Eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Politiek en beleid, Politiek en beleid, Criminaliteit en rechtsstaat, Analyse maatschappelijk vraagstuk: woonoverlast.
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2 telt 41 vragen. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (18), criminaliteit (16) en rechtsstaat (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Parlementaire democratie | 1-8, 10-17, 35-36 | 18 |
| Criminaliteit | 19-20, 22-32, 34, 37, 41 | 16 |
| Rechtsstaat | 9, 18, 21, 33 | 4 |
| Media | 38-40 | 3 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over criminaliteit (39% van de vragen, gemiddeld 33%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Politiek en beleid
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 1 2 punten
Hieronder staan vier uitspraken over de kenmerken en taken van de regering.
1 De koning is zelf verantwoordelijk voor al zijn uitspraken.
2 De regering voert overheidsbeleid uit.
3 De regering bestaat uit de ministers en de staatssecretarissen.
4 Een minister is verantwoordelijk voor de ambtenaren die op zijn ministerie werken. Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1=… 2=… 3=… 4=…
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist 2 = juist 3 = onjuist 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Vraag 2 1 punt
Er wordt door de politiek bekeken of mensen die op een elektrische fiets rijden een helm moeten gaan dragen. De belangrijkste reden hiervoor is het aantal verkeersslachtoffers te verminderen. Stel dat er besloten wordt om op 1 januari 2023 een wet in te laten gaan die het dragen van een helm op een elektrische fiets verplicht stelt. Vanwege welk uitgangspunt is iemand niet strafbaar als hij in 2022 zonder helm op een elektrische fiets rijdt? vanwege
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Politiek en beleid
tekst 1
SP blokkeert gebied Over de Maas
Leden van de SP hebben de toegang tot het gebied Over de Maas symbolisch geblokkeerd. De actie is bedoeld om de stort van granuliet1) in de zandafgraving te stoppen. De SP wil met de actie voor elkaar krijgen dat de vergunning voor het storten van granuliet wordt ingetrokken. De SP vindt het onbegrijpelijk dat de minister de stort van granuliet laat doorgaan. Boze inwoners van de gemeente West Maas en Waal kondigden eerder al actie aan. Zij gaan op zondag 8 maart het gebied afsluiten met een touw. Een woordvoerder van de actiegroep ‘Stop Granulietstort Over de Maas’ meldde eerder al dat er veel mensen komen, waaronder raadsleden van de gemeente West Maas en Waal.
noot 1 Granuliet is een afvalstof die vrijkomt bij het bewerken van graniet en zandsteen.
naar: bd.nl van 2 maart 2020
Lees tekst 1.
Vraag 3 2 punten
Belangengroepen en actiegroepen hebben bepaalde machtsmiddelen om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden. Noem twee machtsmiddelen van de actiegroep ‘Stop Granulietstort Over de Maas’ die in tekst 1 te herkennen zijn. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De twee machtsmiddelen van de actiegroep die in tekst 1 te herkennen zijn 1… 2…
Bekijk het antwoord
Opmerking Als de kandidaat een zin letterlijk overschrijft: niet goed rekenen.
Zie tekst 1.
Vraag 4 2 punten
Welke twee bestuurslagen zijn te herkennen in tekst 1?
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn: − het Rijk / de Nationale overheid / bestuur van het land − gemeente/lokale overheid / bestuur van de gemeente (2)
Vraag 5 1 punt
Bij welke instantie kan een klacht worden ingediend over ambtenaren van de Rijksoverheid?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 2
Voorstel andere verkiezing Eerste Kamer
De Eerste Kamer is kritisch over het rapport van de Staatscommissie parlementair stelsel. De kern van het voorgestelde stelsel is dat Eerste Kamerleden zes jaar blijven zitten. Daarbij wordt iedere drie jaar de helft van de Eerste Kamerleden verkozen; de ene keer 37, de andere keer 38. Daarvoor moet de Grondwet worden gewijzigd.
naar: het Reformatorisch Dagblad van 5 februari 2020
Lees tekst 2.
Vraag 6 1 punt
Noem een verschil tussen hoe de Eerste Kamer nu wordt gekozen met het voorstel uit tekst 2. Geef dit verschil in het schema aan. Doe het zo: neem het schema over en vul je antwoord in.
Tekst 2
Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken
Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.
De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’ Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen. Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.
noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig
bron: nu.nl van 24 januari 2017
afbeelding 2
de wet huurvoorwaarden hoofdverblijf in de woning geen overlast, ook niet door huisdieren goed huurder zijn geen geweld naar de verhuurder geen hennep
Bekijk het antwoord
- Juist antwoorden (een van de volgende): huidige situatie voorstel uit de tekst Er vinden om de vier jaar Er gaan om de drie jaar verkiezingen plaats. verkiezingen plaatsvinden. De zittingstermijn is vier jaar. De zittingstermijn wordt zes jaar. Er is één moment waarop de leden Er komen verschillende momenten worden gekozen. waarop de leden worden gekozen. (1)
huidige situatie voorstel uit de tekst
tekst 3
Afspraak voor ‘groenere’ verpakkingen
Al het plastic dat we dagelijks gebruiken, moet over vijf jaar herbruikbaar zijn. Dat is een belangrijke doelstelling waar tientallen ondertekenaars van het Europees Plastics Pact vandaag hun handtekening onder zetten in Brussel. Ondertekenen van het pact is vrijwillig voor landen en bedrijven, maar niet vrijblijvend. Ieder jaar wordt bijgehouden hoe ver de deelnemers zijn.
naar: ad.nl van 6 maart 2020
Lees tekst 3.
Vraag 7 1 punt
Bij welke politieke stroming past de doelstelling uit tekst 3 het best?
Tekst 3
Wat te doen bij een burenruzie?
Buurtbemiddelingsprojecten in Nederland geven tips om het gesprek bij een burenruzie aan te gaan:
− Persoonlijk contact is het beste om samen tot een oplossing te komen.
- Vertel vriendelijk aan uw buren waar u last van heeft en vraag wat er aan gedaan kan worden.
- Noem vooral ook de gevolgen die de situatie voor u heeft.
- Door aan te geven wat er lastig is, begrijpen buren u beter. Dat maakt de kans groter dat u samen tot een oplossing komt.
bron: destentor.nl van 20 augustus 2020
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
tekst 4
Meerderheid PvdA-congres: verregaande samenwerking met …
Op het PvdA-congres is met grote meerderheid een voorstel aangenomen dat veel samenwerking met … bepleit. Het voorstel werd met ruim 88% van de stemmen aangenomen. Een voorstel om te fuseren met deze partij werd met ruim 60% van de stemmen afgewezen.
naar: joop.vara.nl van 7 maart 2020
Lees tekst 4.
Vraag 8 1 punt
Beide partijen uit de tekst maken deel uit van dezelfde politieke stroming. Welke partij moet tweemaal op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld?
Tekst 4
Man die straat terroriseerde met nachtelijk geklus uit eigen huis gezet
Burgemeester René Verhulst van de gemeente Ede (Gelderland) heeft een huisverbod van tien dagen opgelegd voor een woning in Bennekom. De mannelijke bewoner hield zijn buren al jaren uit hun slaap. Dat een burgemeester een koopwoning afsluit vanwege geluidsoverlast is
5 voor zover bekend niet eerder in Nederland voorgekomen. Verhulst neemt de maatregel dan ook niet zomaar. De mannelijke bewoner van het rijtjeshuis in Bennekom is al jarenlang een plaag voor de buurt. Harde muziek midden in de nacht, een lawaaiige reparatie aan een auto, ook als het al lang donker is. Politie en toezichthouders zijn
10 inmiddels kind aan huis. “Er ging al een heel traject aan vooraf. Maar welk middel we ook toepasten: niets hielp de situatie te veranderen. Het is fijn dat de burgemeester nu de mogelijkheid had om door te pakken”, zegt een woordvoerder van de gemeente. 15 De bevoegdheid om de woning te sluiten komt voort uit wat de asowet is gaan heten. Deze ‘Wet Aanpak Overlast’ werd in 2017 van kracht en geeft burgemeesters in het uiterste geval de bevoegdheid een woonverbod op te leggen. Dat kan alleen als er sprake is van ‘ernstige en herhaaldelijke
20 hinder’.
bron: gelderlander.nl van 16 november 2020
►►► ν
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 5
Artikel 69 van de Grondwet
De rechterlijke macht wordt alleen uitgeoefend door rechters, ingevolge de staatsregeling aangesteld. Geen politieke macht oefent enige invloed op de rechterlijke macht uit.
naar: denederlandsegrondwet.nl
Lees tekst 5.
Vraag 9 1 punt
Tekst 5 is een artikel uit de Nederlandse Grondwet uit 1805. Over welk kenmerk van de rechtsstaat gaat tekst 5?
Tekst 4
Man die straat terroriseerde met nachtelijk geklus uit eigen huis gezet
Burgemeester René Verhulst van de gemeente Ede (Gelderland) heeft een huisverbod van tien dagen opgelegd voor een woning in Bennekom. De mannelijke bewoner hield zijn buren al jaren uit hun slaap. Dat een burgemeester een koopwoning afsluit vanwege geluidsoverlast is
5 voor zover bekend niet eerder in Nederland voorgekomen. Verhulst neemt de maatregel dan ook niet zomaar. De mannelijke bewoner van het rijtjeshuis in Bennekom is al jarenlang een plaag voor de buurt. Harde muziek midden in de nacht, een lawaaiige reparatie aan een auto, ook als het al lang donker is. Politie en toezichthouders zijn
10 inmiddels kind aan huis. “Er ging al een heel traject aan vooraf. Maar welk middel we ook toepasten: niets hielp de situatie te veranderen. Het is fijn dat de burgemeester nu de mogelijkheid had om door te pakken”, zegt een woordvoerder van de gemeente. 15 De bevoegdheid om de woning te sluiten komt voort uit wat de asowet is gaan heten. Deze ‘Wet Aanpak Overlast’ werd in 2017 van kracht en geeft burgemeesters in het uiterste geval de bevoegdheid een woonverbod op te leggen. Dat kan alleen als er sprake is van ‘ernstige en herhaaldelijke
20 hinder’.
bron: gelderlander.nl van 16 november 2020
►►► ν
Bekijk het antwoord
Opmerking Niet goed rekenen: er is een grondwet.
tekst 6
Veel mensen voor een strenger immigratiebeleid in Nederland
Uit onderzoek van EenVandaag onder 27.000 leden van het Opiniepanel blijkt dat veel mensen voor een strenger immigratiebeleid in Nederland zijn. CDA-kamerlid Madeleine van Toorenburg wil dat uitgeprocedeerde asielzoekers die niet meewerken aan hun uitzetting, vervolgd moeten kunnen worden. Hoewel veel politici het hier niet mee eens zijn, steunen kiezers dit plan massaal: 78% vindt dat het niet meewerken aan je uitzetting bestraft moet worden.
naar: eenvandaag.avrotros.nl van 28 januari 2020
Lees tekst 6.
Vraag 10 1 punt
Het Nederlandse politieke besluitvormingsproces kent een aantal knelpunten. Welk knelpunt is te herkennen in tekst 6?
Bekijk het antwoord
- afstand/kloof tussen kiezers en politici Ook goed rekenen: − Burgers vinden dat politici niet goed luisteren naar de wensen van de burgers. − Burgers vinden dat politici hun werk niet goed doen. − Politici weten niet wat er speelt onder de burgers. − geringe invloed van burgers op de politieke besluitvorming (1)
Zie tekst 6.
Vraag 11 1 punt
Het politieke besluitvormingsproces verloopt in een viertal fasen. In welke fase van het politieke besluitvormingsproces zit het plan van Madeleine van Toorenburg in tekst 6?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 12 2 punten
Populistische politieke partijen hebben een aantal kenmerken. Noem twee kenmerken van populistische politieke partijen.
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): − Ze keren zich af van de gevestigde partijen/bestuurlijke elite. − Ze zeggen te luisteren naar de wil van het volk. − Ze leggen sterk de nadruk op (charismatisch) leiderschap. − Ze doen vaak een beroep op vaderlandsliefde. per juist antwoord (1) (2)
tekst 7
Rekenkamer: aankoop staatsbelang in Air France-KLM was onrechtmatig
De minister van Financiën heeft vorig jaar in strijd met de wet gehandeld door zonder voorafgaande toestemming van de Tweede Kamer een aandelenbelang van 14 procent in Air France-KLM te nemen. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer na onderzoek. Een minister mag pas uitgaven doen als het parlement dat vooraf heeft goedgekeurd. In uitzonderlijke gevallen mag het kabinet van deze regel afwijken, maar dan moet het parlement daar wel vooraf over worden geïnformeerd. Ook dat heeft de minister vorig jaar nagelaten. Hij heeft aan de vooravond van de aandelenaankoop slechts twaalf Kamerleden van de vaste commissie voor Financiën verteld over zijn voornemen - twee Kamerleden hadden dit vertrouwelijk overleg geweigerd.
naar: de Volkskrant van 20 mei 2020
Lees tekst 7.
Vraag 13 1 punt
De Tweede Kamer heeft twee taken en bepaalde rechten. Welke hoofdtaak van de Tweede Kamer kon niet goed worden uitgeoefend omdat volgens tekst 7 de minister het parlement niet voldoende heeft geïnformeerd? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De hoofdtaak van de Tweede Kamer waar tekst 7 over gaat, is …
Bekijk het antwoord
- De hoofdtaak van de Tweede Kamer die niet goed kon worden uitgeoefend is de controlerende taak. (1)
Zie tekst 7.
Vraag 14 1 punt
Noem naast het recht op informatie en het budgetrecht nog een ander recht van de Tweede Kamer dat past bij de gevraagde hoofdtaak. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een ander recht van de Tweede Kamer dat past bij deze hoofdtaak is …
Bekijk het antwoord
- Een ander recht van de Tweede Kamer dat past bij deze hoofdtaak is (een van de volgende): − het recht om ministers en staatssecretarissen ter verantwoording te roepen in een debat/recht van aanvragen dertig leden debat/recht van interpellatie − het recht om mondelinge vragen te stellen − het recht om schriftelijke vragen te stellen − het recht om een (parlementair) onderzoek in te stellen/recht van enquête − het recht om moties in te dienen (1)
tekst 8
EU-parlement eist actie tegen illegale handel huisdieren
De illegale handel in huisdieren zorgt voor veel dierenleed en moet snel worden aangepakt, vindt het Europees Parlement. Een grote meerderheid riep … op om met een actieplan en wetsvoorstellen te komen. Het toezicht moet worden aangescherpt en overtreders moeten zwaarder worden bestraft, luidt de oproep.
naar: lc.nl van 12 februari 2020
Lees tekst 8.
Vraag 15 1 punt
Welke instantie van de Europese Unie moet op de puntjes in tekst 8 ingevuld worden?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
tekst 9
Amsterdam krijgt progressieve coalitie
Het nieuwe coalitieakkoord dat GroenLinks, D66, PvdA en SP presenteerden, is onmiskenbaar progressief. ‘Een nieuwe lente, een nieuw geluid’, is de titel van de afspraken op basis waarvan de hoofdstad de komende vier jaar bestuurd zal worden door acht wethouders.
bron: parool.nl van 24 april 2018
Lees tekst 9.
Vraag 16 1 punt
Wat is een gevolg als er na verkiezingen andere partijen in de coalitie komen dan voor de verkiezingen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Zie tekst 9.
Vraag 17 2 punten
In tekst 9 staat dat de gemeente Amsterdam een progressieve coalitie krijgt. Wat wordt er met een progressieve coalitie bedoeld? Geef hierbij een eigen voorbeeld van een progressief standpunt. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Met een progressieve coalitie wordt bedoeld dat … Een voorbeeld hierbij is …
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Met een progressieve coalitie wordt bedoeld dat (voorbeelden van juiste antwoorden): (1p)
- de coalitie veranderingsgezind is
- de coalitie veel persoonlijke vrijheid wil als het gaat om morele en ethische kwesties
- Een voorbeeld hierbij is (voorbeelden van juiste antwoorden): (1p)
- een stevige aanpak om de klimaatdoelen te halen
- open staan te aanzien van migranten
- open staan voor Europese en internationale samenwerking
tekst 10
Dictatuur
Een dictatuur is een regeringsvorm waarin alle macht in handen is van één persoon of van één groep mensen. In verreweg de meeste gevallen komt een dictatuur tot stand na gebruik van geweld of dreiging met geweld. Een dictatuur is het tegenovergestelde van een democratie.
naar: prodemos.nl van juni 2021
Vraag 18 2 punten
In tekst 10 staan kenmerken van een dictatuur. Noem twee andere kenmerken van een dictatuur.
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): − Er is geen onafhankelijke rechterlijke macht. − Er is geen volksvertegenwoordiging die de macht controleert/het laatste woord heeft. − Grondrechten gelden niet of nauwelijks. − Oppositie wordt niet toegestaan. − Als er verkiezingen worden gehouden is er sprake van schijnverkiezingen. − Als er andere partijen/kandidaten deelnemen aan de verkiezingen dan zijn die goedgekeurd door de hoogste macht. − Toegang tot de massamedia is alleen voorbehouden aan de partij van de dictator/heersende macht. − Er is geen sprake van vrijheid van meningsuiting. − Er is sprake van censuur/geen persvrijheid. per juist antwoord (1) (2)
Criminaliteit en rechtsstaat
tekst 11
Een 11-jarig jongetje bedreigt kinderen met een mes
Een 11-jarig jongetje heeft gisteren meerdere leeftijdsgenootjes bedreigd met een mes. Aanleiding was een ruzie. De politie heeft het jongetje na meerdere meldingen opgespoord en meegenomen naar het bureau. Daar is met alle kinderen en alle ouders gesproken. De 11-jarige wordt volgens de politie naar Halt gestuurd. Ook moet hij zich melden bij diverse hulpinstanties.
naar: dvhn.nl van 28 februari 2020
Lees tekst 11.
Vraag 19 1 punt
Dat een jongere zich moet melden bij diverse hulpinstanties is een gebruikelijke stap in dit soort situaties. Waarom is de verwijzing naar Halt in tekst 11 geen gebruikelijke stap? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een verwijzing naar Halt in tekst 11 is geen gebruikelijke stap, want …
Bekijk het antwoord
- Een verwijzing naar Halt in tekst 11 is geen gebruikelijke stap, want (een van de volgende): − naar Halt worden alleen kinderen vanaf 12 jaar gestuurd. − het kind uit tekst 11 is te jong om naar Halt gestuurd te worden. − bij Halt kunnen aan 11-jarigen geen leer- of werkopdrachten opgelegd worden. (1)
tekst 12
Verdachten van moord raakten ‘in paniek’
In zeventien seconden was het voorbij, de schermutseling die JR.G. het leven kostte. Het gebeurde bij de ingang van een flat. Een steek met een mes werd de 19-jarige rapper fataal. De verdachten van de moord stonden voor de rechter. A.F. (20) en Y.A. (21) waren lid van een rivaliserende rapgroep. De ontmoeting in het portiek was toeval, zeiden ze. Die messen hadden ze bij zich omdat ze zich onveilig voelden na eerdere steekincidenten van vrienden en omdat ze later die avond een videoclip zouden opnemen.
naar: NRC Handelsblad van 19 januari 2021
Lees tekst 12.
Vraag 20 2 punten
De kans op het ontwikkelen van strafbaar gedrag neemt toe als kinderen te kampen hebben met een opeenstapeling van elkaar versterkende risicofactoren. Noem twee van die mogelijke risicofactoren die van toepassing kunnen zijn op de verdachten uit tekst 12.
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): − het hebben van foute vrienden − groepsdruk − psychische problemen of gedragsproblemen − een onveilige opvoeding − problematisch drank- en/of drugsgebruik per juist antwoord (1) Ook goed rekenen: bij je hebben van wapen / mes. (2)
Vraag 21 2 punten
Bij een rechtszaak zijn een aantal personen betrokken.
1 een advocaat
2 een officier van justitie
3 een politieagent
4 een rechter
Bekijk het antwoord
- 1d 2a 3b 4c indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Hieronder staan vier begrippen: a requisitoir b proces-verbaal c vonnis d pleidooi Welke persoon hoort bij welk begrip? Doe het zo: neem het onderstaande over en zet de juiste letter achter het juiste nummer. 1… 2… 3… 4…
[grafiek 1: zie het originele examen]
Het ervaren van onveiligheidsgevoelens in de provincie Zeeland en in heel Nederland, in percentages.
bron: omroepzeeland.nl van 2 maart 2020
Bekijk grafiek 1.
Vraag 22 2 punten
Hieronder volgen vier beweringen naar aanleiding van grafiek 1.
1 In Nederland als geheel zijn de onveiligheidgevoelens in de periode
2013 tot en met 2019 elk jaar afgenomen.
2 In Nederland als geheel was in 2019 meer dan 10% van de inwoners bang voor inbraak.
3 In Zeeland is het ervaren van respectloos gedrag op straat sinds 2013 toegenomen.
4 In Zeeland zijn in de periode 2013 tot en met 2019 de percentages onveiligheidsgevoelens hoger dan voor Nederland als geheel. Geef per bewering aan of die juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist. 1=… 2=… 3=… 4=…
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- 1 = juist 2 = onjuist 3 = onjuist 4 = onjuist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
tekst 13
Onderzoek naar criminele families in Helmond en de Peel
Zes gemeentes in de Peel (Noord-Brabant), de politie, het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst maken dit jaar werk van het bestrijden van criminele families. De misdaad wordt vaak al decennialang van ouders op kinderen doorgegeven. Dat staat in het jaarverslag over de aanpak van criminaliteit in de Peel in 2019. “Een familie is een goede omgeving om criminele activiteiten in te ondernemen”, zegt Peter Knoops, programmaleider in de Peel. “De onderlinge banden zijn hecht, dus er wordt niet snel uit de school geklapt1).”
noot 1 uit de school klappen = verklappen, verraden, vertellen
naar: ed.nl van 12 maart 2020
Lees tekst 13.
Vraag 23 2 punten
Er zijn diverse theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Drie van die theorieën zijn:
1 de aangeleerd gedragstheorie
2 de etikettentheorie
3 de bindingstheorie Kies twee van de genoemde theorieën en leg uit hoe ze het gedrag van de families uit tekst 13 kunnen verklaren. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1. De …theorie, want … 2. De …theorie, want …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Als een kandidaat voor de bindingstheorie heeft gekozen, dan de uitleg ‘Ze voelen zich met elkaar (als familie) verbonden’ niet goed rekenen.
Vraag 24 1 punt
Op de afbeelding staat de ingang van de Van Mesdagkliniek, een tbs- kliniek in Groningen. Er komen drie verdachten bij de rechter. Zij staan terecht voor een zwaar geweldsdelict. De rechter veroordeelt een van deze drie verdachten tot tbs.
1 persoon 1 die jonger dan 15 jaar is
2 persoon 2 die ontoerekeningsvatbaar is
3 persoon 3 die al eerder voor een geweldsdelict veroordeeld is Wie van deze drie personen heeft de rechter tot tbs veroordeeld? Leg je keuze uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan De rechter heeft persoon … (vul het nummer in) veroordeeld tot tbs, want …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- De rechter heeft persoon 2 veroordeeld tot tbs, want hij is ontoerekeningsvatbaar en (een van de volgende): − moet tegen zichzelf beschermd worden − de samenleving moet tegen hem beschermd worden − moet behandeld worden (1)
tekst 14
Zoveel camera’s hangen er in Nederland
Het valt vaak helemaal niet op, maar als je eens goed om je heen kijkt op straat, zie je overal camera’s. In heel Nederland zijn er zeker 228.000 beveiligingscamera’s te vinden. Sinds 2016 kunnen mensen, bedrijven of overheidsinstellingen hun camera aanmelden bij de politie. De politie wil daarmee na een misdrijf sneller nagaan of er mogelijk beelden van zijn gemaakt.
naar: indebuurt.nl van 19 december 2019
Lees tekst 14.
Vraag 25 1 punt
Hoe gebruikt de politie de camera’s volgens tekst 14?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
tekst 15
Man reed 220 km per uur en onder invloed
De rechtbank in Alkmaar heeft J.M. (47) veroordeeld voor het veroorzaken van een verkeersongeval door het rijden onder invloed en met zeer onverantwoord1) hoge snelheid. J.M. krijgt een gevangenisstraf van achttien maanden en een rijontzegging van vier jaar. De rechtbank is zich ervan bewust dat geen enkele strafoplegging het verdriet en gemis van de nabestaanden kan compenseren.
noot 1 onverantwoord = niet verstandig, gevaarlijk
naar: rechtspraak.nl van 20 maart 2020
Lees tekst 15.
Vraag 26 1 punt
De rechter kan kiezen uit drie groepen van sancties. Welke twee groepen sancties zijn te herkennen in tekst 15?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Zie tekst 15.
Vraag 27 1 punt
De rechter legt met een bepaald doel sancties op. In tekst 15 geeft de rechtbank aan dat het moeilijk kan voldoen aan een bepaald doel van het opleggen van sancties. Aan welk doel van het opleggen van sancties kan de rechtbank volgens tekst 15 moeilijk voldoen?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 28 1 punt
Op lokaal niveau vindt er overleg plaats om criminaliteit aan te pakken. Dit heet het driehoeksoverleg. Uit wie bestaat het driehoeksoverleg?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
tekst 16
Toerisme in Saoedi-Arabië
Voor Saoedische vrouwen is het een bijzonder weekend. Na tientallen jaren mogen zij die auto kunnen rijden, vanaf zondag weer zelf achter het stuur plaatsnemen. Dat was dertig jaar illegaal, maar vorig jaar maakte de Saoedische kroonprins Mohammad bin Salman bekend dat hij die regel wil afschaffen. In Nederland is er nooit verschil gemaakt tussen mannen en vrouwen als het gaat om het mogen rijden van een auto.
naar: trouw.nl van 23 juni 2018 en autorai.nl van 21 mei 2018
Lees tekst 16.
Vraag 29 2 punten
Criminaliteit is een relatief begrip wat tijd en plaats betreft. Geef naar aanleiding van tekst 16 aan dat er sprake is van criminaliteit als een relatief begrip wat tijd en plaats betreft. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Er is sprake van criminaliteit als een relatief begrip wat tijd betreft, want … Er is sprake van criminaliteit ais een relatief begrip wat plaats betreft, want …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Er is sprake van criminaliteit als een relatief begrip wat tijd betreft, want (een van de volgende): (1)
- Er is sprake van criminaliteit als een relatief begrip wat plaats betreft, want vrouwen mochten in Saoedi-Arabië niet autorijden en in Nederland mocht dat wel (1)
tekst 17
Door corona zit ook het boevengilde werkloos thuis; laagste aantal inbraken in 10 jaar
De pandemie heeft ook positieve effecten: het aantal woninginbraken is in
2020 fors afgenomen. Met de meeste mensen overdag en ‘s avonds binnen de muren van de eigen woning, gesloten winkels en uitgestorven straten, houden dieven zich gedeisd. Verzekeraar Interpolis stelt dat er in 2020 in Nederland waarschijnlijk 30.000 inbraken worden gepleegd. Dat is het laagste aantal inbraken in zeker tien jaar en 22 procent minder dan vorig jaar.
naar: Trouw van 24 december 2020
Lees tekst 17.
Vraag 30 1 punt
Er zijn verschillende theorieën die crimineel gedrag proberen te verklaren. Bij welke theorie over crimineel gedrag passen de oorzaken voor de afname uit tekst 17?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
tekst 18
Politiebonden boos
Een agent is vrijdag door een man op een agressieve manier lastiggevallen toen de agent met zijn jonge gezin door het centrum van Tilburg liep. De man - volgens hoofdbestuurder Koen Simmers van de Nederlandse Politiebond gaat het om een vuurwapengevaarlijke crimineel
- werd aangehouden, maar tot verontwaardiging van Simmers besloot het Openbaar Ministerie de zaak te …. “Niet bedreigend genoeg!”
naar: omroepbrabant.nl van 4 juli 2020
Lees tekst 18.
Vraag 31 1 punt
Welk begrip moet er in tekst 18 op de puntjes ingevuld worden?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- seponeren Ook goed rekenen: schikken. (1)
tekst 19
Grote politieaanwezigheid in Rosmalen om ‘Project X-feest’ te voorkomen
De politie was in grote getale aanwezig om een massale samenkomst van jongeren te voorkomen. Er zou via social media zijn opgeroepen tot een feest zaterdagavond bij het strandje aan de Groote Wielen. Om deze samenkomst te voorkomen stuurde de politie jongeren die hier rondliepen of bij elkaar in de auto zaten weg.
bron: dtvnieuws.nl van 23 augustus 2018
Lees tekst 19.
Vraag 32 2 punten
Welke twee taken van de politie zijn te herkennen in tekst 19? Noteer alleen de twee nummers.
1 handhaven van de openbare orde
2 opsporen van strafbare feiten
3 preventie
4 verlenen van hulp
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- 1 en 3 per juist antwoord (1) (2)
Vraag 33 1 punt
Welk recht heeft een slachtoffer van een ernstig misdrijf tijdens een rechtszaak? het recht om
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Analyse maatschappelijk vraagstuk: woonoverlast
Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 41 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 4 en afbeelding 1 en afbeelding 2 in het bronnenboekje.
Inleiding In heel Nederland zijn er bewoners die woonoverlast ervaren van buren. Voorbeelden van deze burenoverlast zijn overlast door viezigheid van dieren, vervuilde tuinen en woningen, en geluidsoverlast.
Lees tekst 1 met afbeelding 1 en lees tekst 2.
Vraag 34 4 punten
Woonoverlast is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft vier kenmerken. Eén van deze kenmerken is dat het vraagstuk veel aandacht krijgt in de media. Welk ander kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk is te herkennen in tekst 1 met afbeelding 1? Geef aan waarom dit kenmerk van toepassing is op woonoverlast met een voorbeeld uit tekst 1 of afbeelding 1. Welk ander kenmerk van een maatschappelijk vraagstuk is te herkennen in tekst 2? Geef aan waarom dit kenmerk van toepassing is op woonoverlast met een voorbeeld uit tekst 2. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk 1: … Dit blijkt uit tekst 1 met afbeelding 1, want … Kenmerk 2: … Dit blijkt uit tekst 2, want …
Tekst 2
Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken
Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.
De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’ Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen. Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.
noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig
bron: nu.nl van 24 januari 2017
afbeelding 2
de wet huurvoorwaarden hoofdverblijf in de woning geen overlast, ook niet door huisdieren goed huurder zijn geen geweld naar de verhuurder geen hennep
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Kenmerk 2: er zijn verschillende meningen over de oplossingen (1p)
- Dit blijkt uit tekst 2, want in tekst 2 staat dat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch vinden (1p)
Opmerking Als een kandidaat het kenmerk dat van toepassing is op tekst 1 met afbeelding 1 (het gaat om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden) niet genoemd heeft bij tekst 1 (en dus geen scorepunten toegekend heeft gekregen), maar wel genoemd heeft bij tekst 2, mag
1 scorepunt toegekend worden. Als ook de toepassing van dit kenmerk op tekst 2 juist is, mag ook daarvoor een scorepunt toegekend worden.
Zie tekst 2.
Vraag 35 1 punt
Het proces van politieke besluitvorming verloopt in vier fasen. In tekst 2 is met het voorstel van de VVD een fase afgerond en begint een nieuwe fase. Welke fase is afgerond en welke nieuwe fase begint in tekst 2?
Tekst 2
Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken
Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.
De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’ Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen. Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.
noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig
bron: nu.nl van 24 januari 2017
afbeelding 2
de wet huurvoorwaarden hoofdverblijf in de woning geen overlast, ook niet door huisdieren goed huurder zijn geen geweld naar de verhuurder geen hennep
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: C (1)
fase die is afgerond fase die begint
A fase 1: agendavorming fase 2: beleidsvoorbereiding
B fase 2: beleidsvoorbereiding fase 3: beleidsbepaling
C fase 3: beleidsbepaling fase 4: beleidsuitvoering
Zie tekst 2.
Vraag 36 2 punten
De ‘aso-wet’ in tekst 2 was een initiatief van de VVD. Politieke partijen kunnen worden ingedeeld bij verschillende politieke stromingen. Die politieke stromingen hebben bepaalde uitgangspunten. Een uitgangspunt van de politieke stroming waartoe de VVD behoort, is bijvoorbeeld eigen verantwoordelijkheid. Tot welke politieke stroming behoort de VVD en welk ander uitgangspunt of kenmerk van deze stroming is te herkennen in tekst 2? Leg uit waarom dit uitgangspunt te herkennen is in tekst 2. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De VVD behoort tot de … stroming en een uitgangspunt of kenmerk dat te herkennen is in tekst 2 is … Dit uitgangspunt is te herkennen omdat uit tekst 2 blijkt ….
Tekst 2
Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken
Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.
De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’ Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen. Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.
noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig
bron: nu.nl van 24 januari 2017
afbeelding 2
de wet huurvoorwaarden hoofdverblijf in de woning geen overlast, ook niet door huisdieren goed huurder zijn geen geweld naar de verhuurder geen hennep
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Dit uitgangspunt is te herkennen omdat uit tekst 2 blijkt (voorbeelden van juiste antwoorden): (1p)
- dat de nieuwe wet de mogelijkheden vergroot om de overlast aan te pakken, dus om de openbare orde te handhaven.
- met de invoering van de nieuwe wet de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. De burgemeester krijgt dus ruimere bevoegdheden (op het gebied van handhaven openbare orde).
- de nieuwe wet regelt dat mensen die hun gedrag niet veranderen en overlast blijven veroorzaken een boete kunnen krijgen. Dit is een repressieve maatregel.
Opmerking Het eerste scorepunt alleen toekennen als stroming en uitgangspunt beide juist zijn.
Zie tekst 2.
Vraag 37 2 punten
Een maatschappelijk vraagstuk als woonoverlast kun je bekijken uit verschillende invalshoeken, bijvoorbeeld vanuit de politiek-juridische invalshoek. In tekst 2 staat de volgende zin: “Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op.” Leg uit welke andere invalshoek te herkennen is in deze zin. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. In deze zin is de … invalshoek te herkennen, omdat …
Tekst 2
Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken
Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.
De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’ Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen. Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.
noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig
bron: nu.nl van 24 januari 2017
afbeelding 2
de wet huurvoorwaarden hoofdverblijf in de woning geen overlast, ook niet door huisdieren goed huurder zijn geen geweld naar de verhuurder geen hennep
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- omdat (voorbeeld van een juist antwoord) uithuisplaatsing kosten met zich mee kan brengen, zoals proceskosten, opvangkosten, baanverlies et cetera (1p)
Opmerking De twee punten alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden. Er zijn dus 2 of 0 punten te behalen.
Bekijk afbeelding 2.
Vraag 38 1 punt
Op de afbeelding is te zien dat het niet veroorzaken van overlast een van de voorwaarden is om een goede huurder te zijn. Welke functie van de media vervult afbeelding 2 als de boodschap inderdaad goed overkomt bij huurders?
Tekst 2
Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken
Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.
De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’ Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen. Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.
noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig
bron: nu.nl van 24 januari 2017
afbeelding 2
de wet huurvoorwaarden hoofdverblijf in de woning geen overlast, ook niet door huisdieren goed huurder zijn geen geweld naar de verhuurder geen hennep
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Lees tekst 3.
Vraag 39 2 punten
Stel je voor dat de adviezen in tekst 3 op een prikbord hangen in de hal van een flat. Elke bewoner van de flat leest het, maar niet elke bewoner vat het op dezelfde manier op. Er zijn verschillende theorieën over de beïnvloeding van mensen door de media, zoals:
1 de agendatheorie
2 de framingtheorie
3 de injectienaaldtheorie
4 de theorie van selectieve perceptie Hieronder staan drie manieren waarop de adviezen in tekst 3 invloed zouden kunnen hebben op de bewoners van het appartementencomplex: a Alle bewoners zullen de adviezen helemaal in zich opnemen en zij zullen het klakkeloos opvolgen in het geval van een burenruzie. b De bewoners zullen gaan praten met elkaar over hoe burenruzies opgelost zouden moeten worden, maar zij zullen in hun aanpak hierin niet worden beïnvloed door de adviezen. c Sommige bewoners zullen de adviezen opvolgen in het geval van een burenruzie en andere bewoners niet. Dit is afhankelijk van hun referentiekader. Welke manier van beïnvloeding past bij welke theorie? Let op: er blijft één theorie over. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. a past bij … (vul theorie in) b past bij … (vul theorie in) c past bij … (vul theorie in)
Tekst 2
Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken
Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.
De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’ Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen. Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.
noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig
bron: nu.nl van 24 januari 2017
afbeelding 2
de wet huurvoorwaarden hoofdverblijf in de woning geen overlast, ook niet door huisdieren goed huurder zijn geen geweld naar de verhuurder geen hennep
Tekst 3
Wat te doen bij een burenruzie?
Buurtbemiddelingsprojecten in Nederland geven tips om het gesprek bij een burenruzie aan te gaan:
− Persoonlijk contact is het beste om samen tot een oplossing te komen.
- Vertel vriendelijk aan uw buren waar u last van heeft en vraag wat er aan gedaan kan worden.
- Noem vooral ook de gevolgen die de situatie voor u heeft.
- Door aan te geven wat er lastig is, begrijpen buren u beter. Dat maakt de kans groter dat u samen tot een oplossing komt.
bron: destentor.nl van 20 augustus 2020
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- a past bij de injectienaaldtheorie/(nummer) 3 b past bij de agendatheorie/(nummer)1 c past bij de theorie van selectieve perceptie/(nummer) 4 indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Lees tekst 4.
Vraag 40 2 punten
Tekst 4 is verschenen in de regionale krant de Gelderlander. De media kunnen niet alle nieuwsberichten plaatsen of uitzenden. Daar is te weinig ruimte voor. Ze moeten een keuze maken tussen verschillende berichten. Hiervoor gebruiken de media een aantal criteria. Zo kunnen de eigen waarden of normen van de journalist een rol spelen en/of moet een bericht bijvoorbeeld passen bij de identiteit van het medium. Noem twee andere selectiecriteria die een rol gespeeld kunnen hebben bij het plaatsen van tekst 4 in de Gelderlander. Geef per selectiecriterium met behulp van tekst 4 een reden waarom dat selectiecriterium een rol kan hebben gespeeld. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Selectiecriterium 1: … , want … Selectiecriterium 2: … , want …
Tekst 2
Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken
Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.
De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’ Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen. Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.
noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig
bron: nu.nl van 24 januari 2017
afbeelding 2
de wet huurvoorwaarden hoofdverblijf in de woning geen overlast, ook niet door huisdieren goed huurder zijn geen geweld naar de verhuurder geen hennep
Tekst 3
Wat te doen bij een burenruzie?
Buurtbemiddelingsprojecten in Nederland geven tips om het gesprek bij een burenruzie aan te gaan:
− Persoonlijk contact is het beste om samen tot een oplossing te komen.
- Vertel vriendelijk aan uw buren waar u last van heeft en vraag wat er aan gedaan kan worden.
- Noem vooral ook de gevolgen die de situatie voor u heeft.
- Door aan te geven wat er lastig is, begrijpen buren u beter. Dat maakt de kans groter dat u samen tot een oplossing komt.
bron: destentor.nl van 20 augustus 2020
Tekst 4
Man die straat terroriseerde met nachtelijk geklus uit eigen huis gezet
Burgemeester René Verhulst van de gemeente Ede (Gelderland) heeft een huisverbod van tien dagen opgelegd voor een woning in Bennekom. De mannelijke bewoner hield zijn buren al jaren uit hun slaap. Dat een burgemeester een koopwoning afsluit vanwege geluidsoverlast is
5 voor zover bekend niet eerder in Nederland voorgekomen. Verhulst neemt de maatregel dan ook niet zomaar. De mannelijke bewoner van het rijtjeshuis in Bennekom is al jarenlang een plaag voor de buurt. Harde muziek midden in de nacht, een lawaaiige reparatie aan een auto, ook als het al lang donker is. Politie en toezichthouders zijn
10 inmiddels kind aan huis. “Er ging al een heel traject aan vooraf. Maar welk middel we ook toepasten: niets hielp de situatie te veranderen. Het is fijn dat de burgemeester nu de mogelijkheid had om door te pakken”, zegt een woordvoerder van de gemeente. 15 De bevoegdheid om de woning te sluiten komt voort uit wat de asowet is gaan heten. Deze ‘Wet Aanpak Overlast’ werd in 2017 van kracht en geeft burgemeesters in het uiterste geval de bevoegdheid een woonverbod op te leggen. Dat kan alleen als er sprake is van ‘ernstige en herhaaldelijke
20 hinder’.
bron: gelderlander.nl van 16 november 2020
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): − Selectiecriterium uitzonderlijkheid, want in tekst 4 staat dat een burgemeester een koopwoning afsluit vanwege geluidsoverlast en dat is voor zover bekend niet eerder in Nederland voorgekomen (r.4-5). − Selectiecriterium nabijheid, want tekst 4 is geschreven door de regionale krant de Gelderlander. Het afsluiten van de koopwoning vond plaats in de provincie Gelderland. Voor de lezers zal de gebeurtenis waarschijnlijk nabij zijn. − Selectiecriterium doelgroep, want tekst 4 is geschreven door de regionale krant de Gelderlander. De doelgroep van de krant zijn de inwoners van Gelderland. Deze doelgroep is dan waarschijnlijk geïnteresseerd in wat er zich in Gelderland afspeelt. − Selectiecriterium belangstelling van een publiek, want de lezers van de Gelderlander/veel lezers zullen waarschijnlijk belangstelling hebben voor het onderwerp van tekst 4 (bijvoorbeeld omdat last hebben van geluidsoverlast herkenbaar kan zijn). − Selectiecriterium actualiteit, want uit tekst 4 blijkt dat het opleggen van het huisverbod (waarover de tekst gaat) net is gebeurd, dus actueel is (r. 12-14). per juist selectiecriterium met juiste reden (1) (2)
Vraag 41 2 punten
In afbeelding 2 en in tekst 3 staan een aantal preventieve maatregelen genoemd om geluidsoverlast tegen te gaan. Bedenk zelf een andere preventieve maatregel om geluidsoverlast door buren tegen te gaan die binnen de Nederlandse wet past. Leg uit waarom dit een preventieve maatregel is en waarom dit volgens jou werkt om geluidsoverlast door buren tegen te gaan.
Tekst 2
Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken
Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.
De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’ Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen. Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.
noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig
bron: nu.nl van 24 januari 2017
afbeelding 2
de wet huurvoorwaarden hoofdverblijf in de woning geen overlast, ook niet door huisdieren goed huurder zijn geen geweld naar de verhuurder geen hennep
Tekst 3
Wat te doen bij een burenruzie?
Buurtbemiddelingsprojecten in Nederland geven tips om het gesprek bij een burenruzie aan te gaan:
− Persoonlijk contact is het beste om samen tot een oplossing te komen.
- Vertel vriendelijk aan uw buren waar u last van heeft en vraag wat er aan gedaan kan worden.
- Noem vooral ook de gevolgen die de situatie voor u heeft.
- Door aan te geven wat er lastig is, begrijpen buren u beter. Dat maakt de kans groter dat u samen tot een oplossing komt.
bron: destentor.nl van 20 augustus 2020
Tekst 4
Man die straat terroriseerde met nachtelijk geklus uit eigen huis gezet
Burgemeester René Verhulst van de gemeente Ede (Gelderland) heeft een huisverbod van tien dagen opgelegd voor een woning in Bennekom. De mannelijke bewoner hield zijn buren al jaren uit hun slaap. Dat een burgemeester een koopwoning afsluit vanwege geluidsoverlast is
5 voor zover bekend niet eerder in Nederland voorgekomen. Verhulst neemt de maatregel dan ook niet zomaar. De mannelijke bewoner van het rijtjeshuis in Bennekom is al jarenlang een plaag voor de buurt. Harde muziek midden in de nacht, een lawaaiige reparatie aan een auto, ook als het al lang donker is. Politie en toezichthouders zijn
10 inmiddels kind aan huis. “Er ging al een heel traject aan vooraf. Maar welk middel we ook toepasten: niets hielp de situatie te veranderen. Het is fijn dat de burgemeester nu de mogelijkheid had om door te pakken”, zegt een woordvoerder van de gemeente. 15 De bevoegdheid om de woning te sluiten komt voort uit wat de asowet is gaan heten. Deze ‘Wet Aanpak Overlast’ werd in 2017 van kracht en geeft burgemeesters in het uiterste geval de bevoegdheid een woonverbod op te leggen. Dat kan alleen als er sprake is van ‘ernstige en herhaaldelijke
20 hinder’.
bron: gelderlander.nl van 16 november 2020
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Voorbeelden van preventieve maatregelen:
- woningen geluidsdicht bouwen/renoveren
- een huismeester aanstellen (in bijv. flats)
- voorlichting aan (nieuwe) bewoners geven over de hoeveelheid geluid die acceptabel is voor de buren/omgeving
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Maatschappijkunde 2022, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2022/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-1127-a-22-2-o
Andere examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1 (op examenblad.nl)
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2?
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2 telt 41 vragen. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (18), criminaliteit (16) en rechtsstaat (4).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2022/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-1127-a-22-2-c).
Hoe oefen ik met het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2022, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.