Eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Politiek en beleid, Criminaliteit en rechtsstaat, Maatschappelijke analyse: ramptoerisme.
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 2 telt 42 vragen. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (14), criminaliteit (11) en rechtsstaat (8). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Parlementaire democratie | 1-9, 11-13, 18, 42 | 14 |
| Criminaliteit | 16-17, 19-24, 26-28 | 11 |
| Rechtsstaat | 10, 15, 25, 29-31, 34, 36 | 8 |
| Media | 32-33, 35, 37-41 | 8 |
| Verzorgingsstaat | 14 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over rechtsstaat (19% van de vragen, gemiddeld 11%) en media (19% van de vragen, gemiddeld 12%). Minder over criminaliteit (26% van de vragen, gemiddeld 34%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Politiek en beleid
tekst 1
Komt er een fietspadverbod voor scooters?
Het lot van fietsers en scooterrijders ligt donderdag in handen van de Tweede Kamer. Dan wordt waarschijnlijk de maatregel aangenomen om scooters naar de rijbaan te verplaatsen. Er komt dan ook een helmplicht. Actiegroep Geef het Fietspad Terug! heeft er vertrouwen in dat het nu echt gaat gebeuren. Stichting Scooterbelang verwacht juist dat de scooter gewoon op het fietspad blijft. Beide belangengroepen proberen de dagen voor het debat de Kamerleden van hun standpunt te overtuigen.
De vrijwilligers van Geef het Fietspad Terug! roepen fietsers op de politici te e-mailen waarom scooters van het fietspad geweerd moeten worden. De actie wordt ondersteund door de Fietsersbond, die volgens een woordvoerder wel bezorgd is. “Het is de vraag of er een meerderheid voor de wet is. De Kamerleden worden beïnvloed door de lobby van de scooterindustrie. Die zegt dat het gevaarlijk is voor scooters op de rijbaan, maar het gevaar op het fietspad wordt gewoon weggepoetst.”
naar: www.at5.nl van 11 december 2017
Lees tekst 1.
Vraag 1 1 punt
Politieke besluitvorming verloopt in een aantal fasen. Fase 1: uiten van wensen en erkennen van wensen als politieke problemen Fase 2: vergelijken of afwegen van politieke problemen Fase 3: beslissen over problemen Fase 4: uitvoeren van besluiten Welke fase van het politieke besluitvormingsproces is in tekst 1 te herkennen en naar welke fase gaat het?
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 2 2 punten
De drie belangengroepen in tekst 1 proberen de politieke besluitvorming over scooters op de rijbaan te beïnvloeden. Dit kunnen ze doen door bij Kamerleden te gaan lobbyen. Noem twee andere manieren waarop de belangengroepen invloed op de politieke besluitvorming kunnen uitoefenen.
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Bekijk het antwoord
Opmerking Bij twee voorbeelden van een openlijke actie 1 scorepunt toekennen.
tekst 2
Minister onder vuur
De minister van Buitenlandse Zaken moet zich in de Tweede Kamer verantwoorden. Met een verzinsel over aanwezigheid in het buitenhuis van de Russische president heeft de minister zichzelf in de nesten gewerkt. Een groot deel van de oppositie vindt hem nu niet meer geloofwaardig als minister. Vandaag moet hij zichzelf verdedigen in een debat over de kwestie.
naar: www.telegraaf.nl van 13 februari 2018
Vraag 3 1 punt
Over welke taak van het parlement gaat tekst 2?
Tekst 2
Voorbijgangster (52) legt uit waarom ze een ongeluk filmde
Of ze bang is voor negatieve reacties? Welnee, het filmen van heftige ongelukken ‘hoort nu eenmaal bij deze tijd’. De voorbijgangster was een van de vele mensen die de nasleep van het ongeval op beeld vastlegde. Om automobilisten te waarschuwen voor een verkeerschaos, maar ook om zoveel mogelijk aandacht te krijgen op sociale media. “Ik vind het stiekem ook wel leuk als grote en belangrijke kanalen mijn berichten retweeten.” Zij benadrukt niemand te willen kwetsen en zegt er altijd goed op te letten of er geen schokkende details op haar filmpjes te zien zijn. Waarom ze het nodig vindt haar verhaal te vertellen? “Ik begrijp de reacties, maar ik vind ook dat we met z’n allen vrij krampachtig doen over dit soort dingen. Zelf snap ik best dat zoveel mensen het gefilmd hebben. Het is iets heftigs, iets ernstigs, de mensen hebben het recht om te weten wat er in hun wereld gebeurt.”
De politie is woedend over het gedrag van de filmers en roept hen op eens goed na te denken waar ze mee bezig zijn. De voorbijgangster, een fanatieke Twitteraar, voelt zich niet persoonlijk aangesproken.
naar: www.ad.nl van 8 augustus 2018
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 3
Wetsvoorstel: lagere straf beledigen koning
Beledigen van de koning blijft strafbaar, maar wordt, als het aan de Kamer ligt, minder zwaar bestraft. Dat bleek tijdens een debat over een wetsvoorstel van D66-Kamerlid Kees Verhoeven.
naar: www.nrc.nl van 5 april 2018
Vraag 4 1 punt
Leden van de Tweede Kamer beschikken over verschillende rechten. Van welk recht maakt D66-Kamerlid Kees Verhoeven in tekst 3 gebruik? van het recht van
Tekst 3
Ahmed Aarad: ramptoerisme live vanaf de bank
Je zult mij niet zien schrijven over aanslagen op het moment dat er iets gebeurt. Geen foto’s, geen filmpjes of livestreams. Nooit niet. Ik weiger mee te werken om het lijden van mensen in beeld te brengen voor de clicks die het oplevert.
Veel onlinemedia-bedrijven tuimelen over elkaar heen om de beelden op hun websites, het liefst live, te plempen1). Ze zitten 24/7 klaar om bij het minste of geringste direct in te springen en beelden te tonen. Waarom? Omdat juist dit lijden heel snel heel veel knaken2) oplevert.
Dat wij massaal en met z’n allen op deze beelden klikken, zegt ook iets over jou en mij en onze maatschappij. We kennen haast geen morele grenzen meer. We slikken alles massaal zonder enige kritiek of vraag waar dit eigenlijk goed voor is. Normen en waarden zijn zaken waar we over praten, maar die we vrijwel nooit toepassen. Zeker niet als je naar een filmpje kunt kijken dat jou weer even van entertainment voorziet.
noot 1 met plempen wordt hier het plaatsen van beelden op internet bedoeld noot 2 met knaken wordt geld bedoeld
naar: www.saltmines.nl van 17 augustus 2017
afbeelding
STELLING VAN DE DAG ongelukken filmen smakeloos 97% eens 6693 DEELNEMERS Passerende automobilisten die aan het filmen waren, krijgen een bekeuring. Denkt u dat boetes werken? ja 46% nee 43% weet niet 11%
1% weet niet/ geen mening 2% oneens
naar: www.telegraaf.nl van 7 augustus 2018
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 5 2 punten
De koning is het staatshoofd in een monarchie. Deze staatsvorm verschilt van een republiek. Hieronder volgen vier uitspraken over de Nederlandse monarchie en over een republiek als staatsvorm.
1 In de Nederlandse monarchie is de koning onderdeel van de regering.
2 In Nederland wordt de koning gekozen door de burgers.
3 In Nederland is de koning verantwoordelijk voor het beleid dat door de ministers wordt uitgevoerd.
4 In een republiek wordt het staatshoofd gekozen door de burgers. Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. uitspraak 1 = … uitspraak 2 = … uitspraak 3 = … uitspraak 4 = …
Tekst 3
Ahmed Aarad: ramptoerisme live vanaf de bank
Je zult mij niet zien schrijven over aanslagen op het moment dat er iets gebeurt. Geen foto’s, geen filmpjes of livestreams. Nooit niet. Ik weiger mee te werken om het lijden van mensen in beeld te brengen voor de clicks die het oplevert.
Veel onlinemedia-bedrijven tuimelen over elkaar heen om de beelden op hun websites, het liefst live, te plempen1). Ze zitten 24/7 klaar om bij het minste of geringste direct in te springen en beelden te tonen. Waarom? Omdat juist dit lijden heel snel heel veel knaken2) oplevert.
Dat wij massaal en met z’n allen op deze beelden klikken, zegt ook iets over jou en mij en onze maatschappij. We kennen haast geen morele grenzen meer. We slikken alles massaal zonder enige kritiek of vraag waar dit eigenlijk goed voor is. Normen en waarden zijn zaken waar we over praten, maar die we vrijwel nooit toepassen. Zeker niet als je naar een filmpje kunt kijken dat jou weer even van entertainment voorziet.
noot 1 met plempen wordt hier het plaatsen van beelden op internet bedoeld noot 2 met knaken wordt geld bedoeld
naar: www.saltmines.nl van 17 augustus 2017
afbeelding
STELLING VAN DE DAG ongelukken filmen smakeloos 97% eens 6693 DEELNEMERS Passerende automobilisten die aan het filmen waren, krijgen een bekeuring. Denkt u dat boetes werken? ja 46% nee 43% weet niet 11%
1% weet niet/ geen mening 2% oneens
naar: www.telegraaf.nl van 7 augustus 2018
Bekijk het antwoord
- uitspraak 1 = juist uitspraak 2 = onjuist uitspraak 3 = onjuist uitspraak 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Vraag 6 2 punten
In een vmbo 4-klas wordt het referendum behandeld. Aan het einde van de les vraagt de docent aan Naomi of zij voor of tegen het houden van een referendum is. Naomi zegt dat zij voor het houden van een referendum is, want kiezers hebben dan direct invloed op het politieke proces. Noem twee andere argumenten voor het houden van een referendum.
Tekst 3
Ahmed Aarad: ramptoerisme live vanaf de bank
Je zult mij niet zien schrijven over aanslagen op het moment dat er iets gebeurt. Geen foto’s, geen filmpjes of livestreams. Nooit niet. Ik weiger mee te werken om het lijden van mensen in beeld te brengen voor de clicks die het oplevert.
Veel onlinemedia-bedrijven tuimelen over elkaar heen om de beelden op hun websites, het liefst live, te plempen1). Ze zitten 24/7 klaar om bij het minste of geringste direct in te springen en beelden te tonen. Waarom? Omdat juist dit lijden heel snel heel veel knaken2) oplevert.
Dat wij massaal en met z’n allen op deze beelden klikken, zegt ook iets over jou en mij en onze maatschappij. We kennen haast geen morele grenzen meer. We slikken alles massaal zonder enige kritiek of vraag waar dit eigenlijk goed voor is. Normen en waarden zijn zaken waar we over praten, maar die we vrijwel nooit toepassen. Zeker niet als je naar een filmpje kunt kijken dat jou weer even van entertainment voorziet.
noot 1 met plempen wordt hier het plaatsen van beelden op internet bedoeld noot 2 met knaken wordt geld bedoeld
naar: www.saltmines.nl van 17 augustus 2017
afbeelding
STELLING VAN DE DAG ongelukken filmen smakeloos 97% eens 6693 DEELNEMERS Passerende automobilisten die aan het filmen waren, krijgen een bekeuring. Denkt u dat boetes werken? ja 46% nee 43% weet niet 11%
1% weet niet/ geen mening 2% oneens
naar: www.telegraaf.nl van 7 augustus 2018
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van juiste antwoorden (twee van de volgende): − Door een referendum kan vanuit burgers de belangstelling voor politieke besluitvormingsprocessen / een bepaald vraagstuk toenemen. − Door een referendum ontstaat een groter draagvlak voor een politiek besluit. − Een referendum kan de kloof tussen kiezers en politici verkleinen. / Door de burger daadwerkelijk invloed te geven, zal het vertrouwen van de burgers in de politiek toenemen. − Maatschappelijke groeperingen of burgers die in het parlement/gemeenteraad een minderheid hebben, kunnen door een referendum een meerderheid van de burgers achter hun standpunt krijgen. per juist antwoord (1) (2)
tekst 4
De grondleggers van de EU
Een aantal politieke leiders gaven in 1957 de aanzet tot het ontstaan van de Europese Unie zoals we die nu kennen. Zonder hun energie en motivatie zouden we nu niet in de stabiele omstandigheden leven die we zo vanzelfsprekend vinden. Deze politieke leiders wilden dezelfde doelen bereiken.
naar: europa.eu van november 2018
Lees tekst 4.
Vraag 7 1 punt
Hieronder volgen vijf doelen:
1 invoeren van eenzelfde munt
2 verbeteren van de mensenrechten
3 verbeteren van de veiligheid
4 verbeteren van het milieu
5 verhogen van de welvaart Wat zijn de twee oorspronkelijke doelen van de Europese Unie die de leiders wilden bereiken? Schrijf de juiste twee nummers op.
Tekst 4
Rode Kruis: stop met filmen van ongelukken, ga liever helpen
Het moet afgelopen zijn met het filmen van gewonden na een ongeluk, zegt het Rode Kruis. De hulporganisatie stelt dat 90 procent van de Nederlanders het onacceptabel vindt en begint vandaag een campagne op sociale media.
“Het filmen van heftige situaties met een telefoon lijkt soms wel een soort reflex geworden”, zegt Nico Zuurmond van het Rode Kruis. “Je kunt de tijd die je gebruikt om te filmen ook benutten om 112 te bellen en eerste hulp te verlenen. Want juist dat is in die eerste minuten na een ongeluk van levensbelang.” Vrijdag kregen 45 automobilisten een bekeuring toen ze een ongeluk op de A58 filmden of fotografeerden. Eerder die week filmden omstanders door een ruit van een restaurant hoe een man werd gereanimeerd. Tot woede van een agent, die er een blog op Facebook over schreef.
“Het gebeurt vrijwel continu, overal waar we komen”, zei de Nederlandse Politiebond zaterdag als reactie op deze gebeurtenissen. “Er lijkt geen grens te zijn”, voegde politievakbond ACP eraan toe. Agenten zeggen machteloos te staan tegen filmende omstanders: filmen op de openbare weg is niet verboden, het bedienen van een smartphone tijdens het rijden wel.
naar: www.nos.nl van 6 november 2018
►►► ν
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen bij twee juiste antwoorden het scorepunt toekennen.
tekst 5
Kroatië aangeklaagd vanwege stortplaats
Kroatië heeft het milieu én de bewoners van de plaats Donje Biljane niet genoeg beschermd tegen industrieel afval. Dat vindt … (1) …, dat heeft besloten het land bij … (2) … aan te klagen.
naar: afvalonline.nl van 8 maart 2018
Lees tekst 5.
Vraag 8 2 punten
Binnen de Europese Unie zijn er verschillende bestuursorganen. a de Europese Commissie b de Europese Raad c de Raad van de Europese Unie d het Europees Hof van Justitie e het Europees Parlement Welke bestuursorganen moeten er op de puntjes bij (1) en (2) in tekst 5 worden ingevuld? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. bestuursorgaan (1) = … bestuursorgaan (2) = …
Tekst 4
Rode Kruis: stop met filmen van ongelukken, ga liever helpen
Het moet afgelopen zijn met het filmen van gewonden na een ongeluk, zegt het Rode Kruis. De hulporganisatie stelt dat 90 procent van de Nederlanders het onacceptabel vindt en begint vandaag een campagne op sociale media.
“Het filmen van heftige situaties met een telefoon lijkt soms wel een soort reflex geworden”, zegt Nico Zuurmond van het Rode Kruis. “Je kunt de tijd die je gebruikt om te filmen ook benutten om 112 te bellen en eerste hulp te verlenen. Want juist dat is in die eerste minuten na een ongeluk van levensbelang.” Vrijdag kregen 45 automobilisten een bekeuring toen ze een ongeluk op de A58 filmden of fotografeerden. Eerder die week filmden omstanders door een ruit van een restaurant hoe een man werd gereanimeerd. Tot woede van een agent, die er een blog op Facebook over schreef.
“Het gebeurt vrijwel continu, overal waar we komen”, zei de Nederlandse Politiebond zaterdag als reactie op deze gebeurtenissen. “Er lijkt geen grens te zijn”, voegde politievakbond ACP eraan toe. Agenten zeggen machteloos te staan tegen filmende omstanders: filmen op de openbare weg is niet verboden, het bedienen van een smartphone tijdens het rijden wel.
naar: www.nos.nl van 6 november 2018
►►► ν
Bekijk het antwoord
- bestuursorgaan (1) = de Europese Commissie (a) (1)
- bestuursorgaan (2) = het Europees Hof van Justitie (d) (1)
[grafiek 1: zie het originele examen] Aandeel vrouwelijke wethouders per partij in 305 gemeenten, in procent
GroenLinks
PvdA
D66
VVD
CDA
Lokale partijen
CU
SP
CU/SGP
SGP
0 10 20 30 40 50 landelijk 2018: 27% 2014: 21%
bron: www.nrc.nl van 15 juni 2018
Vraag 9 2 punten
NRC Handelsblad heeft in 2018 onderzocht hoeveel mannelijke wethouders en hoeveel vrouwelijke wethouders er zijn per politieke partij. Hieronder volgen vier uitspraken naar aanleiding van grafiek 1.
1 Bij de PvdA is meer dan de helft van de wethouders een vrouw.
2 Van een ecologische partij is bijna de helft van de wethouders een vrouw.
3 Het CDA heeft ongeveer 75% mannelijke wethouders.
4 In 2018 was het totaalpercentage vrouwelijke wethouders hoger dan in 2014. Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. uitspraak 1 = … uitspraak 2 = … uitspraak 3 = … uitspraak 4 = …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- uitspraak 1 = onjuist uitspraak 2 = juist uitspraak 3 = juist uitspraak 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
tekst 6
“Polen lijkt een dictatuur te worden”
De Sejm, de Tweede Kamer van het Poolse parlement, debatteerde over een wetsvoorstel om alle leden van het Hooggerechtshof te vervangen. Het parlement besliste dat het zelf voortaan rechters zal selecteren. “Het gaat hier op een dictatuur lijken”, zegt rechter Monika Frackowiak. Polen zal niet lang meer een rechtsstaat blijven, zo waarschuwt ze.
naar: NRC Handelsblad van 18 juli 2017
Lees tekst 6.
Vraag 10 1 punt
Waarom gaat Polen op een dictatuur lijken volgens rechter Monika Frackowiak?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
cartoon 1
bron: www.tomjanssen.net van september 2017
Vraag 11 1 punt
Het regeerakkoord van kabinet-Rutte III was volgens de cartoonist zeer uitgebreid. Waarom is een uitgebreid regeerakkoord volgens sommige critici een knelpunt in het functioneren van het politieke besluitvormingsproces?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
[tabel 1: zie het originele examen]
landelijk gemeentelijk … (1) … bestuur bestuur volksvertegenwoordiging parlement gemeenteraad … (2) …
dagelijks bestuur het college van … (3) … Gedeputeerde … (4) … Staten
Vraag 12 2 punten
In de tabel staan de drie bestuurlijke niveaus in Nederland. Een aantal begrippen ontbreekt. Geef voor de lege plekken 1, 2, 3 en 4 de juiste begrippen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. (1) = … (2) = … (3) = … (4) = …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Bij 3 ook goed rekenen: ‘kabinet’.
[afbeelding 2: zie het originele examen]
Rob Jetten (links) en Klaas Dijkhoff (rechts) zijn in 2018 fractievoorzitter in de Tweede Kamer van een liberale partij.
bron: www.ad.nl van 10 oktober 2018 en www.wikipedia.nl
Vraag 13 1 punt
Welke twee politieke partijen zijn dat?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
tekst 7
Kabinet zoekt steun voor pensioenakkoord
Het kabinet zoekt samenwerking met de oppositie in de Tweede Kamer. De minister van Sociale Zaken hoopt op steun van GroenLinks, SP en PvdA voor de hervorming van het pensioenstelsel. De drie partijen hebben afgesproken dat zij alleen gezamenlijk onderhandelen en zich niet uit elkaar laten spelen. GroenLinks, PvdA en SP willen ook eerder stoppen met werken mogelijk maken voor mensen in zware beroepen.
naar: www.volkskrant.nl van 30 oktober 2018
Vraag 14 2 punten
De drie partijen uit tekst 7 behoren tot dezelfde politieke stroming en hebben als uitgangspunt dat ze willen opkomen voor de zwakkeren in de samenleving. Ook willen ze opkomen voor mensen in zware beroepen. Tot welke politieke stroming behoren de drie politieke partijen uit tekst 7? Noem een ander uitgangspunt van deze politieke stroming. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De drie partijen behoren tot de … stroming en een ander uitgangspunt is ….
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- en een ander uitgangspunt is (een van de volgende): (1p)
- dat zij een relatief grote rol van de overheid willen (om nadelen van de vrijemarkteconomie te verminderen)
- internationale solidariteit
- het verkleinen van de ongelijkheid
- het verkleinen van verschillen in inkomen
- het streven naar gelijkheid
Criminaliteit en rechtsstaat
tekst 8
Schoolregels
Om de dagelijkse gang van zaken goed te laten verlopen in de school is het belangrijk dat er regels zijn die door iedereen worden nageleefd. Voorbeelden van een aantal schoolregels:
- van elkaars spullen afblijven
- geen grof taalgebruik
- geen rommel maken
naar: www.munnikkenheidecollege.nl van april 2018
Vraag 15 1 punt
In tekst 8 staan verschillende schoolregels die op de website van een school te vinden zijn. Wat zijn deze schoolregels?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
tekst 9
Verdachte uit rechtszaal verwijderd
Een verdachte is op last van de rechter verwijderd uit de rechtszaal, omdat hij tijdens het aanhoren van de strafeis de … herhaaldelijk onderbrak.
naar: www.nu.nl van 18 januari 2018
Vraag 16 1 punt
Wat moet er op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
tekst 10
‘Roekeloos’ rijgedrag is te verwarrend
De term ‘roekeloosheid’ die in rechtszaken wordt gebruikt bij de zwaarste verkeersdelicten, moet uit de Wegenverkeerswet worden geschrapt. De Raad voor de rechtspraak geeft dit als advies aan de minister van Justitie en Veiligheid, die een wetsvoorstel voor zwaardere straffen voor verkeersdelicten voorbereidt.
In juridisch opzicht betekent roekeloosheid in het verkeer iets heel anders dan in het dagelijkse taalgebruik. Dat verschil leidt bij de slachtoffers en betrokkenen tot onbegrip over de hoogte van de straffen, zegt de Raad. Gedrag dat op mensen al snel overkomt als roekeloos, is dat in een rechtszaak vaak niet, schrijft de Raad.
De rechter komt in verkeerszaken alleen in uitzonderlijke, zware gevallen tot het oordeel ‘roekeloosheid’ vanwege de manier waarop de term in de wet is omschreven. Een ‘roekeloze rijder’ moet zich buitengewoon onvoorzichtig hebben gedragen en hij moet bewust een zeer ernstig gevaar hebben veroorzaakt. In het dagelijks taalgebruik betekent ‘roekeloos’ onverantwoordelijk.
Op dit moment is het vaak lastig voor slachtoffers en betrokkenen van verkeersongevallen om te begrijpen hoe een rechter tot de uitspraak komt. Zeker als er dodelijke slachtoffers zijn, is het moeilijk te accepteren dat de veroorzaker van een ongeval soms relatief licht gestraft wordt. Om een einde te maken aan de onduidelijkheid, is het beter om deze term helemaal uit de wet te halen, stelt de Raad.
naar: www.metronieuws.nl van 29 mei 2018
Lees tekst 10.
Vraag 17 1 punt
Een van de redenen om de term ‘roekeloosheid’ uit de wet te halen is omdat sommige mensen vinden dat er nu te laag gestraft wordt. De minister van Justitie en Veiligheid werkt aan een wetsvoorstel om verkeersdelicten zwaarder te kunnen straffen. Noem een doel van straffen waarmee de minister de slachtoffers en betrokkenen tegemoet wil komen?
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist antwoord (een van de volgende): − vanwege genoegdoening − vanwege afschrikking − vanwege wraak/vergelding − vanwege beveiliging van de maatschappij en burgers − ter voorkoming van eigenrichting (1)
Zie tekst 10.
Vraag 18 1 punt
Welke macht neemt het uiteindelijke besluit of de term ‘roekeloosheid’ wordt geschrapt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
tekst 11
Tieners van de weg gehaald
Twee tieners van veertien en vijftien jaar, die er vandoor waren gegaan met een auto, zijn van de weg gehaald. Agenten merkten de twee jongens op toen ze op een verkeersplein stilstonden. Toen de agenten ernaartoe reden, gingen de jongens er vandoor. De twee jongens werden uiteindelijk door de politie staande gehouden. Ze zijn meegenomen naar het politiebureau, waar de ouders de jongens konden ophalen.
naar: www.telegraaf.nl van 26 december 2017
Vraag 19 1 punt
Welke taak van de politie herken je in tekst 11?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 20 1 punt
In tekst 11 is te lezen dat de ouders de jongens konden ophalen. Het is mogelijk om de jongens nog aan te pakken vanwege hun gedrag. Welke mogelijkheid heeft de politie om de jongens uit tekst 11 aan te pakken? De politie kan
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
tekst 12
Handsfree mag ook niet
Een automobilist had een boete van 230 euro gekregen, omdat hij een mobieltje bediende. Zijn telefoon zat in een handsfreehouder. Hij stapte naar de kantonrechter. Die oordeelde dat aanraken gelijk staat aan het vasthouden van een telefoon, wat verboden is.
naar: www.metronieuws.nl van 7 maart 2018
Vraag 21 1 punt
Leg met behulp van een gegeven uit tekst 12 uit of het bedienen van een mobiele telefoon tijdens het autorijden een misdrijf of een overtreding is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het is een …, want …
Bekijk het antwoord
Opmerkingen
- Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van een juist antwoord met juiste uitleg.
- Een antwoord als ‘Er wordt een boete gegeven.’ niet goed rekenen.
- Een antwoord als ‘In de tekst staat een lichte schending van de wet beschreven.’ niet goed rekenen.
tekst 13
Jarenlange celstraffen voor woningoverval en bedreiging
Twee mannen zijn door de rechtbank veroordeeld tot drie en vierenhalf jaar cel voor een woningoverval. Ze bedreigden de bewoner en stalen
8200 euro, een aantal gouden munten en een iPhone.
Het Openbaar Ministerie eiste een celstraf van vijfenhalf jaar tegen beide verdachten. De veroordeelden moeten het slachtoffer ieder ook 750 euro smartengeld betalen van de rechtbank. Het slachtoffer heeft nog steeds nachtmerries.
naar: www.omroepwest.nl van 16 februari 2016
Vraag 22 2 punten
Criminaliteit heeft twee soorten gevolgen: materiële en immateriële. In tekst 13 zijn beide gevolgen te herkennen. Geef per gevolg een voorbeeld uit tekst 13. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een materieel gevolg: … Een immaterieel gevolg: …
Bekijk het antwoord
- Een materieel gevolg: criminaliteit berokkent schade aan burgers, want de overvallers hebben bezittingen van de bewoner / slachtoffer gestolen (1)
- Een immaterieel gevolg: gevoelens van angst, want het slachtoffer heeft nog steeds nachtmerries (1)
tekst 14
“Wees voorbereid op criminaliteit”
In een supermarkt in Den Haag doet de minister van Veiligheid en Justitie een oproep aan alle winkelmedewerkers in Nederland om zich goed voor te bereiden op criminaliteit, om zo agressie en geweld op de winkelvloer te verminderen.
Via een gratis lespakket leren winkelmedewerkers hoe zij agressie en geweld kunnen voorkomen. En als het toch zover komt, hoe zij daar het beste mee kunnen omgaan.
naar: www.rijksoverheid.nl van 4 oktober 2017
Lees tekst 14.
Vraag 23 1 punt
Er zijn verschillende soorten overheidsbeleid in Nederland ten aanzien van criminaliteit. Welk soort beleid is te herkennen in de tekst?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
tekst 15
Informatie bij het kopen van producten op Marktplaats
Hoe voorkom ik dat ik me schuldig maak aan het kopen van gestolen producten? Marktplaats wordt soms gebruikt om gestolen producten (door) te verkopen, vaak voor (onrealistisch) lage prijzen. Het is niet toegestaan om gestolen producten te (ver)kopen via Marktplaats.
Voorkom dat je je hier aan schuldig maakt.
1 Vraag naar het serienummer van het product.
2 Controleer aan de hand van het serienummer of het product als gestolen geregistreerd staat bij de politie.
naar: www.marktplaats.nl van november 2018
Vraag 24 1 punt
Over welke vorm van criminaliteit gaat de informatie in tekst 15?
Bekijk het antwoord
Opmerking Ook goed rekenen: ‘vermogenscriminaliteit’.
tekst 16
Wetsvoorstel Computercriminaliteit naar Eerste Kamer
De minister van Justitie en Veiligheid heeft het wetsvoorstel Computercriminaliteit bij de Eerste Kamer ingediend. Het wetsvoorstel geeft politie en justitie de bevoegdheid om onopgemerkt de systemen van verdachten binnen te dringen, zoals een smartphone of computer. Vervolgens mag de politie op deze systemen gegevens ontoegankelijk maken of kopiëren, maar ook communicatie aftappen of observeren. Voordat de politie systemen mag hacken, moet er eerst toestemming van de rechter-commissaris zijn op verzoek van de officier van justitie.
naar: www.security.nl van 7 mei 2018
Lees tekst 16.
Vraag 25 2 punten
In een rechtsstaat heeft de overheid twee taken: rechtshandhaving en rechtsbescherming. In tekst 16 is de taak rechtsbescherming te herkennen. Leg uit wat rechtsbescherming is en geef een voorbeeld daarvan uit tekst 16. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Rechtsbescherming is … en een voorbeeld uit tekst 16 is …
Bekijk het antwoord
Opmerking Andere voorbeelden uit tekst 16 zijn onjuist.
Vraag 26 2 punten
Om criminaliteit te verklaren wordt onderscheid gemaakt tussen
- individueel crimineel gedrag en
- criminaliteit als een maatschappelijk verschijnsel. Hieronder volgen vier mogelijke oorzaken van criminaliteit:
1 het hebben van gedragsproblemen in het gezin en op school
2 een veranderend norm- en waardebesef door ontzuiling
3 een lage pakkans
4 sociale ongelijkheid tussen groepen Geef per oorzaak aan of die past bij individueel crimineel gedrag of bij criminaliteit als een maatschappelijk verschijnsel. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. oorzaak 1 = … oorzaak 2 = … oorzaak 3 = … oorzaak 4 = …
Bekijk het antwoord
- oorzaak 1 = individueel crimineel gedrag oorzaak 2 = criminaliteit als een maatschappelijk verschijnsel oorzaak 3 = criminaliteit als een maatschappelijk verschijnsel oorzaak 4 = criminaliteit als een maatschappelijk verschijnsel indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
tekst 17
Gevangenisstraffen geëist voor apothekers
De eigenaren van de Verenigde Apotheken Limburg hebben een gevangenisstraf van 30 maanden, waarvan zes maanden voorwaardelijk, tegen zich horen eisen. Daarnaast werd er geëist dat de eigenaren een boete van 800.000 euro moeten betalen. De eigenaren worden er van verdacht dat ze jarenlang en stelselmatig opzettelijk onjuiste medicijnen hebben gedeclareerd bij zorgverzekeraars. Op die manier zouden ze zorgverzekeraars voor meer dan 17 miljoen euro hebben opgelicht, zegt het Openbaar Ministerie (OM).
naar: www.1limburg.nl van 27 maart 2018
Lees tekst 17.
Vraag 27 2 punten
Hieronder volgen zes begrippen:
1 fraude
2 internationaal georganiseerde misdaad
3 witteboordencriminaliteit
4 zware criminaliteit
5 gokactiviteiten
6 veelvoorkomende criminaliteit Welke twee begrippen passen bij tekst 17? Schrijf de juiste twee nummers op.
Bekijk het antwoord
- 1 (fraude) (1)
- 3 (witteboordencriminaliteit) (1)
Zie tekst 17.
Vraag 28 1 punt
Uit welke groep(en) sancties komen de eisen van het OM in tekst 17?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 18
Kritiek op plan voor snijden in rechtsbijstand
Mensen met een laag inkomen kunnen in de toekomst niet meer vanzelfsprekend een beroep doen op een gesubsidieerde advocaat 1) als zij bijvoorbeeld gaan scheiden, ontslagen worden of schulden hebben. Dat staat in plannen van de minister voor Rechtsbescherming. Uit de Tweede Kamer klinken kritische reacties. Ook de coalitiepartijen vinden dat de plannen te ver gaan.
noot 1 Met gesubsidieerde advocaat wordt bedoeld dat een deel van de advocaatkosten wordt betaald door de overheid.
naar: www.nos.nl van 25 september 2018
Lees tekst 18.
Vraag 29 2 punten
Volgens sommige critici zou het afschaffen van een gesubsidieerde advocaat kunnen leiden tot klassenjustitie. Wat is klassenjustitie? Leg uit dat de plannen van de minister voor Rechtsbescherming volgens critici kunnen leiden tot klassenjustitie. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Klassenjustitie houdt in … en de plannen van de minister voor Rechtsbescherming kunnen volgens critici hiertoe leiden, omdat …
Bekijk het antwoord
- Klassenjustitie houdt in dat politie, justitie en rechters mensen uit verschillende sociale klassen / etnische groepen verschillend kunnen behandelen (1)
- de plannen van de minister voor Rechtsbescherming kunnen volgens critici hiertoe leiden, omdat mensen met een laag inkomen zich minder makkelijk een advocaat kunnen veroorloven om hun belangen te verdedigen in een rechtszaak (1)
Vraag 30 2 punten
In de wet zijn de rechten van de verdachte vastgelegd, zoals het recht op hulp van een advocaat. Hieronder volgen vier uitspraken over de rechten van een verdachte.
1 Een verdachte heeft recht op een eerlijk proces voor een onafhankelijke en onpartijdige rechter.
2 Een verdachte is onschuldig totdat hij door de rechter schuldig is bevonden.
3 Een verdachte mag voor onbeperkte tijd worden vastgehouden.
4 Het is volgens de wet mogelijk om rekening te houden met bijzondere kenmerken van een verdachte. Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. uitspraak 1 = … uitspraak 2 = … uitspraak 3 = … uitspraak 4 = …
Bekijk het antwoord
- uitspraak 1 = juist uitspraak 2 = juist uitspraak 3 = onjuist uitspraak 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
tekst 19
Hoger beroep levert vaak lagere straf op
Wie in hoger beroep gaat tegen een vonnis van de rechtbank bij een misdrijf, maakt een grote kans op een mildere straf. In een op de drie gevallen pakt een gevangenisstraf, taakstraf of boete lager uit.
Verdachten en advocaten bereiden zich in hoger beroep ook gerichter voor. “Je weet precies om welke redenen een verdachte in eerste instantie is veroordeeld”, zegt de voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten. Die punten kun je in hoger beroep aanvechten door bijvoorbeeld getuigen of experts in te schakelen.’’
naar: www.ad.nl van 29 maart 2017
Lees tekst 19.
Vraag 31 1 punt
In een rechtszaak heeft een verdachte van een misdrijf het recht om tegen het vonnis van de rechtbank in hoger beroep te gaan. Waar wordt deze zaak in hoger beroep behandeld en waar kan het eventueel daarna nog naar toe?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Maatschappelijke analyse: ramptoerisme
Bij de beantwoording van de vragen 32 tot en met 42 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 4 en de afbeelding van het bronnenboekje.
Inleiding Ramptoerisme is het verschijnsel dat mensen plekken bezoeken waar een ramp plaatsvindt of heeft plaatsgevonden. Deze mensen, ook wel ramptoeristen genoemd, kunnen op verschillende manieren voor overlast zorgen. Via de sociale media delen ze soms beelden die ze ter plaatse maken, direct met anderen.
Lees tekst 1.
Vraag 32 4 punten
Ramptoerisme is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Een kenmerk is bijvoorbeeld dat veel mensen het onwenselijk vinden. Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk die in tekst 1 te herkennen zijn en leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk 1: …, want in de tekst staat … Kenmerk 2: …, want in de tekst staat …
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Twee kenmerken, bijvoorbeeld: − Kenmerk: het gaat om een probleem dat door de politiek kan worden opgelost, want in de tekst staat dat sommige Tweede Kamerleden willen dat de minister dit probleem strafrechtelijk aanpakt. − Kenmerk: het vraagstuk krijgt media-aandacht, want in de tekst staat dat de krant aandacht aan het probleem besteedt na een oproep van een moeder van een slachtoffer / er is een krantenartikel over geschreven. Ook goed rekenen: − Kenmerk: er bestaan verschillende meningen over de oplossing van het probleem, want in de tekst staat dat er een stevige strafbepaling moet komen en de politie doet een oproep in de media om niet te filmen. per juist kenmerk (1) per juiste uitleg (1) (4)
Zie tekst 1.
Vraag 33 2 punten
Een maatschappelijk vraagstuk is vanuit vier invalshoeken te bekijken. In tekst 1 zijn twee invalshoeken te herkennen: de politiek-juridische invalshoek en de veranderings- en vergelijkende invalshoek. Geef bij elk van deze invalshoeken een citaat uit tekst 1. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 citaat politiek-juridische invalshoek …
2 citaat veranderings- en vergelijkende invalshoek …
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- 1 citaat politiek-juridische invalshoek (een van de volgende): (1p)
- “Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.”
- “Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen”.
- “Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
- “Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar”.
- 2 citaat veranderings- en vergelijkende invalshoek (een van de volgende): (1p)
- “Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’.”
- “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd.”
Zie tekst 1.
Vraag 34 1 punt
In tekst 1 staat dat sommige Tweede Kamerleden willen dat de minister het mogelijk maakt om ramptoeristen strafrechtelijk aan te pakken. Wie beslist of het filmen van ernstige ongelukken en rampen strafbaar wordt gesteld?
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: E
Lees tekst 2.
Vraag 35 1 punt
In tekst 2 komt niet alleen iemand aan het woord die een ongeluk heeft gefilmd, maar ook de politie die woedend is over het gedrag van deze filmers. Bij een objectieve berichtgeving passen bepaalde criteria. Een van die criteria is het scheiden van feiten en meningen. Welk ander criterium van objectieve berichtgeving is toegepast in tekst 2?
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Tekst 2
Voorbijgangster (52) legt uit waarom ze een ongeluk filmde
Of ze bang is voor negatieve reacties? Welnee, het filmen van heftige ongelukken ‘hoort nu eenmaal bij deze tijd’. De voorbijgangster was een van de vele mensen die de nasleep van het ongeval op beeld vastlegde. Om automobilisten te waarschuwen voor een verkeerschaos, maar ook om zoveel mogelijk aandacht te krijgen op sociale media. “Ik vind het stiekem ook wel leuk als grote en belangrijke kanalen mijn berichten retweeten.” Zij benadrukt niemand te willen kwetsen en zegt er altijd goed op te letten of er geen schokkende details op haar filmpjes te zien zijn. Waarom ze het nodig vindt haar verhaal te vertellen? “Ik begrijp de reacties, maar ik vind ook dat we met z’n allen vrij krampachtig doen over dit soort dingen. Zelf snap ik best dat zoveel mensen het gefilmd hebben. Het is iets heftigs, iets ernstigs, de mensen hebben het recht om te weten wat er in hun wereld gebeurt.”
De politie is woedend over het gedrag van de filmers en roept hen op eens goed na te denken waar ze mee bezig zijn. De voorbijgangster, een fanatieke Twitteraar, voelt zich niet persoonlijk aangesproken.
naar: www.ad.nl van 8 augustus 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- (het toepassen van) hoor en wederhoor (1)
Zie tekst 2.
Vraag 36 2 punten
De overheid moet in een rechtsstaat terughoudend zijn met het verbieden van publicaties zoals filmpjes en blogs in de media. Noem twee grondrechten waarom de overheid terughoudend moet zijn bij het verbieden van publicaties.
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Tekst 2
Voorbijgangster (52) legt uit waarom ze een ongeluk filmde
Of ze bang is voor negatieve reacties? Welnee, het filmen van heftige ongelukken ‘hoort nu eenmaal bij deze tijd’. De voorbijgangster was een van de vele mensen die de nasleep van het ongeval op beeld vastlegde. Om automobilisten te waarschuwen voor een verkeerschaos, maar ook om zoveel mogelijk aandacht te krijgen op sociale media. “Ik vind het stiekem ook wel leuk als grote en belangrijke kanalen mijn berichten retweeten.” Zij benadrukt niemand te willen kwetsen en zegt er altijd goed op te letten of er geen schokkende details op haar filmpjes te zien zijn. Waarom ze het nodig vindt haar verhaal te vertellen? “Ik begrijp de reacties, maar ik vind ook dat we met z’n allen vrij krampachtig doen over dit soort dingen. Zelf snap ik best dat zoveel mensen het gefilmd hebben. Het is iets heftigs, iets ernstigs, de mensen hebben het recht om te weten wat er in hun wereld gebeurt.”
De politie is woedend over het gedrag van de filmers en roept hen op eens goed na te denken waar ze mee bezig zijn. De voorbijgangster, een fanatieke Twitteraar, voelt zich niet persoonlijk aangesproken.
naar: www.ad.nl van 8 augustus 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- persvrijheid (1)
- vrijheid van meningsuiting (1)
Lees tekst 3.
Vraag 37 4 punten
Columnist Ahmed Aarad heeft een column geschreven over ramptoerisme. Tekst 3 is een fragment uit de column. Als de media berichten over een bepaald maatschappelijk vraagstuk, dan kunnen ze verschillende functies voor personen vervullen, zoals de informatieve functie en de amusementsfunctie. Noem twee andere functies van de massamedia die tekst 3 vervult. Geef bij elke functie een uitleg. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. functie 1 is … want … functie 2 is … want …
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Tekst 2
Voorbijgangster (52) legt uit waarom ze een ongeluk filmde
Of ze bang is voor negatieve reacties? Welnee, het filmen van heftige ongelukken ‘hoort nu eenmaal bij deze tijd’. De voorbijgangster was een van de vele mensen die de nasleep van het ongeval op beeld vastlegde. Om automobilisten te waarschuwen voor een verkeerschaos, maar ook om zoveel mogelijk aandacht te krijgen op sociale media. “Ik vind het stiekem ook wel leuk als grote en belangrijke kanalen mijn berichten retweeten.” Zij benadrukt niemand te willen kwetsen en zegt er altijd goed op te letten of er geen schokkende details op haar filmpjes te zien zijn. Waarom ze het nodig vindt haar verhaal te vertellen? “Ik begrijp de reacties, maar ik vind ook dat we met z’n allen vrij krampachtig doen over dit soort dingen. Zelf snap ik best dat zoveel mensen het gefilmd hebben. Het is iets heftigs, iets ernstigs, de mensen hebben het recht om te weten wat er in hun wereld gebeurt.”
De politie is woedend over het gedrag van de filmers en roept hen op eens goed na te denken waar ze mee bezig zijn. De voorbijgangster, een fanatieke Twitteraar, voelt zich niet persoonlijk aangesproken.
naar: www.ad.nl van 8 augustus 2018
Tekst 3
Ahmed Aarad: ramptoerisme live vanaf de bank
Je zult mij niet zien schrijven over aanslagen op het moment dat er iets gebeurt. Geen foto’s, geen filmpjes of livestreams. Nooit niet. Ik weiger mee te werken om het lijden van mensen in beeld te brengen voor de clicks die het oplevert.
Veel onlinemedia-bedrijven tuimelen over elkaar heen om de beelden op hun websites, het liefst live, te plempen1). Ze zitten 24/7 klaar om bij het minste of geringste direct in te springen en beelden te tonen. Waarom? Omdat juist dit lijden heel snel heel veel knaken2) oplevert.
Dat wij massaal en met z’n allen op deze beelden klikken, zegt ook iets over jou en mij en onze maatschappij. We kennen haast geen morele grenzen meer. We slikken alles massaal zonder enige kritiek of vraag waar dit eigenlijk goed voor is. Normen en waarden zijn zaken waar we over praten, maar die we vrijwel nooit toepassen. Zeker niet als je naar een filmpje kunt kijken dat jou weer even van entertainment voorziet.
noot 1 met plempen wordt hier het plaatsen van beelden op internet bedoeld noot 2 met knaken wordt geld bedoeld
naar: www.saltmines.nl van 17 augustus 2017
afbeelding
STELLING VAN DE DAG ongelukken filmen smakeloos 97% eens 6693 DEELNEMERS Passerende automobilisten die aan het filmen waren, krijgen een bekeuring. Denkt u dat boetes werken? ja 46% nee 43% weet niet 11%
1% weet niet/ geen mening 2% oneens
naar: www.telegraaf.nl van 7 augustus 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- − de socialiserende functie, want de columnist draagt in tekst 3 zijn waarden en normen (ten aanzien van ramptoerisme) over (aan de lezers). − de opiniërende functie/meningsvormende functie, want de hele column geeft de mening van de columnist weer / want de columnist probeert zijn lezers aan het denken te zetten. per juiste functie van de massamedia (1) per passende uitleg (1) (4)
Zie tekst 1, 2 en 3.
Vraag 38 1 punt
Media hebben commerciële belangen en daar houden ze met het aanbod van het nieuws rekening mee. Uit welke tekst blijkt dat commerciële belangen een grote rol spelen bij het plaatsen van nieuws over menselijk leed? Geef een citaat bij je keuze. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Dat blijkt uit tekst … en een citaat is ….
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Tekst 2
Voorbijgangster (52) legt uit waarom ze een ongeluk filmde
Of ze bang is voor negatieve reacties? Welnee, het filmen van heftige ongelukken ‘hoort nu eenmaal bij deze tijd’. De voorbijgangster was een van de vele mensen die de nasleep van het ongeval op beeld vastlegde. Om automobilisten te waarschuwen voor een verkeerschaos, maar ook om zoveel mogelijk aandacht te krijgen op sociale media. “Ik vind het stiekem ook wel leuk als grote en belangrijke kanalen mijn berichten retweeten.” Zij benadrukt niemand te willen kwetsen en zegt er altijd goed op te letten of er geen schokkende details op haar filmpjes te zien zijn. Waarom ze het nodig vindt haar verhaal te vertellen? “Ik begrijp de reacties, maar ik vind ook dat we met z’n allen vrij krampachtig doen over dit soort dingen. Zelf snap ik best dat zoveel mensen het gefilmd hebben. Het is iets heftigs, iets ernstigs, de mensen hebben het recht om te weten wat er in hun wereld gebeurt.”
De politie is woedend over het gedrag van de filmers en roept hen op eens goed na te denken waar ze mee bezig zijn. De voorbijgangster, een fanatieke Twitteraar, voelt zich niet persoonlijk aangesproken.
naar: www.ad.nl van 8 augustus 2018
Tekst 3
Ahmed Aarad: ramptoerisme live vanaf de bank
Je zult mij niet zien schrijven over aanslagen op het moment dat er iets gebeurt. Geen foto’s, geen filmpjes of livestreams. Nooit niet. Ik weiger mee te werken om het lijden van mensen in beeld te brengen voor de clicks die het oplevert.
Veel onlinemedia-bedrijven tuimelen over elkaar heen om de beelden op hun websites, het liefst live, te plempen1). Ze zitten 24/7 klaar om bij het minste of geringste direct in te springen en beelden te tonen. Waarom? Omdat juist dit lijden heel snel heel veel knaken2) oplevert.
Dat wij massaal en met z’n allen op deze beelden klikken, zegt ook iets over jou en mij en onze maatschappij. We kennen haast geen morele grenzen meer. We slikken alles massaal zonder enige kritiek of vraag waar dit eigenlijk goed voor is. Normen en waarden zijn zaken waar we over praten, maar die we vrijwel nooit toepassen. Zeker niet als je naar een filmpje kunt kijken dat jou weer even van entertainment voorziet.
noot 1 met plempen wordt hier het plaatsen van beelden op internet bedoeld noot 2 met knaken wordt geld bedoeld
naar: www.saltmines.nl van 17 augustus 2017
afbeelding
STELLING VAN DE DAG ongelukken filmen smakeloos 97% eens 6693 DEELNEMERS Passerende automobilisten die aan het filmen waren, krijgen een bekeuring. Denkt u dat boetes werken? ja 46% nee 43% weet niet 11%
1% weet niet/ geen mening 2% oneens
naar: www.telegraaf.nl van 7 augustus 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
Vraag 39 1 punt
Naast commerciële belangen spelen er nog andere criteria een rol bij de selectie van nieuws. Noem twee andere selectiecriteria die de media kunnen gebruiken bij het plaatsen van foto’s en filmpjes van ongelukken en rampen.
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Tekst 2
Voorbijgangster (52) legt uit waarom ze een ongeluk filmde
Of ze bang is voor negatieve reacties? Welnee, het filmen van heftige ongelukken ‘hoort nu eenmaal bij deze tijd’. De voorbijgangster was een van de vele mensen die de nasleep van het ongeval op beeld vastlegde. Om automobilisten te waarschuwen voor een verkeerschaos, maar ook om zoveel mogelijk aandacht te krijgen op sociale media. “Ik vind het stiekem ook wel leuk als grote en belangrijke kanalen mijn berichten retweeten.” Zij benadrukt niemand te willen kwetsen en zegt er altijd goed op te letten of er geen schokkende details op haar filmpjes te zien zijn. Waarom ze het nodig vindt haar verhaal te vertellen? “Ik begrijp de reacties, maar ik vind ook dat we met z’n allen vrij krampachtig doen over dit soort dingen. Zelf snap ik best dat zoveel mensen het gefilmd hebben. Het is iets heftigs, iets ernstigs, de mensen hebben het recht om te weten wat er in hun wereld gebeurt.”
De politie is woedend over het gedrag van de filmers en roept hen op eens goed na te denken waar ze mee bezig zijn. De voorbijgangster, een fanatieke Twitteraar, voelt zich niet persoonlijk aangesproken.
naar: www.ad.nl van 8 augustus 2018
Tekst 3
Ahmed Aarad: ramptoerisme live vanaf de bank
Je zult mij niet zien schrijven over aanslagen op het moment dat er iets gebeurt. Geen foto’s, geen filmpjes of livestreams. Nooit niet. Ik weiger mee te werken om het lijden van mensen in beeld te brengen voor de clicks die het oplevert.
Veel onlinemedia-bedrijven tuimelen over elkaar heen om de beelden op hun websites, het liefst live, te plempen1). Ze zitten 24/7 klaar om bij het minste of geringste direct in te springen en beelden te tonen. Waarom? Omdat juist dit lijden heel snel heel veel knaken2) oplevert.
Dat wij massaal en met z’n allen op deze beelden klikken, zegt ook iets over jou en mij en onze maatschappij. We kennen haast geen morele grenzen meer. We slikken alles massaal zonder enige kritiek of vraag waar dit eigenlijk goed voor is. Normen en waarden zijn zaken waar we over praten, maar die we vrijwel nooit toepassen. Zeker niet als je naar een filmpje kunt kijken dat jou weer even van entertainment voorziet.
noot 1 met plempen wordt hier het plaatsen van beelden op internet bedoeld noot 2 met knaken wordt geld bedoeld
naar: www.saltmines.nl van 17 augustus 2017
afbeelding
STELLING VAN DE DAG ongelukken filmen smakeloos 97% eens 6693 DEELNEMERS Passerende automobilisten die aan het filmen waren, krijgen een bekeuring. Denkt u dat boetes werken? ja 46% nee 43% weet niet 11%
1% weet niet/ geen mening 2% oneens
naar: www.telegraaf.nl van 7 augustus 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide selectiecriteria juist zijn.
Zie de afbeelding.
Vraag 40 2 punten
De Telegraaf vroeg lezers naar hun mening over ramptoerisme. In de afbeelding worden die meningen weergegeven. Hieronder volgen vier uitspraken naar aanleiding van de afbeelding.
1 Het diagram is een voorbeeld van objectieve berichtgeving.
2 Een meerderheid van de ondervraagden vindt dat er een norm wordt overschreden.
3 Een meerderheid van de ondervraagden denkt dat het geven van boetes helpt bij het aanpakken van het filmen van ongelukken.
4 1% van de ondervraagden heeft geen mening of het geven van boetes wel of niet helpt. Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. uitspraak 1 = … uitspraak 2 = … uitspraak 3 = … uitspraak 4 = …
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Tekst 2
Voorbijgangster (52) legt uit waarom ze een ongeluk filmde
Of ze bang is voor negatieve reacties? Welnee, het filmen van heftige ongelukken ‘hoort nu eenmaal bij deze tijd’. De voorbijgangster was een van de vele mensen die de nasleep van het ongeval op beeld vastlegde. Om automobilisten te waarschuwen voor een verkeerschaos, maar ook om zoveel mogelijk aandacht te krijgen op sociale media. “Ik vind het stiekem ook wel leuk als grote en belangrijke kanalen mijn berichten retweeten.” Zij benadrukt niemand te willen kwetsen en zegt er altijd goed op te letten of er geen schokkende details op haar filmpjes te zien zijn. Waarom ze het nodig vindt haar verhaal te vertellen? “Ik begrijp de reacties, maar ik vind ook dat we met z’n allen vrij krampachtig doen over dit soort dingen. Zelf snap ik best dat zoveel mensen het gefilmd hebben. Het is iets heftigs, iets ernstigs, de mensen hebben het recht om te weten wat er in hun wereld gebeurt.”
De politie is woedend over het gedrag van de filmers en roept hen op eens goed na te denken waar ze mee bezig zijn. De voorbijgangster, een fanatieke Twitteraar, voelt zich niet persoonlijk aangesproken.
naar: www.ad.nl van 8 augustus 2018
Tekst 3
Ahmed Aarad: ramptoerisme live vanaf de bank
Je zult mij niet zien schrijven over aanslagen op het moment dat er iets gebeurt. Geen foto’s, geen filmpjes of livestreams. Nooit niet. Ik weiger mee te werken om het lijden van mensen in beeld te brengen voor de clicks die het oplevert.
Veel onlinemedia-bedrijven tuimelen over elkaar heen om de beelden op hun websites, het liefst live, te plempen1). Ze zitten 24/7 klaar om bij het minste of geringste direct in te springen en beelden te tonen. Waarom? Omdat juist dit lijden heel snel heel veel knaken2) oplevert.
Dat wij massaal en met z’n allen op deze beelden klikken, zegt ook iets over jou en mij en onze maatschappij. We kennen haast geen morele grenzen meer. We slikken alles massaal zonder enige kritiek of vraag waar dit eigenlijk goed voor is. Normen en waarden zijn zaken waar we over praten, maar die we vrijwel nooit toepassen. Zeker niet als je naar een filmpje kunt kijken dat jou weer even van entertainment voorziet.
noot 1 met plempen wordt hier het plaatsen van beelden op internet bedoeld noot 2 met knaken wordt geld bedoeld
naar: www.saltmines.nl van 17 augustus 2017
afbeelding
STELLING VAN DE DAG ongelukken filmen smakeloos 97% eens 6693 DEELNEMERS Passerende automobilisten die aan het filmen waren, krijgen een bekeuring. Denkt u dat boetes werken? ja 46% nee 43% weet niet 11%
1% weet niet/ geen mening 2% oneens
naar: www.telegraaf.nl van 7 augustus 2018
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- uitspraak 1 = juist uitspraak 2 = juist uitspraak 3 = onjuist uitspraak 4 = onjuist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Lees tekst 4.
Vraag 41 1 punt
Het Rode Kruis wil bespreekbaar maken dat het filmen van ongelukken aangepakt moet worden. Noem een theorie van de massamedia die van toepassing is op de campagne van het Rode Kruis.
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Tekst 2
Voorbijgangster (52) legt uit waarom ze een ongeluk filmde
Of ze bang is voor negatieve reacties? Welnee, het filmen van heftige ongelukken ‘hoort nu eenmaal bij deze tijd’. De voorbijgangster was een van de vele mensen die de nasleep van het ongeval op beeld vastlegde. Om automobilisten te waarschuwen voor een verkeerschaos, maar ook om zoveel mogelijk aandacht te krijgen op sociale media. “Ik vind het stiekem ook wel leuk als grote en belangrijke kanalen mijn berichten retweeten.” Zij benadrukt niemand te willen kwetsen en zegt er altijd goed op te letten of er geen schokkende details op haar filmpjes te zien zijn. Waarom ze het nodig vindt haar verhaal te vertellen? “Ik begrijp de reacties, maar ik vind ook dat we met z’n allen vrij krampachtig doen over dit soort dingen. Zelf snap ik best dat zoveel mensen het gefilmd hebben. Het is iets heftigs, iets ernstigs, de mensen hebben het recht om te weten wat er in hun wereld gebeurt.”
De politie is woedend over het gedrag van de filmers en roept hen op eens goed na te denken waar ze mee bezig zijn. De voorbijgangster, een fanatieke Twitteraar, voelt zich niet persoonlijk aangesproken.
naar: www.ad.nl van 8 augustus 2018
Tekst 3
Ahmed Aarad: ramptoerisme live vanaf de bank
Je zult mij niet zien schrijven over aanslagen op het moment dat er iets gebeurt. Geen foto’s, geen filmpjes of livestreams. Nooit niet. Ik weiger mee te werken om het lijden van mensen in beeld te brengen voor de clicks die het oplevert.
Veel onlinemedia-bedrijven tuimelen over elkaar heen om de beelden op hun websites, het liefst live, te plempen1). Ze zitten 24/7 klaar om bij het minste of geringste direct in te springen en beelden te tonen. Waarom? Omdat juist dit lijden heel snel heel veel knaken2) oplevert.
Dat wij massaal en met z’n allen op deze beelden klikken, zegt ook iets over jou en mij en onze maatschappij. We kennen haast geen morele grenzen meer. We slikken alles massaal zonder enige kritiek of vraag waar dit eigenlijk goed voor is. Normen en waarden zijn zaken waar we over praten, maar die we vrijwel nooit toepassen. Zeker niet als je naar een filmpje kunt kijken dat jou weer even van entertainment voorziet.
noot 1 met plempen wordt hier het plaatsen van beelden op internet bedoeld noot 2 met knaken wordt geld bedoeld
naar: www.saltmines.nl van 17 augustus 2017
afbeelding
STELLING VAN DE DAG ongelukken filmen smakeloos 97% eens 6693 DEELNEMERS Passerende automobilisten die aan het filmen waren, krijgen een bekeuring. Denkt u dat boetes werken? ja 46% nee 43% weet niet 11%
1% weet niet/ geen mening 2% oneens
naar: www.telegraaf.nl van 7 augustus 2018
Tekst 4
Rode Kruis: stop met filmen van ongelukken, ga liever helpen
Het moet afgelopen zijn met het filmen van gewonden na een ongeluk, zegt het Rode Kruis. De hulporganisatie stelt dat 90 procent van de Nederlanders het onacceptabel vindt en begint vandaag een campagne op sociale media.
“Het filmen van heftige situaties met een telefoon lijkt soms wel een soort reflex geworden”, zegt Nico Zuurmond van het Rode Kruis. “Je kunt de tijd die je gebruikt om te filmen ook benutten om 112 te bellen en eerste hulp te verlenen. Want juist dat is in die eerste minuten na een ongeluk van levensbelang.” Vrijdag kregen 45 automobilisten een bekeuring toen ze een ongeluk op de A58 filmden of fotografeerden. Eerder die week filmden omstanders door een ruit van een restaurant hoe een man werd gereanimeerd. Tot woede van een agent, die er een blog op Facebook over schreef.
“Het gebeurt vrijwel continu, overal waar we komen”, zei de Nederlandse Politiebond zaterdag als reactie op deze gebeurtenissen. “Er lijkt geen grens te zijn”, voegde politievakbond ACP eraan toe. Agenten zeggen machteloos te staan tegen filmende omstanders: filmen op de openbare weg is niet verboden, het bedienen van een smartphone tijdens het rijden wel.
naar: www.nos.nl van 6 november 2018
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juist antwoord (een van de volgende): − de agendatheorie − de multi-step-flowtheorie (1)
Zie tekst 4.
Vraag 42 2 punten
Bij maatschappelijke vraagstukken zijn vaak belangenorganisaties betrokken. Noem twee belangenorganisaties die bij het maatschappelijk vraagstuk ramptoerisme betrokken zijn en welke in de teksten zijn te herkennen. Leg uit welk machtsmiddel beide belangenorganisaties gebruiken om dit maatschappelijke vraagstuk onder de aandacht van de politiek en het publiek te krijgen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Twee belangenorganisaties zijn … en … en het machtsmiddel dat zij gebruiken is …
Tekst 1
Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”
Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden.
De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.
Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt.
“Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”
Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”
De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit.
“Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”
naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018
Tekst 2
Voorbijgangster (52) legt uit waarom ze een ongeluk filmde
Of ze bang is voor negatieve reacties? Welnee, het filmen van heftige ongelukken ‘hoort nu eenmaal bij deze tijd’. De voorbijgangster was een van de vele mensen die de nasleep van het ongeval op beeld vastlegde. Om automobilisten te waarschuwen voor een verkeerschaos, maar ook om zoveel mogelijk aandacht te krijgen op sociale media. “Ik vind het stiekem ook wel leuk als grote en belangrijke kanalen mijn berichten retweeten.” Zij benadrukt niemand te willen kwetsen en zegt er altijd goed op te letten of er geen schokkende details op haar filmpjes te zien zijn. Waarom ze het nodig vindt haar verhaal te vertellen? “Ik begrijp de reacties, maar ik vind ook dat we met z’n allen vrij krampachtig doen over dit soort dingen. Zelf snap ik best dat zoveel mensen het gefilmd hebben. Het is iets heftigs, iets ernstigs, de mensen hebben het recht om te weten wat er in hun wereld gebeurt.”
De politie is woedend over het gedrag van de filmers en roept hen op eens goed na te denken waar ze mee bezig zijn. De voorbijgangster, een fanatieke Twitteraar, voelt zich niet persoonlijk aangesproken.
naar: www.ad.nl van 8 augustus 2018
Tekst 3
Ahmed Aarad: ramptoerisme live vanaf de bank
Je zult mij niet zien schrijven over aanslagen op het moment dat er iets gebeurt. Geen foto’s, geen filmpjes of livestreams. Nooit niet. Ik weiger mee te werken om het lijden van mensen in beeld te brengen voor de clicks die het oplevert.
Veel onlinemedia-bedrijven tuimelen over elkaar heen om de beelden op hun websites, het liefst live, te plempen1). Ze zitten 24/7 klaar om bij het minste of geringste direct in te springen en beelden te tonen. Waarom? Omdat juist dit lijden heel snel heel veel knaken2) oplevert.
Dat wij massaal en met z’n allen op deze beelden klikken, zegt ook iets over jou en mij en onze maatschappij. We kennen haast geen morele grenzen meer. We slikken alles massaal zonder enige kritiek of vraag waar dit eigenlijk goed voor is. Normen en waarden zijn zaken waar we over praten, maar die we vrijwel nooit toepassen. Zeker niet als je naar een filmpje kunt kijken dat jou weer even van entertainment voorziet.
noot 1 met plempen wordt hier het plaatsen van beelden op internet bedoeld noot 2 met knaken wordt geld bedoeld
naar: www.saltmines.nl van 17 augustus 2017
afbeelding
STELLING VAN DE DAG ongelukken filmen smakeloos 97% eens 6693 DEELNEMERS Passerende automobilisten die aan het filmen waren, krijgen een bekeuring. Denkt u dat boetes werken? ja 46% nee 43% weet niet 11%
1% weet niet/ geen mening 2% oneens
naar: www.telegraaf.nl van 7 augustus 2018
Tekst 4
Rode Kruis: stop met filmen van ongelukken, ga liever helpen
Het moet afgelopen zijn met het filmen van gewonden na een ongeluk, zegt het Rode Kruis. De hulporganisatie stelt dat 90 procent van de Nederlanders het onacceptabel vindt en begint vandaag een campagne op sociale media.
“Het filmen van heftige situaties met een telefoon lijkt soms wel een soort reflex geworden”, zegt Nico Zuurmond van het Rode Kruis. “Je kunt de tijd die je gebruikt om te filmen ook benutten om 112 te bellen en eerste hulp te verlenen. Want juist dat is in die eerste minuten na een ongeluk van levensbelang.” Vrijdag kregen 45 automobilisten een bekeuring toen ze een ongeluk op de A58 filmden of fotografeerden. Eerder die week filmden omstanders door een ruit van een restaurant hoe een man werd gereanimeerd. Tot woede van een agent, die er een blog op Facebook over schreef.
“Het gebeurt vrijwel continu, overal waar we komen”, zei de Nederlandse Politiebond zaterdag als reactie op deze gebeurtenissen. “Er lijkt geen grens te zijn”, voegde politievakbond ACP eraan toe. Agenten zeggen machteloos te staan tegen filmende omstanders: filmen op de openbare weg is niet verboden, het bedienen van een smartphone tijdens het rijden wel.
naar: www.nos.nl van 6 november 2018
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- het Rode Kruis
- de Nederlandse Politiebond
Opmerking Het scorepunt voor de belangenorganisaties alleen toekennen indien beide organisaties juist zijn.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Maatschappijkunde 2019, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2019/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-1127-a-19-2-o
Andere examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1 (op examenblad.nl)
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 2?
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 2 telt 42 vragen. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (14), criminaliteit (11) en rechtsstaat (8).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2019/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-1127-a-19-2-c).
Hoe oefen ik met het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2019, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.