Eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Politiek en beleid, Criminaliteit en rechtsstaat, Maatschappelijke analyse: nepnieuws.

Kort antwoord

Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2 telt 45 vragen. De meeste vragen gaan over criminaliteit (15), media (14) en parlementaire democratie (13). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Criminaliteit18-26, 28-3315
Media10, 27, 34-4514
Parlementaire democratie1-2, 5-9, 11-1613
Verzorgingsstaat3-4, 173

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over media (31% van de vragen, gemiddeld 11%). Minder over rechtsstaat (0% van de vragen, gemiddeld 12%) en parlementaire democratie (29% van de vragen, gemiddeld 40%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.

Politiek en beleid

tekst 1

Afvalwater als verwarming

Zwembad ’t Bun op Urk is het eerste gebouw in Nederland dat wordt verwarmd met behulp van het afvalwater in de rioolpersleiding. Vies water dus. Volgens projectleider Simon Bos is Urk hiermee een voorloper op het gebied van duurzame energie. “Op Urk staat het eerste zwembad in Nederland dat volledig zonder gas wordt verwarmd.”

naar: www.stentor.nl van 1 februari 2017

Lees tekst 1.

Vraag 1 1 punt

Bij welke politieke stroming past het project uit tekst 1 het best?

  1. A de christendemocratische stroming
  2. B de ecologische stroming
  3. C de liberale stroming
  4. D de rechtsextremistische stroming
  5. E de sociaaldemocratische stroming
Tekst 1

Nepnieuws

Nepnieuws is misleidende informatie die wordt verspreid om geld te verdienen of om de publieke opinie te beïnvloeden. Nepnieuws (ook wel fake berichten of hoaxes genoemd) bestaat al heel lang, maar de verspreiding ervan gaat heel snel sinds de opkomst van sociale media. Iedereen kan tegenwoordig berichten plaatsen op internet. Daardoor lijken de grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties te vervagen. Het wordt steeds moeilijker om ze van elkaar te onderscheiden en een op feiten gebaseerde mening te kunnen vormen. Waarom maken mensen nepnieuws? Omdat ze er geld mee verdienen: hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld ze krijgen vanwege de getoonde advertenties. Ook maken mensen bewust nepnieuws om meningen te beïnvloeden, bijvoorbeeld in de aanloop naar verkiezingen. Wat is het gevaar van nepnieuws? Als we onwaarheden als waarheid aannemen, is het erg moeilijk om een op feiten gebaseerde mening te vormen. De Britse wetenschapper David Buckingham zegt hierover: “Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk correcte politieke beslissingen nemen.”

naar: www.mediawijsheid.nl van april 2017

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

tekst 2

Burgemeester Alkmaar: zet veel minder politie in bij voetbal

“Wie een feestje organiseert, moet zelf voor de beveiliging zorgen”, zegt de burgemeester van Alkmaar. “De inzet van politie bij het professionele voetbal moet flink terug.”

naar: www.nrc.nl van 10 augustus 2015

Lees tekst 2.

Vraag 2 1 punt

De burgemeester van Alkmaar is vanwege zijn functie betrokken bij voetbalwedstrijden in zijn gemeente. Wat is een taak of functie van de burgemeester rondom voetbalwedstrijden?

  1. A Hij is door zijn functie voorzitter van AZ, voetbalclub in Alkmaar.
  2. B Hij is ook hoofdcommissaris van politie in Alkmaar.
  3. C Hij is verantwoordelijk voor de openbare orde in Alkmaar.
  4. D Hij treedt op als officier van justitie bij voetbalrellen.
Tekst 2

Duitsland wil nepnieuws aanpakken

Sociale media die te langzaam zijn bij het verwijderen van nepnieuws en haatberichten kunnen in Duitsland boetes tot €50 miljoen krijgen als dit wetsvoorstel van de Duitse regering wordt goedgekeurd. In Duitsland moet het parlement het wetsvoorstel nog aannemen. Weliswaar hebben Facebook en Twitter vrijwillig stappen gezet die tot verbetering hebben geleid, maar het is niet genoeg, volgens minister van justitie Heiko Maas tegenover journalisten van diverse media. “Er wordt te weinig illegale inhoud verwijderd en als het al gebeurt, gaat het zelden snel genoeg”, stelt Maas. “Het grootste probleem is en blijft dat de netwerken de klachten van hun eigen gebruikers niet serieus genoeg nemen.” De wet geeft de groeiende zorgen aan in de Duitse politiek over de mogelijke invloed van nepnieuws, met name tijdens verkiezingscampagnes. De angst is dat internet hoaxes (broodje- aapverhalen) en regelrechte leugens in Duitsland net zo’n rol gaan spelen als tijdens de verkiezingen in de Verenigde Staten. Zo werd het bericht dat paus Franciscus Donald Trump steunde, razendsnel verspreid via de sociale media.

naar: www.fd.nl van 14 maart 2017

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

tekst 3

Afname werkgelegenheid houdt aan

In 2014 werkten ruim 412 duizend medewerkers bij de overheid, dat is een kleine 50 duizend minder dan in 2004. De afname is grotendeels het gevolg van beleid van opeenvolgende kabinetten om te streven naar een kleinere overheid. Vooral de gemeentelijke en provinciale overheden zijn kleiner geworden: zij doen hun werk met minder personeel dan 10 jaar geleden. Er wordt verwacht dat de werkgelegenheid bij de overheid verder zal afnemen.

naar: www.uwv.nl van 29 oktober 2015

Lees tekst 3.

Vraag 3 1 punt

De afname van het aantal medewerkers bij de overheid is het gevolg van het beleid dat gevoerd is. Binnen welke politieke stroming past het beleid om te streven naar een kleinere overheid het best?

  1. A de christendemocratische stroming
  2. B de ecologische stroming
  3. C de liberale stroming
  4. D de rechtsextremistische stroming
  5. E de sociaaldemocratische stroming
Tekst 3

Europese Commissie dreigt met maatregelen tegen nepnieuws

De Europese Commissie dreigt maatregelen te nemen, als sociale media zoals Facebook niks doen tegen nepnieuws. Dat zegt Eurocommissaris Andrus Ansip (Digitale interne markt) tegen de Financial Times. “Ik maak me net als veel andere mensen zorgen over nepnieuws, vooral na de verkiezingen in de Verenigde Staten”, volgens Ansip. Volgens critici hadden nepnieuwsberichten op Facebook mogelijk invloed op de Amerikaanse verkiezingen. In deze artikelen werden bijvoorbeeld presidentskandidaten zwartgemaakt. Ansip: “Ik denk dat het internet zichzelf moet reguleren. Maar als bepaalde dingen duidelijk gemaakt moeten worden, zullen we ons daarop voorbereiden.” Facebook werkt inmiddels aan maatregelen tegen nepnieuws. In Duitsland kunnen gebruikers nepnieuws melden bij het bedrijf, waarna een onafhankelijke partij onderzoek doet. Een nepbericht wordt vervolgens op een specifieke manier aangegeven, zodat lezers vooraf een waarschuwing zien. EU-voorzitter Jean-Claude Juncker sprak zich eind december 2016 kritisch uit over nepnieuws. Hij wil dat de berichten strenger worden aangepakt.

naar: www.nu.nl van 30 januari 2017

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

tekst 4

Drie krantenkoppen uit het Algemeen Dagblad, regio Den Bosch

1 Den Bosch blijft investeren in Actieplan Leerbanen

2 Den Bosch start proef met anoniem solliciteren tegen discriminatie

3 Den Bosch geeft kinderen dagelijks een schoolontbijt

naar: www.ad.nl van 10 februari 2017

Lees tekst 4.

Vraag 4 1 punt

Hieronder volgen drie begrippen:

1 conservatief

2 links

3 oppositie Welk begrip past het best bij het beleid uit de krantenkoppen van tekst 4?

Tekst 4

‘Geen rare kronkel in je hoofd als je nepnieuws gelooft’

Een man in de Verenigde Staten trok zondag zijn geweer in een pizzeria, omdat oud-presidentskandidaat Hillary Clinton daar een kinderpornonetwerk zou runnen. Het motief klinkt vergezocht, en dat was het ook. Het misbruik was verzonnen, nepnieuws, verspreid via sociale media. Wie gelooft nu zoiets? “Dat zijn mensen zoals u en ik”, zegt Mark Deuze. Hij is hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. “Personen die nepnieuws op internet geloven, zijn geen mensen met een rare kronkel in hun hoofd. Hoe graag we ze ook in deze categorie proberen te stoppen”, legt hij uit in het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co. De kern van het verhaal volgens Deuze: wij doen allemaal aannames over de betrouwbaarheid van informatie en dat kan altijd tot problemen leiden. Dat mensen in nepberichten op internet trappen, komt volgens hem vooral door de heersende mediacultuur. Internetbezoekers komen steeds vaker met ‘ongefilterde informatie’ in aanraking. “Het risico is groot dat we daardoor blijven steken bij de bronnen en info die onze gedachten bevestigen”, zegt Deuze. Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen heeft. Dat is van alle tijden. Traditioneel gezien is het checken van bronnen en het zo objectief mogelijk weergeven van de werkelijkheid een taak van de journalistiek. “Journalisten laten ons zien dat mensen en instanties op verschillende manieren naar dezelfde feiten kunnen kijken”, legt Mark Deuze uit. “Als dat opeens onze eigen verantwoordelijkheid wordt (zoals op sociale media), dan blijkt dat verdraaid lastig. Sterker nog: dat is vrijwel onmogelijk.”

Het ene voorbeeld van nepnieuws is extremer dan het andere. In het geval van de schietpartij in de pizzeria in Washington had de schutter volgens Deuze de moeite moeten nemen om het nieuws te checken. “Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen kan hebben. Dat is van alle tijden. Het is wel bijzonder dat deze man voor zijn theorie genoeg bewijzen had kunnen vinden waaruit bleek dat het niet waar was. Met een paar klikken op het internet was hij daar snel achter gekomen. Die moeite heeft deze man kennelijk niet genomen.” Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien. Rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen werd door ruim honderd websites nepnieuws de wereld ingestuurd. In een van de artikelen zou de populaire paus Franciscus de kandidatuur van Donald Trump hebben gesteund. De paus heeft inmiddels uitzonderlijk hard uitgehaald naar het verspreiden en consumeren van nepnieuws.

Volgens onderzoek van Trouw en NRC zijn ook in Nederland tientallen websites actief die verzonnen of dubieus nieuws verspreiden. Het doel van deze nieuwsaanbieders: geld verdienen door de vele mensen die op sensationele koppen klikken. Mark Deuze hamert erop dat mensen niet de ogen moeten sluiten voor andersdenkende instanties of personen. “Iedereen creëert zijn eigen werkelijkheid en de media helpen daar goed bij. Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien.”

naar: het radioprogramma Nieuws en Co van 7 december 2016

Bekijk het antwoord
  • begrip: 2 / links (1)

tekst 5

SP komt met nieuw wetsvoorstel

De Tweede Kamer bespreekt het wetsvoorstel ‘werken moet betaald worden’ van SP-Kamerlid Sadet Karabulut. Zij heeft dit wetsvoorstel ingediend om werken zonder loon te stoppen. Karabulut: “Steeds vaker worden werkzoekenden ingezet om te werken zonder dat ze daar loon voor ontvangen. Dit werken zonder loon leidt tot verdringing van betaalde banen. Ik ben er trots op dat de SP dit wil stoppen.”

naar: www.sp.nl van 25 januari 2017

Lees tekst 5.

Vraag 5 1 punt

Welk recht van de Tweede Kamer is te herkennen in tekst 5?

  1. A het budgetrecht
  2. B het recht van amendement
  3. C het recht van initiatief
  4. D het recht van interpellatie
Tekst 5

Auteur nepnieuws verdient 10.000 dollar per maand en heeft spijt

Paul Horner denkt dat zijn berichten eraan hebben bijgedragen dat Trump straks in het Witte Huis zit. “Ik dacht dat ze mijn berichten wel zouden controleren, maar ze namen alles over.” Dat zegt Paul Horner in gesprek met The Washington Post. Hij leeft al enkele jaren van nepnieuws, en schreef tijdens de verkiezingscampagne veel berichten die door het Trump-kamp gretig werden overgenomen. Zo deelde Trumps toenmalige campagneleider, Corey Lewandowski, in maart een bericht dat door Horner was geschreven. Daarin claimde een demonstrant 3500 dollar betaald te hebben gekregen om te demonstreren bij een evenement van Trump. “Dat heb ik bedacht, compleet met een nepadvertentie waarin een oproep stond.” Sinds de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen is er discussie over de rol van nepnieuws tijdens de campagne op online platformen. Vooral op Facebook gingen berichten over bijvoorbeeld steun van de paus aan Trump viral, terwijl deze berichten niet klopten. Volgens BuzzFeed News deden nepberichten het uiteindelijk zelfs beter op Facebook dan campagne-artikelen van bijvoorbeeld The New York Times. “Normaal gesproken checken mensen iets als ze het lezen”, zegt Horner, “Maar Trump-fans deden dat niet. Ze gingen er gewoon mee aan de haal. Nu zit Trump in het Witte Huis. In plaats van dat ik de campagne beschadigde, heb ik die geholpen. Dat voelt slecht.” Een topman van Google gaf onlangs al toe dat het nep-nieuws een rol kan hebben gespeeld in de Amerikaanse campagne. De 38-jarige auteur van nepnieuws zegt veel geld te verdienen aan de publicaties. “Ik verdien het meeste aan Google advertenties, per maand zo’n 10.000 dollar.” Hij is niet de enige; ook tieners in Macedonië verdienen duizenden euro’s aan de nepberichten. Google en Facebook zijn van plan het moeilijker te maken om geld te verdienen aan nepnieuws. Horner zegt daar nog niet zo bang voor te zijn. “Ik heb nu zo’n tien sites. Als ze die sluiten, gebruik ik gewoon weer een andere.”

naar: www.nos.nl van 17 november 2016

►►► ν

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 6 1 punt

In tekst 5 staat dat het wetsvoorstel van Sadet Karabulut wordt besproken. Wie kan er nog meer een wetsvoorstel indienen in de Tweede Kamer?

  1. A de hoogste ambtenaar van een ministerie
  2. B de voorzitter van de Hoge Raad
  3. C een Eerste Kamerlid
  4. D een minister
Tekst 5

Auteur nepnieuws verdient 10.000 dollar per maand en heeft spijt

Paul Horner denkt dat zijn berichten eraan hebben bijgedragen dat Trump straks in het Witte Huis zit. “Ik dacht dat ze mijn berichten wel zouden controleren, maar ze namen alles over.” Dat zegt Paul Horner in gesprek met The Washington Post. Hij leeft al enkele jaren van nepnieuws, en schreef tijdens de verkiezingscampagne veel berichten die door het Trump-kamp gretig werden overgenomen. Zo deelde Trumps toenmalige campagneleider, Corey Lewandowski, in maart een bericht dat door Horner was geschreven. Daarin claimde een demonstrant 3500 dollar betaald te hebben gekregen om te demonstreren bij een evenement van Trump. “Dat heb ik bedacht, compleet met een nepadvertentie waarin een oproep stond.” Sinds de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen is er discussie over de rol van nepnieuws tijdens de campagne op online platformen. Vooral op Facebook gingen berichten over bijvoorbeeld steun van de paus aan Trump viral, terwijl deze berichten niet klopten. Volgens BuzzFeed News deden nepberichten het uiteindelijk zelfs beter op Facebook dan campagne-artikelen van bijvoorbeeld The New York Times. “Normaal gesproken checken mensen iets als ze het lezen”, zegt Horner, “Maar Trump-fans deden dat niet. Ze gingen er gewoon mee aan de haal. Nu zit Trump in het Witte Huis. In plaats van dat ik de campagne beschadigde, heb ik die geholpen. Dat voelt slecht.” Een topman van Google gaf onlangs al toe dat het nep-nieuws een rol kan hebben gespeeld in de Amerikaanse campagne. De 38-jarige auteur van nepnieuws zegt veel geld te verdienen aan de publicaties. “Ik verdien het meeste aan Google advertenties, per maand zo’n 10.000 dollar.” Hij is niet de enige; ook tieners in Macedonië verdienen duizenden euro’s aan de nepberichten. Google en Facebook zijn van plan het moeilijker te maken om geld te verdienen aan nepnieuws. Horner zegt daar nog niet zo bang voor te zijn. “Ik heb nu zo’n tien sites. Als ze die sluiten, gebruik ik gewoon weer een andere.”

naar: www.nos.nl van 17 november 2016

►►► ν

Bekijk het antwoord

Antwoord: D

tekst 6

Waar kan ik een klacht over de overheid indienen?

Als u een probleem heeft met de overheid, kunt u een klacht indienen. Stuur uw klacht naar de gemeente of de overheidsorganisatie waarover u de klacht heeft. Als u te lang moet wachten op een antwoord of u bent niet tevreden over het antwoord, dan kunt u contact opnemen met … .

naar: www.rijksoverheid.nl van januari 2017

Lees tekst 6.

Vraag 7 1 punt

Welke instantie moet op de puntjes in tekst 6 worden ingevuld?

  1. A de Nationale Ombudsman
  2. B de reclassering
  3. C het ministerie van Justitie
  4. D slachtofferhulp
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

tekst 7

Belangenvereniging Spankeren

Wie zijn wij: De Belangenvereniging Spankeren stelt zich ten doel het algehele woon- en leefklimaat in Spankeren in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren.

Voorbeelden van onze werkzaamheden zijn:

  • bevorderen van de verkeersveiligheid
  • verfraaiing van het dorpsaanzicht
  • bewaking van een goede infrastructuur

naar: www.belangenverenigingspankeren.nl van september 2017

Lees tekst 7.

Vraag 8 1 punt

Belangengroepen hebben twee kenmerken. Welk kenmerk van een belangengroep is te herkennen in tekst 7?

Bekijk het antwoord
  • het opkomen voor de belangen (van de inwoners van Spankeren) (1)

tekst 8

GroenLinks-leider Klaver wil minister-president worden

Jesse Klaver heeft vrijdag aangekondigd dat hij minister-president van Nederland wil worden. “Nederland heeft een premier nodig die vasthoudt aan zijn idealen”, aldus Klaver.

naar: www.volkskrant.nl van 14 januari 2017

Lees tekst 8.

Vraag 9 1 punt

Wanneer is de kans het grootst dat Jesse Klaver minister-president wordt? als

  1. A GroenLinks de grootste regeringspartij wordt
  2. B hij direct door de burgers gekozen wordt
  3. C hij door de koning aangewezen wordt
  4. D hij door het parlement aangewezen wordt
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

tekst 9

Een vraag van het Tweede Kamerlid Nijboer (PvdA) aan de minister van Financiën over de televisie-uitzending van Radar over te hoog berekende boeterente.

Vraag: Bent u bekend met de televisie-uitzending van Radar van 15 mei 2017 over de te hoge boeterente die banken rekenen bij het oversluiten van een hypotheek?

Het antwoord van minister Dijsselbloem van Financiën mede namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Antwoord: Ja.

naar: www.tweedekamer.nl van 13 september 2016

Lees tekst 9.

Vraag 10 1 punt

Massamedia hebben een aantal functies voor de democratische besluitvorming. Welke functie van de massamedia (Radar) is het beste te herkennen?

  1. A het aandragen van onderwerpen voor de politieke agenda
  2. B het controleren van politici
  3. C het informeren van de burgers over het overheidsbeleid
  4. D het laten vormen van een mening door de burgers
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

[afbeelding 1: zie het originele examen]

bron: www.rtvoost.nl van 3 december 2016

tekst 10

Burgemeesters tegen tolplannen

Nederlandse en Duitse burgemeesters uit de grensregio trokken gisteren naar Berlijn om actie te voeren tegen de Duitse tolplannen. Daarbij ontvouwden de vijf burgemeesters een spandoek dat zij eerder ook al op

3 december in Nederland hadden gedaan. “Om de Duitse regering ervan te doordringen hoe wij in Nederland tegen deze maatregel aankijken”, aldus burgemeester Michael Sijbom. In Berlijn voerden ze gisteren gesprekken met parlementariërs van de Duitse regeringspartijen. In de Duitse plannen staat dat buitenlandse automobilisten vanaf 2018 tol moeten betalen voor het gebruikmaken van de Duitse autowegen. Eerst was de EU tegen, omdat dit discriminerend zou zijn voor niet-Duitse automobilisten. De EU gaf onlangs echter toch haar toestemming. De Nederlandse verkeersminister Schultz heeft intussen opheldering geëist waarom de EU nu alsnog instemt met de tolplannen en kondigde eerder al aan de tolmaatregel aan te zullen vechten bij het Europese Hof.

naar: De Telegraaf van 17 februari 2017

Lees tekst 10 en zie afbeelding 1.

Vraag 11 3 punten

In de tekst is een aantal mogelijkheden te herkennen om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden. Noem drie verschillende mogelijkheden die in tekst 10 te herkennen zijn. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1… 2… 3…

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord
  • Juiste antwoorden zijn (drie van de volgende): − een openbare actie houden (demonstreren/protesteren) − lobbyen (praten met politici) − inschakelen van de media (de openbaarheid zoeken) − de rechter inschakelen (naar het Europese Hof gaan) per juist antwoord (1) (3)

tekst 11

Friesch Dagblad

Het Friesch Dagblad is een regionale krant waarbij de journalistiek wordt bepaald en gevoed door normen en waarden. Binnen het Friesch Dagblad wordt gewerkt vanuit een overtuiging aangaande God, mens en wereld. In het verlengde daarvan ziet het Friesch Dagblad het als zijn roeping al zijn journalistieke arbeid in dienst te stellen van het goede, onder meer in termen van duurzaamheid (zorg voor de wereld), samenleving en rechtvaardigheid, met een speciale belangstelling voor de regio.

naar: www.frieschdagblad.nl van februari 2017

Lees tekst 11.

Vraag 12 1 punt

Welke politieke stroming past bij het Friesch Dagblad? Geef ook een Nederlandse politieke partij die bij die stroming past. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De … stroming en een politieke partij die hierbij past is …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste combinatie van antwoorden.

tekst 12

Minister onderzoekt verbod appen tijdens het fietsen

De minister van Verkeer gaat bekijken of appen tijdens het fietsen verboden kan worden. Dit omdat er steeds meer ongelukken zijn met fietsers waarbij een mobieltje in het spel was.

naar: de Volkskrant van 27 mei 2016

Lees tekst 12.

Vraag 13 1 punt

Stel dat de minister van Verkeer een wetsvoorstel bedenkt over appen op de fiets. De volgende personen en instellingen hebben met het wetsvoorstel te maken:

1 ambtenaren van het ministerie

2 de minister

3 Eerste Kamer

4 een politieagent

5 Tweede Kamer Wat is de juiste volgorde van idee tot bekeuring?

  1. A 2, 1, 5, 3, 4
  2. B 2, 3, 5, 1, 4
  3. C 2, 5, 1, 3, 4
  4. D 2, 5, 3, 1, 4

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 14 2 punten

Niet alle personen van bestuursorganen worden gekozen. Twee van de volgende personen worden niet via directe verkiezingen gekozen:

1 een Eerste Kamerlid

2 een Tweede Kamerlid

3 een gemeenteraadslid

4 een lid van de Provinciale Staten

5 een wethouder Welke twee zijn dat? Schrijf de juiste nummers op. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. nummer: … nummer: …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord
  • nummer: 1 (1)
  • nummer: 5 (1)

tekst 13

Gemeenten massaal voor gecontroleerde wietteelt

Een overgrote meerderheid van de Nederlandse gemeenten wil dat het kabinet experimenten toestaat met gecontroleerde wietteelt. Op het jaarcongres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) stemde woensdag bijna 90 procent van de leden voor. Het beleid voor wiet is onhoudbaar en staat een effectieve aanpak van gezondheidsproblematiek, criminaliteit en overlast in de weg, aldus de algemene ledenvergadering van de VNG, die 390 gemeenten vertegenwoordigt. Het besluit zal aan de minister worden overhandigd.

naar: de Volkskrant van 9 juni 2016

Lees tekst 13.

Vraag 15 1 punt

Wat doet de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in tekst 13?

  1. A Zij lobbyt voor nieuwe wetgeving.
  2. B Zij maakt initiatiefwetsvoorstellen voor nieuwe wetgeving.
  3. C Zij oefent in het openbaar druk uit op de politieke besluitvorming.
  4. D Zij voert nieuwe wetgeving voor gecontroleerde wietteelt in.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

tekst 14

Rotgans benoemd

De gemeenteraad heeft Harry Rotgans van de Ouderenpartij AOV Purmerend benoemd en beëdigd. Na het vertrek van de heer Voorbij moest het college weer worden aangevuld.

naar: Purmerends Nieuwsblad van 2 juni 2016

Lees tekst 14.

Vraag 16 1 punt

Tot welke functie is de heer Rotgans benoemd? Hij is benoemd tot

  1. A burgemeester van Purmerend.
  2. B gemeenteraadslid van Purmerend.
  3. C hoofdcommissaris van de politie Purmerend.
  4. D wethouder van Purmerend.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: D

tekst 15

Zorgcentrum gaat sluiten

“We zijn heel erg geschrokken allemaal, vooral ook van de korte termijn van sluiten. Het is het gesprek van de dag hier in Wamel.” Merijn Broeders van Sociaal Maas en Waal verwoordt de gevoelens die de bekendmaking van de sluiting van het zorgcentrum Sint Henricus in het dorp teweeg heeft gebracht. Van Ooijen van de SP stelde eerder al vragen in de gemeenteraad: “Ik had het nieuws toen net op straat gehoord.” De verantwoordelijke wethouder reageerde dat Sint Henricus geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Van Ooijen en Broeders vinden dat te gemakkelijk. “Als je ziet hoeveel maatschappelijke onrust het teweegbrengt, moet de gemeente er zich wel mee bemoeien”, meent Van Ooijen.

naar: www.gelderlander.nl van 7 februari 2017

Lees tekst 15.

Vraag 17 2 punten

Geef twee redenen waarom er in tekst 15 sprake is van een sociaal probleem. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. reden 1: … reden 2: …

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Opmerking Niet goed rekenen: de politiek moet het oplossen.

Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 16

Stel uit Nunspeet veroordeeld voor bezit harddrugs

De rechtbank veroordeelde een 26-jarige man en een 24-jarige vrouw voor het bezitten van harddrugs. De man werd ook bestraft voor het dealen in harddrugs. Hij kreeg een gevangenisstraf van zeven maanden en moet ook een eerder voorwaardelijk opgelegde gevangenisstraf van één maand uitzitten. De vrouw kreeg een taakstraf van 150 uur, waarvan

50 voorwaardelijk, met een proeftijd van twee jaar. Bij het bepalen van de straf voor de vrouw heeft de rechtbank gekeken naar het feit dat zij psychische problemen heeft. Verder is ze niet eerder veroordeeld voor een strafbaar feit. Bovendien had zij een kleinere rol in het geheel dan de man. Om te voorkomen dat zij opnieuw een strafbaar feit begaat, legt de rechtbank een deel van de taakstraf voorwaardelijk op.

naar: www.rechtennieuws.nl van 6 januari 2017

Lees tekst 16.

Vraag 18 1 punt

Bij het bepalen van een vonnis houdt de rechter rekening met de uitgangspunten van het strafrecht. Waarmee heeft de rechter bij het bepalen van het vonnis voor de vrouw uit tekst 16 rekening gehouden? Hij heeft rekening gehouden met

  1. A de geestelijke gesteldheid en het strafblad.
  2. B het jeugdstrafrecht en de ernst van het delict.
  3. C noodweer en klassenjustitie.
  4. D witteboordencriminaliteit en overmacht.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

tekst 17

Enkelband wordt steeds vaker als straf opgelegd

De enkelband wordt in Nederland steeds vaker als straf opgelegd. In 2012 werd de enkelband 900 keer als straf opgelegd, maar in 2016 was dat

1759 keer. De straf wordt vooral opgelegd bij zaken als overvallen en delicten die met drugs te maken hebben. Volgens Reclassering Nederland is de enkelband vaak goedkoper dan iemand opsluiten in de gevangenis. Bovendien kunnen veroordeelden wel hun relatie, werk of opleiding behouden wat … zou voorkomen.

naar: www.nu.nl van 4 januari 2017

Lees tekst 17.

Vraag 19 1 punt

Welk begrip moet op de puntjes in tekst 17 worden ingevuld?

  1. A eigenrichting
  2. B klassenjustitie
  3. C recidive
  4. D vergelding
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

tekst 18

Drones

In 2016 heeft de Dienst Luchtvaartpolitie 96 meldingen ontvangen over rondvliegende drones. In 2015 waren dat er nog 64 meldingen. Vorig jaar (2016) werd in totaal 36 keer proces-verbaal opgemaakt omdat mensen de droneregels overtraden. Hiervan schikten 23 personen hun zaak.

naar: www.nu.nl van 12 januari 2017

Lees tekst 18.

Vraag 20 2 punten

Dertien personen hebben hun zaak niet geschikt. Noem twee mogelijkheden die er met deze dertien zaken gebeurd kunnen zijn. Doet het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. mogelijkheid 1: … mogelijkheid 2: …

Bekijk het antwoord

Opmerking Niet goed rekenen: de personen hebben een boete betaald.

tekst 19

Gevangenismedewerker Zutphen mogelijk zelf de cel in

Tegen F.V. (38) is een gevangenisstraf geëist van veertien maanden, waarvan zeven maanden voorwaardelijk. Hij wordt door justitie ervan verdacht dat hij in zijn functie als medewerker van de gevangenis in Zutphen informatie doorspeelde naar gedetineerden. Over twee weken volgt de uitspraak.

naar: www.destentor.nl van 7 juli 2017

Lees tekst 19.

Vraag 21 1 punt

Delicten worden ingedeeld in overtredingen en misdrijven. Over wat voor soort delict gaat het in tekst 19? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het gaat over een … , want …

Bekijk het antwoord

Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste combinatie van antwoorden.

tekst 20

Maatschappelijk probleem

De Surinaamse minister van justitie Edward Belfort moet zijn ogen niet dichtdoen voor de stijging van de criminaliteit, maar moet dit accepteren en aanpakken. Dat zegt de Surinaamse parlementariër Ronny Asabina. Asabina zegt dat door normvervaging de criminaliteit is gestegen. Hij vindt dat er collectief gehandeld moet worden om het probleem aan te pakken.

naar: www.radio10.sr van 9 februari 2017

Vraag 22 2 punten

In tekst 20 vindt Ronny Asabina dat de stijgende criminaliteit een gevolg is van een maatschappelijk verschijnsel; namelijk de normvervaging. Noem twee andere maatschappelijke verklaringen voor crimineel gedrag.

Bekijk het antwoord
  • Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): − het verkeren in slechte levensomstandigheden (armoede, werkeloosheid, sociale ongelijkheid) − het anoniemer worden van de samenleving (verminderde sociale controle) − het gebrek aan maatschappelijke bindingen − de gelegenheid maakt de dief − etikettering (Eens een dief, altijd een dief. Mensen gaan zich vervolgens ook zo gedragen.) − het ongestraft laten van overtredingen/misdrijven − de kleine pakkans bij sommige overtredingen/misdrijven − regelingen die zeer fraudegevoelig zijn per juist antwoord (1) (2)

Vraag 23 2 punten

Een groot aantal strafbare feiten komt niet bij de politie terecht. Dat komt omdat er niet altijd aangifte van wordt gedaan. Noem een soort delict waar slachtoffers wel gemakkelijk aangifte van doen en noem een soort delict waar slachtoffers minder gemakkelijk aangifte van doen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.

1 Een soort delict waar slachtoffers gemakkelijk aangifte van doen is …

2 Een soort delict waar slachtoffers minder gemakkelijk aangifte van doen is …

Bekijk het antwoord
  • 1 Een soort delict waar slachtoffers gemakkelijk aangifte van doen is (een van de volgende): (1)
  • 2 Een soort delict waar slachtoffers minder gemakkelijk aangifte van doen is (een van de volgende): (1)

tekst 21

Uitleg van een wet

Soms komt het voor dat een rechter zich afvraagt hoe een bepaalde wet uitgelegd moet worden. Om hierachter te komen kan … verzocht worden deze wet nader te bekijken. Deze instantie kan daarna aangeven hoe de wet uitgelegd moet worden.

naar: www.wetrecht.nl van december 2016

Vraag 24 1 punt

Welke instantie moet op de puntjes in tekst 21 worden ingevuld?

  1. A de Hoge Raad
  2. B het ministerie van Justitie
  3. C het Openbaar Ministerie
  4. D het parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 1 punt

Uit onderzoek blijkt dat beeldvorming over criminaliteit niet altijd overeenkomt met de werkelijkheid. Wat kan daarvan een mogelijke oorzaak zijn?

  1. A De manier waarop over criminaliteit in de media wordt bericht.
  2. B De scheiding der machten speelt hier een grote rol in.
  3. C Criminaliteit is een onbelangrijk thema voor de media.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

tekst 22

Voetballertje uit club gezet

Een voetballertje van tien jaar oud mag niet meer voetballen bij zijn club Bladella. Het jongetje heeft geen 25 lootjes, maar ‘slechts’ tien lootjes verkocht voor de jaarlijkse Nieuwjaarsloterij. De club bevestigt dat er nog drie jeugdspelers om die reden uit de club zijn gezet. In de regels van de club staat dat jeugdspelers voor minimaal 25 euro aan lootjes moeten verkopen. Moeder Maaike: “De meeste ouders betalen gewoon om geen gezeur te hebben. Maar ik vind dat je als club gewoon blij moet zijn met elke euro. Nu komt het op mij over alsof hij een zwaar misdrijf heeft gepleegd.” Haar zoontje is volgens zijn moeder erg aangedaan door het gebeuren.

naar: www.omroepbrabant.nl van 15 februari 2017

Vraag 26 1 punt

Leg uit of er wel of geen sprake is van crimineel gedrag van het voetballertje uit tekst 22. Doe het zo: neem een van de twee onderstaande zinnen over en vul het antwoord aan. Er is wel sprake van crimineel gedrag, want … of Er is geen sprake van crimineel gedrag, want …

Bekijk het antwoord

Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste combinatie van antwoorden.

tekst 23

Automobilist overmeesterd

Een 21-jarige automobilist is overmeesterd door omstanders, nadat hij een 14-jarige jongen had aangereden. De jongen brak zijn been en moest naar het ziekenhuis worden gebracht. De bestuurder van de auto weigerde na het ongeval te stoppen. Omstanders die het ongeluk zagen gebeuren, zijn achter de man aangegaan en hebben hem overmeesterd. De politie heeft de man vervolgens aangehouden en meegenomen naar het politiebureau.

naar: www.rtvnh.nl van 21 augustus 2016

Lees tekst 23.

Vraag 27 1 punt

Dit bericht stond op de website van een Noord-Hollandse regionale tv-zender. Iedereen kon via Twitter op dit bericht reageren. Enkele Twitter-reacties waren: “De omstanders hadden hem op zijn bek moeten rammen.” en “De omstanders hadden hem op z’n benen moeten stampen.” Welke conclusie past bij de mening van deze Twitteraars over deze zaak?

  1. A Ze pleiten voor resocialisatie van de verdachte.
  2. B Ze staan positief tegenover eigenrichting.
  3. C Ze weten dat Nederland strenger straft dan de meeste Europese landen.
  4. D Ze willen strengere preventieve maatregelen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

tekst 24

Nederlanders vrijuit in Antwerpse milieuzone

Nederlanders met oudere auto’s hoeven voorlopig niet te vrezen dat ze een boete krijgen als ze de milieuzone van Antwerpen inrijden. Hun gegevens mogen niet worden doorgegeven. Sinds 1 februari 2017 geldt in een groot deel van Antwerpen een verbod voor oudere diesel- en benzineauto’s. Vanaf 1 maart 2017 moeten overtreders 125 euro afrekenen, maar dat geldt dus niet voor Nederlanders. Ook Fransen gaan vrijuit. Dagelijks worden in Antwerpen ongeveer 3000 Nederlandse auto’s geregistreerd via nummerplaatherkenning. Hoeveel van hen de lokale milieuregels overtreden, is onbekend.

naar: www.detelegraaf.nl van 17 februari 2017

Lees tekst 24.

Vraag 28 1 punt

Op welk beleid is er een verschil in tekst 24 tussen enerzijds Nederlandse en Franse nummerplaten en anderzijds Belgische nummerplaten te herkennen?

  1. A opsporingsbeleid
  2. B preventief beleid
  3. C vervolgingsbeleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 29 1 punt

Er zijn verschillende redenen waarom een rechter iemand vrij kan spreken. Een daarvan is dat iemand niet toerekeningsvatbaar is. Noem een andere reden waarom iemand kan worden vrijgesproken.

Bekijk het antwoord
  • Juiste antwoorden zijn (een van de volgende): − Iemand is onschuldig. − bij gebrek aan bewijs − bij noodweer − bij overmacht (1)

tekst 25

Tbs-maatregel

Als verdachte verminderd of helemaal niet toerekeningsvatbaar is, is de verantwoordelijkheid voor het gepleegde misdrijf minder groot. Dat valt te lezen in het Wetboek voor Strafvordering, waarin details over straffen en maatregelen beschreven worden. Door deze regel kan het gebeuren dat een verdachte geen gevangenisstraf krijgt. Wel kan tbs opgelegd worden.

naar: De Verslaggever van 16 mei 2015

Lees tekst 25.

Vraag 30 1 punt

Welke bewering over tbs is juist?

  1. A Tbs is gericht op behandeling van de verdachte.
  2. B Tbs kan alleen worden opgelegd als er ook een hoofdstraf bij opgelegd is.
  3. C Tbs valt onder de bijkomende straffen.
  4. D Tbs wordt uitgezeten in een Huis van Bewaring.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 31 3 punten

Bij de bestrijding van criminaliteit is een aantal instanties betrokken. Hier volgen zes instanties:

1 politie

2 gemeenteraad

3 Openbaar Ministerie

4 rechter

5 parlement

6 reclassering

Bekijk het antwoord
  • 1=f 2=c 3=d 4=a 5=e 6=b indien zes antwoorden juist (3) indien vijf of vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (3)

Hier volgen zes taken van instanties die betrokken zijn bij de bestrijding van criminaliteit: a beslissen of een verdachte schuldig of onschuldig is b begeleiden van een veroordeelde c een besluit nemen of iets verboden wordt op lokaal niveau d leiding geven aan een onderzoek naar aanleiding van een strafbaar feit e de minister goedkeuring verlenen een bepaalde straf te verhogen f preventief fouilleren van een verdacht persoon

Welke taak hoort bij welke instantie? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met de juiste letter. 1=… 2=… 3=… 4=… 5=… 6=…

[tabel 1: zie het originele examen]

Winkelovervallen en plofkraken in Nederland

Winkelovervallen en plofkraken 1000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 10

11

12

13

14

15

16 20 20

20

20

20

20

20 Legenda: winkelovervallen plofkraken

bron: www.detailhandel.nl van 20 februari 2017

Bekijk tabel 1.

Vraag 32 1 punt

Welke conclusie naar aanleiding van tabel 1 is juist?

  1. A De afname van het aantal winkelovervallen gaat door de jaren heen steeds sneller.
  2. B In 2013 was het aantal winkelovervallen met 70% verminderd ten opzichte van 2010.
  3. C Over de gehele periode (2010-2016) is het aantal winkelovervallen ongeveer met twee derde is afgenomen.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Zie tabel 1.

Vraag 33 2 punten

De daling van het aantal winkelovervallen is mede tot stand gekomen, doordat de winkeliers preventieve maatregelen hebben genomen. Noem twee preventieve legale maatregelen die door winkeliers kunnen nemen, om het aantal winkelovervallen te laten dalen.

Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Erratum op de opgaven

Bekijk het antwoord
  • Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): − het ophangen van camera’s waardoor overvallers weten dat zij in beeld komen − het in dienst nemen van meer beveiligers − het ophangen van DNA-sprays − het minder contant geld in kas hebben door meer pinbetalingen − meer samenwerking met de politie − gezamenlijke beveiliging in winkelcentra per juist antwoord (1) (2)

Maatschappelijke analyse: nepnieuws

Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 45 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 5 van het bronnenboekje.

Lees tekst 1.

Vraag 34 1 punt

In tekst 1 doet de Britse wetenschapper David Buckingham een uitspraak over het democratische proces en de rol van burgers daarin. De media hebben verschillende functies. Welke functie van de media schiet volgens David Buckingham tekort als de burgers geen politieke beslissingen meer kunnen nemen omdat de informatie niet betrouwbaar is?

  1. A de amusementsfunctie
  2. B de controlerende functie
  3. C de informatieve functie
  4. D de opiniërende functie
Tekst 1

Nepnieuws

Nepnieuws is misleidende informatie die wordt verspreid om geld te verdienen of om de publieke opinie te beïnvloeden. Nepnieuws (ook wel fake berichten of hoaxes genoemd) bestaat al heel lang, maar de verspreiding ervan gaat heel snel sinds de opkomst van sociale media. Iedereen kan tegenwoordig berichten plaatsen op internet. Daardoor lijken de grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties te vervagen. Het wordt steeds moeilijker om ze van elkaar te onderscheiden en een op feiten gebaseerde mening te kunnen vormen. Waarom maken mensen nepnieuws? Omdat ze er geld mee verdienen: hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld ze krijgen vanwege de getoonde advertenties. Ook maken mensen bewust nepnieuws om meningen te beïnvloeden, bijvoorbeeld in de aanloop naar verkiezingen. Wat is het gevaar van nepnieuws? Als we onwaarheden als waarheid aannemen, is het erg moeilijk om een op feiten gebaseerde mening te vormen. De Britse wetenschapper David Buckingham zegt hierover: “Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk correcte politieke beslissingen nemen.”

naar: www.mediawijsheid.nl van april 2017

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 35 2 punten

In tekst 1 gaat het over de belangen die mensen bij het verspreiden van nepnieuws hebben. Geef twee zinnen uit de tekst waaruit blijkt dat mensen belangen hebben bij het verspreiden van nepnieuws. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. zin 1: … zin 2: …

Tekst 1

Nepnieuws

Nepnieuws is misleidende informatie die wordt verspreid om geld te verdienen of om de publieke opinie te beïnvloeden. Nepnieuws (ook wel fake berichten of hoaxes genoemd) bestaat al heel lang, maar de verspreiding ervan gaat heel snel sinds de opkomst van sociale media. Iedereen kan tegenwoordig berichten plaatsen op internet. Daardoor lijken de grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties te vervagen. Het wordt steeds moeilijker om ze van elkaar te onderscheiden en een op feiten gebaseerde mening te kunnen vormen. Waarom maken mensen nepnieuws? Omdat ze er geld mee verdienen: hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld ze krijgen vanwege de getoonde advertenties. Ook maken mensen bewust nepnieuws om meningen te beïnvloeden, bijvoorbeeld in de aanloop naar verkiezingen. Wat is het gevaar van nepnieuws? Als we onwaarheden als waarheid aannemen, is het erg moeilijk om een op feiten gebaseerde mening te vormen. De Britse wetenschapper David Buckingham zegt hierover: “Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk correcte politieke beslissingen nemen.”

naar: www.mediawijsheid.nl van april 2017

Bekijk het antwoord
  • zin 1: Omdat ze er geld mee verdienen: hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld ze krijgen vanwege de getoonde advertenties (1)
  • zin 2: Ook maken mensen bewust nepnieuws om meningen te beïnvloeden, bijvoorbeeld in de aanloop naar verkiezingen (1)

Zie tekst 1.

Vraag 36 1 punt

De Nederlandse democratische rechtsstaat is gebaseerd op een aantal waarden. Nepnieuws tast een aantal belangrijke waarden aan van de Nederlandse democratische rechtsstaat. Noem naar aanleiding van tekst 1 één van die waarden. Let op: formuleer je waarde in één woord. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een belangrijke waarde van de Nederlandse democratische rechtsstaat die wordt aangetast, is …

Tekst 1

Nepnieuws

Nepnieuws is misleidende informatie die wordt verspreid om geld te verdienen of om de publieke opinie te beïnvloeden. Nepnieuws (ook wel fake berichten of hoaxes genoemd) bestaat al heel lang, maar de verspreiding ervan gaat heel snel sinds de opkomst van sociale media. Iedereen kan tegenwoordig berichten plaatsen op internet. Daardoor lijken de grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties te vervagen. Het wordt steeds moeilijker om ze van elkaar te onderscheiden en een op feiten gebaseerde mening te kunnen vormen. Waarom maken mensen nepnieuws? Omdat ze er geld mee verdienen: hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld ze krijgen vanwege de getoonde advertenties. Ook maken mensen bewust nepnieuws om meningen te beïnvloeden, bijvoorbeeld in de aanloop naar verkiezingen. Wat is het gevaar van nepnieuws? Als we onwaarheden als waarheid aannemen, is het erg moeilijk om een op feiten gebaseerde mening te vormen. De Britse wetenschapper David Buckingham zegt hierover: “Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk correcte politieke beslissingen nemen.”

naar: www.mediawijsheid.nl van april 2017

Bekijk het antwoord

Opmerking

  • Geen scorepunt toekennen voor een omschrijving van een waarde of een formulering als een norm/rechtsregel.
  • Ook goed rekenen: respect

Lees tekst 2.

Vraag 37 4 punten

Nepnieuws heeft gevolgen voor de democratische rechtsstaat. Een probleem wordt een maatschappelijk vraagstuk als het voldoet aan een aantal kenmerken. Eén van die kenmerken is dat het vraagstuk veel aandacht van de media krijgt. Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk. Geef bij elk kenmerk aan waarom uit tekst 2 blijkt dat dit kenmerk van toepassing is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk 1: … Dat blijkt uit tekst 2, want … Kenmerk 2: … Dat blijkt uit tekst 2, want …

Tekst 1

Nepnieuws

Nepnieuws is misleidende informatie die wordt verspreid om geld te verdienen of om de publieke opinie te beïnvloeden. Nepnieuws (ook wel fake berichten of hoaxes genoemd) bestaat al heel lang, maar de verspreiding ervan gaat heel snel sinds de opkomst van sociale media. Iedereen kan tegenwoordig berichten plaatsen op internet. Daardoor lijken de grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties te vervagen. Het wordt steeds moeilijker om ze van elkaar te onderscheiden en een op feiten gebaseerde mening te kunnen vormen. Waarom maken mensen nepnieuws? Omdat ze er geld mee verdienen: hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld ze krijgen vanwege de getoonde advertenties. Ook maken mensen bewust nepnieuws om meningen te beïnvloeden, bijvoorbeeld in de aanloop naar verkiezingen. Wat is het gevaar van nepnieuws? Als we onwaarheden als waarheid aannemen, is het erg moeilijk om een op feiten gebaseerde mening te vormen. De Britse wetenschapper David Buckingham zegt hierover: “Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk correcte politieke beslissingen nemen.”

naar: www.mediawijsheid.nl van april 2017

Tekst 2

Duitsland wil nepnieuws aanpakken

Sociale media die te langzaam zijn bij het verwijderen van nepnieuws en haatberichten kunnen in Duitsland boetes tot €50 miljoen krijgen als dit wetsvoorstel van de Duitse regering wordt goedgekeurd. In Duitsland moet het parlement het wetsvoorstel nog aannemen. Weliswaar hebben Facebook en Twitter vrijwillig stappen gezet die tot verbetering hebben geleid, maar het is niet genoeg, volgens minister van justitie Heiko Maas tegenover journalisten van diverse media. “Er wordt te weinig illegale inhoud verwijderd en als het al gebeurt, gaat het zelden snel genoeg”, stelt Maas. “Het grootste probleem is en blijft dat de netwerken de klachten van hun eigen gebruikers niet serieus genoeg nemen.” De wet geeft de groeiende zorgen aan in de Duitse politiek over de mogelijke invloed van nepnieuws, met name tijdens verkiezingscampagnes. De angst is dat internet hoaxes (broodje- aapverhalen) en regelrechte leugens in Duitsland net zo’n rol gaan spelen als tijdens de verkiezingen in de Verenigde Staten. Zo werd het bericht dat paus Franciscus Donald Trump steunde, razendsnel verspreid via de sociale media.

naar: www.fd.nl van 14 maart 2017

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Dat blijkt uit tekst 2, want (een van de volgende): (1p)
    • het gaat in tegen normen en waarden
    • leugens en angst zijn onwenselijk
    • de Duitse regering heeft een wetsvoorstel gemaakt

Zie tekst 2.

Vraag 38 2 punten

Er kan met verschillende invalshoeken naar een maatschappelijk vraagstuk gekeken worden. Welke invalshoek van maatschappijkunde is te herkennen in de aanpak van de Duitse regering in tekst 2? Geef ook een zin uit tekst 2 waaruit dat blijkt. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De ... invalshoek is in de tekst te herkennen en een zin waaruit dat blijkt is …

Tekst 1

Nepnieuws

Nepnieuws is misleidende informatie die wordt verspreid om geld te verdienen of om de publieke opinie te beïnvloeden. Nepnieuws (ook wel fake berichten of hoaxes genoemd) bestaat al heel lang, maar de verspreiding ervan gaat heel snel sinds de opkomst van sociale media. Iedereen kan tegenwoordig berichten plaatsen op internet. Daardoor lijken de grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties te vervagen. Het wordt steeds moeilijker om ze van elkaar te onderscheiden en een op feiten gebaseerde mening te kunnen vormen. Waarom maken mensen nepnieuws? Omdat ze er geld mee verdienen: hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld ze krijgen vanwege de getoonde advertenties. Ook maken mensen bewust nepnieuws om meningen te beïnvloeden, bijvoorbeeld in de aanloop naar verkiezingen. Wat is het gevaar van nepnieuws? Als we onwaarheden als waarheid aannemen, is het erg moeilijk om een op feiten gebaseerde mening te vormen. De Britse wetenschapper David Buckingham zegt hierover: “Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk correcte politieke beslissingen nemen.”

naar: www.mediawijsheid.nl van april 2017

Tekst 2

Duitsland wil nepnieuws aanpakken

Sociale media die te langzaam zijn bij het verwijderen van nepnieuws en haatberichten kunnen in Duitsland boetes tot €50 miljoen krijgen als dit wetsvoorstel van de Duitse regering wordt goedgekeurd. In Duitsland moet het parlement het wetsvoorstel nog aannemen. Weliswaar hebben Facebook en Twitter vrijwillig stappen gezet die tot verbetering hebben geleid, maar het is niet genoeg, volgens minister van justitie Heiko Maas tegenover journalisten van diverse media. “Er wordt te weinig illegale inhoud verwijderd en als het al gebeurt, gaat het zelden snel genoeg”, stelt Maas. “Het grootste probleem is en blijft dat de netwerken de klachten van hun eigen gebruikers niet serieus genoeg nemen.” De wet geeft de groeiende zorgen aan in de Duitse politiek over de mogelijke invloed van nepnieuws, met name tijdens verkiezingscampagnes. De angst is dat internet hoaxes (broodje- aapverhalen) en regelrechte leugens in Duitsland net zo’n rol gaan spelen als tijdens de verkiezingen in de Verenigde Staten. Zo werd het bericht dat paus Franciscus Donald Trump steunde, razendsnel verspreid via de sociale media.

naar: www.fd.nl van 14 maart 2017

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • en een zin waaruit dat blijkt is (een van de volgende): (1p)
    • Sociale media die te langzaam zijn bij het verwijderen van nepnieuws en haatberichten kunnen in Duitsland boetes tot €50 miljoen krijgen als dit wetsvoorstel van de Duitse regering wordt goedgekeurd.
    • In Duitsland moet het parlement het wetsvoorstel nog aannemen.
    • De wet geeft de groeiende zorgen aan in de Duitse politiek over de mogelijke invloed van nepnieuws, met name tijdens verkiezingscampagnes.

Lees tekst 3.

Vraag 39 2 punten

Politieke stromingen hebben een aantal uitgangspunten. Ook hoe met maatschappelijke vraagstukken omgegaan moet worden. In tekst 3 geeft Eurocommissaris Andrus Ansip aan hoe hij het liefste wil dat het vraagstuk over nepnieuws aangepakt zou moeten worden. Bij welke politieke stroming past de opvatting van Andrus Ansip in tekst 3? Geef de zin uit tekst 3 aan die past bij deze politieke stroming. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De opvatting van Andrus Ansip is afkomstig uit de … stroming en de zin waaruit dat blijkt is …

Tekst 1

Nepnieuws

Nepnieuws is misleidende informatie die wordt verspreid om geld te verdienen of om de publieke opinie te beïnvloeden. Nepnieuws (ook wel fake berichten of hoaxes genoemd) bestaat al heel lang, maar de verspreiding ervan gaat heel snel sinds de opkomst van sociale media. Iedereen kan tegenwoordig berichten plaatsen op internet. Daardoor lijken de grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties te vervagen. Het wordt steeds moeilijker om ze van elkaar te onderscheiden en een op feiten gebaseerde mening te kunnen vormen. Waarom maken mensen nepnieuws? Omdat ze er geld mee verdienen: hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld ze krijgen vanwege de getoonde advertenties. Ook maken mensen bewust nepnieuws om meningen te beïnvloeden, bijvoorbeeld in de aanloop naar verkiezingen. Wat is het gevaar van nepnieuws? Als we onwaarheden als waarheid aannemen, is het erg moeilijk om een op feiten gebaseerde mening te vormen. De Britse wetenschapper David Buckingham zegt hierover: “Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk correcte politieke beslissingen nemen.”

naar: www.mediawijsheid.nl van april 2017

Tekst 2

Duitsland wil nepnieuws aanpakken

Sociale media die te langzaam zijn bij het verwijderen van nepnieuws en haatberichten kunnen in Duitsland boetes tot €50 miljoen krijgen als dit wetsvoorstel van de Duitse regering wordt goedgekeurd. In Duitsland moet het parlement het wetsvoorstel nog aannemen. Weliswaar hebben Facebook en Twitter vrijwillig stappen gezet die tot verbetering hebben geleid, maar het is niet genoeg, volgens minister van justitie Heiko Maas tegenover journalisten van diverse media. “Er wordt te weinig illegale inhoud verwijderd en als het al gebeurt, gaat het zelden snel genoeg”, stelt Maas. “Het grootste probleem is en blijft dat de netwerken de klachten van hun eigen gebruikers niet serieus genoeg nemen.” De wet geeft de groeiende zorgen aan in de Duitse politiek over de mogelijke invloed van nepnieuws, met name tijdens verkiezingscampagnes. De angst is dat internet hoaxes (broodje- aapverhalen) en regelrechte leugens in Duitsland net zo’n rol gaan spelen als tijdens de verkiezingen in de Verenigde Staten. Zo werd het bericht dat paus Franciscus Donald Trump steunde, razendsnel verspreid via de sociale media.

naar: www.fd.nl van 14 maart 2017

Tekst 3

Europese Commissie dreigt met maatregelen tegen nepnieuws

De Europese Commissie dreigt maatregelen te nemen, als sociale media zoals Facebook niks doen tegen nepnieuws. Dat zegt Eurocommissaris Andrus Ansip (Digitale interne markt) tegen de Financial Times. “Ik maak me net als veel andere mensen zorgen over nepnieuws, vooral na de verkiezingen in de Verenigde Staten”, volgens Ansip. Volgens critici hadden nepnieuwsberichten op Facebook mogelijk invloed op de Amerikaanse verkiezingen. In deze artikelen werden bijvoorbeeld presidentskandidaten zwartgemaakt. Ansip: “Ik denk dat het internet zichzelf moet reguleren. Maar als bepaalde dingen duidelijk gemaakt moeten worden, zullen we ons daarop voorbereiden.” Facebook werkt inmiddels aan maatregelen tegen nepnieuws. In Duitsland kunnen gebruikers nepnieuws melden bij het bedrijf, waarna een onafhankelijke partij onderzoek doet. Een nepbericht wordt vervolgens op een specifieke manier aangegeven, zodat lezers vooraf een waarschuwing zien. EU-voorzitter Jean-Claude Juncker sprak zich eind december 2016 kritisch uit over nepnieuws. Hij wil dat de berichten strenger worden aangepakt.

naar: www.nu.nl van 30 januari 2017

Bekijk het antwoord
  • De opvatting van Andrus Ansip is afkomstig uit de liberale stroming (1)
  • en de zin waaruit dat blijkt is: Ik denk dat het internet zichzelf moet reguleren (1)

Zie tekst 3.

Vraag 40 2 punten

In tekst 3 staat dat de Europese Commissie maatregelen dreigt te nemen tegen de verspreiders van nepnieuws. Een mogelijke maatregel is het maken van nieuwe wetgeving. Hieronder staan vier beweringen naar aanleiding van tekst 3. Geef bij elke bewering aan of deze juist of onjuist is.

1 Als lid van de EU mag Nederland de nieuwe wetgeving omzetten in nationale wetgeving, maar het is niet verplicht.

2 De Europese Commissie heeft als taak om toe te zien of de nieuwe wetgeving in de lidstaten goed wordt toegepast.

3 Het Europese Parlement beslist als enige Europese instantie of de nieuwe wetgeving er komt.

4 Lobbyen om het Nederlandse politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden is een mogelijk machtsmiddel van personen en of belanghebbenden, maar het is verboden om dit in de Europese politiek te doen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord met juist of onjuist aan. 1=… 2=… 3=… 4=…

Tekst 1

Nepnieuws

Nepnieuws is misleidende informatie die wordt verspreid om geld te verdienen of om de publieke opinie te beïnvloeden. Nepnieuws (ook wel fake berichten of hoaxes genoemd) bestaat al heel lang, maar de verspreiding ervan gaat heel snel sinds de opkomst van sociale media. Iedereen kan tegenwoordig berichten plaatsen op internet. Daardoor lijken de grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties te vervagen. Het wordt steeds moeilijker om ze van elkaar te onderscheiden en een op feiten gebaseerde mening te kunnen vormen. Waarom maken mensen nepnieuws? Omdat ze er geld mee verdienen: hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld ze krijgen vanwege de getoonde advertenties. Ook maken mensen bewust nepnieuws om meningen te beïnvloeden, bijvoorbeeld in de aanloop naar verkiezingen. Wat is het gevaar van nepnieuws? Als we onwaarheden als waarheid aannemen, is het erg moeilijk om een op feiten gebaseerde mening te vormen. De Britse wetenschapper David Buckingham zegt hierover: “Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk correcte politieke beslissingen nemen.”

naar: www.mediawijsheid.nl van april 2017

Tekst 2

Duitsland wil nepnieuws aanpakken

Sociale media die te langzaam zijn bij het verwijderen van nepnieuws en haatberichten kunnen in Duitsland boetes tot €50 miljoen krijgen als dit wetsvoorstel van de Duitse regering wordt goedgekeurd. In Duitsland moet het parlement het wetsvoorstel nog aannemen. Weliswaar hebben Facebook en Twitter vrijwillig stappen gezet die tot verbetering hebben geleid, maar het is niet genoeg, volgens minister van justitie Heiko Maas tegenover journalisten van diverse media. “Er wordt te weinig illegale inhoud verwijderd en als het al gebeurt, gaat het zelden snel genoeg”, stelt Maas. “Het grootste probleem is en blijft dat de netwerken de klachten van hun eigen gebruikers niet serieus genoeg nemen.” De wet geeft de groeiende zorgen aan in de Duitse politiek over de mogelijke invloed van nepnieuws, met name tijdens verkiezingscampagnes. De angst is dat internet hoaxes (broodje- aapverhalen) en regelrechte leugens in Duitsland net zo’n rol gaan spelen als tijdens de verkiezingen in de Verenigde Staten. Zo werd het bericht dat paus Franciscus Donald Trump steunde, razendsnel verspreid via de sociale media.

naar: www.fd.nl van 14 maart 2017

Tekst 3

Europese Commissie dreigt met maatregelen tegen nepnieuws

De Europese Commissie dreigt maatregelen te nemen, als sociale media zoals Facebook niks doen tegen nepnieuws. Dat zegt Eurocommissaris Andrus Ansip (Digitale interne markt) tegen de Financial Times. “Ik maak me net als veel andere mensen zorgen over nepnieuws, vooral na de verkiezingen in de Verenigde Staten”, volgens Ansip. Volgens critici hadden nepnieuwsberichten op Facebook mogelijk invloed op de Amerikaanse verkiezingen. In deze artikelen werden bijvoorbeeld presidentskandidaten zwartgemaakt. Ansip: “Ik denk dat het internet zichzelf moet reguleren. Maar als bepaalde dingen duidelijk gemaakt moeten worden, zullen we ons daarop voorbereiden.” Facebook werkt inmiddels aan maatregelen tegen nepnieuws. In Duitsland kunnen gebruikers nepnieuws melden bij het bedrijf, waarna een onafhankelijke partij onderzoek doet. Een nepbericht wordt vervolgens op een specifieke manier aangegeven, zodat lezers vooraf een waarschuwing zien. EU-voorzitter Jean-Claude Juncker sprak zich eind december 2016 kritisch uit over nepnieuws. Hij wil dat de berichten strenger worden aangepakt.

naar: www.nu.nl van 30 januari 2017

Bekijk het antwoord
  • 1 = onjuist 2 = juist 3 = onjuist 4 = onjuist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)

Lees tekst 4.

Vraag 41 1 punt

Een theorie over de beïnvloeding door de media is de selectieve- perceptietheorie. Welk citaat uit tekst 4 past bij de selectieve-perceptietheorie?

  1. A “Geen rare kronkel in je hoofd als je nepnieuws gelooft”
  2. B “Internetbezoekers komen steeds vaker met ‘ongefilterde informatie’ in aanraking. ‘Het risico is groot dat we daardoor blijven steken bij de
Tekst 1

Nepnieuws

Nepnieuws is misleidende informatie die wordt verspreid om geld te verdienen of om de publieke opinie te beïnvloeden. Nepnieuws (ook wel fake berichten of hoaxes genoemd) bestaat al heel lang, maar de verspreiding ervan gaat heel snel sinds de opkomst van sociale media. Iedereen kan tegenwoordig berichten plaatsen op internet. Daardoor lijken de grenzen tussen nieuws, nepnieuws en advertenties te vervagen. Het wordt steeds moeilijker om ze van elkaar te onderscheiden en een op feiten gebaseerde mening te kunnen vormen. Waarom maken mensen nepnieuws? Omdat ze er geld mee verdienen: hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe meer geld ze krijgen vanwege de getoonde advertenties. Ook maken mensen bewust nepnieuws om meningen te beïnvloeden, bijvoorbeeld in de aanloop naar verkiezingen. Wat is het gevaar van nepnieuws? Als we onwaarheden als waarheid aannemen, is het erg moeilijk om een op feiten gebaseerde mening te vormen. De Britse wetenschapper David Buckingham zegt hierover: “Het democratische politieke proces is volledig gebaseerd op het verspreiden van betrouwbare informatie. Als dat wegvalt, kunnen burgers bijna onmogelijk correcte politieke beslissingen nemen.”

naar: www.mediawijsheid.nl van april 2017

Tekst 2

Duitsland wil nepnieuws aanpakken

Sociale media die te langzaam zijn bij het verwijderen van nepnieuws en haatberichten kunnen in Duitsland boetes tot €50 miljoen krijgen als dit wetsvoorstel van de Duitse regering wordt goedgekeurd. In Duitsland moet het parlement het wetsvoorstel nog aannemen. Weliswaar hebben Facebook en Twitter vrijwillig stappen gezet die tot verbetering hebben geleid, maar het is niet genoeg, volgens minister van justitie Heiko Maas tegenover journalisten van diverse media. “Er wordt te weinig illegale inhoud verwijderd en als het al gebeurt, gaat het zelden snel genoeg”, stelt Maas. “Het grootste probleem is en blijft dat de netwerken de klachten van hun eigen gebruikers niet serieus genoeg nemen.” De wet geeft de groeiende zorgen aan in de Duitse politiek over de mogelijke invloed van nepnieuws, met name tijdens verkiezingscampagnes. De angst is dat internet hoaxes (broodje- aapverhalen) en regelrechte leugens in Duitsland net zo’n rol gaan spelen als tijdens de verkiezingen in de Verenigde Staten. Zo werd het bericht dat paus Franciscus Donald Trump steunde, razendsnel verspreid via de sociale media.

naar: www.fd.nl van 14 maart 2017

Tekst 3

Europese Commissie dreigt met maatregelen tegen nepnieuws

De Europese Commissie dreigt maatregelen te nemen, als sociale media zoals Facebook niks doen tegen nepnieuws. Dat zegt Eurocommissaris Andrus Ansip (Digitale interne markt) tegen de Financial Times. “Ik maak me net als veel andere mensen zorgen over nepnieuws, vooral na de verkiezingen in de Verenigde Staten”, volgens Ansip. Volgens critici hadden nepnieuwsberichten op Facebook mogelijk invloed op de Amerikaanse verkiezingen. In deze artikelen werden bijvoorbeeld presidentskandidaten zwartgemaakt. Ansip: “Ik denk dat het internet zichzelf moet reguleren. Maar als bepaalde dingen duidelijk gemaakt moeten worden, zullen we ons daarop voorbereiden.” Facebook werkt inmiddels aan maatregelen tegen nepnieuws. In Duitsland kunnen gebruikers nepnieuws melden bij het bedrijf, waarna een onafhankelijke partij onderzoek doet. Een nepbericht wordt vervolgens op een specifieke manier aangegeven, zodat lezers vooraf een waarschuwing zien. EU-voorzitter Jean-Claude Juncker sprak zich eind december 2016 kritisch uit over nepnieuws. Hij wil dat de berichten strenger worden aangepakt.

naar: www.nu.nl van 30 januari 2017

Tekst 4

‘Geen rare kronkel in je hoofd als je nepnieuws gelooft’

Een man in de Verenigde Staten trok zondag zijn geweer in een pizzeria, omdat oud-presidentskandidaat Hillary Clinton daar een kinderpornonetwerk zou runnen. Het motief klinkt vergezocht, en dat was het ook. Het misbruik was verzonnen, nepnieuws, verspreid via sociale media. Wie gelooft nu zoiets? “Dat zijn mensen zoals u en ik”, zegt Mark Deuze. Hij is hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. “Personen die nepnieuws op internet geloven, zijn geen mensen met een rare kronkel in hun hoofd. Hoe graag we ze ook in deze categorie proberen te stoppen”, legt hij uit in het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co. De kern van het verhaal volgens Deuze: wij doen allemaal aannames over de betrouwbaarheid van informatie en dat kan altijd tot problemen leiden. Dat mensen in nepberichten op internet trappen, komt volgens hem vooral door de heersende mediacultuur. Internetbezoekers komen steeds vaker met ‘ongefilterde informatie’ in aanraking. “Het risico is groot dat we daardoor blijven steken bij de bronnen en info die onze gedachten bevestigen”, zegt Deuze. Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen heeft. Dat is van alle tijden. Traditioneel gezien is het checken van bronnen en het zo objectief mogelijk weergeven van de werkelijkheid een taak van de journalistiek. “Journalisten laten ons zien dat mensen en instanties op verschillende manieren naar dezelfde feiten kunnen kijken”, legt Mark Deuze uit. “Als dat opeens onze eigen verantwoordelijkheid wordt (zoals op sociale media), dan blijkt dat verdraaid lastig. Sterker nog: dat is vrijwel onmogelijk.”

Het ene voorbeeld van nepnieuws is extremer dan het andere. In het geval van de schietpartij in de pizzeria in Washington had de schutter volgens Deuze de moeite moeten nemen om het nieuws te checken. “Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen kan hebben. Dat is van alle tijden. Het is wel bijzonder dat deze man voor zijn theorie genoeg bewijzen had kunnen vinden waaruit bleek dat het niet waar was. Met een paar klikken op het internet was hij daar snel achter gekomen. Die moeite heeft deze man kennelijk niet genomen.” Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien. Rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen werd door ruim honderd websites nepnieuws de wereld ingestuurd. In een van de artikelen zou de populaire paus Franciscus de kandidatuur van Donald Trump hebben gesteund. De paus heeft inmiddels uitzonderlijk hard uitgehaald naar het verspreiden en consumeren van nepnieuws.

Volgens onderzoek van Trouw en NRC zijn ook in Nederland tientallen websites actief die verzonnen of dubieus nieuws verspreiden. Het doel van deze nieuwsaanbieders: geld verdienen door de vele mensen die op sensationele koppen klikken. Mark Deuze hamert erop dat mensen niet de ogen moeten sluiten voor andersdenkende instanties of personen. “Iedereen creëert zijn eigen werkelijkheid en de media helpen daar goed bij. Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien.”

naar: het radioprogramma Nieuws en Co van 7 december 2016

Bekijk het antwoord

Antwoord: B

bronnen en info die onze gedachten bevestigen …’”

C “Traditioneel gezien is het checken van bronnen en het zo objectief mogelijk weergeven van de werkelijkheid een taak van de journalistiek.”

D “De paus heeft inmiddels uitzonderlijk hard uitgehaald naar het verspreiden en consumeren van nepnieuws.”

Vraag 42 1 punt

In tekst 4 staat een voorbeeld van nepnieuws: paus Franciscus zou de kandidatuur van Donald Trump steunen. Via de media werd verspreid dat de paus vond dat Donald Trump president moest worden. Op grond van welk machtsmiddel heeft men het nepnieuws verspreid dat juist de paus Donald Trump zou steunen? vanwege

  1. A de grote deskundigheid van de paus op het gebied van de Amerikaanse politiek
  2. B de wettelijke bevoegdheden van de paus
  3. C het charisma van de paus
Tekst 4

‘Geen rare kronkel in je hoofd als je nepnieuws gelooft’

Een man in de Verenigde Staten trok zondag zijn geweer in een pizzeria, omdat oud-presidentskandidaat Hillary Clinton daar een kinderpornonetwerk zou runnen. Het motief klinkt vergezocht, en dat was het ook. Het misbruik was verzonnen, nepnieuws, verspreid via sociale media. Wie gelooft nu zoiets? “Dat zijn mensen zoals u en ik”, zegt Mark Deuze. Hij is hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. “Personen die nepnieuws op internet geloven, zijn geen mensen met een rare kronkel in hun hoofd. Hoe graag we ze ook in deze categorie proberen te stoppen”, legt hij uit in het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co. De kern van het verhaal volgens Deuze: wij doen allemaal aannames over de betrouwbaarheid van informatie en dat kan altijd tot problemen leiden. Dat mensen in nepberichten op internet trappen, komt volgens hem vooral door de heersende mediacultuur. Internetbezoekers komen steeds vaker met ‘ongefilterde informatie’ in aanraking. “Het risico is groot dat we daardoor blijven steken bij de bronnen en info die onze gedachten bevestigen”, zegt Deuze. Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen heeft. Dat is van alle tijden. Traditioneel gezien is het checken van bronnen en het zo objectief mogelijk weergeven van de werkelijkheid een taak van de journalistiek. “Journalisten laten ons zien dat mensen en instanties op verschillende manieren naar dezelfde feiten kunnen kijken”, legt Mark Deuze uit. “Als dat opeens onze eigen verantwoordelijkheid wordt (zoals op sociale media), dan blijkt dat verdraaid lastig. Sterker nog: dat is vrijwel onmogelijk.”

Het ene voorbeeld van nepnieuws is extremer dan het andere. In het geval van de schietpartij in de pizzeria in Washington had de schutter volgens Deuze de moeite moeten nemen om het nieuws te checken. “Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen kan hebben. Dat is van alle tijden. Het is wel bijzonder dat deze man voor zijn theorie genoeg bewijzen had kunnen vinden waaruit bleek dat het niet waar was. Met een paar klikken op het internet was hij daar snel achter gekomen. Die moeite heeft deze man kennelijk niet genomen.” Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien. Rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen werd door ruim honderd websites nepnieuws de wereld ingestuurd. In een van de artikelen zou de populaire paus Franciscus de kandidatuur van Donald Trump hebben gesteund. De paus heeft inmiddels uitzonderlijk hard uitgehaald naar het verspreiden en consumeren van nepnieuws.

Volgens onderzoek van Trouw en NRC zijn ook in Nederland tientallen websites actief die verzonnen of dubieus nieuws verspreiden. Het doel van deze nieuwsaanbieders: geld verdienen door de vele mensen die op sensationele koppen klikken. Mark Deuze hamert erop dat mensen niet de ogen moeten sluiten voor andersdenkende instanties of personen. “Iedereen creëert zijn eigen werkelijkheid en de media helpen daar goed bij. Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien.”

naar: het radioprogramma Nieuws en Co van 7 december 2016

Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 43 1 punt

In tekst 4 staat: “Iedereen creëert zijn eigen werkelijkheid en de media helpen daar goed bij.” Welk begrip past het beste bij dit citaat?

  1. A actualiteit
  2. B censuurverbod
  3. C pluriformiteit
  4. D referentiekader
Tekst 4

‘Geen rare kronkel in je hoofd als je nepnieuws gelooft’

Een man in de Verenigde Staten trok zondag zijn geweer in een pizzeria, omdat oud-presidentskandidaat Hillary Clinton daar een kinderpornonetwerk zou runnen. Het motief klinkt vergezocht, en dat was het ook. Het misbruik was verzonnen, nepnieuws, verspreid via sociale media. Wie gelooft nu zoiets? “Dat zijn mensen zoals u en ik”, zegt Mark Deuze. Hij is hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. “Personen die nepnieuws op internet geloven, zijn geen mensen met een rare kronkel in hun hoofd. Hoe graag we ze ook in deze categorie proberen te stoppen”, legt hij uit in het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co. De kern van het verhaal volgens Deuze: wij doen allemaal aannames over de betrouwbaarheid van informatie en dat kan altijd tot problemen leiden. Dat mensen in nepberichten op internet trappen, komt volgens hem vooral door de heersende mediacultuur. Internetbezoekers komen steeds vaker met ‘ongefilterde informatie’ in aanraking. “Het risico is groot dat we daardoor blijven steken bij de bronnen en info die onze gedachten bevestigen”, zegt Deuze. Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen heeft. Dat is van alle tijden. Traditioneel gezien is het checken van bronnen en het zo objectief mogelijk weergeven van de werkelijkheid een taak van de journalistiek. “Journalisten laten ons zien dat mensen en instanties op verschillende manieren naar dezelfde feiten kunnen kijken”, legt Mark Deuze uit. “Als dat opeens onze eigen verantwoordelijkheid wordt (zoals op sociale media), dan blijkt dat verdraaid lastig. Sterker nog: dat is vrijwel onmogelijk.”

Het ene voorbeeld van nepnieuws is extremer dan het andere. In het geval van de schietpartij in de pizzeria in Washington had de schutter volgens Deuze de moeite moeten nemen om het nieuws te checken. “Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen kan hebben. Dat is van alle tijden. Het is wel bijzonder dat deze man voor zijn theorie genoeg bewijzen had kunnen vinden waaruit bleek dat het niet waar was. Met een paar klikken op het internet was hij daar snel achter gekomen. Die moeite heeft deze man kennelijk niet genomen.” Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien. Rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen werd door ruim honderd websites nepnieuws de wereld ingestuurd. In een van de artikelen zou de populaire paus Franciscus de kandidatuur van Donald Trump hebben gesteund. De paus heeft inmiddels uitzonderlijk hard uitgehaald naar het verspreiden en consumeren van nepnieuws.

Volgens onderzoek van Trouw en NRC zijn ook in Nederland tientallen websites actief die verzonnen of dubieus nieuws verspreiden. Het doel van deze nieuwsaanbieders: geld verdienen door de vele mensen die op sensationele koppen klikken. Mark Deuze hamert erop dat mensen niet de ogen moeten sluiten voor andersdenkende instanties of personen. “Iedereen creëert zijn eigen werkelijkheid en de media helpen daar goed bij. Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien.”

naar: het radioprogramma Nieuws en Co van 7 december 2016

Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Zie tekst 4.

Vraag 44 2 punten

Bij het verspreiden van nepnieuws is er geen sprake van objectiviteit. Zo objectief mogelijke nieuwsverstrekking moet voldoen aan drie criteria. Een van die criteria is te vinden in tekst 4: “Traditioneel gezien is het checken van bronnen en het zo objectief mogelijk weergeven van de werkelijkheid een taak van de journalistiek.” Noem twee andere criteria van objectieve nieuwsverstrekking. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1… 2…

Tekst 4

‘Geen rare kronkel in je hoofd als je nepnieuws gelooft’

Een man in de Verenigde Staten trok zondag zijn geweer in een pizzeria, omdat oud-presidentskandidaat Hillary Clinton daar een kinderpornonetwerk zou runnen. Het motief klinkt vergezocht, en dat was het ook. Het misbruik was verzonnen, nepnieuws, verspreid via sociale media. Wie gelooft nu zoiets? “Dat zijn mensen zoals u en ik”, zegt Mark Deuze. Hij is hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. “Personen die nepnieuws op internet geloven, zijn geen mensen met een rare kronkel in hun hoofd. Hoe graag we ze ook in deze categorie proberen te stoppen”, legt hij uit in het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co. De kern van het verhaal volgens Deuze: wij doen allemaal aannames over de betrouwbaarheid van informatie en dat kan altijd tot problemen leiden. Dat mensen in nepberichten op internet trappen, komt volgens hem vooral door de heersende mediacultuur. Internetbezoekers komen steeds vaker met ‘ongefilterde informatie’ in aanraking. “Het risico is groot dat we daardoor blijven steken bij de bronnen en info die onze gedachten bevestigen”, zegt Deuze. Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen heeft. Dat is van alle tijden. Traditioneel gezien is het checken van bronnen en het zo objectief mogelijk weergeven van de werkelijkheid een taak van de journalistiek. “Journalisten laten ons zien dat mensen en instanties op verschillende manieren naar dezelfde feiten kunnen kijken”, legt Mark Deuze uit. “Als dat opeens onze eigen verantwoordelijkheid wordt (zoals op sociale media), dan blijkt dat verdraaid lastig. Sterker nog: dat is vrijwel onmogelijk.”

Het ene voorbeeld van nepnieuws is extremer dan het andere. In het geval van de schietpartij in de pizzeria in Washington had de schutter volgens Deuze de moeite moeten nemen om het nieuws te checken. “Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen kan hebben. Dat is van alle tijden. Het is wel bijzonder dat deze man voor zijn theorie genoeg bewijzen had kunnen vinden waaruit bleek dat het niet waar was. Met een paar klikken op het internet was hij daar snel achter gekomen. Die moeite heeft deze man kennelijk niet genomen.” Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien. Rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen werd door ruim honderd websites nepnieuws de wereld ingestuurd. In een van de artikelen zou de populaire paus Franciscus de kandidatuur van Donald Trump hebben gesteund. De paus heeft inmiddels uitzonderlijk hard uitgehaald naar het verspreiden en consumeren van nepnieuws.

Volgens onderzoek van Trouw en NRC zijn ook in Nederland tientallen websites actief die verzonnen of dubieus nieuws verspreiden. Het doel van deze nieuwsaanbieders: geld verdienen door de vele mensen die op sensationele koppen klikken. Mark Deuze hamert erop dat mensen niet de ogen moeten sluiten voor andersdenkende instanties of personen. “Iedereen creëert zijn eigen werkelijkheid en de media helpen daar goed bij. Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien.”

naar: het radioprogramma Nieuws en Co van 7 december 2016

Bekijk het antwoord

Opmerking De volgorde van criteria is willekeurig.

Lees tekst 5.

Vraag 45 2 punten

Paul Horner geeft aan waarom nepnieuws zich zo snel als betrouwbaar nieuws verspreidt. Hij had dit zelf niet verwacht. Geef door middel van een zin uit tekst 5 aan waaruit blijkt dat nepnieuws via de sociale media als betrouwbaar wordt gezien. Geef vervolgens je eigen oplossing wat je daar tegen zou kunnen doen en gebruik daarbij de sociaal-culturele invalshoek. Gebruik minimaal 10 en maximaal 50 woorden voor je oplossing. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een zin waaruit blijkt dat nepnieuws zich snel als betrouwbaar nieuws verspreidt is … en mijn oplossing is …

Tekst 4

‘Geen rare kronkel in je hoofd als je nepnieuws gelooft’

Een man in de Verenigde Staten trok zondag zijn geweer in een pizzeria, omdat oud-presidentskandidaat Hillary Clinton daar een kinderpornonetwerk zou runnen. Het motief klinkt vergezocht, en dat was het ook. Het misbruik was verzonnen, nepnieuws, verspreid via sociale media. Wie gelooft nu zoiets? “Dat zijn mensen zoals u en ik”, zegt Mark Deuze. Hij is hoogleraar mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. “Personen die nepnieuws op internet geloven, zijn geen mensen met een rare kronkel in hun hoofd. Hoe graag we ze ook in deze categorie proberen te stoppen”, legt hij uit in het NPO Radio 1-programma Nieuws en Co. De kern van het verhaal volgens Deuze: wij doen allemaal aannames over de betrouwbaarheid van informatie en dat kan altijd tot problemen leiden. Dat mensen in nepberichten op internet trappen, komt volgens hem vooral door de heersende mediacultuur. Internetbezoekers komen steeds vaker met ‘ongefilterde informatie’ in aanraking. “Het risico is groot dat we daardoor blijven steken bij de bronnen en info die onze gedachten bevestigen”, zegt Deuze. Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen heeft. Dat is van alle tijden. Traditioneel gezien is het checken van bronnen en het zo objectief mogelijk weergeven van de werkelijkheid een taak van de journalistiek. “Journalisten laten ons zien dat mensen en instanties op verschillende manieren naar dezelfde feiten kunnen kijken”, legt Mark Deuze uit. “Als dat opeens onze eigen verantwoordelijkheid wordt (zoals op sociale media), dan blijkt dat verdraaid lastig. Sterker nog: dat is vrijwel onmogelijk.”

Het ene voorbeeld van nepnieuws is extremer dan het andere. In het geval van de schietpartij in de pizzeria in Washington had de schutter volgens Deuze de moeite moeten nemen om het nieuws te checken. “Het is niet vreemd dat een gerucht grootschalige gevolgen kan hebben. Dat is van alle tijden. Het is wel bijzonder dat deze man voor zijn theorie genoeg bewijzen had kunnen vinden waaruit bleek dat het niet waar was. Met een paar klikken op het internet was hij daar snel achter gekomen. Die moeite heeft deze man kennelijk niet genomen.” Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien. Rond de Amerikaanse presidentsverkiezingen werd door ruim honderd websites nepnieuws de wereld ingestuurd. In een van de artikelen zou de populaire paus Franciscus de kandidatuur van Donald Trump hebben gesteund. De paus heeft inmiddels uitzonderlijk hard uitgehaald naar het verspreiden en consumeren van nepnieuws.

Volgens onderzoek van Trouw en NRC zijn ook in Nederland tientallen websites actief die verzonnen of dubieus nieuws verspreiden. Het doel van deze nieuwsaanbieders: geld verdienen door de vele mensen die op sensationele koppen klikken. Mark Deuze hamert erop dat mensen niet de ogen moeten sluiten voor andersdenkende instanties of personen. “Iedereen creëert zijn eigen werkelijkheid en de media helpen daar goed bij. Het punt is dat, als we niet naar de journalistiek luisteren, we zelf moeite moeten doen om ook een andere werkelijkheid te kunnen zien.”

naar: het radioprogramma Nieuws en Co van 7 december 2016

Tekst 5

Auteur nepnieuws verdient 10.000 dollar per maand en heeft spijt

Paul Horner denkt dat zijn berichten eraan hebben bijgedragen dat Trump straks in het Witte Huis zit. “Ik dacht dat ze mijn berichten wel zouden controleren, maar ze namen alles over.” Dat zegt Paul Horner in gesprek met The Washington Post. Hij leeft al enkele jaren van nepnieuws, en schreef tijdens de verkiezingscampagne veel berichten die door het Trump-kamp gretig werden overgenomen. Zo deelde Trumps toenmalige campagneleider, Corey Lewandowski, in maart een bericht dat door Horner was geschreven. Daarin claimde een demonstrant 3500 dollar betaald te hebben gekregen om te demonstreren bij een evenement van Trump. “Dat heb ik bedacht, compleet met een nepadvertentie waarin een oproep stond.” Sinds de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen is er discussie over de rol van nepnieuws tijdens de campagne op online platformen. Vooral op Facebook gingen berichten over bijvoorbeeld steun van de paus aan Trump viral, terwijl deze berichten niet klopten. Volgens BuzzFeed News deden nepberichten het uiteindelijk zelfs beter op Facebook dan campagne-artikelen van bijvoorbeeld The New York Times. “Normaal gesproken checken mensen iets als ze het lezen”, zegt Horner, “Maar Trump-fans deden dat niet. Ze gingen er gewoon mee aan de haal. Nu zit Trump in het Witte Huis. In plaats van dat ik de campagne beschadigde, heb ik die geholpen. Dat voelt slecht.” Een topman van Google gaf onlangs al toe dat het nep-nieuws een rol kan hebben gespeeld in de Amerikaanse campagne. De 38-jarige auteur van nepnieuws zegt veel geld te verdienen aan de publicaties. “Ik verdien het meeste aan Google advertenties, per maand zo’n 10.000 dollar.” Hij is niet de enige; ook tieners in Macedonië verdienen duizenden euro’s aan de nepberichten. Google en Facebook zijn van plan het moeilijker te maken om geld te verdienen aan nepnieuws. Horner zegt daar nog niet zo bang voor te zijn. “Ik heb nu zo’n tien sites. Als ze die sluiten, gebruik ik gewoon weer een andere.”

naar: www.nos.nl van 17 november 2016

►►► ν

Bekijk het antwoord

Voorbeeld uit het correctievoorschrift:

  • Een zin waaruit blijkt dat nepnieuws zich snel als betrouwbaar nieuws verspreidt is (een van de volgende): (1p)
    • “Ik dacht dat ze mijn berichten wel zouden controleren, maar ze namen alles over.”
    • “Hij leeft al enkele jaren van nepnieuws, en schreef tijdens de verkiezingscampagne veel berichten die door het Trump-kamp gretig werden overgenomen.”
    • “Normaal gesproken checken mensen iets als ze het lezen”, zegt Horner, “Maar Trump-fans deden dat niet. Ze gingen er gewoon mee aan de haal.”
  • Voorbeelden van juiste oplossingen zijn (een van de volgende): (1p)
    • Nieuws moet altijd gecheckt worden op waarheid door het platform waarop het geplaatst wordt.
    • Mensen moet geleerd worden het nieuws zelf eerst te checken.
    • Leerlingen moeten les krijgen op school hoe ze nepnieuws kunnen herkennen.
    • De pluriformiteit van de media moet verstevigd worden.
    • De journalistiek moet zich beter houden aan haar eigen regels van objectiviteit en hoe nieuws geselecteerd moet worden.
    • het benadrukken van het belang van bepaalde waarden in onze samenleving (eerlijkheid, betrouwbaar zijn)

Opmerking Het belangrijkste criterium bij het nakijken van deze vraag is of de kandidaat blijk geeft van het kunnen koppelen van een begrip uit de sociaal-culturele invalshoek bij de oplossing tegen het verspreiden van nepnieuws.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Maatschappijkunde 2018, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2018/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-1127-a-18-2-o

Andere examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2?

Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2 telt 45 vragen. De meeste vragen gaan over criminaliteit (15), media (14) en parlementaire democratie (13).

Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2018/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-1127-a-18-2-c).

Hoe oefen ik met het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 2 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.