Eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Criminaliteit en rechtsstaat, Politiek en beleid, discriminatie op de arbeidsmarkt.

Kort antwoord

Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3 telt 43 vragen. De meeste vragen gaan over criminaliteit (13), parlementaire democratie (13) en pluriforme samenleving (9). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Criminaliteit1-5, 8-1513
Parlementaire democratie18-19, 21-3113
Pluriforme samenleving32, 34-40, 439
Rechtsstaat6-7, 16-17, 335
Media20, 41-423

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over pluriforme samenleving (21% van de vragen, gemiddeld 0%). Minder over parlementaire democratie (30% van de vragen, gemiddeld 39%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.

Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 1

Celstraf en beroepsverbod voor stagiair

Een 21-jarige man die stage liep op verschillende basisscholen, is veroordeeld voor het betasten van meerdere meisjes tijdens zijn gymlessen. Hij heeft een beroepsverbod van tien jaar opgelegd gekregen en een celstraf van een jaar, waarvan acht maanden voorwaardelijk.

naar: www.hartvannederland.nl van 23 maart 2015

Lees tekst 1.

Vraag 1 1 punt

Wat heeft de stagiair opgelegd gekregen door de rechter?

  1. A een bijkomende straf en een maatregel
  2. B een hoofdstraf en een bijkomende straf
  3. C een hoofdstraf en een maatregel
  4. D twee bijkomende straffen
  5. E twee hoofdstraffen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

tekst 2

Vijf jaar gevangenisstraf voor gewelddadige woningoverval

De reden voor mijn vonnis is onder andere dat deze gewelddadige en bedreigende activiteiten grote invloed hebben op de slachtoffers. Zeker als zo’n overval plaatsvindt in de woning van het slachtoffer. Woningovervallen zijn ernstige feiten die een groot effect hebben op het persoonlijke leven van de slachtoffers en ook daarbuiten zorgen voor gevoelens van onrust en onveiligheid in de samenleving.

naar: www.rechtspraak.nl van 10 februari 2015

Vraag 2 1 punt

Welke uitspraak over tekst 2 is waar?

  1. A De officier van justitie spreekt over de immateriële gevolgen van criminaliteit.
  2. B De officier van justitie spreekt over de materiële gevolgen van criminaliteit.
  3. C De rechter spreekt over de immateriële gevolgen van criminaliteit.
  4. D De rechter spreekt over de materiële gevolgen van criminaliteit.
Tekst 2

Naam: Ako Ahmed (21) Opleiding: vmbo Werk: geen

In oktober vertelde een vriend van mij dat ze een afwasser nodig hadden in het hotel waar hij werkt. Ik zocht een bijbaantje. Online vulde ik het sollicitatieformulier in. Dezelfde avond kreeg ik te horen dat ze al iemand hadden. Dat ging snel, dacht ik. Ik vroeg mijn beste vriend Joppe de volgende dag hetzelfde formulier in te vullen. Ze mailden terug dat ze werk voor hem hadden. Ik was blij voor Joppe, maar zo boos dat ze mij geen kans gaven. Joppe wilde daar ook niet meer werken. Voorlopig ga ik niet meer solliciteren. Natuurlijk heb ik nog een beetje hoop dat het goed komt, maar wat als mij nu weer zoiets overkomt? Ik ben bang dat ik dan nooit meer durf te solliciteren. Ik blijf nu gewoon thuis, bij mijn moeder, zonder inkomen, tot mijn nieuwe opleiding begint. Scholen weigeren gelukkig niemand op afkomst.

naar: www.nrc.nl van 6 mei 2015

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

tekst 3

… is een verzamelnaam voor massaal voorkomend strafbaar gedrag dat hinderlijk is of gevoelens van onveiligheid van burgers bevordert. Het gaat voornamelijk om geweld in de openbare ruimte, diefstal en vernielingen. Vroeger werd … met de term ‘kleine criminaliteit’ aangeduid. Omdat er soms wel grote gevolgen voor de slachtoffers zijn, is deze term vervangen door … .

naar: www.wrr.nl, webpublicatie nr. 35 van oktober 2007

Vraag 3 1 punt

Welk begrip moet driemaal op de puntjes in tekst 3 worden ingevuld?

Tekst 3

Burgers die zich ongelijk behandeld of gediscrimineerd voelen, kunnen dat sinds oktober 2012 aankaarten bij het College voor de Rechten van de Mens (CRM). Het CRM bestaat uit negen juridische experts op het gebied van mensenrechten. Het CRM kan een partij niet dwingen om zijn oordeel op te volgen, maar in een eventuele rechtszaak is de rechter verplicht het oordeel van het CRM mee te laten wegen in het vonnis. Zo ver hoeft het vaak niet te komen. In 77 procent van de gevallen nemen organisaties maatregelen als het CRM discriminatie heeft vastgesteld.

naar: www.volkskrant.nl van 16 oktober 2014

Bekijk het antwoord
  • veelvoorkomende criminaliteit (1)

tekst 4

Rechter: gevangenisstraf terecht

Alle verdachte jongeren van het misdrijf hebben tot 170 uur werkstraf gekregen. De rechter legde ook celstraffen op, maar die hebben de jongeren al uitgezeten in voorarrest. “Jullie verdienen gevangenisstraf, maar hoeven niet terug de cel in”, zei de rechter in de rechtbank. “We rekenen jullie de gevolgen aan1), het is geen uit de hand gelopen kwajongensstreek”, vervolgde de rechter. Volgens hem hadden de jongeren ‘beter moeten weten’.

noot 1 aanrekenen = de schuld geven van, verantwoordelijk stellen voor

naar: www.rtlnieuws.nl van 13 februari 2014

Vraag 4 2 punten

De jongeren in tekst 4 zijn veroordeeld voor een misdrijf, dat grote gevolgen heeft gehad voor veel mensen. De rechter stelt de jongeren verantwoordelijk voor het misdrijf en heeft ze straffen opgelegd. Straffen worden met bepaalde doelen opgelegd, bijvoorbeeld met het doel de dader of anderen af te schrikken. Leg uit welk ander doel van straffen de rechter in tekst 4 gehad kan hebben met de straffen die hij heeft opgelegd. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het doel van straffen: … , want …

Tekst 4

Werkgevers die discrimineren, bijvoorbeeld bij een allochtone sollicitant, doen dat heel vaak onbewust, stelt Jaco Dagevos, onderzoeker van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). “Als we een individu beoordelen, gaan groepsbeelden een rol spelen.” “Onbewuste opvattingen over groepen spelen een rol.”

naar: Nederlands Dagblad van 11 april 2015

afbeelding 1

bron: www.lectrr.be van 15 februari 2007

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Voorbeelden van juiste doelen van straffen met uitleg (één van de volgende combinaties):

  • Het doel van straffen: vergelding, want de rechter vindt dat de verdachten (gevangenis)straf verdienen; ze hadden beter moeten weten en zijn verantwoordelijk voor de gevolgen.
  • Het doel van straffen: heropvoeding/resocialisatie, want de rechter kan met de werkstraf als doel hebben dat ze door het uitvoeren van de werkstraf leren wat ze fout hebben gedaan.
  • Het doel van straffen: genoegdoening aan de slachtoffers, want de gevolgen waren voor veel mensen groot. Door de verdachten te straffen (met ook een gevangenisstraf) zullen deze mensen het gevoel kunnen hebben dat er recht is gedaan aan het leed dat zij hebben geleden.
  • Het doel van straffen: handhaven van rechtsorde/het voorkomen van eigenrichting, want doordat de verdachten gestraft zijn voor hun daden, zullen mensen niet (snel) het recht in eigen hand nemen/zelf de verdachten gaan straffen.

Vraag 5 1 punt

In welk soort onderzoek of statistiek zal het misdrijf uit tekst 4 in ieder geval zijn opgenomen?

  1. A in daderonderzoek
  2. B in politiestatistieken
  3. C in slachtofferonderzoek
Tekst 4

Werkgevers die discrimineren, bijvoorbeeld bij een allochtone sollicitant, doen dat heel vaak onbewust, stelt Jaco Dagevos, onderzoeker van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). “Als we een individu beoordelen, gaan groepsbeelden een rol spelen.” “Onbewuste opvattingen over groepen spelen een rol.”

naar: Nederlands Dagblad van 11 april 2015

afbeelding 1

bron: www.lectrr.be van 15 februari 2007

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 6 1 punt

Waarmee is het verschijnsel klassenjustitie in strijd?

  1. A met artikel 1 van de Grondwet
  2. B met de trias politica
  3. C met de vrijheid van godsdienst
  4. D met het recht op privacy
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

tekst 5

Reactie inwoner op inbraken in zijn gemeente

Je kunt het beste je woning beveiligen met een enorme honkbalknuppel achter de deur! Kom maar op inbreker, ik heb ook nog een andere verrassing voor jou!

naar: www.harendekrant.nl van april 2015

Vraag 7 1 punt

Welk begrip past het beste bij tekst 5?

  1. A eigenrichting
  2. B lik-op-stukbeleid
  3. C resocialisatie
  4. D snelrecht
Tekst 5

Plasterk lanceert nieuwe campagne tegen discriminatie

Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken heeft de nieuwe anti- discriminatiecampagne van de Rijksoverheid gelanceerd. Het thema van de campagne is ‘Zet een streep door discriminatie’. In een serie tv-spots en in ander campagnemateriaal zetten bekende Nederlanders een streep door het woord discriminatie. Bekende Nederlanders sporen de rest van Nederland aan om ook zo’n statement te maken. De campagne richt zich op verschillende vormen van discriminatie, zoals discriminatie op leeftijd, herkomst, geslacht, handicap/chronische ziekte, seksuele gerichtheid en godsdienst. Ook richt de campagne zich op verschillende plekken waar discriminatie plaatsvindt, zoals de werkvloer, de openbare ruimte en school.

naar: www.rijksoverheid.nl van 2 september 2015

afbeelding 2

naar: www.rijksoverheid.nl van 2 september 2015

GT-1127-a- b 5/5 lees verdereinde ►►► ν

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 8 1 punt

Een vrouw heeft in verband met een diefstal een dagvaarding ontvangen. Wat staat er onder andere in de dagvaarding?

  1. A dat zij is opgeroepen om zitting te nemen in een jury bij de rechtbank
  2. B dat zij zich als getuige bij de rechtbank moet melden
  3. C het requisitoir
  4. D waar het Openbaar Ministerie haar van beschuldigt
Tekst 5

Plasterk lanceert nieuwe campagne tegen discriminatie

Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken heeft de nieuwe anti- discriminatiecampagne van de Rijksoverheid gelanceerd. Het thema van de campagne is ‘Zet een streep door discriminatie’. In een serie tv-spots en in ander campagnemateriaal zetten bekende Nederlanders een streep door het woord discriminatie. Bekende Nederlanders sporen de rest van Nederland aan om ook zo’n statement te maken. De campagne richt zich op verschillende vormen van discriminatie, zoals discriminatie op leeftijd, herkomst, geslacht, handicap/chronische ziekte, seksuele gerichtheid en godsdienst. Ook richt de campagne zich op verschillende plekken waar discriminatie plaatsvindt, zoals de werkvloer, de openbare ruimte en school.

naar: www.rijksoverheid.nl van 2 september 2015

afbeelding 2

naar: www.rijksoverheid.nl van 2 september 2015

GT-1127-a- b 5/5 lees verdereinde ►►► ν

Bekijk het antwoord

Antwoord: D

[afbeelding 1: zie het originele examen]

bron: www.tiel.nl van 13 november 2014

Bekijk afbeelding 1.

Vraag 9 1 punt

Er zijn verschillende oorzaken van crimineel gedrag. Welke maatschappelijke oorzaak wordt met de oproep in afbeelding 1 aangepakt?

  1. A Criminaliteit is een gevolg van een gebrek aan maatschappelijke bindingen.
  2. B De gelegenheid maakt de dief.
  3. C De samenleving wordt steeds anoniemer.
  4. D Er is sprake van een veranderend besef van normen en waarden.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

tekst 6

Niet al het recht staat in de wet. De rechter houdt ook rekening met uitspraken die eerder door rechters zijn gedaan in vergelijkbare zaken.

naar: www.rechtspraak.nl

Vraag 10 1 punt

Hoe noemen we de soort uitspraken uit tekst 6?

  1. A fatsoensregels
  2. B gedoogbeleid
  3. C jurisprudentie
  4. D rechtsregels

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

tekst 7

Helaas kan het voorkomen dat een product dat op Marktplaats wordt aangeboden, gestolen is. Op het moment dat u dit product koopt, maakt u zich schuldig aan … . Probeer dit te voorkomen. Een tip om ervoor te zorgen dat u zich niet schuldig maakt aan … is op de prijs letten. Een gestolen product wordt vaak voor een onrealistisch lage prijs aangeboden.

naar: www.marktplaats.nl van november 2015

Vraag 11 1 punt

Tekst 7 is afkomstig van de website van Marktplaats, een website waar producten worden verhandeld. Op de puntjes in tekst 7 moet tweemaal hetzelfde woord worden ingevuld. Welk woord is dit?

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • heling (1)

tekst 8

PvdA wil Halt-straf voor doorsturen pikante foto’s

Jongeren die via internet al te pikante foto’s van bijvoorbeeld schoolgenoten verspreiden, moeten worden aangepakt met een Halt-straf. Dat vindt de PvdA. Bureau Halt moet een effectieve leerstraf ontwikkelen voor dit vergrijp, aldus de partij. Daarmee moet verkeerd gedrag vroeg worden gestopt. “Met het voor de rechter brengen van deze pestkoppen alsof ze kinderporno verspreiden, is niemand geholpen. Maar niks doen en onverschillig blijven is minstens net zo erg”, concludeert PvdA-Kamerlid Marith Volp.

naar: www.nu.nl van 24 september 2015

Lees tekst 8.

Vraag 12 2 punten

Er zijn verschillende soorten overheidsbeleid ten aanzien van criminaliteit, waaronder: a gevangenisbeleid b lik-op-stukbeleid c opsporingsbeleid d preventief beleid e repressief beleid f vervolgingsbeleid Leg uit onder welke twee soorten beleid het voorstel van de PvdA op basis van tekst 8 is in te delen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1. Onder … , want … 2. Onder … , want …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Ook goed rekenen: Onder f/vervolgingsbeleid, want het doorverwijzen naar Bureau Halt voor een straf is een afhandeling die ook door de officier van justitie gedaan kan worden. De officier van justitie kan hier in bepaalde gevallen voor kiezen.

Opmerking Alleen een scorepunt toekennen als beleid en uitleg beide juist zijn.

tekst 9

… (1) … waardoor de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar wordt gebracht

Artikel 158: Hij aan wiens schuld brand, ontploffing of overstroming te wijten is, wordt gestraft met gevangenisstraf van … (2) … twee jaren of geldboete, indien het feit iemands dood ten gevolge heeft.

naar: www.wetboek-online.nl

Vraag 13 1 punt

Tekst 9 is een fragment uit het Wetboek van Strafrecht. Wat moet op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld? (1) (2)

  1. A Misdrijven ten hoogste
  2. B Misdrijven ten minste
  3. C Overtredingen ten hoogste
  4. D Overtredingen ten minste

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 14 1 punt

De reclassering heeft verschillende taken. Wat is geen taak van de reclassering?

  1. A het begeleiden van verdachten en veroordeelden
  2. B het geven van advies aan de officier van justitie en de rechter
  3. C het meebeslissen over de straf die de verdachte krijgt
  4. D het ontwikkelen en uitvoeren van taakstraffen

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 15 2 punten

Hieronder staat een aantal beweringen over het jeugdstrafrecht. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.

1 De rechtszittingen zijn openbaar.

2 De maximale celstraf volgens het jeugdstrafrecht is drie jaar.

3 De verdachten staan terecht voor een kantonrechter.

4 In het jeugdstrafrecht kan een jongere ook onder toezicht gesteld worden. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1=… 2=… 3=… 4=…

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • 1 = onjuist 2 = onjuist 3 = onjuist 4 = juist indien vier antwoorden goed (2) indien drie of twee antwoorden goed (1) indien minder dan twee antwoorden goed (0) (2)

tekst 10

Blote-billen-protest tegen beveiligingscamera’s

Studenten van de Hanze-hogeschool Groningen vinden de beveiligingscamera’s in de binnenstad een schending van hun privacy. Daarom willen ze volgende week woensdag massaal gaan ‘moonen’1) op de Grote Markt. De studenten willen opkomen voor hun privacy. Allemaal heel goed voor de veiligheid, die beveiligingscamera’s, maar ‘je kunt als normale burger je kont niet meer keren zonder gefilmd te worden’, schrijven de studenten op Facebook.

noot 1 moonen = het ontblote achterwerk naar een ander toekeren als belediging of grap

naar: www.dichtbij.nl van 4 juni 2015

Lees tekst 10.

Vraag 16 2 punten

In de rechtsstaat heeft de overheid twee taken die met elkaar kunnen botsen. Dit noemen we ook wel het dilemma van de rechtsstaat. Leg uit op welke taak van de overheid de studenten in tekst 10 de nadruk leggen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De taak waar de studenten in tekst 10 de nadruk op leggen, is …, want …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • De taak waar de studenten in tekst 10 de nadruk op leggen, is rechtsbescherming van de burger / het beschermen van de rechten/vrijheid van de burger, (1)
  • want zij protesteren tegen de beveiligingscamera’s, omdat ze vinden dat die de privacy te veel aantasten (1)

tekst 11

Reisondernemer veroordeeld tot celstraf

Een reisondernemer is door de rechtbank veroordeeld tot een gevangenisstraf van 18 maanden, waarvan zes voorwaardelijk, omdat hij handelde in valse facturen en belastingfraude pleegde. De reisondernemer zegt onschuldig te zijn en gaat in hoger beroep.

naar: www.travelpro.nl van 4 september 2015

Lees tekst 11.

Vraag 17 1 punt

Bij welke rechterlijke instantie zal de reisondernemer in hoger beroep gaan?

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • bij het gerechtshof (1)

Politiek en beleid

tekst 12

Een … van het Kamerlid Van Veen

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat er nu onvoldoende vakleraren bewegingsonderwijs voor de klas staan, terwijl vakleraren bewegingsonderwijs ruimschoots beschikbaar zijn;

verzoekt de regering, de vraag en het aanbod van vakleraren bewegings- onderwijs beter te matchen en zo het aantal onbevoegde leraren bewegingsonderwijs voor de klas te verminderen en de Kamer over de voortgang voor 1 januari 2015 te informeren,

en gaat over tot de orde van de dag.

Van Veen

bron: www.tweedekamer.nl van 7 oktober 2014

Vraag 18 1 punt

Tekst 12 is afkomstig van Tweede Kamerlid Van Veen. Wat moet er op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld?

  1. A amendement
  2. B initiatiefwet
  3. C interpellatie
  4. D motie
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

tekst 13

Tweede sirene-actie politie

Op vrijdag 27 maart hielden de politiebonden, waaronder de ACP, voor de tweede keer een lawaaiprotest. Dit deden ze om bij het kabinet aandacht te vragen voor hun eisen voor loonsverhoging. In het hele land zetten collega’s op hetzelfde moment twee minuten de sirenes van hun politievoertuig aan. Om precies te zijn: van 11.58 tot 12.00 uur, een minuut langer dan vorige week vrijdag.

naar: www.acp.nl van 27 maart 2015

Lees tekst 13.

Vraag 19 2 punten

De ACP is een belangengroep voor medewerkers van de politie. Een kenmerk van belangengroepen is dat ze bepaalde belangen nastreven. Noem een ander kenmerk van belangengroepen en geef aan waarom de ACP in tekst 13 daaraan voldoet. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk: … De ACP voldoet daaraan omdat …

Bekijk het antwoord
  • Kenmerk: belangengroepen proberen druk/invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming (1)
  • De ACP voldoet daaraan omdat de ACP een lawaaiprotest hield om bij het kabinet gehoor te krijgen voor de eisen voor loonsverhoging (1)

tekst 14

Kamervragen na uitzending over koe en kalf

De uitzending van Radar over de koe en het kalf heeft veel opschudding veroorzaakt. In de uitzending was te zien dat kalveren direct na de geboorte vaak worden weggehaald bij hun moeder. Naast de discussies op sociale media, zijn er naar aanleiding van het onderwerp Kamervragen gesteld.

naar: www.radartv.nl van 12 november 2014

Vraag 20 2 punten

De massamedia vervullen verschillende functies voor de democratische besluitvorming, bijvoorbeeld het controleren van politici, of burgers informeren over het overheidsbeleid. Uit tekst 14 blijkt dat Radar twee andere functies van de massamedia voor de democratische besluitvorming heeft vervuld. Leg uit welke twee andere functies Radar volgens tekst 14 heeft vervuld. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Functie 1: …, want in tekst 14 staat … Functie 2: …, want in tekst 14 staat …

Bekijk het antwoord
  • Functie: aandragen van onderwerpen voor de politieke agenda, want in tekst 14 staat dat er naar aanleiding van het onderwerp Kamervragen zijn gesteld (1)
  • Functie: meningsvorming, want in tekst 14 staat dat er discussies op sociale media zijn geweest (1)

[tabel 1: zie het originele examen]

Uitslag gemeenteraadsverkiezingen Tholen 2014

partij aantal zetels aantal zetels

2010 2014 SGP 6 6 SP 2 3 Algemeen Belang Tholen 2 3 ChristenUnie 2 3 VVD 3 2 CDA 3 2 PvdA 3 2 totaal 21 21

bron: www.nlverkiezingen.com

Vraag 21 1 punt

Hieronder staan naar aanleiding van tabel 1 twee beweringen over de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in Tholen in 2014. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.

1 Bij de verkiezingen van 2014 hebben de christelijke partijen samen de meerderheid in de gemeenteraad gehaald.

2 In de gemeente Tholen heeft van de landelijke politieke partijen de liberale stroming meer zetels verloren dan de sociaaldemocratische stroming. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1=… 2=…

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoordelementen goed zijn.

Zie tabel 1.

Vraag 22 1 punt

Kun je op basis van de uitslag in 2014 weten van welke partij de burgemeester van Tholen is in 2015?

  1. A Ja, dat zal een burgemeester van de SGP zijn, want de SGP is de grootste partij na de verkiezingen van 2014.
  2. B Nee, want de burgemeester wordt niet bepaald door de gemeenteraadsverkiezingen.
  3. C Nee, want het is nog niet bekend welke coalitie er gevormd wordt.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

tekst 15 Vandaag is het zondag. We wijden deze dag in het bijzonder aan de dienst van God. Wij beschouwen de zondag als een rustdag, een opdracht van God en een geschenk, waar we dankbaar voor mogen zijn. Om die reden is onze website vandaag niet toegankelijk.

tekst 16 Wij stemden tegen het voorstel om de raadsleden een hogere vergoeding te geven en om extra geld voor de wethouders uit te trekken. Want hoe kun je dat als gemeente maken, als je tegelijk zegt dat er bezuinigd moet worden en dat ook doet ten koste van de zwaksten in de samenleving. Bijvoorbeeld bij de bijzondere bijstand en door het schoolzwemmen af te schaffen.

tekst 17 Onze partij staat voor haar vier uitgangspunten: gerechtigheid, gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit en rentmeesterschap. Wij vertalen deze uitgangspunten in beleid door ons in te zetten voor een samenleving, waar met het oog op de toekomst verantwoordelijke keuzes worden gemaakt en iedereen meedoet.

tekst 18 Onze partij wil allereerst en vooral werken aan een sterke economie die voor banen zorgt. Die wordt vormgegeven door hardwerkende ondernemers en werknemers. Onze partij wil dat de gemeente deze mensen steunt: wie hard werkt, verdient beter. Wat we nodig hebben is een goede infrastructuur, gedegen onderwijs, lage belastingen en geen overbodige regeltjes.

naar: de websites van vier politieke partijen in de gemeente Tholen van

29 november 2015

Vraag 23 2 punten

De teksten 15, 16, 17 en 18 zijn afkomstig van de websites van vier verschillende politieke partijen in de gemeente Tholen. Welke tekst hoort bij welke politieke partij? Kies uit de volgende vier politieke partijen: het CDA, de SGP, de SP en de VVD. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Tekst 15 is van ... Tekst 16 is van ... Tekst 17 is van ... Tekst 18 is van ...

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Tekst 15 is van de SGP. Tekst 16 is van de SP. Tekst 17 is van het CDA. Tekst 18 is van de VVD. indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)

Vraag 24 2 punten

Hieronder staan vier beweringen over bestuursorganen van de Europese Unie. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.

1 De leden van de Raad van de Europese Unie komen op voor de belangen van hun eigen land.

2 Het Europees Hof van Justitie zorgt ervoor dat de Europese wetgeving wordt nageleefd.

3 De Europese Commissie heeft de uitvoerende macht.

4 In het Europees Parlement zitten politieke partijen uit alle landen van Europa. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1=… 2=… 3=… 4=…

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • 1 = juist 2 = juist 3 = juist 4 = onjuist indien vier antwoorden goed (2) indien drie of twee antwoorden goed (1) indien minder dan twee antwoorden goed (0) (2)

Vraag 25 1 punt

Wat was een van de twee oorspronkelijke doelstellingen van de Europese Unie en haar voorlopers, waaronder de Europese Gemeenschap?

  1. A het invoeren van een gemeenschappelijke munt
  2. B het komen tot een gemeenschappelijk klimaatbeleid
  3. C het samenwerken met andere werelddelen, zoals Azië
  4. D het verhogen van de welvaart

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 26 2 punten

Tweede Kamerleden hebben bepaalde rechten om hun taken goed te kunnen uitvoeren. Zij hebben bijvoorbeeld het recht van initiatief. Wie hebben nog meer het recht van initiatief? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje.

1 burgemeesters

2 Eerste Kamerleden

3 gedeputeerden

4 gemeenteraadsleden

5 Provinciale Statenleden

6 wethouders

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • nummer 4 (1)
  • nummer 5 (1)

tekst 19

Eerste Kamerlid van de VVD noemt regeerakkoord ‘waanzinnig gedrocht’

Een regeerakkoord is een “waanzinnig gedrocht” en het “meest ondemocratische van het hele Haagse gebeuren”. Die kritiek uitte VVD- Eerste Kamerlid Heleen Dupuis zaterdag in het radioprogramma Kamerbreed.

naar: www.nu.nl van 16 mei 2015

Lees tekst 19.

Vraag 27 1 punt

Er zijn verschillende knelpunten in het functioneren van het politieke besluitvormingsproces. Bij welk knelpunt sluit de kritiek van Dupuis aan?

  1. A de beperkte invloed van het parlement ten opzichte van de regering
  2. B de geringe invloed van burgers op de politieke besluitvorming
  3. C de ondoorzichtige besluitvorming door uitgebreide regelgeving
  4. D de vertragende werking van de bureaucratie

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

[afbeelding 2: zie het originele examen]

bron: www.nrc.nl van 4 juni 2015

Vraag 28 1 punt

Op afbeelding 2 zie je Bas Oosthoek, manager bij ProRail. Hij zal ondervraagd worden door een speciaal door het parlement ingestelde commissie. Op de afbeelding is te zien dat hij belooft de vragen naar waarheid te beantwoorden. Van welk recht heeft het parlement gebruikgemaakt?

  1. A recht van enquête
  2. B recht van interpellatie
  3. C recht van motie
  4. D vragenrecht

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

tekst 20

D66: familierecht loopt achter bij huidige maatschappij

Het familierecht loopt achter bij de maatschappelijke ontwikkelingen, vindt het D66-Tweede Kamerlid Vera Bergkamp. Daarom komt zij vandaag op de bijeenkomst van haar partij met voorstellen om de wetgeving aan te passen aan deze tijd. Volgens de huidige wet kunnen hooguit twee mensen juridisch de ouders zijn van een kind en daarover gezag uitoefenen. Maar het komt steeds meer voor dat kinderen feitelijk worden opgevoed door drie of vier ouders. Dat gebeurt bijvoorbeeld als ouders gaan scheiden en een nieuwe partner (de stiefouder) mede-opvoeder wordt. Of in het geval van twee moeders, een donorvader en eventueel diens partner. Eén van de voorstellen van Bergkamp is dat in die gevallen meer dan twee ouders het ouderlijk gezag moeten kunnen krijgen.

naar: www.trouw.nl van 31 oktober 2015

Vraag 29 1 punt

Over welke fase van het proces van politieke besluitvorming gaat tekst 20?

  1. A agendavorming
  2. B beleidsvoorbereiding
  3. C besluitvorming
  4. D uitvoering van besluiten

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 30 1 punt

Met welk begrip kun je het voorstel van D66 uit tekst 20 kenmerken?

  1. A conservatief
  2. B populistisch
  3. C progressief
  4. D rechts

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 31 2 punten

Individuele burgers hebben verschillende mogelijkheden om de politieke besluitvorming te beïnvloeden, bijvoorbeeld door middel van openlijke actie, zoals demonstreren. Noem twee andere mogelijkheden van individuele burgers om de politieke besluitvorming te beïnvloeden.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Voorbeelden van juiste antwoorden (twee van de volgende): − stemrecht bij verkiezingen voor de gemeenteraad/Provinciale Staten/ Tweede Kamer/het Europees Parlement − oprichten van politieke partijen − lidmaatschap van een politieke partij en meedoen in een politieke partij − inschakelen van politieke partijen − oprichten van actie- of belangengroepen − beïnvloeding via lidmaatschap van en deelname aan pressiegroepen − indienen van een klacht of bezwaarschrift bij de regering/het parlement/college van B en W/de gemeenteraad − een handtekeningenactie houden − persoonlijk contact opnemen met politici (zoals minister, lid Tweede Kamer, lid B en W, raadslid) en ambtenaren − inschakelen van de media, de openbaarheid zoeken − klachten over het gedrag van bestuursorganen/ambtenaren van de Rijksoverheid/de politie deponeren bij de Nationale Ombudsman − gebruikmaken van officiële inspraakmogelijkheden tijdens het besluitvormingsproces (bijvoorbeeld tijdens hoorzittingen in de Tweede Kamer en gebruikmaken van spreekrecht tijdens een vergadering van de gemeenteraad) − verzoek indienen om een referendum te houden − bij onenigheid met de overheid/gemeente de rechter inschakelen − een burgerinitiatief indienen − een petitie indienen per juist antwoord (1) (2)

discriminatie op de arbeidsmarkt

Bij de beantwoording van de vragen 33 tot en met 44 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 5 en afbeelding 1 en 2 in het bronnenboekje.

Lees tekst 1.

Vraag 32 4 punten

Discriminatie op de arbeidsmarkt is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk voldoet aan een aantal kenmerken. Een kenmerk is bijvoorbeeld dat het moet gaan om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden. In tekst 1 kun je ook de andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk herkennen. Geef twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk en geef bij beide kenmerken een citaat uit tekst 1 waaruit blijkt dat dit kenmerk van toepassing is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk 1: … Citaat uit de tekst bij kenmerk 1: … Kenmerk 2: … Citaat uit de tekst bij kenmerk 2: …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Opmerking Alleen een scorepunt voor een citaat toekennen als dit past bij het juiste kenmerk.

Vraag 33 1 punt

De rechter uit tekst 1 oordeelde dat de werkgever zich schuldig had gemaakt aan discriminatie. Discriminatie is verboden. Wat is de belangrijkste waarde waarop het verbod op discriminatie is gebaseerd?

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • gelijk(waardig)heid (1)

Zie de regels 10 tot en met 12 van tekst 1.

Vraag 34 1 punt

Naast een schadevergoeding heeft de rechter nog een andere straf aan de werkgever opgelegd. Wat voor een soort straf is dat?

  1. A een bijkomende straf
  2. B een hoofdstraf
  3. C een maatregel

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 35 2 punten

In tekst 1 worden groepen genoemd die bij het vraagstuk van discriminatie op de arbeidsmarkt betrokken zijn, zoals de overheid en discriminatiemeldpunten. Noem twee andere groepen uit tekst 1 die bij het vraagstuk van discriminatie op de arbeidsmarkt betrokken zijn. Noem per groep ook een belang dat zij kunnen hebben bij het oplossen van het vraagstuk van discriminatie op de arbeidsmarkt. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Groep 1 uit de tekst: … . Een mogelijk belang dat deze groep kan hebben, is … Groep 2 uit de tekst: … . Een mogelijk belang dat deze groep kan hebben, is …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage

Bekijk het antwoord
  • Groep uit de tekst: bedrijven / werkgevers Een mogelijk belang dat deze groep kan hebben, is (voorbeeld van een juist antwoord) de beste mensen voor de functie aannemen (en door discriminatie worden deze mensen misschien afgewezen) (1)
  • Groep uit de tekst: mensen die gediscrimineerd worden (op leeftijd/geslacht/achtergrond) / mensen die discriminatie ervaren / mensen met een migrantenachtergrond / vrouwen/werknemers/sollicitanten Een mogelijk belang dat deze groep kan hebben, is (voorbeeld van een juist antwoord) dat deze mensen makkelijker een baan vinden / de kans op werk van deze mensen groter wordt (1)

Lees tekst 2.

Vraag 36 1 punt

Ako Ahmed geeft aan voorlopig niet meer te gaan solliciteren. Uit tekst 2 blijkt dat deze uitspraak van Ako Ahmed te maken heeft met zijn referentiekader. Leg het verband uit tussen het referentiekader van Ako Ahmed en zijn besluit om voorlopig niet meer te gaan solliciteren. Let op: uit je antwoord moet blijken, dat je weet wat het begrip referentiekader inhoudt.

Tekst 2

Naam: Ako Ahmed (21) Opleiding: vmbo Werk: geen

In oktober vertelde een vriend van mij dat ze een afwasser nodig hadden in het hotel waar hij werkt. Ik zocht een bijbaantje. Online vulde ik het sollicitatieformulier in. Dezelfde avond kreeg ik te horen dat ze al iemand hadden. Dat ging snel, dacht ik. Ik vroeg mijn beste vriend Joppe de volgende dag hetzelfde formulier in te vullen. Ze mailden terug dat ze werk voor hem hadden. Ik was blij voor Joppe, maar zo boos dat ze mij geen kans gaven. Joppe wilde daar ook niet meer werken. Voorlopig ga ik niet meer solliciteren. Natuurlijk heb ik nog een beetje hoop dat het goed komt, maar wat als mij nu weer zoiets overkomt? Ik ben bang dat ik dan nooit meer durf te solliciteren. Ik blijf nu gewoon thuis, bij mijn moeder, zonder inkomen, tot mijn nieuwe opleiding begint. Scholen weigeren gelukkig niemand op afkomst.

naar: www.nrc.nl van 6 mei 2015

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Voorbeeld van een juist antwoord: Ako Ahmed heeft de ervaring dat hij is afgewezen voor een baan vanwege zijn afkomst. Daardoor is hij bang dat hij weer vanwege zijn afkomst wordt afgewezen. (1)

Lees tekst 3.

Vraag 37 1 punt

Noem een machtsmiddel waarover het College voor de Rechten van de Mens volgens tekst 3 beschikt.

Tekst 2

Naam: Ako Ahmed (21) Opleiding: vmbo Werk: geen

In oktober vertelde een vriend van mij dat ze een afwasser nodig hadden in het hotel waar hij werkt. Ik zocht een bijbaantje. Online vulde ik het sollicitatieformulier in. Dezelfde avond kreeg ik te horen dat ze al iemand hadden. Dat ging snel, dacht ik. Ik vroeg mijn beste vriend Joppe de volgende dag hetzelfde formulier in te vullen. Ze mailden terug dat ze werk voor hem hadden. Ik was blij voor Joppe, maar zo boos dat ze mij geen kans gaven. Joppe wilde daar ook niet meer werken. Voorlopig ga ik niet meer solliciteren. Natuurlijk heb ik nog een beetje hoop dat het goed komt, maar wat als mij nu weer zoiets overkomt? Ik ben bang dat ik dan nooit meer durf te solliciteren. Ik blijf nu gewoon thuis, bij mijn moeder, zonder inkomen, tot mijn nieuwe opleiding begint. Scholen weigeren gelukkig niemand op afkomst.

naar: www.nrc.nl van 6 mei 2015

Tekst 3

Burgers die zich ongelijk behandeld of gediscrimineerd voelen, kunnen dat sinds oktober 2012 aankaarten bij het College voor de Rechten van de Mens (CRM). Het CRM bestaat uit negen juridische experts op het gebied van mensenrechten. Het CRM kan een partij niet dwingen om zijn oordeel op te volgen, maar in een eventuele rechtszaak is de rechter verplicht het oordeel van het CRM mee te laten wegen in het vonnis. Zo ver hoeft het vaak niet te komen. In 77 procent van de gevallen nemen organisaties maatregelen als het CRM discriminatie heeft vastgesteld.

naar: www.volkskrant.nl van 16 oktober 2014

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Eén van de volgende: − kennis/deskundigheid − formele bevoegdheid − personen met gezag (1)

Lees tekst 4.

Vraag 38 1 punt

Maatschappelijke vraagstukken zoals discriminatie op de arbeidsmarkt kun je bekijken vanuit vier invalshoeken. Vanuit welke invalshoek geeft Jaco Dagevos in tekst 4 een verklaring voor het ontstaan van discriminatie?

  1. A vanuit de politiek-juridische invalshoek
  2. B vanuit de sociaal-culturele invalshoek
  3. C vanuit de sociaal-economische invalshoek
  4. D vanuit de veranderings- en vergelijkende invalshoek
Tekst 2

Naam: Ako Ahmed (21) Opleiding: vmbo Werk: geen

In oktober vertelde een vriend van mij dat ze een afwasser nodig hadden in het hotel waar hij werkt. Ik zocht een bijbaantje. Online vulde ik het sollicitatieformulier in. Dezelfde avond kreeg ik te horen dat ze al iemand hadden. Dat ging snel, dacht ik. Ik vroeg mijn beste vriend Joppe de volgende dag hetzelfde formulier in te vullen. Ze mailden terug dat ze werk voor hem hadden. Ik was blij voor Joppe, maar zo boos dat ze mij geen kans gaven. Joppe wilde daar ook niet meer werken. Voorlopig ga ik niet meer solliciteren. Natuurlijk heb ik nog een beetje hoop dat het goed komt, maar wat als mij nu weer zoiets overkomt? Ik ben bang dat ik dan nooit meer durf te solliciteren. Ik blijf nu gewoon thuis, bij mijn moeder, zonder inkomen, tot mijn nieuwe opleiding begint. Scholen weigeren gelukkig niemand op afkomst.

naar: www.nrc.nl van 6 mei 2015

Tekst 3

Burgers die zich ongelijk behandeld of gediscrimineerd voelen, kunnen dat sinds oktober 2012 aankaarten bij het College voor de Rechten van de Mens (CRM). Het CRM bestaat uit negen juridische experts op het gebied van mensenrechten. Het CRM kan een partij niet dwingen om zijn oordeel op te volgen, maar in een eventuele rechtszaak is de rechter verplicht het oordeel van het CRM mee te laten wegen in het vonnis. Zo ver hoeft het vaak niet te komen. In 77 procent van de gevallen nemen organisaties maatregelen als het CRM discriminatie heeft vastgesteld.

naar: www.volkskrant.nl van 16 oktober 2014

Tekst 4

Werkgevers die discrimineren, bijvoorbeeld bij een allochtone sollicitant, doen dat heel vaak onbewust, stelt Jaco Dagevos, onderzoeker van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). “Als we een individu beoordelen, gaan groepsbeelden een rol spelen.” “Onbewuste opvattingen over groepen spelen een rol.”

naar: Nederlands Dagblad van 11 april 2015

afbeelding 1

bron: www.lectrr.be van 15 februari 2007

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Zie tekst 4.

Vraag 39 1 punt

Met welk begrip wordt het verschijnsel aangeduid dat Jaco Dagevos beschrijft in de laatste twee zinnen van tekst 4?

Tekst 2

Naam: Ako Ahmed (21) Opleiding: vmbo Werk: geen

In oktober vertelde een vriend van mij dat ze een afwasser nodig hadden in het hotel waar hij werkt. Ik zocht een bijbaantje. Online vulde ik het sollicitatieformulier in. Dezelfde avond kreeg ik te horen dat ze al iemand hadden. Dat ging snel, dacht ik. Ik vroeg mijn beste vriend Joppe de volgende dag hetzelfde formulier in te vullen. Ze mailden terug dat ze werk voor hem hadden. Ik was blij voor Joppe, maar zo boos dat ze mij geen kans gaven. Joppe wilde daar ook niet meer werken. Voorlopig ga ik niet meer solliciteren. Natuurlijk heb ik nog een beetje hoop dat het goed komt, maar wat als mij nu weer zoiets overkomt? Ik ben bang dat ik dan nooit meer durf te solliciteren. Ik blijf nu gewoon thuis, bij mijn moeder, zonder inkomen, tot mijn nieuwe opleiding begint. Scholen weigeren gelukkig niemand op afkomst.

naar: www.nrc.nl van 6 mei 2015

Tekst 3

Burgers die zich ongelijk behandeld of gediscrimineerd voelen, kunnen dat sinds oktober 2012 aankaarten bij het College voor de Rechten van de Mens (CRM). Het CRM bestaat uit negen juridische experts op het gebied van mensenrechten. Het CRM kan een partij niet dwingen om zijn oordeel op te volgen, maar in een eventuele rechtszaak is de rechter verplicht het oordeel van het CRM mee te laten wegen in het vonnis. Zo ver hoeft het vaak niet te komen. In 77 procent van de gevallen nemen organisaties maatregelen als het CRM discriminatie heeft vastgesteld.

naar: www.volkskrant.nl van 16 oktober 2014

Tekst 4

Werkgevers die discrimineren, bijvoorbeeld bij een allochtone sollicitant, doen dat heel vaak onbewust, stelt Jaco Dagevos, onderzoeker van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). “Als we een individu beoordelen, gaan groepsbeelden een rol spelen.” “Onbewuste opvattingen over groepen spelen een rol.”

naar: Nederlands Dagblad van 11 april 2015

afbeelding 1

bron: www.lectrr.be van 15 februari 2007

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • stereotypering Ook goed rekenen: vooroordelen en beeldvorming. (1)

Bekijk afbeelding 1.

Vraag 40 1 punt

De man in de afbeelding zegt dat er geen sprake is van discriminatie. Is er wel of geen sprake van discriminatie? Geef een verklaring voor je antwoord. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. kies uit: Er is wel sprake van discriminatie, want … of Er is geen sprake van discriminatie, want …

Tekst 2

Naam: Ako Ahmed (21) Opleiding: vmbo Werk: geen

In oktober vertelde een vriend van mij dat ze een afwasser nodig hadden in het hotel waar hij werkt. Ik zocht een bijbaantje. Online vulde ik het sollicitatieformulier in. Dezelfde avond kreeg ik te horen dat ze al iemand hadden. Dat ging snel, dacht ik. Ik vroeg mijn beste vriend Joppe de volgende dag hetzelfde formulier in te vullen. Ze mailden terug dat ze werk voor hem hadden. Ik was blij voor Joppe, maar zo boos dat ze mij geen kans gaven. Joppe wilde daar ook niet meer werken. Voorlopig ga ik niet meer solliciteren. Natuurlijk heb ik nog een beetje hoop dat het goed komt, maar wat als mij nu weer zoiets overkomt? Ik ben bang dat ik dan nooit meer durf te solliciteren. Ik blijf nu gewoon thuis, bij mijn moeder, zonder inkomen, tot mijn nieuwe opleiding begint. Scholen weigeren gelukkig niemand op afkomst.

naar: www.nrc.nl van 6 mei 2015

Tekst 3

Burgers die zich ongelijk behandeld of gediscrimineerd voelen, kunnen dat sinds oktober 2012 aankaarten bij het College voor de Rechten van de Mens (CRM). Het CRM bestaat uit negen juridische experts op het gebied van mensenrechten. Het CRM kan een partij niet dwingen om zijn oordeel op te volgen, maar in een eventuele rechtszaak is de rechter verplicht het oordeel van het CRM mee te laten wegen in het vonnis. Zo ver hoeft het vaak niet te komen. In 77 procent van de gevallen nemen organisaties maatregelen als het CRM discriminatie heeft vastgesteld.

naar: www.volkskrant.nl van 16 oktober 2014

Tekst 4

Werkgevers die discrimineren, bijvoorbeeld bij een allochtone sollicitant, doen dat heel vaak onbewust, stelt Jaco Dagevos, onderzoeker van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). “Als we een individu beoordelen, gaan groepsbeelden een rol spelen.” “Onbewuste opvattingen over groepen spelen een rol.”

naar: Nederlands Dagblad van 11 april 2015

afbeelding 1

bron: www.lectrr.be van 15 februari 2007

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • Er is wel sprake van discriminatie, want discriminatie houdt in dat mensen in gelijke gevallen niet gelijk behandeld worden / want discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van kenmerken die er niet toe doen (in een situatie). In het geval van de afbeelding worden alle mensen die 50 worden, ontslagen en daarmee niet gelijk behandeld als mensen die jonger zijn (met als enige reden dat ze 50 worden, dus op basis van een kenmerk dat er niet toe doet). (1)

Lees tekst 5.

Vraag 41 1 punt

De overheid hoopt dat door de inzet van bekende Nederlanders de rest van Nederland zich ook tegen discriminatie zal uitspreken. Welke theorie over de invloed van de massamedia past hierbij?

  1. A de agendatheorie
  2. B de injectienaaldtheorie
  3. C de multi-step-flow-theorie
  4. D de theorie van de selectieve perceptie
Tekst 2

Naam: Ako Ahmed (21) Opleiding: vmbo Werk: geen

In oktober vertelde een vriend van mij dat ze een afwasser nodig hadden in het hotel waar hij werkt. Ik zocht een bijbaantje. Online vulde ik het sollicitatieformulier in. Dezelfde avond kreeg ik te horen dat ze al iemand hadden. Dat ging snel, dacht ik. Ik vroeg mijn beste vriend Joppe de volgende dag hetzelfde formulier in te vullen. Ze mailden terug dat ze werk voor hem hadden. Ik was blij voor Joppe, maar zo boos dat ze mij geen kans gaven. Joppe wilde daar ook niet meer werken. Voorlopig ga ik niet meer solliciteren. Natuurlijk heb ik nog een beetje hoop dat het goed komt, maar wat als mij nu weer zoiets overkomt? Ik ben bang dat ik dan nooit meer durf te solliciteren. Ik blijf nu gewoon thuis, bij mijn moeder, zonder inkomen, tot mijn nieuwe opleiding begint. Scholen weigeren gelukkig niemand op afkomst.

naar: www.nrc.nl van 6 mei 2015

Tekst 3

Burgers die zich ongelijk behandeld of gediscrimineerd voelen, kunnen dat sinds oktober 2012 aankaarten bij het College voor de Rechten van de Mens (CRM). Het CRM bestaat uit negen juridische experts op het gebied van mensenrechten. Het CRM kan een partij niet dwingen om zijn oordeel op te volgen, maar in een eventuele rechtszaak is de rechter verplicht het oordeel van het CRM mee te laten wegen in het vonnis. Zo ver hoeft het vaak niet te komen. In 77 procent van de gevallen nemen organisaties maatregelen als het CRM discriminatie heeft vastgesteld.

naar: www.volkskrant.nl van 16 oktober 2014

Tekst 4

Werkgevers die discrimineren, bijvoorbeeld bij een allochtone sollicitant, doen dat heel vaak onbewust, stelt Jaco Dagevos, onderzoeker van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). “Als we een individu beoordelen, gaan groepsbeelden een rol spelen.” “Onbewuste opvattingen over groepen spelen een rol.”

naar: Nederlands Dagblad van 11 april 2015

afbeelding 1

bron: www.lectrr.be van 15 februari 2007

Tekst 5

Plasterk lanceert nieuwe campagne tegen discriminatie

Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken heeft de nieuwe anti- discriminatiecampagne van de Rijksoverheid gelanceerd. Het thema van de campagne is ‘Zet een streep door discriminatie’. In een serie tv-spots en in ander campagnemateriaal zetten bekende Nederlanders een streep door het woord discriminatie. Bekende Nederlanders sporen de rest van Nederland aan om ook zo’n statement te maken. De campagne richt zich op verschillende vormen van discriminatie, zoals discriminatie op leeftijd, herkomst, geslacht, handicap/chronische ziekte, seksuele gerichtheid en godsdienst. Ook richt de campagne zich op verschillende plekken waar discriminatie plaatsvindt, zoals de werkvloer, de openbare ruimte en school.

naar: www.rijksoverheid.nl van 2 september 2015

afbeelding 2

naar: www.rijksoverheid.nl van 2 september 2015

GT-1127-a- b 5/5 lees verdereinde ►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Bekijk afbeelding 2.

Vraag 42 2 punten

Afbeelding 2 is een poster uit de campagne van de overheid tegen discriminatie. De massamedia kunnen een socialiserende functie hebben. Wat houdt een socialiserende functie van de massamedia in? Leg uit dat afbeelding 2 een socialiserende functie kan hebben. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De socialiserende functie houdt in … Afbeelding 2 kan een socialiserende functie hebben, omdat …

Tekst 2

Naam: Ako Ahmed (21) Opleiding: vmbo Werk: geen

In oktober vertelde een vriend van mij dat ze een afwasser nodig hadden in het hotel waar hij werkt. Ik zocht een bijbaantje. Online vulde ik het sollicitatieformulier in. Dezelfde avond kreeg ik te horen dat ze al iemand hadden. Dat ging snel, dacht ik. Ik vroeg mijn beste vriend Joppe de volgende dag hetzelfde formulier in te vullen. Ze mailden terug dat ze werk voor hem hadden. Ik was blij voor Joppe, maar zo boos dat ze mij geen kans gaven. Joppe wilde daar ook niet meer werken. Voorlopig ga ik niet meer solliciteren. Natuurlijk heb ik nog een beetje hoop dat het goed komt, maar wat als mij nu weer zoiets overkomt? Ik ben bang dat ik dan nooit meer durf te solliciteren. Ik blijf nu gewoon thuis, bij mijn moeder, zonder inkomen, tot mijn nieuwe opleiding begint. Scholen weigeren gelukkig niemand op afkomst.

naar: www.nrc.nl van 6 mei 2015

Tekst 3

Burgers die zich ongelijk behandeld of gediscrimineerd voelen, kunnen dat sinds oktober 2012 aankaarten bij het College voor de Rechten van de Mens (CRM). Het CRM bestaat uit negen juridische experts op het gebied van mensenrechten. Het CRM kan een partij niet dwingen om zijn oordeel op te volgen, maar in een eventuele rechtszaak is de rechter verplicht het oordeel van het CRM mee te laten wegen in het vonnis. Zo ver hoeft het vaak niet te komen. In 77 procent van de gevallen nemen organisaties maatregelen als het CRM discriminatie heeft vastgesteld.

naar: www.volkskrant.nl van 16 oktober 2014

Tekst 4

Werkgevers die discrimineren, bijvoorbeeld bij een allochtone sollicitant, doen dat heel vaak onbewust, stelt Jaco Dagevos, onderzoeker van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). “Als we een individu beoordelen, gaan groepsbeelden een rol spelen.” “Onbewuste opvattingen over groepen spelen een rol.”

naar: Nederlands Dagblad van 11 april 2015

afbeelding 1

bron: www.lectrr.be van 15 februari 2007

Tekst 5

Plasterk lanceert nieuwe campagne tegen discriminatie

Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken heeft de nieuwe anti- discriminatiecampagne van de Rijksoverheid gelanceerd. Het thema van de campagne is ‘Zet een streep door discriminatie’. In een serie tv-spots en in ander campagnemateriaal zetten bekende Nederlanders een streep door het woord discriminatie. Bekende Nederlanders sporen de rest van Nederland aan om ook zo’n statement te maken. De campagne richt zich op verschillende vormen van discriminatie, zoals discriminatie op leeftijd, herkomst, geslacht, handicap/chronische ziekte, seksuele gerichtheid en godsdienst. Ook richt de campagne zich op verschillende plekken waar discriminatie plaatsvindt, zoals de werkvloer, de openbare ruimte en school.

naar: www.rijksoverheid.nl van 2 september 2015

afbeelding 2

naar: www.rijksoverheid.nl van 2 september 2015

GT-1127-a- b 5/5 lees verdereinde ►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord
  • De socialiserende functie houdt in dat via de media waarden en normen worden overgedragen/cultuur wordt overdragen (aan het publiek) (1)
  • Afbeelding 2 kan een socialiserende functie hebben, omdat afbeelding 2 het publiek erop wijst om niet te discrimineren en zich aan de norm te houden om iedereen gelijk te behandelen / om zich aan de waarde gelijkheid te houden (1)

Zie de teksten 1 tot en met 5.

Vraag 43 4 punten

In de teksten 1 tot en met 5 staan verschillende manieren waarop discriminatie op de arbeidsmarkt kan worden aangepakt. Noem uit tekst 1 tot en met 5 een preventieve maatregel en een repressieve maatregel die jij goed vindt om discriminatie op de arbeidsmarkt aan te pakken. Vermeld per maatregel uit welke tekst deze maatregel afkomstig is. Geef per maatregel een argument waarom je deze maatregel goed vindt om discriminatie op de arbeidsmarkt aan te pakken. Let op: als je geen enkele maatregel goed vindt, kies dan de volgens jou minst slechte maatregel en beantwoord dan bovenstaande vraag. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een preventieve maatregel uit tekst … (noem tekstnummer) is … Deze maatregel vind ik goed omdat … Een repressieve maatregel uit tekst … (noem tekstnummer) is … Deze maatregel vind ik goed omdat …

Tekst 2

Naam: Ako Ahmed (21) Opleiding: vmbo Werk: geen

In oktober vertelde een vriend van mij dat ze een afwasser nodig hadden in het hotel waar hij werkt. Ik zocht een bijbaantje. Online vulde ik het sollicitatieformulier in. Dezelfde avond kreeg ik te horen dat ze al iemand hadden. Dat ging snel, dacht ik. Ik vroeg mijn beste vriend Joppe de volgende dag hetzelfde formulier in te vullen. Ze mailden terug dat ze werk voor hem hadden. Ik was blij voor Joppe, maar zo boos dat ze mij geen kans gaven. Joppe wilde daar ook niet meer werken. Voorlopig ga ik niet meer solliciteren. Natuurlijk heb ik nog een beetje hoop dat het goed komt, maar wat als mij nu weer zoiets overkomt? Ik ben bang dat ik dan nooit meer durf te solliciteren. Ik blijf nu gewoon thuis, bij mijn moeder, zonder inkomen, tot mijn nieuwe opleiding begint. Scholen weigeren gelukkig niemand op afkomst.

naar: www.nrc.nl van 6 mei 2015

Tekst 3

Burgers die zich ongelijk behandeld of gediscrimineerd voelen, kunnen dat sinds oktober 2012 aankaarten bij het College voor de Rechten van de Mens (CRM). Het CRM bestaat uit negen juridische experts op het gebied van mensenrechten. Het CRM kan een partij niet dwingen om zijn oordeel op te volgen, maar in een eventuele rechtszaak is de rechter verplicht het oordeel van het CRM mee te laten wegen in het vonnis. Zo ver hoeft het vaak niet te komen. In 77 procent van de gevallen nemen organisaties maatregelen als het CRM discriminatie heeft vastgesteld.

naar: www.volkskrant.nl van 16 oktober 2014

Tekst 4

Werkgevers die discrimineren, bijvoorbeeld bij een allochtone sollicitant, doen dat heel vaak onbewust, stelt Jaco Dagevos, onderzoeker van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). “Als we een individu beoordelen, gaan groepsbeelden een rol spelen.” “Onbewuste opvattingen over groepen spelen een rol.”

naar: Nederlands Dagblad van 11 april 2015

afbeelding 1

bron: www.lectrr.be van 15 februari 2007

Tekst 5

Plasterk lanceert nieuwe campagne tegen discriminatie

Minister Plasterk van Binnenlandse Zaken heeft de nieuwe anti- discriminatiecampagne van de Rijksoverheid gelanceerd. Het thema van de campagne is ‘Zet een streep door discriminatie’. In een serie tv-spots en in ander campagnemateriaal zetten bekende Nederlanders een streep door het woord discriminatie. Bekende Nederlanders sporen de rest van Nederland aan om ook zo’n statement te maken. De campagne richt zich op verschillende vormen van discriminatie, zoals discriminatie op leeftijd, herkomst, geslacht, handicap/chronische ziekte, seksuele gerichtheid en godsdienst. Ook richt de campagne zich op verschillende plekken waar discriminatie plaatsvindt, zoals de werkvloer, de openbare ruimte en school.

naar: www.rijksoverheid.nl van 2 september 2015

afbeelding 2

naar: www.rijksoverheid.nl van 2 september 2015

GT-1127-a- b 5/5 lees verdereinde ►►► ν

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

Voorbeelden van juiste antwoorden:

Een preventieve maatregel uit tekst 1 is cv’s anonimiseren / anonieme sollicitaties organiseren. Deze maatregel vind ik goed omdat (bij acht grote bedrijven in Duitsland) is gebleken dat hierdoor net zoveel mannen als vrouwen / meer mensen met een migrantenachtergrond worden uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek / hierdoor discriminatie kan worden tegengegaan.

Een preventieve maatregel uit tekst 1 is het niet meer samenwerken met bedrijven die zijn veroordeeld voor discriminatie. Deze maatregel vind ik goed omdat bedrijven er hierdoor misschien van worden weerhouden om te discrimineren, omdat deze maatregel ertoe kan leiden dat deze bedrijven dan de mogelijkheid verliezen om met de overheid samen te werken.

Een preventieve maatregel uit tekst 1 is het instellen van/het melden bij discriminatiemeldpunten. Deze maatregel vind ik goed omdat hierdoor bedrijven/personen er misschien van worden weerhouden om (nogmaals/weer) te discrimineren, omdat de kans dat het voorval naar buiten komt en schade kan opleveren voor het bedrijf/de persoon groter is.

Een preventieve maatregel uit tekst 5 is het houden van een anti- discriminatiecampagne. Deze maatregel vind ik goed omdat je door zo’n campagne mensen bewust kunt maken van bestaande voordelen/stereotypen en daardoor discriminatie kan tegengaan.

Een repressieve maatregel uit tekst 1 / tekst 3 is het aanspannen van een rechtszaak. Deze maatregel vind ik goed omdat hierdoor bedrijven/personen worden gestraft die zich schuldig hebben gemaakt aan discriminatie.

Een repressieve maatregel uit tekst 1 is het niet meer samenwerken met bedrijven/personen die zijn veroordeeld voor discriminatie. Deze maatregel vind ik goed omdat hierdoor bedrijven/personen worden gestraft die zich schuldig hebben gemaakt aan discriminatie.

Een repressieve maatregel uit tekst 1 is het instellen van/het melden bij discriminatiemeldpunten. Deze maatregel vind ik goed omdat een organisatie die zich schuldig heeft gemaakt aan discriminatie nadelige gevolgen kan ondervinden als zo’n geval van discriminatie gemeld wordt bij een discriminatiemeldpunt.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Maatschappijkunde 2021, tijdvak 3. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2021/vmbo-gl/documenten/cse-3/gt-1127-a-21-3-o

Andere examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3?

Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3 telt 43 vragen. De meeste vragen gaan over criminaliteit (13), parlementaire democratie (13) en pluriforme samenleving (9).

Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2021/vmbo-gl/documenten/cse-3/gt-1127-a-21-3-c).

Hoe oefen ik met het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 3 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.