Eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Politiek en beleid, noot1 Een verordening is een wetgevende regeling op gemeentelijk niveau., Criminaliteit en rechtstaat, Maatschappelijke analyse: voedselverspilling.
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1 loopt tot vraag 42. Van 40 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (19), criminaliteit (14) en media (5). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Parlementaire democratie | 1-8, 10-17, 28, 40-41 | 19 |
| Criminaliteit | 19-27, 29-31, 33-34 | 14 |
| Media | 32, 35-37, 42 | 5 |
| Rechtsstaat | 9, 18 | 2 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over parlementaire democratie (48% van de vragen, gemiddeld 38%). Minder over rechtsstaat (5% van de vragen, gemiddeld 12%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Politiek en beleid
[tabel 1: zie het originele examen]
Samenstelling van de gemeenteraad van Sittard-Geleen
partij zetels GOB 10 CDA 8 GroenLinks 4 PVV 3 Stadspartij 3 D66 2 PvdA 2 DNA 1 VVD 1 50Plus 1 SPA 1 Fractie Fredrix 1
bron: sittard-geleen.nl van september 2019
Bekijk tabel 1.
Vraag 1 1 punt
Hebben de lokale partijen in de gemeente Sittard-Geleen een landelijke partij nodig om een college te vormen dat een meerderheid heeft in de gemeenteraad? Leg je antwoord uit en geef aan hoeveel zetels de lokale partijen minimaal nodig hebben voor een meerderheid. Doe het zo: neem een van de onderstaande mogelijkheden over en vul het antwoord aan. Ja, de lokale partijen hebben een landelijke partij nodig voor een meerderheid, want … of Nee, de lokale partijen hebben geen landelijke partij nodig voor een meerderheid, want …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Ja, de lokale partijen hebben een landelijke partij nodig, want ze hebben minimaal 19 zetels nodig voor een meerderheid (en ze hebben er 16). (1)
tekst 1
GroenLinks zit in veel provinciebesturen Nu elke provincie een nieuw bestuur heeft, is duidelijk dat GroenLinks de winnaar is geworden. GroenLinks heeft nu … in acht provinciebesturen.
naar: nederlandsdagblad.nl van 21 augustus 2019
Vraag 2 1 punt
Wat moet er op de puntjes in tekst 1 worden ingevuld?
Tekst 1
Voedselverspilling: een groot probleem
Welvaart is een zegen. Dat het rijke Westen daar bepaald niet goed mee weet om te gaan, bewijst het probleem van de voedselverspilling. Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid. Het is om buikpijn van te krijgen. Om daar een beetje een beeld bij te krijgen: het gaat dan om ruim 80 miljoen borden. Niet leeg, maar vol. Gevuld met het beste van het beste.
Natuur & Milieu wist dinsdag de schijnwerper weer even op voedselverspilling te richten. De milieuorganisatie had laten onderzoeken hoe het is gesteld met de acceptatie van zogenoemde doggybags. Daarin kunnen restaurantbezoekers overgebleven eten van het diner meenemen naar huis. Een prachtig initiatief, zou je zeggen. Toch groeit het aantal mensen dat hier gebruik van maakt maar langzaam. Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan zich te schamen voor de vraag of ze het overgebleven eten mee kunnen krijgen. En dus gaat kostbaar voedsel de vuilnisbak in. Hoezo gênant?
Eigenlijk zouden doggybags helemaal niet nodig hoeven zijn. Om daar een beetje aan tegemoet te komen, zouden porties veel vaker dan nu het geval is best kleiner kunnen zijn.
Verspilling wordt in de Bijbel niet voor niets zonde genoemd. In Nederlandse huishoudens wordt per jaar gemiddeld per persoon 41 kilo eten weggegooid. Dat gebeurt dus gewoon thuis. De verspiller schaadt hiermee niet alleen zichzelf maar ook de samenleving en de aarde. Ook de hulpbehoevende medemens is de dupe van ons gedrag. De vraag is niet of het een paar onsjes minder kan. Het móét minder. Van meer discipline en van het zich wat vaker ontzeggen van genoegens waar hij recht op meent te hebben, wordt een mens niet minder, maar juist rijker. En anderen met hem.
naar: Redactioneel commentaar, Reformatorisch Dagblad van 10 oktober 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 2
Demonstratie verboden Pegida mag overmorgen niet demonstreren in Eindhoven. Burgemeester Jorritsma vreest ernstige ongeregeldheden en heeft de betoging verboden. Pegida is groot genoeg om regelmatig op te duiken bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Die deelt de beweging in bij de … groeperingen, “die vooral actief zijn met intimiderende en radicale acties tegen de vermeende islamisering van Nederland, de komst van asielzoekers en het vermeende verlies van de Nederlandse identiteit.”
naar: nos.nl van 4 juni 2019
Vraag 3 1 punt
Welke begrip moet er op de puntjes in tekst 2 worden ingevuld?
Tekst 2
Kabinet stopt 7 miljoen euro in strijd tegen voedselverspilling
1 Het kabinet steunt de ambitie van diverse bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen om uiterlijk in 2030 de hoeveelheid voedsel die door huishoudens, bedrijven en in de horeca wordt weggegooid te halveren. Het kabinet maakt hiervoor de komende vier jaar zeven miljoen euro vrij. Het geld wordt geïnvesteerd in vernieuwing, onderzoek en voorlichting.
2 Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft vandaag een brief aan de Tweede Kamer gestuurd, waarin zij haar bedoelingen uiteenzet. Jaarlijks wordt in Nederland naar schatting twee miljoen ton voedsel verspild. Consumenten gooien op jaarbasis gemiddeld zo’n 41 kilo voedsel per persoon weg, zo meldt het ministerie.
3 Minister Carola Schouten: “Het gaat om enorme hoeveelheden. We moeten heel bewust omgaan met alle mooie producten, de grondstoffen en de arbeid en energie die nodig zijn voor het productieproces en het transport. Hier liggen kansen voor tal van vernieuwende ideeën en initiatieven. Minder verspilling zorgt voor een forse vermindering van de CO2-uitstoot en het bespaart geld. Kortom; goed voor milieu en portemonnee”.
4 Een belangrijk onderdeel van de strijd tegen voedselverspilling is vernieuwing. Vanuit een werkgroep van bedrijven, overheid en maatschappelijke organisaties worden krachten, netwerk en kennis gebundeld om tot vernieuwende oplossingen te komen. De werkgroep bestaat nu nog uit 25 leden. De minister verwacht dat het aantal aangesloten organisaties de komende tijd snel gaat oplopen. Een ander onderdeel van de aanpak is de campagne ‘Samen tegen voedselverspilling’, die vandaag wordt gestart. Om de nieuwe aanpak te laten slagen wil minister Schouten waar nodig wetten en regels versoepelen of schrappen. Ook wil de minister er samen met het bedrijfsleven voor zorgen dat de houdbaarheid van producten duidelijker wordt voor consumenten.
naar: nieuweoogst.nl van 20 maart 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
tekst 3
Openbare verhoren onderzoek kinderopvangtoeslag afgesloten
De Parlementaire onderzoekcommissie Kinderopvangtoeslag heeft haar openbare verhoren afgesloten. De commissie biedt op 17 december 2020 haar verslag met bevindingen aan de Tweede Kamer aan. De Kamerleden kunnen dan op basis van deze bevindingen het debat aangaan met de verantwoordelijke bewindspersonen. De commissie heeft een gerichte opdracht: zij doet onderzoek naar het fraudebeleid bij de kinderopvangtoeslag in de periode van 2013 tot en met november 2019. De commissie wilde in de openbare verhoren antwoorden op vragen zoals: wie wist wat wanneer? De commissie verhoorde getuigen en deskundigen onder ede en doet onderzoek op basis van openbare documenten en informatie die zij gevorderd heeft bij verschillende organisaties. Zo maakt zij een reconstructie van gebeurtenissen op ministeries en bij de Belastingdienst.
naar: tweedekamer.nl van 26 november 2020
Lees tekst 3.
Vraag 4 1 punt
De Tweede Kamer heeft twee hoofdtaken. Welke hoofdtaak van de Tweede Kamer is te herkennen in tekst 3?
Tekst 3
“Weggooien is zonde: zo help je iemand aan een portie avondeten”
“Toen we woensdagavond aan tafel zaten was ik het ineens zo zat toen ik die pan met eten zag die we wéér gingen leeggooien omdat het te weinig is voor nog een maaltijd voor vier”, verzucht Mariska van Dorst. “Zeker als je pasta eet, is het soms moeilijk inschatten hoeveel je met een gezin nodig hebt. Daar moet ik iets mee doen, dacht ik toen.”
Mariska uit Maassluis opende de Facebookgroep ‘Portie Avondeten Maassluis’ en had snel 131 leden. “Weggooien is zonde, zeker als je er iemand heel blij mee kan maken. Er zijn veel mensen die weinig te besteden hebben. Hoe fijn is het dan als je gratis een verse en gezonde maaltijd kan krijgen?” Het concept werkt heel eenvoudig. Leden van de groep maken een foto van het eten dat zij overhouden en plaatsen die op Facebook. Anderen kunnen daar dan op reageren en de maaltijd vervolgens ophalen. Van Dorst gaat ervan uit dat de aanbieders bereid zijn om het eten langs te brengen bij ouderen die moeilijk ter been zijn. “Ik hoop dat mensen geen drempel ervaren of dat ze zich schamen, want dat is nergens voor nodig. Dit initiatief is echt voor iedereen bedoeld. Dus ook voor die alleenstaande vader die zo druk is geweest dat hij ‘s avonds geen tijd heeft om te koken”, aldus Van Dorst.
naar: ad.nl van 24 januari 2020
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- de controlerende taak (1)
Zie tekst 3.
Vraag 5 1 punt
De Tweede Kamer heeft verschillende rechten. Twee van die rechten staan in tekst 3. Noem twee andere rechten van de Tweede Kamer. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Twee andere rechten van de Tweede Kamer zijn …
Tekst 3
“Weggooien is zonde: zo help je iemand aan een portie avondeten”
“Toen we woensdagavond aan tafel zaten was ik het ineens zo zat toen ik die pan met eten zag die we wéér gingen leeggooien omdat het te weinig is voor nog een maaltijd voor vier”, verzucht Mariska van Dorst. “Zeker als je pasta eet, is het soms moeilijk inschatten hoeveel je met een gezin nodig hebt. Daar moet ik iets mee doen, dacht ik toen.”
Mariska uit Maassluis opende de Facebookgroep ‘Portie Avondeten Maassluis’ en had snel 131 leden. “Weggooien is zonde, zeker als je er iemand heel blij mee kan maken. Er zijn veel mensen die weinig te besteden hebben. Hoe fijn is het dan als je gratis een verse en gezonde maaltijd kan krijgen?” Het concept werkt heel eenvoudig. Leden van de groep maken een foto van het eten dat zij overhouden en plaatsen die op Facebook. Anderen kunnen daar dan op reageren en de maaltijd vervolgens ophalen. Van Dorst gaat ervan uit dat de aanbieders bereid zijn om het eten langs te brengen bij ouderen die moeilijk ter been zijn. “Ik hoop dat mensen geen drempel ervaren of dat ze zich schamen, want dat is nergens voor nodig. Dit initiatief is echt voor iedereen bedoeld. Dus ook voor die alleenstaande vader die zo druk is geweest dat hij ‘s avonds geen tijd heeft om te koken”, aldus Van Dorst.
naar: ad.nl van 24 januari 2020
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.
Zie tekst 3.
Vraag 6 1 punt
De commissie heeft onderzoek gedaan op verschillende ministeries. Welke mensen werken op ministeries?
Tekst 3
“Weggooien is zonde: zo help je iemand aan een portie avondeten”
“Toen we woensdagavond aan tafel zaten was ik het ineens zo zat toen ik die pan met eten zag die we wéér gingen leeggooien omdat het te weinig is voor nog een maaltijd voor vier”, verzucht Mariska van Dorst. “Zeker als je pasta eet, is het soms moeilijk inschatten hoeveel je met een gezin nodig hebt. Daar moet ik iets mee doen, dacht ik toen.”
Mariska uit Maassluis opende de Facebookgroep ‘Portie Avondeten Maassluis’ en had snel 131 leden. “Weggooien is zonde, zeker als je er iemand heel blij mee kan maken. Er zijn veel mensen die weinig te besteden hebben. Hoe fijn is het dan als je gratis een verse en gezonde maaltijd kan krijgen?” Het concept werkt heel eenvoudig. Leden van de groep maken een foto van het eten dat zij overhouden en plaatsen die op Facebook. Anderen kunnen daar dan op reageren en de maaltijd vervolgens ophalen. Van Dorst gaat ervan uit dat de aanbieders bereid zijn om het eten langs te brengen bij ouderen die moeilijk ter been zijn. “Ik hoop dat mensen geen drempel ervaren of dat ze zich schamen, want dat is nergens voor nodig. Dit initiatief is echt voor iedereen bedoeld. Dus ook voor die alleenstaande vader die zo druk is geweest dat hij ‘s avonds geen tijd heeft om te koken”, aldus Van Dorst.
naar: ad.nl van 24 januari 2020
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 7 2 punten
Nederland is lid van de Europese Unie. Hieronder staan vier uitspraken over Nederland en de Europese Unie.
1 Het uitvoeren van het onderwijsbeleid van Nederland is een taak voor de Raad van de Europese Unie.
2 De leden van het Europees Parlement worden gekozen door de regeringen van de EU-landen.
3 Alle landen van de Europese Unie zijn verplicht om de euro in te voeren.
4 Het Europees Parlement stemt over wetsvoorstellen. Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1=… 2=… 3=… 4=…
Tekst 3
“Weggooien is zonde: zo help je iemand aan een portie avondeten”
“Toen we woensdagavond aan tafel zaten was ik het ineens zo zat toen ik die pan met eten zag die we wéér gingen leeggooien omdat het te weinig is voor nog een maaltijd voor vier”, verzucht Mariska van Dorst. “Zeker als je pasta eet, is het soms moeilijk inschatten hoeveel je met een gezin nodig hebt. Daar moet ik iets mee doen, dacht ik toen.”
Mariska uit Maassluis opende de Facebookgroep ‘Portie Avondeten Maassluis’ en had snel 131 leden. “Weggooien is zonde, zeker als je er iemand heel blij mee kan maken. Er zijn veel mensen die weinig te besteden hebben. Hoe fijn is het dan als je gratis een verse en gezonde maaltijd kan krijgen?” Het concept werkt heel eenvoudig. Leden van de groep maken een foto van het eten dat zij overhouden en plaatsen die op Facebook. Anderen kunnen daar dan op reageren en de maaltijd vervolgens ophalen. Van Dorst gaat ervan uit dat de aanbieders bereid zijn om het eten langs te brengen bij ouderen die moeilijk ter been zijn. “Ik hoop dat mensen geen drempel ervaren of dat ze zich schamen, want dat is nergens voor nodig. Dit initiatief is echt voor iedereen bedoeld. Dus ook voor die alleenstaande vader die zo druk is geweest dat hij ‘s avonds geen tijd heeft om te koken”, aldus Van Dorst.
naar: ad.nl van 24 januari 2020
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist 2 = onjuist 3 = onjuist 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
noot1 Een verordening is een wetgevende regeling op gemeentelijk niveau.
naar: uwwet.nl van april 2020
Lees tekst 4.
Vraag 8 2 punten
Welke twee verschillende gemeentelijke politieke instanties moeten er op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Bij 1 … Bij 2 …
Bekijk het antwoord
- Bij 1 de gemeenteraad (1)
- Bij 2 het College van burgemeester en wethouders/B en W (1)
tekst 5
‘Kwetsende spotprenten’
De Chinese ambassadeur in Nederland verwacht dat de Nederlandse overheid ingrijpt als Nederlandse kranten en cartoonisten ‘kwetsende spotprenten’ over China publiceren.
Cartoonist Collignon reageert: “Het is een goed teken als regeringen spotprenten niet prettig vinden. Een cartoon moet schuren en als dat lukt, is het raak. Soms gaat het dan de wereld over. Zo beïnvloedt een spotprent de publieke opinie. Geen ambassadeur die daartussen komt.”
naar: de Volkskrant van 5 februari 2020
Lees tekst 5.
Vraag 9 1 punt
De Nederlandse overheid zal niet snel ingrijpen bij kwetsende spotprenten. Op basis van welk grondrecht zal de Nederlandse overheid niet snel ingrijpen bij kwetsende spotprenten?
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn (een van de volgende): − de vrijheid van meningsuiting − de persvrijheid/vrijheid van drukpers − het verbod op censuur (1)
tekst 6
Kan een minister een burgemeester ontslaan?
De huidige bepalingen rond het ontslag van de burgemeester zijn in 2001 ingevoerd en sindsdien niet meer gewijzigd. De Gemeentewet bepaalt dat de burgemeester te allen tijde op voordracht van de minister van Binnenlandse Zaken kan worden ontslagen.
naar: gemeente.nu van 4 juni 2020
Lees tekst 6.
Vraag 10 1 punt
Welke twee bestuurslagen zijn in tekst 6 te herkennen?
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.
Vraag 11 1 punt
Wat doet een minister?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 12 2 punten
Het kabinet heeft een aantal machtsmiddelen. Hieronder volgen vier uitspraken over machtsmiddelen van het kabinet.
1 Het kabinet kan amendementen indienen op wetsvoorstellen.
2 Het kabinet kan steunen op ambtenaren.
3 Het kabinet kan verwijzen naar de gemaakte afspraken in het regeerakkoord.
4 Het kabinet kan dreigen met een kabinetscrisis. Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1=… 2=… 3=… 4=…
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist 2 = juist 3 = juist 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Vraag 13 2 punten
Politieke partijen worden vaak ingedeeld in politieke stromingen. Hieronder volgen vier combinaties van politieke partijen.
1 VVD - SGP
2 PvdA - SP
3 CDA - ChristenUnie
4 PVV - GroenLinks Geef per combinatie van partijen aan of die wel of niet bij dezelfde politieke stroming horen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul wel of niet in. 1=… 2=… 3=… 4=…
Bekijk het antwoord
- 1 = niet 2 = wel 3 = wel 4 = niet indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
tekst 7
De Belangenvereniging Pyrotechniek Nederland overweegt juridische stappen
De Belangenvereniging Pyrotechniek Nederland (BPN) baalt. De vuurwerkbranche heeft eerder aangegeven voorstander te zijn van een verbod op knalvuurwerk, mits er een regeling komt. Marcel Teunissen, woordvoerder van BPN zegt: “De invoering van een verbod met directe ingang biedt de verkopers geen enkele mogelijkheid meer om van de producten af te komen. Wij hebben altijd bepleit dat we gezamenlijk tot een fatsoenlijke regeling willen komen. Vanwege de opstelling van de minister overwegen wij nu juridische stappen om dit alsnog af te dwingen.”
naar: ad.nl van 1 februari 2020
Lees tekst 7.
Vraag 14 2 punten
BPN is een belangengroep die invloed wil uitoefenen op het politieke besluitvormingsproces. Welke manier om invloed uit te oefenen op het politieke besluitvormingsproces is te herkennen in tekst 7? Noem nog een andere manier die BPN heeft om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De manier waarop BPN in tekst 7 probeert het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden is … Een andere manier om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden is …
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een andere manier om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden is (een van de volgende): (1p)
- overleg in adviesorganen
- het houden van een openlijke actie (of een voorbeeld hiervan)
- lobbyen
- een politieke partij oprichten
- (een) politieke partij(en) inschakelen
- een klacht of bezwaarschrift indienen bij regering, parlement, college van B en W, gemeenteraad
- persoonlijk contact opnemen met politici - minister, lid Tweede Kamer, lid B en W, raadslid - en ambtenaren
- de media inschakelen, de openbaarheid zoeken
- gebruik maken van officiële inspraakmogelijkheden tijdens het besluitvormingsproces
- petitie indienen
- burgerinitiatief indienen
tekst 8
Toespraak koning Willem-Alexander
De toespraak die koning Willem-Alexander vrijdagavond gaf, is door meer dan 6,7 miljoen mensen bekeken. De toespraak, waarin de koning onder meer opriep tot saamhorigheid, werd zowel door de publieke als door enkele commerciële omroepen uitgezonden.
naar: nos.nl van 20 maart 2020
Lees tekst 8.
Vraag 15 1 punt
Wie is of zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de toespraak van koning Willem-Alexander?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
tekst 9
Verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk
In totaal hebben 3.322 mensen zich kandidaat gesteld. Zij dingen mee naar de winst in 650 kiesdistricten die elk staan voor één zetel in het Lagerhuis. In tegenstelling tot Nederland, werken de Britse parlementsverkiezingen niet op basis van ... 1 ... , maar op basis van … 2 … . Dat betekent dat in elk kiesdistrict alleen de kandidaat met de meeste stemmen in het parlement komt. De stemmen voor andere kandidaten gaan verloren.
naar: nu.nl van 12 december 2019
Lees tekst 9.
Vraag 16 2 punten
Welke kiesstelsels moeten er op de puntjes in de tekst bij 1 en 2 worden ingevuld? Doe het zo: neem het nummer over en vul het antwoord aan. Bij 1 … Bij 2 …
Bekijk het antwoord
Opmerking ook goed rekenen: een 2 districtenstelsel / the winner takes all
tekst 10
EU-parlement eist actie tegen illegale handel huisdieren
De illegale handel in huisdieren zorgt voor veel dierenleed en moet snel worden aangepakt, vindt het Europees Parlement. Een grote meerderheid riep … op om met een actieplan en wetsvoorstellen te komen. Het toezicht moet aangescherpt en overtreders moeten zwaarder worden bestraft, luidt de oproep.
naar: lc.nl van 12 februari 2020
Lees tekst 10.
Vraag 17 1 punt
Welke instantie van de Europese Unie moet op de puntjes in tekst 10 staan?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Criminaliteit en rechtstaat
[afbeelding 1: zie het originele examen]
bron: plusonline.nl van 12 februari 2019
Zie afbeelding 1.
Vraag 18 1 punt
De tekst uit afbeelding 1 is geplakt op het raam van een huis dat vlak aan een stoep grenst. Er zijn geschreven en ongeschreven regels. Van wat voor soort regel is er sprake in de afbeelding: een geschreven of een ongeschreven regel? Leg je keuze uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Er is sprake van een … regel, want …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij ongeschreven regel met een juiste uitleg.
tekst 11
Rechters leggen zwaardere straffen op voor ernstige misdrijven
Rechters hebben de laatste twintig jaar zwaardere straffen opgelegd. Dit blijkt uit een onderzoek van de Raad voor de rechtspraak. Vooral geweldsmisdrijven worden nu fors zwaarder bestraft. Ook vernielingen en misdrijven tegen orde en gezag worden zwaarder bestraft. Het lijkt er dus op dat de rechters reageren op de roep uit de samenleving om strengere straffen, concludeert onderzoeker Frank van Tulder.
naar: Trouw van 6 december 2019
Lees tekst 11.
Vraag 19 1 punt
Waarin staan de genoemde delicten uit tekst 11 beschreven?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Zie tekst 11.
Vraag 20 1 punt
Rechters zijn de laatste twintig jaar zwaarder gaan straffen. Welke conclusie is te trekken naar aanleiding van tekst 11?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
tekst 12
Agressieve en stelende klanten harder aangepakt
Wie in Doetinchem tot twee keer toe agressie toont of een diefstal pleegt in een supermarkt, loopt vanaf 1 januari het risico een winkelverbod te krijgen voor twee jaar. Eigenaren van elf supermarkten tekenden een overeenkomst met de politie van Doetinchem.
naar: ad.nl van 11 december 2019
Lees tekst 12.
Vraag 21 1 punt
Maatregelen om criminaliteit aan te pakken kunnen een repressieve werking en een preventieve werking hebben. Leg uit dat de overeenkomst uit tekst 12 een repressieve werking heeft.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- De overeenkomst heeft een repressieve werking, want (een van de volgende): − bepaald gedrag wordt strenger bestraft. − het nieuwe beleid is strenger dan het oude beleid. (1)
Zie tekst 12.
Vraag 22 1 punt
Maatregelen om criminaliteit aan te pakken kunnen een preventieve werking en een repressieve werking hebben Leg uit dat de overeenkomst uit tekst 12 een preventieve werking kan hebben.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- De overeenkomst kan een preventieve werking hebben, want (een van de volgende): − het kan mensen weerhouden zich agressief te gedragen of te stelen. − er wordt voorkomen dat mensen zich agressief gaan gedragen of gaan stelen. (1)
[afbeelding 2: zie het originele examen]
plofkraak in Apeldoorn
tekst 13
Geldautomaten voortaan ‘s nachts dicht wegens plofkraken
Geldautomaten worden per direct ‘s nachts buiten werking gesteld in de strijd tegen plofkraken. Tussen 23.00 uur en 07.00 uur staan automaten uit waardoor het voor criminelen lastiger wordt om tot een succesvolle kraak te komen. Dat meldt de Nederlandse Vereniging van Banken.
naar: telegraaf.nl van 16 december 2019
Bekijk afbeelding 2 en lees tekst 13.
Vraag 23 1 punt
De maatregel uit tekst 13 is ingegaan op 16 december 2019. Stel dat na een jaar de maatregel beoordeeld wordt op effectiviteit. Bij welk resultaat kun je de conclusie trekken dat de maatregel uit tekst 13 effectief is? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De maatregel is effectief als …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Niet goed rekenen: ‘als het werkt’ of ‘als het resultaat oplevert’.
tekst 14
Jonge advocaten zien geen toekomst meer in sociale advocatuur
Jonge advocaten kiezen vrijwel niet meer voor een toekomst als sociaal advocaat. Er is al een tekort aan sociaal advocaten en dat tekort gaat oplopen, vreest de Orde van Advocaten. Sociaal advocaten staan mensen bij die een laag inkomen hebben. Dat kan betekenen dat die mensen straks niet of nauwelijks nog aan een advocaat kunnen komen. Tweede Kamerlid Van Nispen (SP) hield zelf een enquête onder sociaal advocaten. 70 procent gaf daarin aan te willen stoppen. “Als alleen nog rijke mensen straks hun recht kunnen halen, dan is dat een vorm van ... .”
naar: nos.nl van 13 december 2019
Lees tekst 14.
Vraag 24 1 punt
Welk begrip moet er op de puntjes in tekst 14 worden ingevuld?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
tekst 15
Man met wapens in huis moet de cel in
Een man bij wie de politie vier verboden wapens en munitie vond, is veroordeeld tot tien maanden cel, waarvan zes voorwaardelijk. De politie kwam bij hem thuis om vragen te stellen over een overval, waarvan de man aangifte had gedaan. De man zei dat hij in 2017 thuis was overvallen. In februari 2018 kwamen agenten bij hem voor een aanvullende verklaring. Toen lag er een gaspistool op tafel. De agenten namen het in beslag, maar werden daarna door de man uit zijn huis gezet. De officier van justitie gaf daarna toestemming om het hele huis te doorzoeken. Daarbij vonden ze nog drie wapens en munitie. Bij de politie bekende de man dat de wapens van hem waren. Hij had ze nodig omdat hij zich onveilig voelde, verklaarde hij.
naar: dvhn.nl van 26 november 2019
Lees tekst 15.
Vraag 25 2 punten
Een officier van justitie heeft een aantal taken. Welke taak van de officier van justitie is te herkennen in tekst 15? Noem nog een andere taak van de officier van justitie. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul de taken in. De taak van de officier van justitie die in tekst 15 te herkennen is … Een andere taak van de officier van justitie is …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een andere taak van de officier van justitie is (een van de volgende): (1p)
- de politie opdracht geven strafbare feiten op te sporen
- strafbare feiten vervolgen/het voor de rechter brengen
- in de rechtszaal optreden als (openbare) aanklager
Opmerking ook goed rekenen: Toestemming geven een huis te onderzoeken.
Opmerking ook goed rekenen: een transactie/schikkingsvoorstel aanbieden, zelf een strafbeschikking opleggen, seponeren
Zie tekst 15.
Vraag 26 1 punt
De rechter kan hoofdstraffen, bijkomende straffen en/of maatregelen opleggen. Uit welke groep of groepen komen de sancties die door de rechter in tekst 15 zijn opgelegd?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 16
Voormalige voorzitter in cel
De voormalig voorzitter van de centrale ondernemingsraad van de Nationale Politie heeft een half jaar celstraf gekregen. F. G. gaf meer dan 300.000 euro uit in horecagelegenheden op rekening van de politie, stelde de rechtbank. F. G. gebruikte de creditcard van de politie zonder verantwoording af te leggen over uitgaven.
naar: omroepflevoland.nl van 30 januari 2020
Lees tekst 16.
Vraag 27 1 punt
Welk begrip past het best bij tekst 16?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 28 2 punten
In Nederland is er machtenscheiding. Er zijn drie machten. Twee daarvan zijn de wetgevende macht en de rechterlijke macht. Hieronder staan vijf taken:
1 zich bezig houden met de inrichting van de samenleving
2 burgers beschermen tegen de overheid
3 nieuwe wetten invoeren
4 wetgeving interpreteren
5 bepalen of burgers een wet hebben overtreden Geef per taak aan of die hoort bij de wetgevende macht of de rechterlijke macht. Doe het zo: neem de nummers over en zet er wetgevende of rechterlijke macht achter. 1=… 2=… 3=… 4=… 5=…
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- 1 = wetgevende macht 2 = rechterlijke macht 3 = wetgevende macht 4 = rechterlijke macht 5 = rechterlijke macht indien vijf antwoorden juist (2) indien vier of drie antwoorden juist (1) indien minder dan drie antwoorden juist (0) (2)
Vraag 29 2 punten
In het strafrecht wordt een onderscheid gemaakt tussen overtredingen en misdrijven. Een overtreding is een lichte schending van de wet en een misdrijf een zware schending. In het schema hieronder staat dit verschil tussen een overtreding en misdrijf al ingevuld. Geef in het schema op dezelfde manier twee andere verschillen tussen een overtreding en een misdrijf. Doe het zo: neem het schema over en vul de verschillen in.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
overtreding misdrijf voorbeeld lichte schending van de wet zware schending van de wet verschil 1 verschil 2
tekst 17
Verliefde jongen opgepakt voor Valentijnsstunt
Een 17-jarige jongen is door de politie in Gorinchem opgepakt. Hij werd onder een viaduct bij de A15 betrapt tijdens het spuiten van graffiti. Op de muur schreef hij: “Wil je mijn vriendin zijn”. Het beoogde meisje had achter de vraag het vakje van haar keuze moeten inkleuren.
naar: rijnmond.nl van 8 februari 2020
Lees tekst 17.
Vraag 30 1 punt
Er wordt besloten de jongen uit tekst 17 naar Halt te verwijzen. Wat voor soort sanctie kan de jongen bij Halt krijgen?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking ook goed rekenen: verplichting tot schadevergoeding / verplichting tot het maken van excuses
tekst 18
“Met vuisten alleen ga je het hier in Rotterdam-Zuid niet redden”
De 13-jarige Jimmy1) woont in Rotterdam-Zuid en zegt dat hij weleens iemand heeft gestoken. “Als andere jongens disrespect tonen, dan reageren wij daarop.” Met een mes dus. Jimmy zegt dat hij zich door het dragen van een mes veiliger voelt. De jongens uit de buurt, zoals Jimmy, maar ook jongens zoals Qlas en Blacka, zeggen dat hun gedrag wordt beïnvloed door de omgeving waarin ze leven. Jimmy: “Als je hier opgroeit, word je automatisch zo. Ik zie hoe andere jongens dit doen, hoe familie dit doet. Ik kan er eigenlijk niks aan doen.” noot 1 Jimmy is niet de echte naam van de 13-jarige jongen.
naar: nos.nl van 22 november 2019
Lees tekst 18.
Vraag 31 4 punten
Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Drie van die theorieën zijn:
1 de bindingstheorie
2 de aangeleerd-gedragstheorie
3 de neutraliseringstheorie Kies twee van deze theorieën en geef per theorie een argument waarom deze theorie het criminele gedrag van Jimmy kan verklaren. Geef per theorie een zin uit de tekst die daarbij past. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Ik kies voor de … theorie, want … en de zin die daarbij past is … Ik kies voor de … theorie, want … en de zin die daarbij past is …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- en de zin die daarbij past is (een van de volgende): (1p)
- De jongens uit de buurt, zoals Jimmy, maar ook jongens zoals Qlas en Blacka, zeggen dat hun gedrag wordt beïnvloed door de omgeving waarin ze leven.
- Ik zie hoe andere jongens dit doen, hoe familie dit doet.
- en de zin die daarbij past is (een van de volgende): (1p)
- Als je hier opgroeit, word je automatisch zo.
- Ik kan er eigenlijk niks aan doen.
tekst 19
Tieners proberen winkel te beroven na zien van Netflix-serie
Twee tieners zagen in een Netflix-serie dat de alarmpoortjes van een winkel niet af zouden gaan als je een sterke magneet bij je hebt. Dat bracht ze op ideeën. Ze kochten online allebei een magneet en probeerden het uit. Eenmaal in de winkel bleek hun experiment toch tegen te vallen. De alarmpoortjes gingen gewoon af en de twee werden opgepakt. “Binnenkort mogen zij zich voor de rechter verantwoorden voor hun diefstal”, schrijft de Politie Enschede op Facebook.
naar: rtlnieuws.nl van 18 februari 2020
Lees tekst 19
Vraag 32 1 punt
Welke invloed van de media heeft bij de tieners uit tekst 19 plaats gevonden?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
tekst 20
Hoogbejaarde Utrechter voorkomt beroving
In Utrecht werd een hoogbejaarde man slachtoffer van criminaliteit. Een inbreker wilde de man overvallen in zijn huis, maar de bewoner liet dat niet zomaar gebeuren en sloeg de overvaller met een schoen. De overvaller kon daardoor niets buit maken en sloeg op de vlucht.
naar: indebuurt.nl van 22 oktober 2019
Lees tekst 20
Vraag 33 1 punt
De politie heeft de hoogbejaarde man niet aangehouden, omdat de politie rekening hield met de omstandigheden waarin de situatie in tekst 20 plaatsvond. Welk begrip past het best bij de situatie uit tekst 20?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
tekst 21
Veiligheidsmonitor 2019
In totaal is een steekproef van ruim 325.000 Nederlanders van 15 jaar of ouder gevraagd om aan het onderzoek deel te nemen voor de Veiligheidsmonitor. Ruim 135.000 personen hebben een ingevulde vragenlijst ingeleverd over situaties die ze zelf hebben meegemaakt.
naar: longreads.cbs.nl
Lees tekst 21
Vraag 34 1 punt
Met wat voor soort cijfers zijn de antwoorden uit de Veiligheidsmonitor het beste te vergelijken? met cijfers afkomstig uit
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Maatschappelijke analyse: voedselverspilling
Bij de beantwoording van de vragen 35 tot en met 42 maak je gebruik van tekst 1 tot met 3 in het bronnenboekje.
Inleiding Voedselverspilling is een maatschappelijk vraagstuk. Voedselverspilling houdt in dat voedsel voor consumenten niet wordt opgegeten of opgedronken, maar wordt weggegooid. Met voedselverspilling wordt niet het weggooien van schillen, botten, graten en andere etensresten bedoeld.
Lees tekst 1.
Vraag 35 2 punten
In tekst 1 geeft de redactie van het Reformatorisch Dagblad haar mening over voedselverspilling. Het Reformatorisch Dagblad schrijft artikelen vanuit een christelijke visie. Noem twee uitgangspunten van de christendemocratische stroming die te herkennen zijn in tekst 1.
Tekst 1
Voedselverspilling: een groot probleem
Welvaart is een zegen. Dat het rijke Westen daar bepaald niet goed mee weet om te gaan, bewijst het probleem van de voedselverspilling. Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid. Het is om buikpijn van te krijgen. Om daar een beetje een beeld bij te krijgen: het gaat dan om ruim 80 miljoen borden. Niet leeg, maar vol. Gevuld met het beste van het beste.
Natuur & Milieu wist dinsdag de schijnwerper weer even op voedselverspilling te richten. De milieuorganisatie had laten onderzoeken hoe het is gesteld met de acceptatie van zogenoemde doggybags. Daarin kunnen restaurantbezoekers overgebleven eten van het diner meenemen naar huis. Een prachtig initiatief, zou je zeggen. Toch groeit het aantal mensen dat hier gebruik van maakt maar langzaam. Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan zich te schamen voor de vraag of ze het overgebleven eten mee kunnen krijgen. En dus gaat kostbaar voedsel de vuilnisbak in. Hoezo gênant?
Eigenlijk zouden doggybags helemaal niet nodig hoeven zijn. Om daar een beetje aan tegemoet te komen, zouden porties veel vaker dan nu het geval is best kleiner kunnen zijn.
Verspilling wordt in de Bijbel niet voor niets zonde genoemd. In Nederlandse huishoudens wordt per jaar gemiddeld per persoon 41 kilo eten weggegooid. Dat gebeurt dus gewoon thuis. De verspiller schaadt hiermee niet alleen zichzelf maar ook de samenleving en de aarde. Ook de hulpbehoevende medemens is de dupe van ons gedrag. De vraag is niet of het een paar onsjes minder kan. Het móét minder. Van meer discipline en van het zich wat vaker ontzeggen van genoegens waar hij recht op meent te hebben, wordt een mens niet minder, maar juist rijker. En anderen met hem.
naar: Redactioneel commentaar, Reformatorisch Dagblad van 10 oktober 2018
Bekijk het antwoord
- Twee uitgangspunten van de christendemocratische stroming die te herkennen zijn in tekst 1 (twee van de volgende): − Bijbelse waarden / naastenliefde − rentmeesterschap − gespreide verantwoordelijkheid − harmonie en samenwerking per juist antwoord (1) (2)
Zie tekst 1.
Vraag 36 1 punt
Uit al het nieuws dat de redactie van een medium bereikt, wordt een selectie gemaakt. De keuzes over welke gebeurtenissen in de media komen, in dit geval in het Reformatorisch Dagblad, worden in verschillende stadia genomen op basis van verschillende criteria. Een van die selectiecriteria is nabijheid. Geef bij het selectiecriterium nabijheid een citaat uit tekst 1 dat daarbij past.
Tekst 1
Voedselverspilling: een groot probleem
Welvaart is een zegen. Dat het rijke Westen daar bepaald niet goed mee weet om te gaan, bewijst het probleem van de voedselverspilling. Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid. Het is om buikpijn van te krijgen. Om daar een beetje een beeld bij te krijgen: het gaat dan om ruim 80 miljoen borden. Niet leeg, maar vol. Gevuld met het beste van het beste.
Natuur & Milieu wist dinsdag de schijnwerper weer even op voedselverspilling te richten. De milieuorganisatie had laten onderzoeken hoe het is gesteld met de acceptatie van zogenoemde doggybags. Daarin kunnen restaurantbezoekers overgebleven eten van het diner meenemen naar huis. Een prachtig initiatief, zou je zeggen. Toch groeit het aantal mensen dat hier gebruik van maakt maar langzaam. Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan zich te schamen voor de vraag of ze het overgebleven eten mee kunnen krijgen. En dus gaat kostbaar voedsel de vuilnisbak in. Hoezo gênant?
Eigenlijk zouden doggybags helemaal niet nodig hoeven zijn. Om daar een beetje aan tegemoet te komen, zouden porties veel vaker dan nu het geval is best kleiner kunnen zijn.
Verspilling wordt in de Bijbel niet voor niets zonde genoemd. In Nederlandse huishoudens wordt per jaar gemiddeld per persoon 41 kilo eten weggegooid. Dat gebeurt dus gewoon thuis. De verspiller schaadt hiermee niet alleen zichzelf maar ook de samenleving en de aarde. Ook de hulpbehoevende medemens is de dupe van ons gedrag. De vraag is niet of het een paar onsjes minder kan. Het móét minder. Van meer discipline en van het zich wat vaker ontzeggen van genoegens waar hij recht op meent te hebben, wordt een mens niet minder, maar juist rijker. En anderen met hem.
naar: Redactioneel commentaar, Reformatorisch Dagblad van 10 oktober 2018
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn (een van de volgende): − “Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid.” − “In Nederlandse huishoudens wordt per jaar per persoon gemiddeld 41 kilo eten weggegooid.” (1)
Zie tekst 1.
Vraag 37 1 punt
Er zijn verschillende theorieën over beïnvloeding van mensen door de media. Een daarvan is de framingtheorie. Volgens die theorie kan framing door de media bewust of onbewust plaatsvinden. In tekst 1 is framing te herkennen. Leg uit dat framing is te herkennen in tekst 1. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Framing is te herkennen in tekst 1, want …
Tekst 1
Voedselverspilling: een groot probleem
Welvaart is een zegen. Dat het rijke Westen daar bepaald niet goed mee weet om te gaan, bewijst het probleem van de voedselverspilling. Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid. Het is om buikpijn van te krijgen. Om daar een beetje een beeld bij te krijgen: het gaat dan om ruim 80 miljoen borden. Niet leeg, maar vol. Gevuld met het beste van het beste.
Natuur & Milieu wist dinsdag de schijnwerper weer even op voedselverspilling te richten. De milieuorganisatie had laten onderzoeken hoe het is gesteld met de acceptatie van zogenoemde doggybags. Daarin kunnen restaurantbezoekers overgebleven eten van het diner meenemen naar huis. Een prachtig initiatief, zou je zeggen. Toch groeit het aantal mensen dat hier gebruik van maakt maar langzaam. Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan zich te schamen voor de vraag of ze het overgebleven eten mee kunnen krijgen. En dus gaat kostbaar voedsel de vuilnisbak in. Hoezo gênant?
Eigenlijk zouden doggybags helemaal niet nodig hoeven zijn. Om daar een beetje aan tegemoet te komen, zouden porties veel vaker dan nu het geval is best kleiner kunnen zijn.
Verspilling wordt in de Bijbel niet voor niets zonde genoemd. In Nederlandse huishoudens wordt per jaar gemiddeld per persoon 41 kilo eten weggegooid. Dat gebeurt dus gewoon thuis. De verspiller schaadt hiermee niet alleen zichzelf maar ook de samenleving en de aarde. Ook de hulpbehoevende medemens is de dupe van ons gedrag. De vraag is niet of het een paar onsjes minder kan. Het móét minder. Van meer discipline en van het zich wat vaker ontzeggen van genoegens waar hij recht op meent te hebben, wordt een mens niet minder, maar juist rijker. En anderen met hem.
naar: Redactioneel commentaar, Reformatorisch Dagblad van 10 oktober 2018
Bekijk het antwoord
- Framing is te herkennen in tekst 1, want (voorbeeld van een juist antwoord): − het onderwerp (voedselverspilling) wordt op een bepaalde manier belicht. De lezer wordt door de schrijver gestuurd. (1)
Lees tekst 2.
Vraag 38 4 punten
Voedselverspilling is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Een kenmerk is bijvoorbeeld dat er verschillende meningen zijn over de oplossing van het vraagstuk. Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk die in tekst 2 naar voren komen. Geef voor elk kenmerk een ander citaat uit tekst 2 waaruit blijkt dat dit kenmerk van toepassing is op het vraagstuk van voedselverspilling. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk 1: … Citaat: … Kenmerk 2: … Citaat: …
Tekst 1
Voedselverspilling: een groot probleem
Welvaart is een zegen. Dat het rijke Westen daar bepaald niet goed mee weet om te gaan, bewijst het probleem van de voedselverspilling. Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid. Het is om buikpijn van te krijgen. Om daar een beetje een beeld bij te krijgen: het gaat dan om ruim 80 miljoen borden. Niet leeg, maar vol. Gevuld met het beste van het beste.
Natuur & Milieu wist dinsdag de schijnwerper weer even op voedselverspilling te richten. De milieuorganisatie had laten onderzoeken hoe het is gesteld met de acceptatie van zogenoemde doggybags. Daarin kunnen restaurantbezoekers overgebleven eten van het diner meenemen naar huis. Een prachtig initiatief, zou je zeggen. Toch groeit het aantal mensen dat hier gebruik van maakt maar langzaam. Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan zich te schamen voor de vraag of ze het overgebleven eten mee kunnen krijgen. En dus gaat kostbaar voedsel de vuilnisbak in. Hoezo gênant?
Eigenlijk zouden doggybags helemaal niet nodig hoeven zijn. Om daar een beetje aan tegemoet te komen, zouden porties veel vaker dan nu het geval is best kleiner kunnen zijn.
Verspilling wordt in de Bijbel niet voor niets zonde genoemd. In Nederlandse huishoudens wordt per jaar gemiddeld per persoon 41 kilo eten weggegooid. Dat gebeurt dus gewoon thuis. De verspiller schaadt hiermee niet alleen zichzelf maar ook de samenleving en de aarde. Ook de hulpbehoevende medemens is de dupe van ons gedrag. De vraag is niet of het een paar onsjes minder kan. Het móét minder. Van meer discipline en van het zich wat vaker ontzeggen van genoegens waar hij recht op meent te hebben, wordt een mens niet minder, maar juist rijker. En anderen met hem.
naar: Redactioneel commentaar, Reformatorisch Dagblad van 10 oktober 2018
Tekst 2
Kabinet stopt 7 miljoen euro in strijd tegen voedselverspilling
1 Het kabinet steunt de ambitie van diverse bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen om uiterlijk in 2030 de hoeveelheid voedsel die door huishoudens, bedrijven en in de horeca wordt weggegooid te halveren. Het kabinet maakt hiervoor de komende vier jaar zeven miljoen euro vrij. Het geld wordt geïnvesteerd in vernieuwing, onderzoek en voorlichting.
2 Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft vandaag een brief aan de Tweede Kamer gestuurd, waarin zij haar bedoelingen uiteenzet. Jaarlijks wordt in Nederland naar schatting twee miljoen ton voedsel verspild. Consumenten gooien op jaarbasis gemiddeld zo’n 41 kilo voedsel per persoon weg, zo meldt het ministerie.
3 Minister Carola Schouten: “Het gaat om enorme hoeveelheden. We moeten heel bewust omgaan met alle mooie producten, de grondstoffen en de arbeid en energie die nodig zijn voor het productieproces en het transport. Hier liggen kansen voor tal van vernieuwende ideeën en initiatieven. Minder verspilling zorgt voor een forse vermindering van de CO2-uitstoot en het bespaart geld. Kortom; goed voor milieu en portemonnee”.
4 Een belangrijk onderdeel van de strijd tegen voedselverspilling is vernieuwing. Vanuit een werkgroep van bedrijven, overheid en maatschappelijke organisaties worden krachten, netwerk en kennis gebundeld om tot vernieuwende oplossingen te komen. De werkgroep bestaat nu nog uit 25 leden. De minister verwacht dat het aantal aangesloten organisaties de komende tijd snel gaat oplopen. Een ander onderdeel van de aanpak is de campagne ‘Samen tegen voedselverspilling’, die vandaag wordt gestart. Om de nieuwe aanpak te laten slagen wil minister Schouten waar nodig wetten en regels versoepelen of schrappen. Ook wil de minister er samen met het bedrijfsleven voor zorgen dat de houdbaarheid van producten duidelijker wordt voor consumenten.
naar: nieuweoogst.nl van 20 maart 2018
Bekijk het antwoord
Opmerking
- Voor het citaat mag het punt alleen worden toegekend als het gekoppeld is aan het juiste kenmerk.
- Als het citaat bij een kenmerk al genoemd is, dan mag dat zelfde citaat niet goed gerekend worden bij een ander kenmerk.
Zie tekst 2.
Vraag 39 4 punten
Een maatschappelijk vraagstuk is vanuit de vier invalshoeken van maatschappijkunde te bekijken. Tekst 2 is in vier alinea’s gedeeld. In alinea 3 van de tekst is de politiek-juridische invalshoek te herkennen. Welke twee andere invalshoeken zijn te herkennen in alinea 3 van tekst 2? Geef een argument bij je keuze en gebruik een zin uit de tekst om je argument te verduidelijken. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 De … invalshoek is te herkennen, want … en de zin waar dat uit blijkt is …
2 De … invalshoek is te herkennen, want … en de zin waar dat uit blijkt is …
Tekst 1
Voedselverspilling: een groot probleem
Welvaart is een zegen. Dat het rijke Westen daar bepaald niet goed mee weet om te gaan, bewijst het probleem van de voedselverspilling. Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid. Het is om buikpijn van te krijgen. Om daar een beetje een beeld bij te krijgen: het gaat dan om ruim 80 miljoen borden. Niet leeg, maar vol. Gevuld met het beste van het beste.
Natuur & Milieu wist dinsdag de schijnwerper weer even op voedselverspilling te richten. De milieuorganisatie had laten onderzoeken hoe het is gesteld met de acceptatie van zogenoemde doggybags. Daarin kunnen restaurantbezoekers overgebleven eten van het diner meenemen naar huis. Een prachtig initiatief, zou je zeggen. Toch groeit het aantal mensen dat hier gebruik van maakt maar langzaam. Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan zich te schamen voor de vraag of ze het overgebleven eten mee kunnen krijgen. En dus gaat kostbaar voedsel de vuilnisbak in. Hoezo gênant?
Eigenlijk zouden doggybags helemaal niet nodig hoeven zijn. Om daar een beetje aan tegemoet te komen, zouden porties veel vaker dan nu het geval is best kleiner kunnen zijn.
Verspilling wordt in de Bijbel niet voor niets zonde genoemd. In Nederlandse huishoudens wordt per jaar gemiddeld per persoon 41 kilo eten weggegooid. Dat gebeurt dus gewoon thuis. De verspiller schaadt hiermee niet alleen zichzelf maar ook de samenleving en de aarde. Ook de hulpbehoevende medemens is de dupe van ons gedrag. De vraag is niet of het een paar onsjes minder kan. Het móét minder. Van meer discipline en van het zich wat vaker ontzeggen van genoegens waar hij recht op meent te hebben, wordt een mens niet minder, maar juist rijker. En anderen met hem.
naar: Redactioneel commentaar, Reformatorisch Dagblad van 10 oktober 2018
Tekst 2
Kabinet stopt 7 miljoen euro in strijd tegen voedselverspilling
1 Het kabinet steunt de ambitie van diverse bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen om uiterlijk in 2030 de hoeveelheid voedsel die door huishoudens, bedrijven en in de horeca wordt weggegooid te halveren. Het kabinet maakt hiervoor de komende vier jaar zeven miljoen euro vrij. Het geld wordt geïnvesteerd in vernieuwing, onderzoek en voorlichting.
2 Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft vandaag een brief aan de Tweede Kamer gestuurd, waarin zij haar bedoelingen uiteenzet. Jaarlijks wordt in Nederland naar schatting twee miljoen ton voedsel verspild. Consumenten gooien op jaarbasis gemiddeld zo’n 41 kilo voedsel per persoon weg, zo meldt het ministerie.
3 Minister Carola Schouten: “Het gaat om enorme hoeveelheden. We moeten heel bewust omgaan met alle mooie producten, de grondstoffen en de arbeid en energie die nodig zijn voor het productieproces en het transport. Hier liggen kansen voor tal van vernieuwende ideeën en initiatieven. Minder verspilling zorgt voor een forse vermindering van de CO2-uitstoot en het bespaart geld. Kortom; goed voor milieu en portemonnee”.
4 Een belangrijk onderdeel van de strijd tegen voedselverspilling is vernieuwing. Vanuit een werkgroep van bedrijven, overheid en maatschappelijke organisaties worden krachten, netwerk en kennis gebundeld om tot vernieuwende oplossingen te komen. De werkgroep bestaat nu nog uit 25 leden. De minister verwacht dat het aantal aangesloten organisaties de komende tijd snel gaat oplopen. Een ander onderdeel van de aanpak is de campagne ‘Samen tegen voedselverspilling’, die vandaag wordt gestart. Om de nieuwe aanpak te laten slagen wil minister Schouten waar nodig wetten en regels versoepelen of schrappen. Ook wil de minister er samen met het bedrijfsleven voor zorgen dat de houdbaarheid van producten duidelijker wordt voor consumenten.
naar: nieuweoogst.nl van 20 maart 2018
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- want het gaat over financieel-economische belangen en een zin waar dat uit blijkt is (een van de volgende): (1p)
- “Minder verspilling zorgt voor een forse vermindering van de CO2- uitstoot en het bespaart geld”.
- “Kortom; goed voor milieu en portemonnee”.
Opmerking Er kan 1 punt worden toegekend voor de juiste invalshoek en er kan 1 punt toegekend worden voor de combinatie van de juiste argumentatie en de daarbij passende zin.
Zie tekst 2.
Vraag 40 2 punten
Het politieke besluitvormingsproces verloopt in vier fasen. In tekst 2 staat het volgende citaat: ‘Het kabinet maakt hiervoor de komende vier jaar 7 miljoen euro vrij’. Bij welke fase van het politieke besluitvormingsproces past dit citaat? Leg je keuze uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het citaat past bij fase …, want …
Tekst 1
Voedselverspilling: een groot probleem
Welvaart is een zegen. Dat het rijke Westen daar bepaald niet goed mee weet om te gaan, bewijst het probleem van de voedselverspilling. Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid. Het is om buikpijn van te krijgen. Om daar een beetje een beeld bij te krijgen: het gaat dan om ruim 80 miljoen borden. Niet leeg, maar vol. Gevuld met het beste van het beste.
Natuur & Milieu wist dinsdag de schijnwerper weer even op voedselverspilling te richten. De milieuorganisatie had laten onderzoeken hoe het is gesteld met de acceptatie van zogenoemde doggybags. Daarin kunnen restaurantbezoekers overgebleven eten van het diner meenemen naar huis. Een prachtig initiatief, zou je zeggen. Toch groeit het aantal mensen dat hier gebruik van maakt maar langzaam. Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan zich te schamen voor de vraag of ze het overgebleven eten mee kunnen krijgen. En dus gaat kostbaar voedsel de vuilnisbak in. Hoezo gênant?
Eigenlijk zouden doggybags helemaal niet nodig hoeven zijn. Om daar een beetje aan tegemoet te komen, zouden porties veel vaker dan nu het geval is best kleiner kunnen zijn.
Verspilling wordt in de Bijbel niet voor niets zonde genoemd. In Nederlandse huishoudens wordt per jaar gemiddeld per persoon 41 kilo eten weggegooid. Dat gebeurt dus gewoon thuis. De verspiller schaadt hiermee niet alleen zichzelf maar ook de samenleving en de aarde. Ook de hulpbehoevende medemens is de dupe van ons gedrag. De vraag is niet of het een paar onsjes minder kan. Het móét minder. Van meer discipline en van het zich wat vaker ontzeggen van genoegens waar hij recht op meent te hebben, wordt een mens niet minder, maar juist rijker. En anderen met hem.
naar: Redactioneel commentaar, Reformatorisch Dagblad van 10 oktober 2018
Tekst 2
Kabinet stopt 7 miljoen euro in strijd tegen voedselverspilling
1 Het kabinet steunt de ambitie van diverse bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen om uiterlijk in 2030 de hoeveelheid voedsel die door huishoudens, bedrijven en in de horeca wordt weggegooid te halveren. Het kabinet maakt hiervoor de komende vier jaar zeven miljoen euro vrij. Het geld wordt geïnvesteerd in vernieuwing, onderzoek en voorlichting.
2 Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft vandaag een brief aan de Tweede Kamer gestuurd, waarin zij haar bedoelingen uiteenzet. Jaarlijks wordt in Nederland naar schatting twee miljoen ton voedsel verspild. Consumenten gooien op jaarbasis gemiddeld zo’n 41 kilo voedsel per persoon weg, zo meldt het ministerie.
3 Minister Carola Schouten: “Het gaat om enorme hoeveelheden. We moeten heel bewust omgaan met alle mooie producten, de grondstoffen en de arbeid en energie die nodig zijn voor het productieproces en het transport. Hier liggen kansen voor tal van vernieuwende ideeën en initiatieven. Minder verspilling zorgt voor een forse vermindering van de CO2-uitstoot en het bespaart geld. Kortom; goed voor milieu en portemonnee”.
4 Een belangrijk onderdeel van de strijd tegen voedselverspilling is vernieuwing. Vanuit een werkgroep van bedrijven, overheid en maatschappelijke organisaties worden krachten, netwerk en kennis gebundeld om tot vernieuwende oplossingen te komen. De werkgroep bestaat nu nog uit 25 leden. De minister verwacht dat het aantal aangesloten organisaties de komende tijd snel gaat oplopen. Een ander onderdeel van de aanpak is de campagne ‘Samen tegen voedselverspilling’, die vandaag wordt gestart. Om de nieuwe aanpak te laten slagen wil minister Schouten waar nodig wetten en regels versoepelen of schrappen. Ook wil de minister er samen met het bedrijfsleven voor zorgen dat de houdbaarheid van producten duidelijker wordt voor consumenten.
naar: nieuweoogst.nl van 20 maart 2018
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- want het parlement moet misschien het besluit nog goedkeuren (is niet uit de tekst op te maken) (1p)
Lees tekst 3.
Vraag 41 2 punten
Er zijn verschillende politieke stromingen. Twee daarvan zijn de liberale en de sociaaldemocratische stroming. Er passen liberale en sociaaldemocratische uitgangspunten bij Mariska’s idee om voedselverspilling tegen te gaan. Noem een uitgangspunt van de liberale stroming én een uitgangspunt van de sociaaldemocratische stroming dat past bij het idee van Mariska van Dorst. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 Een uitgangspunt van de liberale stroming dat past bij het idee van Mariska is …
2 Een uitgangspunt van de sociaaldemocratische stroming dat past bij het idee van Mariska is …
Tekst 1
Voedselverspilling: een groot probleem
Welvaart is een zegen. Dat het rijke Westen daar bepaald niet goed mee weet om te gaan, bewijst het probleem van de voedselverspilling. Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid. Het is om buikpijn van te krijgen. Om daar een beetje een beeld bij te krijgen: het gaat dan om ruim 80 miljoen borden. Niet leeg, maar vol. Gevuld met het beste van het beste.
Natuur & Milieu wist dinsdag de schijnwerper weer even op voedselverspilling te richten. De milieuorganisatie had laten onderzoeken hoe het is gesteld met de acceptatie van zogenoemde doggybags. Daarin kunnen restaurantbezoekers overgebleven eten van het diner meenemen naar huis. Een prachtig initiatief, zou je zeggen. Toch groeit het aantal mensen dat hier gebruik van maakt maar langzaam. Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan zich te schamen voor de vraag of ze het overgebleven eten mee kunnen krijgen. En dus gaat kostbaar voedsel de vuilnisbak in. Hoezo gênant?
Eigenlijk zouden doggybags helemaal niet nodig hoeven zijn. Om daar een beetje aan tegemoet te komen, zouden porties veel vaker dan nu het geval is best kleiner kunnen zijn.
Verspilling wordt in de Bijbel niet voor niets zonde genoemd. In Nederlandse huishoudens wordt per jaar gemiddeld per persoon 41 kilo eten weggegooid. Dat gebeurt dus gewoon thuis. De verspiller schaadt hiermee niet alleen zichzelf maar ook de samenleving en de aarde. Ook de hulpbehoevende medemens is de dupe van ons gedrag. De vraag is niet of het een paar onsjes minder kan. Het móét minder. Van meer discipline en van het zich wat vaker ontzeggen van genoegens waar hij recht op meent te hebben, wordt een mens niet minder, maar juist rijker. En anderen met hem.
naar: Redactioneel commentaar, Reformatorisch Dagblad van 10 oktober 2018
Tekst 2
Kabinet stopt 7 miljoen euro in strijd tegen voedselverspilling
1 Het kabinet steunt de ambitie van diverse bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen om uiterlijk in 2030 de hoeveelheid voedsel die door huishoudens, bedrijven en in de horeca wordt weggegooid te halveren. Het kabinet maakt hiervoor de komende vier jaar zeven miljoen euro vrij. Het geld wordt geïnvesteerd in vernieuwing, onderzoek en voorlichting.
2 Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft vandaag een brief aan de Tweede Kamer gestuurd, waarin zij haar bedoelingen uiteenzet. Jaarlijks wordt in Nederland naar schatting twee miljoen ton voedsel verspild. Consumenten gooien op jaarbasis gemiddeld zo’n 41 kilo voedsel per persoon weg, zo meldt het ministerie.
3 Minister Carola Schouten: “Het gaat om enorme hoeveelheden. We moeten heel bewust omgaan met alle mooie producten, de grondstoffen en de arbeid en energie die nodig zijn voor het productieproces en het transport. Hier liggen kansen voor tal van vernieuwende ideeën en initiatieven. Minder verspilling zorgt voor een forse vermindering van de CO2-uitstoot en het bespaart geld. Kortom; goed voor milieu en portemonnee”.
4 Een belangrijk onderdeel van de strijd tegen voedselverspilling is vernieuwing. Vanuit een werkgroep van bedrijven, overheid en maatschappelijke organisaties worden krachten, netwerk en kennis gebundeld om tot vernieuwende oplossingen te komen. De werkgroep bestaat nu nog uit 25 leden. De minister verwacht dat het aantal aangesloten organisaties de komende tijd snel gaat oplopen. Een ander onderdeel van de aanpak is de campagne ‘Samen tegen voedselverspilling’, die vandaag wordt gestart. Om de nieuwe aanpak te laten slagen wil minister Schouten waar nodig wetten en regels versoepelen of schrappen. Ook wil de minister er samen met het bedrijfsleven voor zorgen dat de houdbaarheid van producten duidelijker wordt voor consumenten.
naar: nieuweoogst.nl van 20 maart 2018
Tekst 3
“Weggooien is zonde: zo help je iemand aan een portie avondeten”
“Toen we woensdagavond aan tafel zaten was ik het ineens zo zat toen ik die pan met eten zag die we wéér gingen leeggooien omdat het te weinig is voor nog een maaltijd voor vier”, verzucht Mariska van Dorst. “Zeker als je pasta eet, is het soms moeilijk inschatten hoeveel je met een gezin nodig hebt. Daar moet ik iets mee doen, dacht ik toen.”
Mariska uit Maassluis opende de Facebookgroep ‘Portie Avondeten Maassluis’ en had snel 131 leden. “Weggooien is zonde, zeker als je er iemand heel blij mee kan maken. Er zijn veel mensen die weinig te besteden hebben. Hoe fijn is het dan als je gratis een verse en gezonde maaltijd kan krijgen?” Het concept werkt heel eenvoudig. Leden van de groep maken een foto van het eten dat zij overhouden en plaatsen die op Facebook. Anderen kunnen daar dan op reageren en de maaltijd vervolgens ophalen. Van Dorst gaat ervan uit dat de aanbieders bereid zijn om het eten langs te brengen bij ouderen die moeilijk ter been zijn. “Ik hoop dat mensen geen drempel ervaren of dat ze zich schamen, want dat is nergens voor nodig. Dit initiatief is echt voor iedereen bedoeld. Dus ook voor die alleenstaande vader die zo druk is geweest dat hij ‘s avonds geen tijd heeft om te koken”, aldus Van Dorst.
naar: ad.nl van 24 januari 2020
►►► ν
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- 1 Een uitgangspunt van de liberale stroming dat past bij het idee van Mariska is (een van de volgende): (1p)
- economische vrijheid/particulier initiatief
- kleine rol van de overheid
- 2 Een uitgangspunt van de sociaaldemocratische stroming dat past bij het idee van Mariska is (een van de volgende): (1p)
- opkomen voor de zwakkeren in de samenleving
- streven naar meer sociaaleconomische gelijkheid
Zie tekst 3.
Vraag 42 2 punten
Bronnen kunnen in meer of mindere mate objectief zijn. De objectiviteit is te beoordelen aan de hand van een aantal criteria. Een van die criteria is het scheiden van feiten en meningen. Noem een zin uit tekst 3 waar meningen en feiten niet volledig gescheiden zijn. Noem ook een ander criterium waar een objectieve bron aan moet voldoen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een zin in tekst 3 waarbij meningen niet goed gescheiden worden van feiten is … Een ander criterium waaraan een objectieve bron moet voldoen is …
Tekst 1
Voedselverspilling: een groot probleem
Welvaart is een zegen. Dat het rijke Westen daar bepaald niet goed mee weet om te gaan, bewijst het probleem van de voedselverspilling. Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid. Het is om buikpijn van te krijgen. Om daar een beetje een beeld bij te krijgen: het gaat dan om ruim 80 miljoen borden. Niet leeg, maar vol. Gevuld met het beste van het beste.
Natuur & Milieu wist dinsdag de schijnwerper weer even op voedselverspilling te richten. De milieuorganisatie had laten onderzoeken hoe het is gesteld met de acceptatie van zogenoemde doggybags. Daarin kunnen restaurantbezoekers overgebleven eten van het diner meenemen naar huis. Een prachtig initiatief, zou je zeggen. Toch groeit het aantal mensen dat hier gebruik van maakt maar langzaam. Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan zich te schamen voor de vraag of ze het overgebleven eten mee kunnen krijgen. En dus gaat kostbaar voedsel de vuilnisbak in. Hoezo gênant?
Eigenlijk zouden doggybags helemaal niet nodig hoeven zijn. Om daar een beetje aan tegemoet te komen, zouden porties veel vaker dan nu het geval is best kleiner kunnen zijn.
Verspilling wordt in de Bijbel niet voor niets zonde genoemd. In Nederlandse huishoudens wordt per jaar gemiddeld per persoon 41 kilo eten weggegooid. Dat gebeurt dus gewoon thuis. De verspiller schaadt hiermee niet alleen zichzelf maar ook de samenleving en de aarde. Ook de hulpbehoevende medemens is de dupe van ons gedrag. De vraag is niet of het een paar onsjes minder kan. Het móét minder. Van meer discipline en van het zich wat vaker ontzeggen van genoegens waar hij recht op meent te hebben, wordt een mens niet minder, maar juist rijker. En anderen met hem.
naar: Redactioneel commentaar, Reformatorisch Dagblad van 10 oktober 2018
Tekst 2
Kabinet stopt 7 miljoen euro in strijd tegen voedselverspilling
1 Het kabinet steunt de ambitie van diverse bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen om uiterlijk in 2030 de hoeveelheid voedsel die door huishoudens, bedrijven en in de horeca wordt weggegooid te halveren. Het kabinet maakt hiervoor de komende vier jaar zeven miljoen euro vrij. Het geld wordt geïnvesteerd in vernieuwing, onderzoek en voorlichting.
2 Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft vandaag een brief aan de Tweede Kamer gestuurd, waarin zij haar bedoelingen uiteenzet. Jaarlijks wordt in Nederland naar schatting twee miljoen ton voedsel verspild. Consumenten gooien op jaarbasis gemiddeld zo’n 41 kilo voedsel per persoon weg, zo meldt het ministerie.
3 Minister Carola Schouten: “Het gaat om enorme hoeveelheden. We moeten heel bewust omgaan met alle mooie producten, de grondstoffen en de arbeid en energie die nodig zijn voor het productieproces en het transport. Hier liggen kansen voor tal van vernieuwende ideeën en initiatieven. Minder verspilling zorgt voor een forse vermindering van de CO2-uitstoot en het bespaart geld. Kortom; goed voor milieu en portemonnee”.
4 Een belangrijk onderdeel van de strijd tegen voedselverspilling is vernieuwing. Vanuit een werkgroep van bedrijven, overheid en maatschappelijke organisaties worden krachten, netwerk en kennis gebundeld om tot vernieuwende oplossingen te komen. De werkgroep bestaat nu nog uit 25 leden. De minister verwacht dat het aantal aangesloten organisaties de komende tijd snel gaat oplopen. Een ander onderdeel van de aanpak is de campagne ‘Samen tegen voedselverspilling’, die vandaag wordt gestart. Om de nieuwe aanpak te laten slagen wil minister Schouten waar nodig wetten en regels versoepelen of schrappen. Ook wil de minister er samen met het bedrijfsleven voor zorgen dat de houdbaarheid van producten duidelijker wordt voor consumenten.
naar: nieuweoogst.nl van 20 maart 2018
Tekst 3
“Weggooien is zonde: zo help je iemand aan een portie avondeten”
“Toen we woensdagavond aan tafel zaten was ik het ineens zo zat toen ik die pan met eten zag die we wéér gingen leeggooien omdat het te weinig is voor nog een maaltijd voor vier”, verzucht Mariska van Dorst. “Zeker als je pasta eet, is het soms moeilijk inschatten hoeveel je met een gezin nodig hebt. Daar moet ik iets mee doen, dacht ik toen.”
Mariska uit Maassluis opende de Facebookgroep ‘Portie Avondeten Maassluis’ en had snel 131 leden. “Weggooien is zonde, zeker als je er iemand heel blij mee kan maken. Er zijn veel mensen die weinig te besteden hebben. Hoe fijn is het dan als je gratis een verse en gezonde maaltijd kan krijgen?” Het concept werkt heel eenvoudig. Leden van de groep maken een foto van het eten dat zij overhouden en plaatsen die op Facebook. Anderen kunnen daar dan op reageren en de maaltijd vervolgens ophalen. Van Dorst gaat ervan uit dat de aanbieders bereid zijn om het eten langs te brengen bij ouderen die moeilijk ter been zijn. “Ik hoop dat mensen geen drempel ervaren of dat ze zich schamen, want dat is nergens voor nodig. Dit initiatief is echt voor iedereen bedoeld. Dus ook voor die alleenstaande vader die zo druk is geweest dat hij ‘s avonds geen tijd heeft om te koken”, aldus Van Dorst.
naar: ad.nl van 24 januari 2020
►►► ν
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een zin in tekst 3 waarbij meningen niet goed gescheiden worden van feiten is (een van de volgende): (1p)
- Mariska uit Maassluis opende de Facebookgroep ‘Portie Avondeten Maassluis’ en had snel 131 leden.
- Het concept werkt heel eenvoudig.
- Een ander criterium waaraan een objectieve bron moet voldoen is (een van de volgende): (1p)
- feiten controleren via een andere bron.
- hoor en wederhoor toepassen.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Maatschappijkunde 2022, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2022/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-1127-a-22-1-o
Andere examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1 (op examenblad.nl)
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1?
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1 loopt tot vraag 42. Van 40 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (19), criminaliteit (14) en media (5).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2022/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-1127-a-22-1-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.
Hoe oefen ik met het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.