal afhangen van het referentiekader van iemand of hij of zij beïnvloed zal worden door de campagne. Er zijn verschillende theorieën over de beïnvloeding van mensen door de massamedia, zoals:

1 de agendatheorie

2 de injectienaaldtheorie

3 de multi-step-flow-theorie

4 de theorie van de selectieve perceptie Bij welke theorie past de eerste manier van beïnvloeding (a) en bij welke theorie past de tweede manier van beïnvloeding (b)? Kies twee nummers uit bovenstaand rijtje. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. a past bij … b past bij …

Tekst 1

Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit

5 de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden

10 ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om

15 bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om

20 de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap.

25 Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Tekst 2

Afleveringen van programma Opgelicht?! over cybercrime

Opgelicht?! Cybercrime duikt in drie speciale afleveringen onder in de wereld van de cybercrime. Van ID-fraude tot ransomware, en van Microsoft-scam tot phishing. Opgelicht?! Cybercrime speurt cybercriminelen op en ontmaskert ze. En laat zien hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze sterk toenemende vorm van criminaliteit.

naar: www.npo.nl van 13 december 2016

Tekst 3

Marleen Weulen Kranenbarg is criminoloog, gespecialiseerd in cybercriminelen. In haar promotieonderzoek vergelijkt ze online criminelen met hun offline variant. “Er is zo goed als niets bekend over daders van cybercriminaliteit. Tijdens mijn studie ontdekte ik dat bijvoorbeeld hackers totaal niet voldoen aan het profiel van de “standaard” crimineel, namelijk een laag opgeleid, impulsief persoon met een ongestructureerd leven en weinig bindingen.” Maar ook het beeld van de cybercrimineel

  • een slimme, puisterige jongen die in zijn eentje dagenlang op zolder achter zijn computer zit
  • is niet correct. “Je hebt lang niet altijd meer veel computerkennis nodig om cyberdelicten te kunnen plegen”, zegt Weulen Kranenbarg.

naar: Hypothese van december 2015

Tekst 4

Over Alert Online

Op het werk, op school, thuis of onderweg. Met onze telefoon, tablet of computer. Gelukkig zijn we ons er ook steeds meer van bewust dat dit risico’s met zich meebrengt. Maar weten we ook wat we kunnen doen om risico’s te voorkomen? Continu bewustzijn over online veiligheid is een

5 aandachtspunt, maar daarmee zijn we er nog niet. We moeten ook weten wat we kunnen doen en hoe dat moet. Daarom vraagt de campagne Alert Online één keer per jaar, twee weken lang, aandacht voor online veiligheid. Alert Online heeft als doel het vergroten van de kennis over en bewustwording rond online veiligheid en

10 het stimuleren van mensen om daarnaar te handelen door maatregelen te nemen. Onze economie en samenleving moeten beschermd worden tegen online gevaren. Een zwakke cybersecurity1) heeft namelijk mogelijk grote financiële en maatschappelijke gevolgen. Kennis en kunde leiden niet

15 direct tot veilig internetgedrag. Daar is echte gedragsverandering voor nodig.

Deze website www.alertonline.nl is het centrale punt in de Alert Online- campagne.

noot 1 cybersecurity = digitale veiligheid, internetveiligheid

naar: www.alertonline.nl van 1 maart 2017

tabel 1

Gegevens over slachtofferschap hacken, afkomstig uit de Veiligheidsmonitor

Slachtofferschap hacken - naar delictsoort, bevolking van 15 jaar en ouder Hacken totaal

Ingebroken op computer

Ingebroken op e-mailacount

Ingebroken op website/ profielsite

Anders

0 1 2 3 4 5 6 7 % slachtoffers

Legenda: 2012 2013 2014

Toelichting: In de tabel staat hoeveel procent van de Nederlandse bevolking aangaf slachtoffer te zijn geweest van hacken. In 2014 werd bijvoorbeeld 5,2 procent van de Nederlandse bevolking hiermee geconfronteerd. Dit zijn ruim 700 duizend personen.

bron: CBS / veiligheidsmonitor (opvolger van de Politiemonitor)

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • a past bij 1 / de agendatheorie (1)
  • b past bij 4 / de theorie van de selectieve perceptie (1)

Bekijk tabel 1.

Vraag 35 1 punt

Hieronder staan drie beweringen naar aanleiding van tabel 1. Welke bewering is juist?

  1. A De cijfers over hacken in tabel 1 zijn de cijfers in de politiestatistieken in die periode.
  2. B De cijfers over hacken in tabel 1 zijn hoger dan de cijfers in de politiestatistieken in dezelfde periode.
  3. C De cijfers over hacken in tabel 1 zijn lager dan de cijfers in de politiestatistieken in dezelfde periode.
Tekst 1

Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit

5 de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden

10 ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om

15 bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om

20 de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap.

25 Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Tekst 2

Afleveringen van programma Opgelicht?! over cybercrime

Opgelicht?! Cybercrime duikt in drie speciale afleveringen onder in de wereld van de cybercrime. Van ID-fraude tot ransomware, en van Microsoft-scam tot phishing. Opgelicht?! Cybercrime speurt cybercriminelen op en ontmaskert ze. En laat zien hoe je jezelf kunt beschermen tegen deze sterk toenemende vorm van criminaliteit.

naar: www.npo.nl van 13 december 2016

Tekst 3

Marleen Weulen Kranenbarg is criminoloog, gespecialiseerd in cybercriminelen. In haar promotieonderzoek vergelijkt ze online criminelen met hun offline variant. “Er is zo goed als niets bekend over daders van cybercriminaliteit. Tijdens mijn studie ontdekte ik dat bijvoorbeeld hackers totaal niet voldoen aan het profiel van de “standaard” crimineel, namelijk een laag opgeleid, impulsief persoon met een ongestructureerd leven en weinig bindingen.” Maar ook het beeld van de cybercrimineel

  • een slimme, puisterige jongen die in zijn eentje dagenlang op zolder achter zijn computer zit
  • is niet correct. “Je hebt lang niet altijd meer veel computerkennis nodig om cyberdelicten te kunnen plegen”, zegt Weulen Kranenbarg.

naar: Hypothese van december 2015

Tekst 4

Over Alert Online

Op het werk, op school, thuis of onderweg. Met onze telefoon, tablet of computer. Gelukkig zijn we ons er ook steeds meer van bewust dat dit risico’s met zich meebrengt. Maar weten we ook wat we kunnen doen om risico’s te voorkomen? Continu bewustzijn over online veiligheid is een

5 aandachtspunt, maar daarmee zijn we er nog niet. We moeten ook weten wat we kunnen doen en hoe dat moet. Daarom vraagt de campagne Alert Online één keer per jaar, twee weken lang, aandacht voor online veiligheid. Alert Online heeft als doel het vergroten van de kennis over en bewustwording rond online veiligheid en

10 het stimuleren van mensen om daarnaar te handelen door maatregelen te nemen. Onze economie en samenleving moeten beschermd worden tegen online gevaren. Een zwakke cybersecurity1) heeft namelijk mogelijk grote financiële en maatschappelijke gevolgen. Kennis en kunde leiden niet

15 direct tot veilig internetgedrag. Daar is echte gedragsverandering voor nodig.

Deze website www.alertonline.nl is het centrale punt in de Alert Online- campagne.

noot 1 cybersecurity = digitale veiligheid, internetveiligheid

naar: www.alertonline.nl van 1 maart 2017

tabel 1

Gegevens over slachtofferschap hacken, afkomstig uit de Veiligheidsmonitor

Slachtofferschap hacken - naar delictsoort, bevolking van 15 jaar en ouder Hacken totaal

Ingebroken op computer

Ingebroken op e-mailacount

Ingebroken op website/ profielsite

Anders

0 1 2 3 4 5 6 7 % slachtoffers

Legenda: 2012 2013 2014

Toelichting: In de tabel staat hoeveel procent van de Nederlandse bevolking aangaf slachtoffer te zijn geweest van hacken. In 2014 werd bijvoorbeeld 5,2 procent van de Nederlandse bevolking hiermee geconfronteerd. Dit zijn ruim 700 duizend personen.

bron: CBS / veiligheidsmonitor (opvolger van de Politiemonitor)

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Inleiding op tekst 5 en 6 In december 2015 heeft het kabinet het wetsvoorstel Computercriminaliteit III bij de Tweede Kamer ingediend. Doel van het wetsvoorstel is dat de opsporing en vervolging van computercriminaliteit verbeterd en versterkt wordt. In het wetsvoorstel mogen politie en justitie heimelijk en op afstand (‘online’) onderzoek doen in computers. Dat kan een personal computer zijn, een mobiele telefoon of een server. Het geeft opsporingsambtenaren ruimte om verschillende onderzoekshandelingen toe te passen bij de opsporing van ernstige delicten. Zij kunnen gegevens ontoegankelijk maken of kopiёren, maar ook communicatie aftappen of observeren. Tekst 5 en 6 gaan over dit wetsvoorstel.

Lees tekst 5.

Vraag 36 1 punt

De Tweede Kamer heeft onder andere burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom en de Nederlandse Orde van Advocaten uitgenodigd om hun mening te geven. Deze organisaties hebben machtsmiddelen. Welk machtsmiddel is te herkennen in tekst 5?

  1. A beschikken over geld
  2. B bezitten van wettelijke bevoegdheden
  3. C hebben van kennis
  4. D inzetten van personen met charisma
Tekst 5

Forse kritiek op hackbevoegdheid politie

Tijdens een gesprek in de Tweede Kamer vanmorgen klonk forse kritiek op de hackbevoegdheid van de politie. De voorgestelde wet gaat veel te ver, vinden meerdere deskundigen die door de Tweede Kamer waren uitgenodigd om hun mening te geven over het voorstel van het kabinet. Het kabinet wil dat de politie op afstand computers, telefoons en andere apparatuur kan hacken.

De Nederlandse Orde van Advocaten is kritisch: volgens een woordvoerder van die organisatie kan de politie straks veel te makkelijk hacken. “Mijn pacemaker1) kan straks worden gehackt als ik mijn buurman een klap op zijn gezicht geef”, zegt hij.

Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is eveneens niet tevreden. Volgens jurist Ton Siedsma van die organisatie komt de politie “wel erg dicht op het menselijk lichaam”, nu steeds meer mensen draagbare elektronische apparatuur bij zich hebben.

Het Openbaar Ministerie en de politie, die ook mochten spreken in de Tweede Kamer, zijn het niet eens met de kritiek. Volgens Inge Philips, afdelingshoofd bij de politie, is het hacken van een telefoon of computer veel minder erg dan een huiszoeking. “Als we ergens binnenvallen, soms met honden erbij, en je zit met de familie op de bank, is dat geen fijne ervaring”, zegt Philips. “En dan zien we alles in een huis. Als we hacken, kunnen we dat veel beter afbakenen.”

Volgens Philips is het “zeer onwaarschijnlijk” dat de politie in computers van onschuldige burgers gaat kijken. “Er worden wel eens fouten gemaakt, want politiewerk blijft mensenwerk”, aldus Philips. “Maar dat betekent niet dat we gaan rondneuzen in computers. Dat willen we helemaal niet.”

noot 1 De pacemaker is een apparaatje dat ervoor zorgt dat het hart in het juiste ritme blijft kloppen.

naar: www.nos.nl van 11 februari 2016

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Zie tekst 5.

Vraag 37 3 punten

Zo objectief mogelijke nieuwsverstrekking moet voldoen aan drie criteria. Een criterium is het scheiden van feiten en meningen. Leg uit dat in tekst 5 aan dit criterium is voldaan. Noem nog twee andere criteria waaraan zo objectief mogelijke nieuwsverstrekking moet voldoen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. In tekst 5 is sprake van scheiding van feiten en meningen, want … Twee andere criteria: …

Tekst 5

Forse kritiek op hackbevoegdheid politie

Tijdens een gesprek in de Tweede Kamer vanmorgen klonk forse kritiek op de hackbevoegdheid van de politie. De voorgestelde wet gaat veel te ver, vinden meerdere deskundigen die door de Tweede Kamer waren uitgenodigd om hun mening te geven over het voorstel van het kabinet. Het kabinet wil dat de politie op afstand computers, telefoons en andere apparatuur kan hacken.

De Nederlandse Orde van Advocaten is kritisch: volgens een woordvoerder van die organisatie kan de politie straks veel te makkelijk hacken. “Mijn pacemaker1) kan straks worden gehackt als ik mijn buurman een klap op zijn gezicht geef”, zegt hij.

Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is eveneens niet tevreden. Volgens jurist Ton Siedsma van die organisatie komt de politie “wel erg dicht op het menselijk lichaam”, nu steeds meer mensen draagbare elektronische apparatuur bij zich hebben.

Het Openbaar Ministerie en de politie, die ook mochten spreken in de Tweede Kamer, zijn het niet eens met de kritiek. Volgens Inge Philips, afdelingshoofd bij de politie, is het hacken van een telefoon of computer veel minder erg dan een huiszoeking. “Als we ergens binnenvallen, soms met honden erbij, en je zit met de familie op de bank, is dat geen fijne ervaring”, zegt Philips. “En dan zien we alles in een huis. Als we hacken, kunnen we dat veel beter afbakenen.”

Volgens Philips is het “zeer onwaarschijnlijk” dat de politie in computers van onschuldige burgers gaat kijken. “Er worden wel eens fouten gemaakt, want politiewerk blijft mensenwerk”, aldus Philips. “Maar dat betekent niet dat we gaan rondneuzen in computers. Dat willen we helemaal niet.”

noot 1 De pacemaker is een apparaatje dat ervoor zorgt dat het hart in het juiste ritme blijft kloppen.

naar: www.nos.nl van 11 februari 2016

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • In tekst 5 is sprake van scheiding van feiten en meningen, want (één van de volgende): (1)
  • toepassen van hoor en wederhoor (1)
  • controleren van feiten aan de hand van andere bronnen (1)

Zie tekst 5.

Vraag 38 1 punt

Het proces van politieke besluitvorming bestaat uit een aantal fasen. Over welke fase gaat tekst 5?

  1. A fase 1: noemen van wensen / het (h)erkennen van het probleem als politiek probleem
  2. B fase 2: vergelijken of afwegen van politieke problemen
  3. C fase 3: beslissen over problemen
  4. D fase 4: uitvoeren van besluiten
Tekst 5

Forse kritiek op hackbevoegdheid politie

Tijdens een gesprek in de Tweede Kamer vanmorgen klonk forse kritiek op de hackbevoegdheid van de politie. De voorgestelde wet gaat veel te ver, vinden meerdere deskundigen die door de Tweede Kamer waren uitgenodigd om hun mening te geven over het voorstel van het kabinet. Het kabinet wil dat de politie op afstand computers, telefoons en andere apparatuur kan hacken.

De Nederlandse Orde van Advocaten is kritisch: volgens een woordvoerder van die organisatie kan de politie straks veel te makkelijk hacken. “Mijn pacemaker1) kan straks worden gehackt als ik mijn buurman een klap op zijn gezicht geef”, zegt hij.

Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is eveneens niet tevreden. Volgens jurist Ton Siedsma van die organisatie komt de politie “wel erg dicht op het menselijk lichaam”, nu steeds meer mensen draagbare elektronische apparatuur bij zich hebben.

Het Openbaar Ministerie en de politie, die ook mochten spreken in de Tweede Kamer, zijn het niet eens met de kritiek. Volgens Inge Philips, afdelingshoofd bij de politie, is het hacken van een telefoon of computer veel minder erg dan een huiszoeking. “Als we ergens binnenvallen, soms met honden erbij, en je zit met de familie op de bank, is dat geen fijne ervaring”, zegt Philips. “En dan zien we alles in een huis. Als we hacken, kunnen we dat veel beter afbakenen.”

Volgens Philips is het “zeer onwaarschijnlijk” dat de politie in computers van onschuldige burgers gaat kijken. “Er worden wel eens fouten gemaakt, want politiewerk blijft mensenwerk”, aldus Philips. “Maar dat betekent niet dat we gaan rondneuzen in computers. Dat willen we helemaal niet.”

noot 1 De pacemaker is een apparaatje dat ervoor zorgt dat het hart in het juiste ritme blijft kloppen.

naar: www.nos.nl van 11 februari 2016

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Lees tekst 6.

Vraag 39 1 punt

In tekst 6 is op de puntjes achter de woordvoeders Tellegen en Van Tongeren de politieke partij waartoe zij behoren, weggelaten. Welke twee politieke partijen zijn op de puntjes bij (1) en bij (2) weggelaten?

  1. A bij (1) de SP en bij (2) de VVD
  2. B bij (1) de VVD en bij (2) GroenLinks
  3. C bij (1) GroenLinks en bij (2) het CDA
  4. D bij (1) het CDA en bij (2) de PVV
Tekst 5

Forse kritiek op hackbevoegdheid politie

Tijdens een gesprek in de Tweede Kamer vanmorgen klonk forse kritiek op de hackbevoegdheid van de politie. De voorgestelde wet gaat veel te ver, vinden meerdere deskundigen die door de Tweede Kamer waren uitgenodigd om hun mening te geven over het voorstel van het kabinet. Het kabinet wil dat de politie op afstand computers, telefoons en andere apparatuur kan hacken.

De Nederlandse Orde van Advocaten is kritisch: volgens een woordvoerder van die organisatie kan de politie straks veel te makkelijk hacken. “Mijn pacemaker1) kan straks worden gehackt als ik mijn buurman een klap op zijn gezicht geef”, zegt hij.

Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is eveneens niet tevreden. Volgens jurist Ton Siedsma van die organisatie komt de politie “wel erg dicht op het menselijk lichaam”, nu steeds meer mensen draagbare elektronische apparatuur bij zich hebben.

Het Openbaar Ministerie en de politie, die ook mochten spreken in de Tweede Kamer, zijn het niet eens met de kritiek. Volgens Inge Philips, afdelingshoofd bij de politie, is het hacken van een telefoon of computer veel minder erg dan een huiszoeking. “Als we ergens binnenvallen, soms met honden erbij, en je zit met de familie op de bank, is dat geen fijne ervaring”, zegt Philips. “En dan zien we alles in een huis. Als we hacken, kunnen we dat veel beter afbakenen.”

Volgens Philips is het “zeer onwaarschijnlijk” dat de politie in computers van onschuldige burgers gaat kijken. “Er worden wel eens fouten gemaakt, want politiewerk blijft mensenwerk”, aldus Philips. “Maar dat betekent niet dat we gaan rondneuzen in computers. Dat willen we helemaal niet.”

noot 1 De pacemaker is een apparaatje dat ervoor zorgt dat het hart in het juiste ritme blijft kloppen.

naar: www.nos.nl van 11 februari 2016

Tekst 6

Meer mogelijkheden aanpak computercriminaliteit

De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie krijgt in de Tweede Kamer steun voor het wetsvoorstel voor het vergroten van de politiebevoegdheden bij het bestrijden van computercriminaliteit. Maar er zijn ook kritische geluiden: wordt het internet er echt veiliger door?

5 Het hacken van apparaten van verdachten door de politie roept veel vragen en discussie op. Een aantal woordvoerders van politieke partijen benadrukt het belang van het uitbreiden van de digitale opsporingsbevoegdheden.

  • Mevrouw Tellegen …(1)…: die opsporingsbevoegdheden zijn nodig

10 om burgers en bedrijven te beschermen tegen cybercriminaliteit.

Niet alle woordvoerders zijn positief over de uitbreiding van de digitale opsporingsmogelijkheden voor politie en justitie.

  • Mevrouw Van Tongeren …(2)…: we moeten niet te losjes omgaan met grondrechten zoals het briefgeheim.

15 De Tweede Kamer stemt 20 december 2016 over het wetsvoorstel en de ingediende moties.

naar: www.tweedekamer.nl van 13 december 2016

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Zie tekst 6.

Vraag 40 3 punten

In tekst 6 komt een bepaald dilemma van de rechtsstaat aan de orde. Welk dilemma is dit? Leg je antwoord uit met twee voorbeelden uit tekst 6. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het dilemma tussen … en … , want in tekst 6 staat dat … maar ook dat …

Tekst 5

Forse kritiek op hackbevoegdheid politie

Tijdens een gesprek in de Tweede Kamer vanmorgen klonk forse kritiek op de hackbevoegdheid van de politie. De voorgestelde wet gaat veel te ver, vinden meerdere deskundigen die door de Tweede Kamer waren uitgenodigd om hun mening te geven over het voorstel van het kabinet. Het kabinet wil dat de politie op afstand computers, telefoons en andere apparatuur kan hacken.

De Nederlandse Orde van Advocaten is kritisch: volgens een woordvoerder van die organisatie kan de politie straks veel te makkelijk hacken. “Mijn pacemaker1) kan straks worden gehackt als ik mijn buurman een klap op zijn gezicht geef”, zegt hij.

Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is eveneens niet tevreden. Volgens jurist Ton Siedsma van die organisatie komt de politie “wel erg dicht op het menselijk lichaam”, nu steeds meer mensen draagbare elektronische apparatuur bij zich hebben.

Het Openbaar Ministerie en de politie, die ook mochten spreken in de Tweede Kamer, zijn het niet eens met de kritiek. Volgens Inge Philips, afdelingshoofd bij de politie, is het hacken van een telefoon of computer veel minder erg dan een huiszoeking. “Als we ergens binnenvallen, soms met honden erbij, en je zit met de familie op de bank, is dat geen fijne ervaring”, zegt Philips. “En dan zien we alles in een huis. Als we hacken, kunnen we dat veel beter afbakenen.”

Volgens Philips is het “zeer onwaarschijnlijk” dat de politie in computers van onschuldige burgers gaat kijken. “Er worden wel eens fouten gemaakt, want politiewerk blijft mensenwerk”, aldus Philips. “Maar dat betekent niet dat we gaan rondneuzen in computers. Dat willen we helemaal niet.”

noot 1 De pacemaker is een apparaatje dat ervoor zorgt dat het hart in het juiste ritme blijft kloppen.

naar: www.nos.nl van 11 februari 2016

Tekst 6

Meer mogelijkheden aanpak computercriminaliteit

De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie krijgt in de Tweede Kamer steun voor het wetsvoorstel voor het vergroten van de politiebevoegdheden bij het bestrijden van computercriminaliteit. Maar er zijn ook kritische geluiden: wordt het internet er echt veiliger door?

5 Het hacken van apparaten van verdachten door de politie roept veel vragen en discussie op. Een aantal woordvoerders van politieke partijen benadrukt het belang van het uitbreiden van de digitale opsporingsbevoegdheden.

  • Mevrouw Tellegen …(1)…: die opsporingsbevoegdheden zijn nodig

10 om burgers en bedrijven te beschermen tegen cybercriminaliteit.

Niet alle woordvoerders zijn positief over de uitbreiding van de digitale opsporingsmogelijkheden voor politie en justitie.

  • Mevrouw Van Tongeren …(2)…: we moeten niet te losjes omgaan met grondrechten zoals het briefgeheim.

15 De Tweede Kamer stemt 20 december 2016 over het wetsvoorstel en de ingediende moties.

naar: www.tweedekamer.nl van 13 december 2016

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Het dilemma tussen (de belangen van) rechtshandhaving en rechtsbescherming, (1)
  • want in tekst 6 staat dat de (uitgebreide) opsporingsbevoegdheden nodig zijn om burgers en bedrijven te beschermen tegen cybercriminaliteit (r. 9-10) (1)
  • maar ook dat we niet te losjes moeten omgaan met grondrechten zoals het briefgeheim (r. 13-14) (1)

Zie tekst 6.

Vraag 41 1 punt

De wet is 20 december 2016 aangenomen door de Tweede Kamer. Wat is na 20 december de volgende stap in het proces van dit wetsvoorstel?

Tekst 5

Forse kritiek op hackbevoegdheid politie

Tijdens een gesprek in de Tweede Kamer vanmorgen klonk forse kritiek op de hackbevoegdheid van de politie. De voorgestelde wet gaat veel te ver, vinden meerdere deskundigen die door de Tweede Kamer waren uitgenodigd om hun mening te geven over het voorstel van het kabinet. Het kabinet wil dat de politie op afstand computers, telefoons en andere apparatuur kan hacken.

De Nederlandse Orde van Advocaten is kritisch: volgens een woordvoerder van die organisatie kan de politie straks veel te makkelijk hacken. “Mijn pacemaker1) kan straks worden gehackt als ik mijn buurman een klap op zijn gezicht geef”, zegt hij.

Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is eveneens niet tevreden. Volgens jurist Ton Siedsma van die organisatie komt de politie “wel erg dicht op het menselijk lichaam”, nu steeds meer mensen draagbare elektronische apparatuur bij zich hebben.

Het Openbaar Ministerie en de politie, die ook mochten spreken in de Tweede Kamer, zijn het niet eens met de kritiek. Volgens Inge Philips, afdelingshoofd bij de politie, is het hacken van een telefoon of computer veel minder erg dan een huiszoeking. “Als we ergens binnenvallen, soms met honden erbij, en je zit met de familie op de bank, is dat geen fijne ervaring”, zegt Philips. “En dan zien we alles in een huis. Als we hacken, kunnen we dat veel beter afbakenen.”

Volgens Philips is het “zeer onwaarschijnlijk” dat de politie in computers van onschuldige burgers gaat kijken. “Er worden wel eens fouten gemaakt, want politiewerk blijft mensenwerk”, aldus Philips. “Maar dat betekent niet dat we gaan rondneuzen in computers. Dat willen we helemaal niet.”

noot 1 De pacemaker is een apparaatje dat ervoor zorgt dat het hart in het juiste ritme blijft kloppen.

naar: www.nos.nl van 11 februari 2016

Tekst 6

Meer mogelijkheden aanpak computercriminaliteit

De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie krijgt in de Tweede Kamer steun voor het wetsvoorstel voor het vergroten van de politiebevoegdheden bij het bestrijden van computercriminaliteit. Maar er zijn ook kritische geluiden: wordt het internet er echt veiliger door?

5 Het hacken van apparaten van verdachten door de politie roept veel vragen en discussie op. Een aantal woordvoerders van politieke partijen benadrukt het belang van het uitbreiden van de digitale opsporingsbevoegdheden.

  • Mevrouw Tellegen …(1)…: die opsporingsbevoegdheden zijn nodig

10 om burgers en bedrijven te beschermen tegen cybercriminaliteit.

Niet alle woordvoerders zijn positief over de uitbreiding van de digitale opsporingsmogelijkheden voor politie en justitie.

  • Mevrouw Van Tongeren …(2)…: we moeten niet te losjes omgaan met grondrechten zoals het briefgeheim.

15 De Tweede Kamer stemt 20 december 2016 over het wetsvoorstel en de ingediende moties.

naar: www.tweedekamer.nl van 13 december 2016

►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Het wetsvoorstel gaat naar de Eerste Kamer. / Het wetsvoorstel wordt besproken in de Eerste Kamer. / De Eerste Kamer moet beslissen over het wetsvoorstel. (1)

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Maatschappijkunde 2018, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2018/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-1127-a-18-1-o

Andere examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1?

Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1 telt 41 vragen. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (18), criminaliteit (16) en media (4).

Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2018/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-1127-a-18-1-c).

Hoe oefen ik met het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.