Eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Politiek en beleid, Criminaliteit en rechtsstaat, ouderen.
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 2 telt 41 vragen. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (17), rechtsstaat (8) en criminaliteit (8). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Parlementaire democratie | 1-17 | 17 |
| Rechtsstaat | 18-21, 25, 28, 31-32 | 8 |
| Criminaliteit | 22-24, 26-27, 29-30, 33 | 8 |
| Verzorgingsstaat | 34, 37-38, 40-41 | 5 |
| Media | 35-36, 39 | 3 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over verzorgingsstaat (12% van de vragen, gemiddeld 2%) en rechtsstaat (20% van de vragen, gemiddeld 11%). Minder over criminaliteit (20% van de vragen, gemiddeld 34%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Politiek en beleid
tekst 1
Raadgevend referendum afgeschaft
Een meerderheid van de Eerste Kamer heeft ingestemd met de afschaffing van het raadgevend referendum. Eerder stemden de coalitiepartijen in de Tweede Kamer al voor afschaffing.
naar: www.ad.nl van 10 juli 2018
Lees tekst 1.
Vraag 1 1 punt
Er zijn altijd voor- en tegenstanders geweest van het houden van een referendum. Uit tekst 1 blijkt dat de tegenstanders in het parlement een meerderheid hebben behaald. Wat is een punt van kritiek van tegenstanders op het houden van een referendum?
Tekst 1
MAX tegen eenzaamheid
Van de 3 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam en dat gevoel kan mensen letterlijk ziek maken.
Het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda. Eenzaamheid zal de komende jaren alleen maar toenemen, waarschuwden deskundigen. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. Hij zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis. “Eenzaamheid kunnen we samen aanpakken. Een betrokken samenleving is een betere samenleving”, aldus de staatssecretaris.
Omroep MAX wil met een tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem. Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten om niet bij de pakken neer te blijven zitten. Onder het motto ‘wie niet waagt, die niet wint’ gaat een aantal eenzame mensen proberen dat gevoel kwijt te laten raken. Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk1) op te bouwen. Eenzaamheid overkomt je en kan langzaam je leven insluipen. In de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.
noot 1 Sociaal netwerk: een verzamelnaam voor een netwerk van betekenisvolle figuren (familie, vrienden en kennissen) dat functioneert als ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en welbehagen en dat van de personen in het netwerk.
bron: www.50plusnet.nl van 27 november 2015
GT-1127-a-b
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
GT-1127-a-o tekst 2
Eindelijk een oplossing
De Macedonische en de Griekse premier kondigden een nieuwe naam aan voor de Republiek Macedonië. Het buurland van Griekenland heet in de toekomst ‘Republiek Noord-Macedonië’. Griekenland houdt een toetreding van Macedonië tot de Europese Unie niet meer tegen als de nieuwe naam Republiek Noord-Macedonië inderdaad wordt ingevoerd.
naar: www.nrc.nl van 12 juni 2018
Vraag 2 1 punt
Uit tekst 2 blijkt dat de Republiek Noord-Macedonië wil toetreden tot de Europese Unie. Welk recht krijgt de Republiek Noord-Macedonië in ieder geval als zij toetreedt tot de Europese Unie? De Republiek Noord-Macedonië krijgt dan het recht
Tekst 2
Donderdag 27 september start de Week tegen Eenzaamheid
Eenzaamheid De Week tegen Eenzaamheid is een initiatief van Coalitie Erbij. Coalitie Erbij is hét landelijke samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het verminderen van eenzaamheid onder ouderen.
Meer dan een miljoen Nederlanders voelen zich sterk eenzaam. Mensen die last hebben van eenzaamheid, ervaren een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of hebben minder sociale relaties dan ze wensen. Eenzaamheid brengt gezondheidsrisico’s met zich mee en kan leiden tot minder meedoen in de samenleving.
Activiteiten Tijdens de jaarlijkse Week tegen Eenzaamheid zijn er door het hele land meer dan vijfhonderd activiteiten. Mensen met een klein sociaal netwerk kunnen er nieuwe contacten opdoen en bestaande contacten versterken.
Aandacht groeit Coalitie Erbij heeft in de afgelopen tien jaar de aandacht voor eenzaamheid onder ouderen enorm zien groeien. Arie Ouwerkerk, directeur van Coalitie Erbij: “De strijd tegen eenzaamheid verbreedt zich. Steeds meer gemeenten, organisaties en bedrijven zetten zich in. Dat is belangrijk, je moet het samen doen.”
Dit jaar lanceerde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het nieuwe actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid waarin de eenzaamheid onder ouderen wordt aangepakt.
Opening De Week tegen Eenzaamheid wordt dit jaar geopend door koningin Máxima op het Nationaal Eenzaamheid Congres. Prof. dr. Anja Machielse (bijzonder hoogleraar Empowerment van kwetsbare ouderen aan de Universiteit voor Humanistiek) houdt de Nationale Eenzaamheid Lezing.
Coalitie Erbij Kernleden van Coalitie Erbij zijn Humanitas, KPN Mooiste Contact Fonds, Leger des Heils, Nationaal Ouderenfonds, Nationale Vereniging de Zonnebloem, Resto VanHarte, Sensoor en Sociaal Werk Nederland.
naar: www.samentegeneenzaamheid.nl van 27 september 2018
GT-1127-a-b
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
GT-1127-a-o tekst 3
Koning is maatschappelijk actiever dan ooit
De nieuwjaarsontvangst is de eerste van de ongeveer 250 publieke optredens, werkbezoeken in binnen- en buitenland en andere bezigheden die koning Willem-Alexander jaarlijks heeft. De koning is maatschappelijk actiever dan ooit. Tegelijkertijd is de politieke inbreng van het staatshoofd steeds kleiner geworden.
Eind vorig jaar kwam er een rapport uit met aanbevelingen over ‘democratie en rechtsstaat in balans’. Daarin staat vrijwel niets over de rol van de koning, terwijl hij toch echt samen met de ministers … vormt.
naar: www.nos.nl van 19 januari 2019
Vraag 3 1 punt
Wat moet er op de puntjes in tekst 3 komen te staan?
Tekst 3
Vroeger was alles beter
Vroeger was het niet echt beter, maar zo voelde het in ieder geval wel. Het is natuurlijk wel zo dat ouderen uit een andere periode komen. Wellicht een periode met minder luxe maar wel met meer hulp van buitenaf. De sociale gemeenschap was veel hechter. De deur stond altijd open en mensen in de buurt konden bij elkaar terecht voor hulp.
De huidige maatschappij is veel individualistischer, de techniek ontwikkelt zich snel, vernieuwingen volgen elkaar in hoog tempo op en veel bedrijven zijn alleen nog maar via internet te bereiken. Voor ouderen gaat dit soms te snel en hierdoor kun je je in deze ‘nieuwe’ wereld eenzaam voelen.
naar: www.vitaaloudworden.nl van 9 juli 2018
GT-1127-a-b
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Zie tekst 3.
Vraag 4 2 punten
Nederland is een constitutionele monarchie. Hieronder staan vier uitspraken over de Nederlandse constitutionele monarchie.
1 De ministers zijn verantwoordelijk voor de uitspraken van de Koning.
2 De Koning maakt onderdeel uit van de rechtsprekende macht.
3 De macht van de Koning is beperkt door de Grondwet.
4 De Koning heeft een representatieve en symbolische functie. Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1=… 2=… 3=… 4=…
Tekst 3
Vroeger was alles beter
Vroeger was het niet echt beter, maar zo voelde het in ieder geval wel. Het is natuurlijk wel zo dat ouderen uit een andere periode komen. Wellicht een periode met minder luxe maar wel met meer hulp van buitenaf. De sociale gemeenschap was veel hechter. De deur stond altijd open en mensen in de buurt konden bij elkaar terecht voor hulp.
De huidige maatschappij is veel individualistischer, de techniek ontwikkelt zich snel, vernieuwingen volgen elkaar in hoog tempo op en veel bedrijven zijn alleen nog maar via internet te bereiken. Voor ouderen gaat dit soms te snel en hierdoor kun je je in deze ‘nieuwe’ wereld eenzaam voelen.
naar: www.vitaaloudworden.nl van 9 juli 2018
GT-1127-a-b
Bekijk het antwoord
- 1 = juist 2 = onjuist 3 = juist 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
GT-1127-a-o tekst 4
Tweede Kamer verdeeld over landbouwplannen
De coalitiepartijen in de Tweede Kamer zijn positief over de nieuwe landbouwplannen van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Wel roept D66 de minister op om haar plannen snel om te zetten in concrete maatregelen. Oppositiepartijen in de Tweede Kamer zijn kritisch: “Dit is niet genoeg”, vindt de Partij voor de Dieren.
naar: www.destentor.nl van 9 september 2018
Lees tekst 4.
Vraag 5 1 punt
Overheidsbeleid komt in verschillende fasen tot stand. In welke fase bevinden de landbouwplannen uit tekst 4 zich? in
Tekst 4
Gemeenten storten zich op de eenzame burger
Is de aanpak van eenzaamheid wel een taak van de overheid? Arie Ouwerkerk van Coalitie Erbij glimlacht en zegt: “De gemeenteambtenaar hoeft niet op de koffie te gaan, maar het is wel degelijk een taak van de overheid. De gemeente moet weten of de eenzaamheid het gevolg is van andere problemen, zoals armoede of een overbelaste mantelzorger. Daaraan kun je als gemeente of welzijnsinstelling wat doen.”
Marijke Andeweg houdt zich in Amsterdam in opdracht van de gemeenteraad met eenzaamheid bezig.
Andeweg: “Gemeenten trekken geld uit om het welzijn van burgers te bevorderen. Bovendien hebben we in Amsterdam een traditie om te zorgen voor onze burgers. We hebben al veel vaker een maatschappelijk probleem opgepakt. We blijven niet aan de kant staan. Een werkende effectieve aanpak kan ook alleen maar tot stand komen als je er de tijd en ruimte voor neemt, door in te zetten op preventie en al doende te leren.”
Dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Eenzaamheid is een moeilijk thema. “Door het taboe op eenzaamheid is het erg moeilijk om mensen in beweging te krijgen. In onze samenleving wordt eenzaamheid toch gezien als een persoonlijk falen”, stelt Arie Ouwerkerk. De definitie van alleen en eenzaam is voor iedereen anders. Ouwerkerk wijst op het onderzoek van socioloog Jenny Gierveld waaruit blijkt dat ouderen in het hoge noorden van Finland, die maar twee keer per jaar familie en kleinkinderen zien, minder eenzaam zijn dan ouderen in Toscane, Italië. “Dat heeft alles te maken met verwachtingen”, zegt hij.
naar: www.divosa.nl van 14 december 2017
GT-1127-a-b
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 6 2 punten
In tekst 4 is te lezen dat de Partij voor de Dieren de plannen van de minister niet genoeg vindt. De partij wil dat de minister met betere plannen voor de landbouw komt. Tweede Kamerleden hebben rechten om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden. Voorbeelden daarvan zijn het recht om mondelinge en schriftelijke vragen te stellen. Noem twee andere rechten die een Tweede Kamerlid vanuit zijn functie heeft om te proberen in dit stadium van het politieke besluitvormingsproces de landbouwplannen van de minister te beïnvloeden.
Tekst 4
Gemeenten storten zich op de eenzame burger
Is de aanpak van eenzaamheid wel een taak van de overheid? Arie Ouwerkerk van Coalitie Erbij glimlacht en zegt: “De gemeenteambtenaar hoeft niet op de koffie te gaan, maar het is wel degelijk een taak van de overheid. De gemeente moet weten of de eenzaamheid het gevolg is van andere problemen, zoals armoede of een overbelaste mantelzorger. Daaraan kun je als gemeente of welzijnsinstelling wat doen.”
Marijke Andeweg houdt zich in Amsterdam in opdracht van de gemeenteraad met eenzaamheid bezig.
Andeweg: “Gemeenten trekken geld uit om het welzijn van burgers te bevorderen. Bovendien hebben we in Amsterdam een traditie om te zorgen voor onze burgers. We hebben al veel vaker een maatschappelijk probleem opgepakt. We blijven niet aan de kant staan. Een werkende effectieve aanpak kan ook alleen maar tot stand komen als je er de tijd en ruimte voor neemt, door in te zetten op preventie en al doende te leren.”
Dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Eenzaamheid is een moeilijk thema. “Door het taboe op eenzaamheid is het erg moeilijk om mensen in beweging te krijgen. In onze samenleving wordt eenzaamheid toch gezien als een persoonlijk falen”, stelt Arie Ouwerkerk. De definitie van alleen en eenzaam is voor iedereen anders. Ouwerkerk wijst op het onderzoek van socioloog Jenny Gierveld waaruit blijkt dat ouderen in het hoge noorden van Finland, die maar twee keer per jaar familie en kleinkinderen zien, minder eenzaam zijn dan ouderen in Toscane, Italië. “Dat heeft alles te maken met verwachtingen”, zegt hij.
naar: www.divosa.nl van 14 december 2017
GT-1127-a-b
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): − het recht om een initiatiefwet(svoorstel) in te dienen (recht van initiatief) − het recht om een (spoed)debat aan te vragen (recht van interpellatie/dertigledendebat) − het recht om een motie in te dienen per juist antwoord (1) (2)
Vraag 7 1 punt
In tekst 4 wordt gesproken over oppositiepartijen. In welk overheidsorgaan zitten geen vertegenwoordigers van oppositiepartijen? in de
Tekst 4
Gemeenten storten zich op de eenzame burger
Is de aanpak van eenzaamheid wel een taak van de overheid? Arie Ouwerkerk van Coalitie Erbij glimlacht en zegt: “De gemeenteambtenaar hoeft niet op de koffie te gaan, maar het is wel degelijk een taak van de overheid. De gemeente moet weten of de eenzaamheid het gevolg is van andere problemen, zoals armoede of een overbelaste mantelzorger. Daaraan kun je als gemeente of welzijnsinstelling wat doen.”
Marijke Andeweg houdt zich in Amsterdam in opdracht van de gemeenteraad met eenzaamheid bezig.
Andeweg: “Gemeenten trekken geld uit om het welzijn van burgers te bevorderen. Bovendien hebben we in Amsterdam een traditie om te zorgen voor onze burgers. We hebben al veel vaker een maatschappelijk probleem opgepakt. We blijven niet aan de kant staan. Een werkende effectieve aanpak kan ook alleen maar tot stand komen als je er de tijd en ruimte voor neemt, door in te zetten op preventie en al doende te leren.”
Dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Eenzaamheid is een moeilijk thema. “Door het taboe op eenzaamheid is het erg moeilijk om mensen in beweging te krijgen. In onze samenleving wordt eenzaamheid toch gezien als een persoonlijk falen”, stelt Arie Ouwerkerk. De definitie van alleen en eenzaam is voor iedereen anders. Ouwerkerk wijst op het onderzoek van socioloog Jenny Gierveld waaruit blijkt dat ouderen in het hoge noorden van Finland, die maar twee keer per jaar familie en kleinkinderen zien, minder eenzaam zijn dan ouderen in Toscane, Italië. “Dat heeft alles te maken met verwachtingen”, zegt hij.
naar: www.divosa.nl van 14 december 2017
GT-1127-a-b
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
GT-1127-a-o
Vraag 8 1 punt
Als er Tweede Kamerverkiezingen zijn geweest, volgen een aantal stappen die moeten leiden naar een nieuwe regering.
1 Er wordt een informateur benoemd.
2 De verkiezingsuitslag wordt vastgesteld.
3 Er wordt een debat in de nieuwe Tweede Kamer gehouden over de verkiezingsuitslag.
4 De leiders van de coalitiepartijen presenteren het regeerakkoord aan de Tweede Kamer.
5 Na besprekingen komen de partijen die willen samenwerken tot een overeenkomst. Wat is de juiste volgorde die wordt doorlopen om een nieuwe regering te kunnen presenteren?
Tekst 4
Gemeenten storten zich op de eenzame burger
Is de aanpak van eenzaamheid wel een taak van de overheid? Arie Ouwerkerk van Coalitie Erbij glimlacht en zegt: “De gemeenteambtenaar hoeft niet op de koffie te gaan, maar het is wel degelijk een taak van de overheid. De gemeente moet weten of de eenzaamheid het gevolg is van andere problemen, zoals armoede of een overbelaste mantelzorger. Daaraan kun je als gemeente of welzijnsinstelling wat doen.”
Marijke Andeweg houdt zich in Amsterdam in opdracht van de gemeenteraad met eenzaamheid bezig.
Andeweg: “Gemeenten trekken geld uit om het welzijn van burgers te bevorderen. Bovendien hebben we in Amsterdam een traditie om te zorgen voor onze burgers. We hebben al veel vaker een maatschappelijk probleem opgepakt. We blijven niet aan de kant staan. Een werkende effectieve aanpak kan ook alleen maar tot stand komen als je er de tijd en ruimte voor neemt, door in te zetten op preventie en al doende te leren.”
Dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Eenzaamheid is een moeilijk thema. “Door het taboe op eenzaamheid is het erg moeilijk om mensen in beweging te krijgen. In onze samenleving wordt eenzaamheid toch gezien als een persoonlijk falen”, stelt Arie Ouwerkerk. De definitie van alleen en eenzaam is voor iedereen anders. Ouwerkerk wijst op het onderzoek van socioloog Jenny Gierveld waaruit blijkt dat ouderen in het hoge noorden van Finland, die maar twee keer per jaar familie en kleinkinderen zien, minder eenzaam zijn dan ouderen in Toscane, Italië. “Dat heeft alles te maken met verwachtingen”, zegt hij.
naar: www.divosa.nl van 14 december 2017
GT-1127-a-b
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
GT-1127-a-o [afbeelding 1: zie het originele examen]
bron: poster van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht uit 1918 van Theo Molkenboer
Bekijk afbeelding 1.
Vraag 9 1 punt
Deze poster van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht verscheen in 1918. De vereniging streefde voor vrouwenkiesrecht. Vrouwen kregen in 1919 stemrecht. Sinds 1919 is er in Nederland algemeen kiesrecht. De Nederlandse parlementaire democratie heeft een aantal kenmerken. Een daarvan is dat de verkiezingen vrij moeten zijn. Noem het andere kenmerk waaraan verkiezingen in Nederland moeten voldoen.
Tekst 4
Gemeenten storten zich op de eenzame burger
Is de aanpak van eenzaamheid wel een taak van de overheid? Arie Ouwerkerk van Coalitie Erbij glimlacht en zegt: “De gemeenteambtenaar hoeft niet op de koffie te gaan, maar het is wel degelijk een taak van de overheid. De gemeente moet weten of de eenzaamheid het gevolg is van andere problemen, zoals armoede of een overbelaste mantelzorger. Daaraan kun je als gemeente of welzijnsinstelling wat doen.”
Marijke Andeweg houdt zich in Amsterdam in opdracht van de gemeenteraad met eenzaamheid bezig.
Andeweg: “Gemeenten trekken geld uit om het welzijn van burgers te bevorderen. Bovendien hebben we in Amsterdam een traditie om te zorgen voor onze burgers. We hebben al veel vaker een maatschappelijk probleem opgepakt. We blijven niet aan de kant staan. Een werkende effectieve aanpak kan ook alleen maar tot stand komen als je er de tijd en ruimte voor neemt, door in te zetten op preventie en al doende te leren.”
Dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Eenzaamheid is een moeilijk thema. “Door het taboe op eenzaamheid is het erg moeilijk om mensen in beweging te krijgen. In onze samenleving wordt eenzaamheid toch gezien als een persoonlijk falen”, stelt Arie Ouwerkerk. De definitie van alleen en eenzaam is voor iedereen anders. Ouwerkerk wijst op het onderzoek van socioloog Jenny Gierveld waaruit blijkt dat ouderen in het hoge noorden van Finland, die maar twee keer per jaar familie en kleinkinderen zien, minder eenzaam zijn dan ouderen in Toscane, Italië. “Dat heeft alles te maken met verwachtingen”, zegt hij.
naar: www.divosa.nl van 14 december 2017
GT-1127-a-b
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist antwoord is: verkiezingen moeten geheim zijn (1)
GT-1127-a-o tekst 5
Gaswinning Groningen wordt onderzocht
De Tweede Kamer stelt een parlementaire enquête in naar de gaswinning in Groningen. De enquête moet duidelijk maken welke risico’s er zijn genomen, hoe de schade is ontstaan, wat er anders had gekund en welke lessen er kunnen worden getrokken voor de toekomst.
naar: www.nos.nl van 5 maart 2019
Lees tekst 5.
Vraag 10 1 punt
De Tweede Kamer heeft twee taken. Welke taak van de Tweede Kamer is in tekst 5 te herkennen? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De taak van de Tweede Kamer is …, want …
Tekst 5
Oma’s Soep, nu in Amsterdam, Den Haag en Groningen!
Eenzaamheid kan ernstige gevolgen hebben voor de mentale en fysieke gezondheid van ouderen. Door zelf actief te blijven en vrijwilligerswerk te doen, verminderen eenzaamheid en de kans op een sociaal isolement. Om eenzaamheid onder ouderen in Amsterdam, Den Haag en Groningen te verminderen is Oma’s Soep gestart.
Oma’s Soep heeft als voornaamste doel om voor thuiswonende ouderen terugkerende sociale-contactmomenten te organiseren in buurthuizen in Amsterdam, Den Haag en Groningen en omgeving.
Met Oma’s Soep ontmoeten ouderen zowel nieuwe mensen van hun eigen leeftijd als enthousiaste jonge vrijwilligers. Er wordt soep gemaakt omdat dit een gave en passie is waarover juist relatief veel ouderen beschikken.
Oma’s Soep is onze naam, maar natuurlijk zijn ook opa’s en ouderen zonder ervaring met het maken van soep van harte welkom! Inmiddels doen er wekelijks al meer dan 100 oma’s én opa’s van 65 tot 91 jaar mee in 6 buurthuizen in Amsterdam en 2 buurthuizen in Den Haag en Groningen. Oma’s Soep is leuk en gezellig voor ouderen en iedereen is van harte welkom om mee te doen.
naar: www.omassoep.nl van februari 2019
GT-1127-a-b grafiek 1
Eenzaamheid naar leeftijd
bron: www.volksgezondheidenzorg.info van 2016
GT-1127-a-b 7/7 lees verdereinde ►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
GT-1127-a-o tekst 6
Massaal protest: 100.000 handtekeningen
Ruim 100.000 Nederlanders hebben zich aangesloten bij de campagne van Foodwatch tegen de verhoogde btw-heffing op groente en fruit. Foodwatch is een belangenorganisatie die strijdt voor eerlijk, veilig en gezond eten. Vanaf overmorgen gaat de btw op groente en fruit omhoog van 6 naar 9 procent. Foodwatch wil dat de verhoging niet doorgaat. De regering zegt dat dit vanwege Europese regels niet kan.
naar: www.ad.nl van 30 december 2018
Lees tekst 6.
Vraag 11 2 punten
Ruim 100.000 Nederlanders hebben zich aangesloten bij de campagne van Foodwatch. Foodwatch kan verschillende acties organiseren om de druk op de regering te verhogen. Hieronder volgen vier mogelijke acties:
1 het organiseren van een consumentenstaking
2 het lobbyen bij leden van het Europees Parlement
3 het bezetten van het ministerie van Financiën
4 het blokkeren van vrachtauto’s die groente en fruit vervoeren Geef per actie aan of dit wel of niet een openlijke actie is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul wel of niet in. 1=… 2=… 3=… 4=…
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- 1 = wel 2 = niet 3 = wel 4 = wel indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Zie tekst 6.
Vraag 12 1 punt
Welke instantie controleert of Nederland de Europese regels goed uitvoert?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
GT-1127-a-o tekst 7
Kritiek vanuit VVD op partij
VVD’ers missen … waarden bij hun partij. Er is onvrede onder VVD’ers over de politieke koers van hun partij. Drie VVD-burgemeesters maakten kenbaar zich niet te herkennen in de politieke lijn die onder de nieuwe fractievoorzitter van de Tweede Kamer is ingezet.
naar: www.nrc.nl van 14 januari 2019
Vraag 13 1 punt
Welk begrip moet op de puntjes in tekst 7 worden ingevuld?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 8
‘Klimaat-tegenslag’ voor kabinet
Het kabinet moet de uitstoot van CO2 naar aanleiding van een rechtszaak mogelijk met 9 megaton meer terugbrengen. De kans is hierdoor groot dat het kabinet op korte termijn nog eens extra ingrijpende maatregelen moet doorvoeren om het klimaatprobleem aan te pakken.
naar: www.nos.nl van 21 januari 2019
Lees tekst 8.
Vraag 14 1 punt
Uit welke personen bestaat het kabinet?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als beide groepen/personen genoemd zijn.
GT-1127-a-o tekst 9
Tweede Kamer dient … in
Een … van de Tweede Kamer tegen de minister voor Medische Zorg, vanwege de onvoldoende ambulancezorg in Flevoland, heeft het niet gehaald. Alleen PVV, SP, DENK en de Partij voor de Dieren stemden voor.
De minister werd fel bekritiseerd over de gedeeltelijke sluiting van het ziekenhuis in Lelystad vorig jaar en de gevolgen daarvan voor de tijd die nodig is om een patiënt in een ziekenhuis te krijgen.
naar: het Reformatorisch Dagblad van 14 februari 2019
Vraag 15 1 punt
Welk begrip moet twee keer op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
tekst 10
Klimaatmars trekt 40.000 mensen
De organisatie van de klimaatmars schat dat er zo’n 40.000 mensen aanwezig waren. De demonstranten verzamelden zich rond 13.00 uur op een regenachtige Dam. Zo’n vijftig maatschappelijke organisaties en diverse politieke partijen hebben zich bij het protest aangesloten, dat wordt georganiseerd door Milieudefensie, FNV, Oxfam Novib, Greenpeace, DeGoedeZaak en de Woonbond. Onder de demonstranten waren onder anderen prinses Irene, veel politici en BN’ers zoals Bert Visscher en Georgina Verbaan. Voorafgaand gaf de bisschop van Haarlem-Amsterdam zijn zegen aan de mars.
naar: www.destentor.nl van 10 maart 2019
Vraag 16 2 punten
Waaruit kun je uit tekst 10 afleiden dat klimaatverandering een politiek probleem is? Geef twee kenmerken van een politiek probleem die zijn te herkennen in tekst 10. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Twee kenmerken van een politiek probleem die in tekst 10 te herkennen zijn: 1… 2…
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Twee kenmerken van een politiek probleem die in tekst 10 te herkennen zijn (twee van de volgende): − veel mensen (40.000) vinden klimaatverandering ongewenst − er zijn (diverse) politieke partijen (politici) bij betrokken − klimaatverandering staat op de politieke agenda per juist antwoord (1) (2)
GT-1127-a-o [tabel 1: zie het originele examen]
De zetelverdeling van de gemeenteraad van Nijmegen.
partij aantal zetels GroenLinks 11 D66 6 SP 5 VVD 4 Stadspartij DNF 3 PvdA 3 Partij voor de Dieren 2 CDA 2 VoorNijmegen NU 1 50PLUS 1 Gewoon Nijmegen 1
bron: www.nijmegen.nl van 13 maart 2019
Vraag 17 2 punten
Naar aanleiding van tabel 1 worden de volgende vier uitspraken gedaan.
1 De landelijke rechtse partijen hebben een meerderheid in de gemeenteraad.
2 In de gemeenteraad zit minimaal één partij die zich baseert op de Bijbel.
3 Er zitten vier lokale partijen in de gemeenteraad van Nijmegen.
4 Als GroenLinks voor een bepaald voorstel is, zijn er minstens twee partijen nodig om een meerderheid voor dat voorstel te krijgen. Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1=… 2=… 3=… 4=…
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist 2 = juist 3 = onjuist 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Criminaliteit en rechtsstaat
tekst 11
Rechter: Pannenkoek zeggen is beledigend
Een man uit Delfzijl is veroordeeld tot een werkstraf van 20 uur, omdat hij agenten beledigde. Hij noemde hen pannenkoek. De rechter vond de belediging bewezen. Pannenkoek kan ook sukkel betekenen, aldus de rechter en dat is beledigend. De verdachte noemde de veroordeling ‘bizar’ en kondigde aan in hoger beroep te gaan. Zijn advocaat pleitte voor vrijspraak, omdat er volgens hem geen strafbaar feit is gepleegd. Het gerechtshof in Den Haag bepaalde in een vergelijkbare zaak dat het woord pannenkoek niet opgevat kan worden als een belediging.
naar: www.dvhn.nl van 19 oktober 2016
Vraag 18 1 punt
In tekst 11 staat dat twee verschillende rechtbanken in vergelijkbare zaken een ander besluit hebben genomen. Welke instantie heeft als taak om aan te geven hoe het wetsartikel waarover in tekst 11 onenigheid bestaat, uitgelegd moet worden?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
GT-1127-a-o tekst 12
Winkelmedewerker slaat dief het ziekenhuis in
Een medewerker van een slijterij in Groningen, die een winkeldief met een drankfles mishandelde, wordt niet vervolgd. Het Openbaar Ministerie stelt dat de medewerker uit … heeft gehandeld. De dief stak een fles in zijn zak en werd daarbij betrapt door een medewerker van de slijterij. De winkeldief werd woest en gooide drankflessen door de winkel. Er ontstond een worsteling in de winkel, waarbij de medewerker een fles gebruikte om de winkeldief te overmeesteren. Hij gaf de man met de fles een klap op zijn hoofd. De winkeldief kon worden vastgehouden tot de politie kwam.
naar: www.rtvnoord.nl van 1 november 2018
Vraag 19 1 punt
Welk begrip moet op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 13
Tweede Kamer botst met de minister over rechtsbijstand
Het lukt de minister voor Rechtsbescherming nog niet om een hervorming van de gesubsidieerde rechtsbijstand in te voeren. De minister wil dat burgers minder vaak naar de rechter stappen. Tegenstanders denken dat op deze manier vooral armere mensen toegang tot de rechter wordt ontzegd.
naar: het Reformatorisch Dagblad van 23 januari 2019
Lees tekst 13.
Vraag 20 1 punt
Welk kenmerk van de rechtsstaat wordt volgens de tegenstanders aangetast als de hervorming uit tekst 13 wel wordt ingevoerd?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
GT-1127-a-o tekst 14
Tieners hard aangepakt: uren in de cel voor stelen koekje
Een rol koekjes, lipgloss, een zak snoep of een blikje fris. Een minderjarige die een van deze producten zonder afrekenen in zijn jaszak of rugzak stopt, de winkel uitloopt en wordt betrapt, hoeft niet meer te rekenen op slechts een goed gesprek. “Tegenwoordig is het bijna zeker dat je staande wordt gehouden en mee moet naar het politiebureau”, zegt een jeugdadvocaat.
naar: www.parool.nl van 24 november 2018
Lees tekst 14.
Vraag 21 2 punten
Tessa (15 jaar) heeft lipgloss gestolen bij een drogisterij. Hieronder staan vijf verrichtingen van de politie. De politie mag Tessa
1 naar een ID-bewijs vragen.
2 fouilleren.
3 maximaal 160 uur vasthouden voor verhoor.
4 arresteren op straat.
5 direct een leerstraf opleggen. Welke drie verrichtingen mag de politie uitvoeren zonder toestemming van de officier van justitie? Schrijf de drie juiste nummers op.
Bekijk het antwoord
- De drie juiste nummers zijn: 1, 2 en 4. indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Zie tekst 14.
Vraag 22 1 punt
Beleid kan een preventieve of een repressieve werking hebben. Uit tekst 14 valt op te maken dat het beleid veranderd is. Is het beleid uit tekst 14 preventiever of repressiever geworden? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het beleid is … geworden, want …
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
GT-1127-a-o tekst 15
Daling van aantal strafzaken
De rechters in Nederland behandelden 93.000 strafzaken in 2017, wat
2 procent minder was dan in 2016. Dit blijkt uit een rapport van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, de Raad voor de rechtspraak en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Uit het rapport blijkt ook dat een deel van de criminaliteit buiten beeld blijft. Slachtoffers van bijvoorbeeld cybercriminaliteit hebben een lagere aangiftebereidheid, waardoor deze vorm van criminaliteit ondervertegenwoordigd is in de geregistreerde criminaliteit.
naar: www.nu.nl van 15 oktober 2018
Vraag 23 2 punten
In tekst 15 staat dat cybercriminaliteit buiten beeld blijft, omdat er een lage aangiftebereidheid is. Welke twee soorten onderzoek kunnen een beter beeld geven van de werkelijke omvang van cybercriminaliteit? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. onderzoek 1 = … onderzoek 2 = …
Bekijk het antwoord
- slachtofferonderzoek / slachtofferenquête (1)
- daderonderzoek / daderenquête (1)
tekst 16
Vijftien jaar cel na doden man
Wegens het doden van een 72-jarige half verlamde man in een verzorgingshuis is een 51-jarige man veroordeeld tot vijftien jaar cel en tbs.
naar: www.telegraaf.nl van 31 januari 2019
Lees tekst 16.
Vraag 24 1 punt
Een rechter kiest uit drie groepen van sancties als hij een verdachte veroordeelt. Uit welke groep of groepen komt of komen de opgelegde sancties uit tekst 16?
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
Vraag 25 2 punten
Het Nederlandse strafrecht en het strafproces hebben een aantal uitgangspunten. Hieronder volgen vier uitspraken over deze uitgangspunten.
1 Iedereen wordt voor schuldig gehouden totdat zijn onschuld door de rechter is bewezen.
2 Bij ontoerekeningsvatbaarheid wordt de schuld aan de dader toegeschreven.
3 Iedereen heeft recht op een eerlijk proces voor een onafhankelijke en onpartijdige officier van justitie.
4 Iemand kan alleen worden veroordeeld en bestraft voor handelingen die in de wet strafbaar zijn gesteld. Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1=… 2=… 3=… 4=…
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist 2 = onjuist 3 = onjuist 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
tekst 17
Huis van Herstel
Almelo krijgt volgend jaar een Huis van Herstel. Het Huis van Herstel is een kleinschalige woonvoorziening met voor maximaal 29 gedetineerden:
23 mannen en 6 vrouwen. Zij komen hier te wonen, omdat zij in de laatste fase van hun detentie zitten. Deze groep gedetineerden heeft extra zorg en aandacht nodig om weer volwaardig deel uit te kunnen maken van de samenleving.
naar: www.rtvoost.nl van 26 oktober 2018
Lees tekst 17.
Vraag 26 1 punt
Welk doel van straffen past bij het Huis van Herstel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 27 1 punt
Van welk beleid is sprake in tekst 17?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
GT-1127-a-o tekst 18
Voorwaardelijke straf voor man die politici bedreigde
Een 26-jarige man uit Apeldoorn is veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van 120 dagen voor het bedreigen van landelijke politici. Volgens een deskundige heeft de man psychische problemen en is daarom verminderd toerekeningsvatbaar. Hij stuurde teksten naar onder andere minister-president Mark Rutte en Tweede Kamerleden.
naar: www.nos.nl van 1 februari 2019
Lees tekst 18.
Vraag 28 2 punten
In tekst 18 is het dilemma van de rechtsstaat te herkennen: de botsing tussen het belang van de rechtshandhaving en het belang van de rechtsbescherming. Welk belang staat voorop in tekst 18: het belang van de rechtshandhaving of het belang van de rechtsbescherming? Leg je antwoord uit aan de hand van het gekozen begrip. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. In tekst 18 staat het belang van de … voorop, want …
Bekijk het antwoord
- In tekst 18 staat het belang van de rechtshandhaving voorop, (1)
- want (voorbeeld van een goed antwoord): het beveiligen van de maatschappij telt zwaarder dan de vrijheid van meningsuiting van de verdachte (1)
tekst 19
Harde taal van premier Mark Rutte
Minister-president Mark Rutte zou de relschoppers die met Oud en Nieuw hulpverleners bedreigen en mishandelen “het liefst allemaal persoonlijk in elkaar slaan”. Dat zei de minister-president tijdens zijn wekelijkse persconferentie. De minister-president voegde eraan toe dat … nooit geoorloofd is. Rutte uitte zijn frustratie over het geweld tegen politieagenten, brandweerlieden en ambulancepersoneel.
naar: www.nrc.nl van 11 januari 2019
Vraag 29 1 punt
Welk begrip moet op de puntjes in tekst 19 worden ingevuld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
GT-1127-a-o Zie tekst 19.
Vraag 30 1 punt
Criminaliteit kent twee soorten gevolgen: materiële en immateriële. Welk soort gevolg van criminaliteit is in tekst 19 te herkennen? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De … gevolgen van criminaliteit zijn te herkennen, want …
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
Vraag 31 1 punt
Bij een rechtszitting waarbij een verdachte terechtstaat voor bijvoorbeeld zware mishandeling, hebben zowel de verdachte als het slachtoffer een bepaald recht. Welk recht is dat? Zij hebben beiden het recht om
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
tekst 20
Bejaarde veroordeeld
Een 77-jarige man uit Lelystad is veroordeeld tot 6,5 jaar celstraf, omdat hij tien ouderen bestal met behulp van een babbeltruc. De straf die door de rechter is opgelegd, is hoger dan de eis van de …1… De advocaat vroeg in zijn …2… om een lagere straf, omdat de verdachte al oud is en niet in de gevangenis wil overlijden.
naar: www.opgelicht.avrotros.nl van 13 december 2018
Vraag 32 2 punten
Welke begrippen moeten bij 1 en 2 in tekst 20 worden ingevuld? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1=… 2=…
Bekijk het antwoord
- 1 = officier van justitie (1)
- 2 = pleidooi (1)
GT-1127-a-o
Vraag 33 2 punten
Bij het verklaren van crimineel gedrag bestaan twee soorten verklaringen: individueel crimineel gedrag of criminaliteit als maatschappelijk verschijnsel. Hieronder staan vier uitspraken. Crimineel gedrag wordt verklaard door
1 het feit dat leerprocessen van belang zijn.
2 het feit dat als iemand eenmaal een misdrijf heeft begaan, hij weinig kans krijgt van de omgeving om zich te verbeteren.
3 het hebben van aangeboren eigenschappen.
4 het verkrijgen van status in een groep. Geef van elke uitspraak aan of deze past bij de individuele of bij de maatschappelijke verklaring van crimineel gedrag. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul individueel of maatschappelijk in. uitspraak 1 = … uitspraak 2 = … uitspraak 3 = … uitspraak 4 = …
Bekijk het antwoord
- uitspraak 1 = individueel uitspraak 2 = maatschappelijk uitspraak 3 = individueel uitspraak 4 = individueel indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
ouderen
Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 42 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 5 en grafiek 1 in het bronnenboekje.
Inleiding Uit verschillende onderzoeken blijkt dat veel ouderen in Nederland zich eenzaam voelen. Dit zijn zowel thuiswonende ouderen of ouderen die niet meer in een eigen huis wonen. Er worden initiatieven opgezet om eenzaamheid onder ouderen te verminderen.
Lees tekst 1.
Vraag 34 4 punten
Eenzaamheid onder ouderen is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Eén kenmerk is dat het gaat om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden. In tekst 1 zijn nog twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk te herkennen. Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk die in tekst 1 te herkennen zijn en geef per kenmerk aan waarom uit tekst 1 blijkt dat het kenmerk te herkennen is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk 1: … en dit is te herkennen in tekst 1, want … Kenmerk 2: … en dit is te herkennen in tekst 1, want …
Tekst 1
MAX tegen eenzaamheid
Van de 3 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam en dat gevoel kan mensen letterlijk ziek maken.
Het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda. Eenzaamheid zal de komende jaren alleen maar toenemen, waarschuwden deskundigen. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. Hij zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis. “Eenzaamheid kunnen we samen aanpakken. Een betrokken samenleving is een betere samenleving”, aldus de staatssecretaris.
Omroep MAX wil met een tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem. Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten om niet bij de pakken neer te blijven zitten. Onder het motto ‘wie niet waagt, die niet wint’ gaat een aantal eenzame mensen proberen dat gevoel kwijt te laten raken. Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk1) op te bouwen. Eenzaamheid overkomt je en kan langzaam je leven insluipen. In de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.
noot 1 Sociaal netwerk: een verzamelnaam voor een netwerk van betekenisvolle figuren (familie, vrienden en kennissen) dat functioneert als ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en welbehagen en dat van de personen in het netwerk.
bron: www.50plusnet.nl van 27 november 2015
GT-1127-a-b
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- en dit is te herkennen in tekst 1, want (een van de volgende): (1p)
- het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda.
- de staatssecretaris kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden.
- en dit is te herkennen in tekst 1, want (een van de volgende): (1p)
- Omroep MAX wil met de tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem.
- Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk op te bouwen.
- het probleem wordt besproken op een website.
- Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten niet bij de pakken neer te blijven zitten.
- in de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.
Opmerking De volgorde van de genoemde kenmerken heeft geen invloed op de scoreverdeling.
Zie tekst 1.
Vraag 35 2 punten
Omroep MAX zendt een tv-serie uit over ouderen die zich eenzaam voelen. Hieronder staan twee theorieën over beïnvloeding van mensen door de media.
1 de agendatheorie
2 de multi-step-flow-theorie Welke beïnvloedingstheorie door de media is af te leiden uit tekst 1? Geef een argument bij je keuze. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De … is af te leiden, want …
Tekst 1
MAX tegen eenzaamheid
Van de 3 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam en dat gevoel kan mensen letterlijk ziek maken.
Het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda. Eenzaamheid zal de komende jaren alleen maar toenemen, waarschuwden deskundigen. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. Hij zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis. “Eenzaamheid kunnen we samen aanpakken. Een betrokken samenleving is een betere samenleving”, aldus de staatssecretaris.
Omroep MAX wil met een tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem. Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten om niet bij de pakken neer te blijven zitten. Onder het motto ‘wie niet waagt, die niet wint’ gaat een aantal eenzame mensen proberen dat gevoel kwijt te laten raken. Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk1) op te bouwen. Eenzaamheid overkomt je en kan langzaam je leven insluipen. In de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.
noot 1 Sociaal netwerk: een verzamelnaam voor een netwerk van betekenisvolle figuren (familie, vrienden en kennissen) dat functioneert als ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en welbehagen en dat van de personen in het netwerk.
bron: www.50plusnet.nl van 27 november 2015
GT-1127-a-b
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- want (een van de volgende): (1p)
- omroep MAX bepaalt dat dit maatschappelijk probleem (eenzaamheid onder ouderen) de aandacht moet krijgen van een groter publiek.
- omroep MAX draagt bij dat mensen gaan praten/nadenken over dit probleem. of
- De multi-step-flow-theorie is af te leiden, (1p)
- want (kern van een goed antwoord is): ` (1) eerst vindt een groepje deskundigen dat eenzaamheid onder ouderen een probleem is, dit wordt vervolgens overgenomen door een staatssecretaris en vervolgens door mensen die lokale initiatieven ondernemen. Ten slotte wordt het probleem onder de aandacht gebracht bij het grote publiek door middel van een tv-serie.
Opmerking De scorepunten alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
Zie tekst 1.
Vraag 36 1 punt
Massamedia hebben verschillende functies. Een van die functies is de socialiserende functie. Wanneer zal de tv-serie van Omroep MAX een socialiserende functie hebben? De tv-serie zal een socialiserende functie hebben, als
Tekst 1
MAX tegen eenzaamheid
Van de 3 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam en dat gevoel kan mensen letterlijk ziek maken.
Het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda. Eenzaamheid zal de komende jaren alleen maar toenemen, waarschuwden deskundigen. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. Hij zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis. “Eenzaamheid kunnen we samen aanpakken. Een betrokken samenleving is een betere samenleving”, aldus de staatssecretaris.
Omroep MAX wil met een tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem. Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten om niet bij de pakken neer te blijven zitten. Onder het motto ‘wie niet waagt, die niet wint’ gaat een aantal eenzame mensen proberen dat gevoel kwijt te laten raken. Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk1) op te bouwen. Eenzaamheid overkomt je en kan langzaam je leven insluipen. In de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.
noot 1 Sociaal netwerk: een verzamelnaam voor een netwerk van betekenisvolle figuren (familie, vrienden en kennissen) dat functioneert als ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en welbehagen en dat van de personen in het netwerk.
bron: www.50plusnet.nl van 27 november 2015
GT-1127-a-b
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Lees tekst 2.
Vraag 37 4 punten
Het samenwerkingsverband Coalitie Erbij is hét landelijke samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het verminderen van eenzaamheid onder ouderen. Het samenwerkingsverband Coalitie Erbij zet bepaalde machtsmiddelen in met als doel de eenzaamheid onder ouderen te verminderen. Een van die machtsmiddelen is het bezitten van vaardigheden. Noem twee andere machtsmiddelen van Coalitie Erbij die te herkennen zijn in tekst 2 en geef per machtsmiddel aan waarom uit tekst 2 blijkt dat dit machtsmiddel van toepassing is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Machtsmiddel 1: ... en dat blijkt uit tekst 2, want … Machtsmiddel 2: ... en dat blijkt uit tekst 2, want …
Tekst 1
MAX tegen eenzaamheid
Van de 3 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam en dat gevoel kan mensen letterlijk ziek maken.
Het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda. Eenzaamheid zal de komende jaren alleen maar toenemen, waarschuwden deskundigen. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. Hij zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis. “Eenzaamheid kunnen we samen aanpakken. Een betrokken samenleving is een betere samenleving”, aldus de staatssecretaris.
Omroep MAX wil met een tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem. Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten om niet bij de pakken neer te blijven zitten. Onder het motto ‘wie niet waagt, die niet wint’ gaat een aantal eenzame mensen proberen dat gevoel kwijt te laten raken. Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk1) op te bouwen. Eenzaamheid overkomt je en kan langzaam je leven insluipen. In de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.
noot 1 Sociaal netwerk: een verzamelnaam voor een netwerk van betekenisvolle figuren (familie, vrienden en kennissen) dat functioneert als ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en welbehagen en dat van de personen in het netwerk.
bron: www.50plusnet.nl van 27 november 2015
GT-1127-a-b
Tekst 2
Donderdag 27 september start de Week tegen Eenzaamheid
Eenzaamheid De Week tegen Eenzaamheid is een initiatief van Coalitie Erbij. Coalitie Erbij is hét landelijke samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het verminderen van eenzaamheid onder ouderen.
Meer dan een miljoen Nederlanders voelen zich sterk eenzaam. Mensen die last hebben van eenzaamheid, ervaren een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of hebben minder sociale relaties dan ze wensen. Eenzaamheid brengt gezondheidsrisico’s met zich mee en kan leiden tot minder meedoen in de samenleving.
Activiteiten Tijdens de jaarlijkse Week tegen Eenzaamheid zijn er door het hele land meer dan vijfhonderd activiteiten. Mensen met een klein sociaal netwerk kunnen er nieuwe contacten opdoen en bestaande contacten versterken.
Aandacht groeit Coalitie Erbij heeft in de afgelopen tien jaar de aandacht voor eenzaamheid onder ouderen enorm zien groeien. Arie Ouwerkerk, directeur van Coalitie Erbij: “De strijd tegen eenzaamheid verbreedt zich. Steeds meer gemeenten, organisaties en bedrijven zetten zich in. Dat is belangrijk, je moet het samen doen.”
Dit jaar lanceerde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het nieuwe actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid waarin de eenzaamheid onder ouderen wordt aangepakt.
Opening De Week tegen Eenzaamheid wordt dit jaar geopend door koningin Máxima op het Nationaal Eenzaamheid Congres. Prof. dr. Anja Machielse (bijzonder hoogleraar Empowerment van kwetsbare ouderen aan de Universiteit voor Humanistiek) houdt de Nationale Eenzaamheid Lezing.
Coalitie Erbij Kernleden van Coalitie Erbij zijn Humanitas, KPN Mooiste Contact Fonds, Leger des Heils, Nationaal Ouderenfonds, Nationale Vereniging de Zonnebloem, Resto VanHarte, Sensoor en Sociaal Werk Nederland.
naar: www.samentegeneenzaamheid.nl van 27 september 2018
GT-1127-a-b
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking De scorepunten alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
Vraag 38 1 punt
In tekst 3 staat: “Vroeger was het niet echt beter, maar zo voelde het in ieder geval wel.” Dit gevoel hebben veel ouderen, blijkt uit tekst 3. Alles gaat nu veel sneller en dat kan leiden tot een eenzaam gevoel. Welk begrip past het best bij de bovenstaande situatie?
Tekst 1
MAX tegen eenzaamheid
Van de 3 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam en dat gevoel kan mensen letterlijk ziek maken.
Het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda. Eenzaamheid zal de komende jaren alleen maar toenemen, waarschuwden deskundigen. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. Hij zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis. “Eenzaamheid kunnen we samen aanpakken. Een betrokken samenleving is een betere samenleving”, aldus de staatssecretaris.
Omroep MAX wil met een tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem. Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten om niet bij de pakken neer te blijven zitten. Onder het motto ‘wie niet waagt, die niet wint’ gaat een aantal eenzame mensen proberen dat gevoel kwijt te laten raken. Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk1) op te bouwen. Eenzaamheid overkomt je en kan langzaam je leven insluipen. In de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.
noot 1 Sociaal netwerk: een verzamelnaam voor een netwerk van betekenisvolle figuren (familie, vrienden en kennissen) dat functioneert als ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en welbehagen en dat van de personen in het netwerk.
bron: www.50plusnet.nl van 27 november 2015
GT-1127-a-b
Tekst 2
Donderdag 27 september start de Week tegen Eenzaamheid
Eenzaamheid De Week tegen Eenzaamheid is een initiatief van Coalitie Erbij. Coalitie Erbij is hét landelijke samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het verminderen van eenzaamheid onder ouderen.
Meer dan een miljoen Nederlanders voelen zich sterk eenzaam. Mensen die last hebben van eenzaamheid, ervaren een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of hebben minder sociale relaties dan ze wensen. Eenzaamheid brengt gezondheidsrisico’s met zich mee en kan leiden tot minder meedoen in de samenleving.
Activiteiten Tijdens de jaarlijkse Week tegen Eenzaamheid zijn er door het hele land meer dan vijfhonderd activiteiten. Mensen met een klein sociaal netwerk kunnen er nieuwe contacten opdoen en bestaande contacten versterken.
Aandacht groeit Coalitie Erbij heeft in de afgelopen tien jaar de aandacht voor eenzaamheid onder ouderen enorm zien groeien. Arie Ouwerkerk, directeur van Coalitie Erbij: “De strijd tegen eenzaamheid verbreedt zich. Steeds meer gemeenten, organisaties en bedrijven zetten zich in. Dat is belangrijk, je moet het samen doen.”
Dit jaar lanceerde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het nieuwe actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid waarin de eenzaamheid onder ouderen wordt aangepakt.
Opening De Week tegen Eenzaamheid wordt dit jaar geopend door koningin Máxima op het Nationaal Eenzaamheid Congres. Prof. dr. Anja Machielse (bijzonder hoogleraar Empowerment van kwetsbare ouderen aan de Universiteit voor Humanistiek) houdt de Nationale Eenzaamheid Lezing.
Coalitie Erbij Kernleden van Coalitie Erbij zijn Humanitas, KPN Mooiste Contact Fonds, Leger des Heils, Nationaal Ouderenfonds, Nationale Vereniging de Zonnebloem, Resto VanHarte, Sensoor en Sociaal Werk Nederland.
naar: www.samentegeneenzaamheid.nl van 27 september 2018
GT-1127-a-b
Tekst 3
Vroeger was alles beter
Vroeger was het niet echt beter, maar zo voelde het in ieder geval wel. Het is natuurlijk wel zo dat ouderen uit een andere periode komen. Wellicht een periode met minder luxe maar wel met meer hulp van buitenaf. De sociale gemeenschap was veel hechter. De deur stond altijd open en mensen in de buurt konden bij elkaar terecht voor hulp.
De huidige maatschappij is veel individualistischer, de techniek ontwikkelt zich snel, vernieuwingen volgen elkaar in hoog tempo op en veel bedrijven zijn alleen nog maar via internet te bereiken. Voor ouderen gaat dit soms te snel en hierdoor kun je je in deze ‘nieuwe’ wereld eenzaam voelen.
naar: www.vitaaloudworden.nl van 9 juli 2018
GT-1127-a-b
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
GT-1127-a-o Zie tekst 3.
Vraag 39 2 punten
Een van de criteria van objectieve berichtgeving is het scheiden van feiten en meningen. Voldoet tekst 3 aan dit criterium? Leg je antwoord uit en geef nog een ander criterium dat past bij objectieve berichtgeving. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Ja, tekst 3 voldoet aan dit criterium, want … of Nee, tekst 3 voldoet niet aan dit criterium, want … en Een ander criterium van objectieve berichtgeving is …
Tekst 1
MAX tegen eenzaamheid
Van de 3 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam en dat gevoel kan mensen letterlijk ziek maken.
Het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda. Eenzaamheid zal de komende jaren alleen maar toenemen, waarschuwden deskundigen. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. Hij zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis. “Eenzaamheid kunnen we samen aanpakken. Een betrokken samenleving is een betere samenleving”, aldus de staatssecretaris.
Omroep MAX wil met een tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem. Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten om niet bij de pakken neer te blijven zitten. Onder het motto ‘wie niet waagt, die niet wint’ gaat een aantal eenzame mensen proberen dat gevoel kwijt te laten raken. Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk1) op te bouwen. Eenzaamheid overkomt je en kan langzaam je leven insluipen. In de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.
noot 1 Sociaal netwerk: een verzamelnaam voor een netwerk van betekenisvolle figuren (familie, vrienden en kennissen) dat functioneert als ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en welbehagen en dat van de personen in het netwerk.
bron: www.50plusnet.nl van 27 november 2015
GT-1127-a-b
Tekst 2
Donderdag 27 september start de Week tegen Eenzaamheid
Eenzaamheid De Week tegen Eenzaamheid is een initiatief van Coalitie Erbij. Coalitie Erbij is hét landelijke samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het verminderen van eenzaamheid onder ouderen.
Meer dan een miljoen Nederlanders voelen zich sterk eenzaam. Mensen die last hebben van eenzaamheid, ervaren een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of hebben minder sociale relaties dan ze wensen. Eenzaamheid brengt gezondheidsrisico’s met zich mee en kan leiden tot minder meedoen in de samenleving.
Activiteiten Tijdens de jaarlijkse Week tegen Eenzaamheid zijn er door het hele land meer dan vijfhonderd activiteiten. Mensen met een klein sociaal netwerk kunnen er nieuwe contacten opdoen en bestaande contacten versterken.
Aandacht groeit Coalitie Erbij heeft in de afgelopen tien jaar de aandacht voor eenzaamheid onder ouderen enorm zien groeien. Arie Ouwerkerk, directeur van Coalitie Erbij: “De strijd tegen eenzaamheid verbreedt zich. Steeds meer gemeenten, organisaties en bedrijven zetten zich in. Dat is belangrijk, je moet het samen doen.”
Dit jaar lanceerde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het nieuwe actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid waarin de eenzaamheid onder ouderen wordt aangepakt.
Opening De Week tegen Eenzaamheid wordt dit jaar geopend door koningin Máxima op het Nationaal Eenzaamheid Congres. Prof. dr. Anja Machielse (bijzonder hoogleraar Empowerment van kwetsbare ouderen aan de Universiteit voor Humanistiek) houdt de Nationale Eenzaamheid Lezing.
Coalitie Erbij Kernleden van Coalitie Erbij zijn Humanitas, KPN Mooiste Contact Fonds, Leger des Heils, Nationaal Ouderenfonds, Nationale Vereniging de Zonnebloem, Resto VanHarte, Sensoor en Sociaal Werk Nederland.
naar: www.samentegeneenzaamheid.nl van 27 september 2018
GT-1127-a-b
Tekst 3
Vroeger was alles beter
Vroeger was het niet echt beter, maar zo voelde het in ieder geval wel. Het is natuurlijk wel zo dat ouderen uit een andere periode komen. Wellicht een periode met minder luxe maar wel met meer hulp van buitenaf. De sociale gemeenschap was veel hechter. De deur stond altijd open en mensen in de buurt konden bij elkaar terecht voor hulp.
De huidige maatschappij is veel individualistischer, de techniek ontwikkelt zich snel, vernieuwingen volgen elkaar in hoog tempo op en veel bedrijven zijn alleen nog maar via internet te bereiken. Voor ouderen gaat dit soms te snel en hierdoor kun je je in deze ‘nieuwe’ wereld eenzaam voelen.
naar: www.vitaaloudworden.nl van 9 juli 2018
GT-1127-a-b
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Nee, tekst 3 voldoet niet aan dit criterium, want (een van de volgende): (1p)
- het is niet duidelijk wat de feiten zijn en wat de meningen zijn.
- het gaat over aannames die als feiten worden gebracht.
- Een ander criterium van objectieve berichtgeving is (een van de volgende): (1p)
- het toepassen van hoor en wederhoor.
- het controleren van feiten via een andere bron.
Lees tekst 4.
Vraag 40 2 punten
Vanuit maatschappijkunde wordt op verschillende manieren naar een maatschappelijk probleem gekeken. Dit worden de invalshoeken van maatschappijkunde genoemd. Twee van die invalshoeken zijn:
- de sociaal-economische invalshoek
- de veranderings- en vergelijkende invalshoek Beide invalshoeken zijn te herkennen in tekst 4. Geef bij beide invalshoeken een citaat uit tekst 4 waaruit de invalshoek blijkt. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 De sociaal-economische invalshoek: een citaat hierbij is …
2 De veranderings- en vergelijkende invalshoek: een citaat hierbij is …
Tekst 1
MAX tegen eenzaamheid
Van de 3 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam en dat gevoel kan mensen letterlijk ziek maken.
Het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda. Eenzaamheid zal de komende jaren alleen maar toenemen, waarschuwden deskundigen. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. Hij zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis. “Eenzaamheid kunnen we samen aanpakken. Een betrokken samenleving is een betere samenleving”, aldus de staatssecretaris.
Omroep MAX wil met een tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem. Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten om niet bij de pakken neer te blijven zitten. Onder het motto ‘wie niet waagt, die niet wint’ gaat een aantal eenzame mensen proberen dat gevoel kwijt te laten raken. Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk1) op te bouwen. Eenzaamheid overkomt je en kan langzaam je leven insluipen. In de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.
noot 1 Sociaal netwerk: een verzamelnaam voor een netwerk van betekenisvolle figuren (familie, vrienden en kennissen) dat functioneert als ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en welbehagen en dat van de personen in het netwerk.
bron: www.50plusnet.nl van 27 november 2015
GT-1127-a-b
Tekst 2
Donderdag 27 september start de Week tegen Eenzaamheid
Eenzaamheid De Week tegen Eenzaamheid is een initiatief van Coalitie Erbij. Coalitie Erbij is hét landelijke samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het verminderen van eenzaamheid onder ouderen.
Meer dan een miljoen Nederlanders voelen zich sterk eenzaam. Mensen die last hebben van eenzaamheid, ervaren een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of hebben minder sociale relaties dan ze wensen. Eenzaamheid brengt gezondheidsrisico’s met zich mee en kan leiden tot minder meedoen in de samenleving.
Activiteiten Tijdens de jaarlijkse Week tegen Eenzaamheid zijn er door het hele land meer dan vijfhonderd activiteiten. Mensen met een klein sociaal netwerk kunnen er nieuwe contacten opdoen en bestaande contacten versterken.
Aandacht groeit Coalitie Erbij heeft in de afgelopen tien jaar de aandacht voor eenzaamheid onder ouderen enorm zien groeien. Arie Ouwerkerk, directeur van Coalitie Erbij: “De strijd tegen eenzaamheid verbreedt zich. Steeds meer gemeenten, organisaties en bedrijven zetten zich in. Dat is belangrijk, je moet het samen doen.”
Dit jaar lanceerde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het nieuwe actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid waarin de eenzaamheid onder ouderen wordt aangepakt.
Opening De Week tegen Eenzaamheid wordt dit jaar geopend door koningin Máxima op het Nationaal Eenzaamheid Congres. Prof. dr. Anja Machielse (bijzonder hoogleraar Empowerment van kwetsbare ouderen aan de Universiteit voor Humanistiek) houdt de Nationale Eenzaamheid Lezing.
Coalitie Erbij Kernleden van Coalitie Erbij zijn Humanitas, KPN Mooiste Contact Fonds, Leger des Heils, Nationaal Ouderenfonds, Nationale Vereniging de Zonnebloem, Resto VanHarte, Sensoor en Sociaal Werk Nederland.
naar: www.samentegeneenzaamheid.nl van 27 september 2018
GT-1127-a-b
Tekst 3
Vroeger was alles beter
Vroeger was het niet echt beter, maar zo voelde het in ieder geval wel. Het is natuurlijk wel zo dat ouderen uit een andere periode komen. Wellicht een periode met minder luxe maar wel met meer hulp van buitenaf. De sociale gemeenschap was veel hechter. De deur stond altijd open en mensen in de buurt konden bij elkaar terecht voor hulp.
De huidige maatschappij is veel individualistischer, de techniek ontwikkelt zich snel, vernieuwingen volgen elkaar in hoog tempo op en veel bedrijven zijn alleen nog maar via internet te bereiken. Voor ouderen gaat dit soms te snel en hierdoor kun je je in deze ‘nieuwe’ wereld eenzaam voelen.
naar: www.vitaaloudworden.nl van 9 juli 2018
GT-1127-a-b
Tekst 4
Gemeenten storten zich op de eenzame burger
Is de aanpak van eenzaamheid wel een taak van de overheid? Arie Ouwerkerk van Coalitie Erbij glimlacht en zegt: “De gemeenteambtenaar hoeft niet op de koffie te gaan, maar het is wel degelijk een taak van de overheid. De gemeente moet weten of de eenzaamheid het gevolg is van andere problemen, zoals armoede of een overbelaste mantelzorger. Daaraan kun je als gemeente of welzijnsinstelling wat doen.”
Marijke Andeweg houdt zich in Amsterdam in opdracht van de gemeenteraad met eenzaamheid bezig.
Andeweg: “Gemeenten trekken geld uit om het welzijn van burgers te bevorderen. Bovendien hebben we in Amsterdam een traditie om te zorgen voor onze burgers. We hebben al veel vaker een maatschappelijk probleem opgepakt. We blijven niet aan de kant staan. Een werkende effectieve aanpak kan ook alleen maar tot stand komen als je er de tijd en ruimte voor neemt, door in te zetten op preventie en al doende te leren.”
Dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Eenzaamheid is een moeilijk thema. “Door het taboe op eenzaamheid is het erg moeilijk om mensen in beweging te krijgen. In onze samenleving wordt eenzaamheid toch gezien als een persoonlijk falen”, stelt Arie Ouwerkerk. De definitie van alleen en eenzaam is voor iedereen anders. Ouwerkerk wijst op het onderzoek van socioloog Jenny Gierveld waaruit blijkt dat ouderen in het hoge noorden van Finland, die maar twee keer per jaar familie en kleinkinderen zien, minder eenzaam zijn dan ouderen in Toscane, Italië. “Dat heeft alles te maken met verwachtingen”, zegt hij.
naar: www.divosa.nl van 14 december 2017
GT-1127-a-b
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- De veranderings- en vergelijkende invalshoek: een citaat hierbij is (een van de volgende): (1p)
- “Bovendien hebben we in Amsterdam een traditie om te zorgen voor onze burgers. / We hebben al veel vaker een maatschappelijk probleem opgepakt.”
- “… ouderen in het hoge noorden van Finland, die maar twee keer per jaar familie en kleinkinderen zien, minder eenzaam zijn dan ouderen in Toscane, Italië.”
Opmerkingen
- De scorepunten alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
- Als er een invalshoek wordt genoemd met een verkeerd citaat, dan geen scorepunten toekennen.
Zie tekst 1 en lees tekst 5.
Vraag 41 2 punten
In tekst 1 is te lezen dat de staatssecretaris van VWS een actieplan heeft gepresenteerd waarbij vooral lokale initiatieven van groot belang zijn. In tekst 5 gaat het over Oma’s Soep, een van die lokale initiatieven van vrijwilligers om eenzaamheid onder ouderen aan te pakken. Nederland kent een aantal politieke stromingen. Twee daarvan zijn:
1 de christendemocratische stroming
2 de sociaaldemocratische stroming Het initiatief van Oma’s Soep uit tekst 5 past bij uitgangspunten van deze twee politieke stromingen. Noem bij elke politieke stroming een uitgangspunt dat past bij het initiatief van Oma’s Soep. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 Het initiatief past bij de christendemocratische stroming, want dit past bij het volgende uitgangspunt: …
2 Het initiatief past bij de sociaaldemocratische stroming, want dit past bij het volgende uitgangspunt: ...
Tekst 1
MAX tegen eenzaamheid
Van de 3 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam en dat gevoel kan mensen letterlijk ziek maken.
Het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda. Eenzaamheid zal de komende jaren alleen maar toenemen, waarschuwden deskundigen. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. Hij zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis. “Eenzaamheid kunnen we samen aanpakken. Een betrokken samenleving is een betere samenleving”, aldus de staatssecretaris.
Omroep MAX wil met een tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem. Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten om niet bij de pakken neer te blijven zitten. Onder het motto ‘wie niet waagt, die niet wint’ gaat een aantal eenzame mensen proberen dat gevoel kwijt te laten raken. Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk1) op te bouwen. Eenzaamheid overkomt je en kan langzaam je leven insluipen. In de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.
noot 1 Sociaal netwerk: een verzamelnaam voor een netwerk van betekenisvolle figuren (familie, vrienden en kennissen) dat functioneert als ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en welbehagen en dat van de personen in het netwerk.
bron: www.50plusnet.nl van 27 november 2015
GT-1127-a-b
Tekst 2
Donderdag 27 september start de Week tegen Eenzaamheid
Eenzaamheid De Week tegen Eenzaamheid is een initiatief van Coalitie Erbij. Coalitie Erbij is hét landelijke samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het verminderen van eenzaamheid onder ouderen.
Meer dan een miljoen Nederlanders voelen zich sterk eenzaam. Mensen die last hebben van eenzaamheid, ervaren een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of hebben minder sociale relaties dan ze wensen. Eenzaamheid brengt gezondheidsrisico’s met zich mee en kan leiden tot minder meedoen in de samenleving.
Activiteiten Tijdens de jaarlijkse Week tegen Eenzaamheid zijn er door het hele land meer dan vijfhonderd activiteiten. Mensen met een klein sociaal netwerk kunnen er nieuwe contacten opdoen en bestaande contacten versterken.
Aandacht groeit Coalitie Erbij heeft in de afgelopen tien jaar de aandacht voor eenzaamheid onder ouderen enorm zien groeien. Arie Ouwerkerk, directeur van Coalitie Erbij: “De strijd tegen eenzaamheid verbreedt zich. Steeds meer gemeenten, organisaties en bedrijven zetten zich in. Dat is belangrijk, je moet het samen doen.”
Dit jaar lanceerde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het nieuwe actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid waarin de eenzaamheid onder ouderen wordt aangepakt.
Opening De Week tegen Eenzaamheid wordt dit jaar geopend door koningin Máxima op het Nationaal Eenzaamheid Congres. Prof. dr. Anja Machielse (bijzonder hoogleraar Empowerment van kwetsbare ouderen aan de Universiteit voor Humanistiek) houdt de Nationale Eenzaamheid Lezing.
Coalitie Erbij Kernleden van Coalitie Erbij zijn Humanitas, KPN Mooiste Contact Fonds, Leger des Heils, Nationaal Ouderenfonds, Nationale Vereniging de Zonnebloem, Resto VanHarte, Sensoor en Sociaal Werk Nederland.
naar: www.samentegeneenzaamheid.nl van 27 september 2018
GT-1127-a-b
Tekst 3
Vroeger was alles beter
Vroeger was het niet echt beter, maar zo voelde het in ieder geval wel. Het is natuurlijk wel zo dat ouderen uit een andere periode komen. Wellicht een periode met minder luxe maar wel met meer hulp van buitenaf. De sociale gemeenschap was veel hechter. De deur stond altijd open en mensen in de buurt konden bij elkaar terecht voor hulp.
De huidige maatschappij is veel individualistischer, de techniek ontwikkelt zich snel, vernieuwingen volgen elkaar in hoog tempo op en veel bedrijven zijn alleen nog maar via internet te bereiken. Voor ouderen gaat dit soms te snel en hierdoor kun je je in deze ‘nieuwe’ wereld eenzaam voelen.
naar: www.vitaaloudworden.nl van 9 juli 2018
GT-1127-a-b
Tekst 4
Gemeenten storten zich op de eenzame burger
Is de aanpak van eenzaamheid wel een taak van de overheid? Arie Ouwerkerk van Coalitie Erbij glimlacht en zegt: “De gemeenteambtenaar hoeft niet op de koffie te gaan, maar het is wel degelijk een taak van de overheid. De gemeente moet weten of de eenzaamheid het gevolg is van andere problemen, zoals armoede of een overbelaste mantelzorger. Daaraan kun je als gemeente of welzijnsinstelling wat doen.”
Marijke Andeweg houdt zich in Amsterdam in opdracht van de gemeenteraad met eenzaamheid bezig.
Andeweg: “Gemeenten trekken geld uit om het welzijn van burgers te bevorderen. Bovendien hebben we in Amsterdam een traditie om te zorgen voor onze burgers. We hebben al veel vaker een maatschappelijk probleem opgepakt. We blijven niet aan de kant staan. Een werkende effectieve aanpak kan ook alleen maar tot stand komen als je er de tijd en ruimte voor neemt, door in te zetten op preventie en al doende te leren.”
Dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Eenzaamheid is een moeilijk thema. “Door het taboe op eenzaamheid is het erg moeilijk om mensen in beweging te krijgen. In onze samenleving wordt eenzaamheid toch gezien als een persoonlijk falen”, stelt Arie Ouwerkerk. De definitie van alleen en eenzaam is voor iedereen anders. Ouwerkerk wijst op het onderzoek van socioloog Jenny Gierveld waaruit blijkt dat ouderen in het hoge noorden van Finland, die maar twee keer per jaar familie en kleinkinderen zien, minder eenzaam zijn dan ouderen in Toscane, Italië. “Dat heeft alles te maken met verwachtingen”, zegt hij.
naar: www.divosa.nl van 14 december 2017
GT-1127-a-b
Tekst 5
Oma’s Soep, nu in Amsterdam, Den Haag en Groningen!
Eenzaamheid kan ernstige gevolgen hebben voor de mentale en fysieke gezondheid van ouderen. Door zelf actief te blijven en vrijwilligerswerk te doen, verminderen eenzaamheid en de kans op een sociaal isolement. Om eenzaamheid onder ouderen in Amsterdam, Den Haag en Groningen te verminderen is Oma’s Soep gestart.
Oma’s Soep heeft als voornaamste doel om voor thuiswonende ouderen terugkerende sociale-contactmomenten te organiseren in buurthuizen in Amsterdam, Den Haag en Groningen en omgeving.
Met Oma’s Soep ontmoeten ouderen zowel nieuwe mensen van hun eigen leeftijd als enthousiaste jonge vrijwilligers. Er wordt soep gemaakt omdat dit een gave en passie is waarover juist relatief veel ouderen beschikken.
Oma’s Soep is onze naam, maar natuurlijk zijn ook opa’s en ouderen zonder ervaring met het maken van soep van harte welkom! Inmiddels doen er wekelijks al meer dan 100 oma’s én opa’s van 65 tot 91 jaar mee in 6 buurthuizen in Amsterdam en 2 buurthuizen in Den Haag en Groningen. Oma’s Soep is leuk en gezellig voor ouderen en iedereen is van harte welkom om mee te doen.
naar: www.omassoep.nl van februari 2019
GT-1127-a-b grafiek 1
Eenzaamheid naar leeftijd
bron: www.volksgezondheidenzorg.info van 2016
GT-1127-a-b 7/7 lees verdereinde ►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Het initiatief past bij de christendemocratische stroming, want dit past bij het volgende uitgangspunt (een van de volgende): (1p)
- bijbelse waarden, zoals naastenliefde.
- een gespreide verantwoordelijkheid bij de inrichting van de samenleving.
- verantwoordelijkheid geven aan maatschappelijke organisaties.
- Het initiatief past bij de sociaaldemocratische stroming, want dit past bij het volgende uitgangspunt (een van de volgende): (1p)
- het opkomen voor de zwakken in de samenleving.
- het scheppen van sociale voorzieningen.
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Maatschappijkunde 2021, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2021/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-1127-a-21-2-o
Andere examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1 (op examenblad.nl)
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 2?
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 2 telt 41 vragen. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (17), rechtsstaat (8) en criminaliteit (8).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2021/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-1127-a-21-2-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.
Hoe oefen ik met het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.