Eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Politiek en beleid, Criminaliteit en rechtsstaat, Criminaliteit en rechtsstaat, Maatschappelijke analyse: betaalbaarheid van de zorg.
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 1 telt 40 vragen. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (15), criminaliteit (9) en verzorgingsstaat (7). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Parlementaire democratie | 1-8, 10-13, 29, 32-33 | 15 |
| Criminaliteit | 16-17, 19-24, 26 | 9 |
| Verzorgingsstaat | 27-28, 31, 34-35, 37, 39 | 7 |
| Rechtsstaat | 9, 14-15, 18, 25 | 5 |
| Media | 30, 36, 38, 40 | 4 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 16 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over verzorgingsstaat (18% van de vragen, gemiddeld 2%). Minder over criminaliteit (23% van de vragen, gemiddeld 34%).
Opgaven en correctievoorschrift
- Opgaven
- Bijlage
- Correctievoorschrift
- Aanvulling correctievoorschrift
- Tweede aanvulling correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Politiek en beleid
tekst 1
Op weg naar verkiezingen
De politieke partijen bereiden zich voor op de twee volgende verkiezingen: de Provinciale Statenverkiezingen op 20 maart en de verkiezingen voor het Europees Parlement op 23 mei. Vooral de Provinciale Statenverkiezingen zijn belangrijk voor de partijen in de Tweede Kamer.
naar: www.nos.nl van 9 februari 2019
Lees tekst 1.
Vraag 1 1 punt
De Provinciale Statenleden bepalen de samenstelling van de Eerste Kamer. Waarom is de samenstelling van de Eerste Kamer belangrijk voor de partijen in de Tweede Kamer? De Eerste Kamerleden
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
tekst 2
Kamer bespreekt advies over creatieve mbo-opleidingen
Het aantal studenten is sinds 2005 enorm toegenomen, terwijl de kansen op de arbeidsmarkt onvoldoende zijn meegegroeid, aldus een rapport van het ministerie van Onderwijs uit 2018 over creatieve mbo-opleidingen.
“We moeten jongeren beschermen tegen een toekomst zonder baan”, zegt Tweede Kamerlid El Yassini. Hij wil dat de minister het aantal scholen dat de mbo-opleiding Artiest aanbiedt, verder beperkt. “Geen goed idee”, zegt de verantwoordelijke minister. De minister wil de mbo-scholen voldoende ruimte geven om het zelf te regelen.
naar: www.tweedekamer.nl van 6 maart 2019
Lees tekst 2.
Vraag 2 1 punt
Bij welke politieke stroming past de opvatting van de minister uit tekst 2 het best?
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 3
… is tegen het fokken van dieren speciaal voor het leer dat zij opbrengen, net zoals wij tegen bont zijn. Het is onnodig en onacceptabel om dieren alleen voor hun vacht of huid te houden en te doden. Leer is in veel gevallen een bijproduct van de bio-industrie. Het overgrote deel van het leer in Nederland komt uit de vleesindustrie, voornamelijk van runderen, varkens, paarden, geiten en schapen.
naar: een website van een Nederlandse politieke partij van 6 september 2019
Vraag 3 2 punten
Het standpunt uit tekst 3 is kenmerkend voor een bepaalde partij en een bepaalde politieke stroming. Welke politieke partij moet op de puntjes in de tekst worden ingevuld? Geef aan bij welke politieke stroming die partij past. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De politieke partij die op de puntjes moet worden ingevuld is … Die politieke partij past bij de … stroming.
Tekst 3
Voor producent van Orkambi telt alleen de winst
Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar. Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen. Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.
Bekijk het antwoord
Opmerking Bij de eerste deelscore ook goed rekenen: GroenLinks.
tekst 4
Links en rechts verdeeld over scholieren die voor klimaat spijbelen
Leerlingen uit het hele land demonstreerden donderdag in Den Haag voor strengere klimaatmaatregelen. Ze vinden dat het kabinet te weinig doet om klimaatverandering tegen te gaan.
Aanhangers van alle politieke partijen vinden het mooi dat scholieren opkomen voor hun eigen toekomst, máár de aanhangers van de rechtse partijen hadden liever gezien dat het klimaatprotest op zaterdag plaats had gevonden. Dat blijkt uit de wekelijkse peiling van Maurice de Hond.
Aanhangers van rechtse partijen vinden dat scholen leerlingen geen toestemming moeten geven om te spijbelen voor een klimaatdemonstratie.
Omgekeerd menen aanhangers van … en … juist dat jongeren door één klimaatmars meer leren dan één dag op school.
naar: www.ad.nl van 10 februari 2019
Lees tekst 4.
Vraag 4 1 punt
Welke twee politieke partijen moeten op de puntjes in de tekst worden ingevuld?
Tekst 4
Schippers en Van Rijn: ‘Gezondheid, daar kun je wat van maken!’
Marc van der Linden, Janny van der Heijden, Gordon, zomaar een aantal Bekende Nederlanders (BN’ers) die zich samen met minister Edith Schippers en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzetten voor een gezonder Nederland. In de vandaag gepresenteerde uitgave ‘Gezondheid! Daar kun je wat van maken’ geven de BN’ers inspirerende tips, voorbeelden en innovaties over hoe de gezonde keuze ook daadwerkelijk de gemakkelijke keuze kan zijn. Informatie is te vinden op de website www.nederlandgezondenwel.nl.
Lekker in je vel zitten, je fit voelen: wie wil dat nou niet? Het kan! Met lekker eten en zonder rare drankjes of pillen. Bewust omgaan met (lekker) eten, bewegen en stress kan het verschil maken. Vitaliteit en gezondheid is immers niet iets statisch of passiefs: het is te ontwikkelen, te beïnvloeden en te onderhouden. Schippers en Van Rijn willen met hun campagne inzetten op gezondheidswinst voor jong en oud.
naar: www.rijksoverheid.nl van januari 2017
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
[tabel 1: zie het originele examen]
zetelverdeling in de Provinciale Staten van Zuid-Holland
partij zetels 2015 zetels 2019 Forum voor Democratie 0 11 VVD 10 10 GroenLinks 3 5 D66 7 5 PvdA 5 4 CDA 7 4 PVV 8 4 ChristenUnie 3 3 50Plus 2 2 Partij voor de Dieren 2 2 SP 5 2 SGP 3 2 DENK 0 1 Lokale Partijen Zuid-Holland 0 0 NIDA 0 0 Code Oranje 0 0 Jezus Leeft 0 0 Overige 0 0
bron: www.omroepwest.nl van 20 maart 2019
Bekijk tabel 1.
Vraag 5 2 punten
Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tabel 1.
1 Er zijn in 2019 minimaal vier partijen nodig om de meerderheid te behalen in de Provinciale Staten van Zuid-Holland.
2 Alle liberale partijen hebben in 2019 zetels verloren.
3 Twee lokale partijen hebben in 2019 zetels in de Provinciale Staten van Zuid-Holland.
4 In 2019 zijn twee nieuwe partijen in de Provinciale Staten van Zuid-Holland gekomen. Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1=… 2=… 3=… 4=…
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- 1 = juist 2 = onjuist 3 = onjuist 4 = juist indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
tekst 5
Belastingdienst
In juli 2014 besloot de Belastingdienst om de kinderopvangtoeslag van
232 gezinnen te beëindigen. De Belastingdienst had het vermoeden dat deze ouders geen recht hadden op deze toeslag. De Belastingdienst heeft een groot aantal gezinnen door zijn harde aanpak in financiële problemen gebracht en hun vertrouwen geschonden. De Belastingdienst wordt aanbevolen om de ouders die overlast hebben ondervonden excuses aan te bieden en een tegemoetkoming te bieden voor het aangedane leed.
naar: www.tweedekamer.nl van 22 maart 2017
Lees tekst 5.
Vraag 6 1 punt
Het vermoeden van de Belastingdienst, een onderdeel van de overheid, bleek niet juist te zijn. De ouders kregen onterecht geen kinderopvangtoeslag. Ouders hebben bij een instantie klachten ingediend over de Belastingdienst. Welke instantie heeft de klachten van de ouders behandeld en de aanbeveling uit tekst 5 gedaan?
Tekst 5
’Eigen schuld, dikke bult’ zeggen is te gemakkelijk in het debat over zorgkosten
Solidariteit houdt de samenleving bij elkaar. Het besef dat mensen in tijden van nood kunnen terugvallen op voorzieningen, maakt het leven aangenaam. Tegelijk is solidariteit ook kwetsbaar. Als je bijvoorbeeld wel veel geld betaalt aan de zorg, maar daarvan vooral anderen ziet ‘profiteren’. Wordt hierdoor de solidariteit juist niet minder?
Vektis Intelligence, een bedrijf dat bekijkt welke zorgkosten er worden gemaakt, stelt vast dat 17 procent van de Nederlanders met een zorgverzekering vorig jaar 80 procent van alle zorgkosten maakten. Dit wordt de zorgkloof genoemd.
Van alle longkankergevallen is 80 procent in verband te brengen met roken. En ook diabetes, vaak het begin van allerlei andere ziekten, wordt vaak toegeschreven aan een verkeerde eet- en leefwijze. Een gezonde leefstijl is dus van groot belang.
Leefstijl is echter ook afhankelijk van omgeving, van sociale klasse, en niet te vergeten van IQ. Naar schatting 1,5 miljoen mensen kunnen niet behoorlijk lezen of schrijven, hebben moeite met het begrijpen van informatie, begrijpen vaak niet wat de dokter zegt of wat het ziekenhuis doet. Het zijn ook deze mensen die beschikken over een zwak netwerk. En dat plaatst hen op extra achterstand. Vanwege de solidariteit is het belangrijk om discussies over zorgkosten weloverwogen te voeren. Solidariteit immers, maakt ons ook tot een samenleving. Dat moet iedereen veel waard zijn.
naar: www.trouw.nl van 19 december 2017
cartoon
bron: Arend van Dam
GT-1127-a-b 7/7 lees verdereinde ►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 6
Verruiming kinderpardon
Tijdens het debat in de Tweede Kamer over de verruiming van het kinderpardon pleitte de SGP voor een parlementair onderzoek naar het asielbeleid van de afgelopen jaren. De PVV diende een motie van wantrouwen tegen het kabinet in, maar die werd onvoldoende gesteund.
naar: www.nrc.nl van 30 januari 2019
Lees tekst 6.
Vraag 7 2 punten
De Tweede Kamer heeft verschillende taken. In tekst 6 gebruiken de Kamerleden twee rechten om die taak uit te voeren. Welke taak van de Tweede Kamer is te herkennen in tekst 6? Noem twee andere rechten van de Tweede Kamer die passen bij deze taak. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De ... taak is te herkennen en twee andere rechten die daarbij passen zijn … en …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- en twee andere rechten die daarbij passen zijn (twee van de volgende) (1p)
- het recht om mondelinge vragen te stellen
- het recht om schriftelijke vragen te stellen
- het recht van interpellatie (ministers en/of staatssecretarissen ter verantwoording te roepen in een debat)
- het recht om een begroting goed- of af te keuren (begrotingsrecht/budgetrecht)
- het recht van enquête
- het dertigledendebat
Opmerking Het tweede scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van twee juiste antwoorden.
tekst 7
1070 aanmeldingen voor kinderpardon
1070 kinderen hopen alsnog aanspraak te maken op een verblijfsvergunning, nu de regels van het kinderpardon zijn versoepeld.
Begin dit jaar werden coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het eens over een versoepeling van het asielbeleid voor kinderen die al lang in Nederland wonen, maar die geen recht hadden op een permanente verblijfsvergunning. De kinderen en hun ouders moeten nog even geduld hebben voordat ze weten of ze definitief in Nederland mogen blijven. Er wordt gedacht dat alle aanvragen voor het einde van dit jaar zijn behandeld.
naar: www.telegraaf.nl van 22 maart 2019
Lees tekst 7.
Vraag 8 1 punt
In welke fase van het politieke besluitvormingsproces bevindt het kinderpardon uit tekst 7 zich?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Een voorbeeld
Een jongeman heeft een technische opleiding gevolgd voor de bouw, maar hij wil liever elektricien worden. Hij wil zich inschrijven voor zijn nieuwe studie. Uit een test blijkt dat hij kleurenblind is. De school besluit de jongeman niet aan te nemen. Het is voor een elektricien belangrijk om kleuren goed te kunnen zien. Andere leerlingen die niet kleurenblind zijn, mogen de opleiding wel gaan volgen.
Vraag 9 1 punt
Is er in dit voorbeeld sprake van discriminatie? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Ja, want … of Nee, want …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste combinatie van antwoorden.
tekst 8
Ankie Broekers-Knol volgt staatssecretaris Harbers op
Ankie Broekers-Knol (VVD) wordt de nieuwe staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Ze volgt Mark Harbers (VVD) op die onlangs opstapte.
naar: www.rtvn.nl van 5 juni 2019
Lees tekst 8.
Vraag 10 2 punten
Politieke partijen hebben verschillende rollen. Welke rol van een politieke partij is te herkennen in tekst 8? Noem ook nog een andere rol van een politieke partij. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De rol van een politieke partij die in tekst 8 te herkennen is … Een andere rol van politieke partijen is …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een andere rol van politieke partijen is (een van de volgende): (1p)
- het onder de aandacht brengen van hun ideeën aan de burgers
- het formuleren van partij- en verkiezingsprogramma’s
- het via verkiezingen verkrijgen van politieke macht
- het afwegen van belangen en wensen bij het inrichten van de samenleving
- het uitoefenen van invloed op mensen in politieke functies
- het overnemen van standpunten van maatschappelijke groeperingen
Opmerking Wanneer het antwoord op eerste deel van de vraag fout is, dan kan het antwoord bij het tweede deel van de vraag ‘het leveren van mensen voor politieke functies’ alsnog goed gerekend worden.
tekst 9
VVD en SP: mbo-scholen moeten ongebruikte boeken terugkopen
Mbo-scholen moeten ongebruikte boeken die zij hun studenten wel verplicht laten aanschaffen, terugkopen. Zo moet worden voorkomen dat studenten onnodig hoge kosten hebben. Uit het nieuwste mbo-onderzoek van Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (JOB) blijkt dat 43 procent van de studenten zegt dat boeken en lesmaterialen die wel worden voorgeschreven helemaal niet worden gebruikt in de les. “Dat is niet uit te leggen”, vinden VVD en SP.
naar: www.ad.nl van 9 april 2019
Lees tekst 9.
Vraag 11 2 punten
De Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (JOB) is een belangengroep. JOB beschikt over verschillende machtsmiddelen. In tekst 9 zijn machtsmiddelen van JOB te herkennen. Een daarvan is dat JOB toegang heeft tot politici. Over welk ander machtsmiddel beschikt JOB in tekst 9? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het machtsmiddel is …, want …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Het machtsmiddel is toegang tot de media, (1p)
- want het Algemeen Dagblad heeft het probleem opgenomen in het nieuws (1p)
Opmerking ook goed rekenen: Het machtsmiddel is de grootte van de groep, want JOB vertegenwoordigt veel studenten
tekst 10
Leefbaar Purmerend
1 Geen AZC of grootschalige opvang asielzoekers in Purmerend.
2 Afschaffen voorrangsregels woningtoewijzing statushouders.
3 Goedkope woonvoorziening voor jongeren.
4 Voor het gebruik van duurzame ledverlichting.
5 Meer betaalbare huur- en koopwoningen.
6 Hard optreden tegen overlast, zoals dealen, hangplekken en vernielingen.
naar: www.leefbaarpurmerend.com van maart 2018
Lees tekst 10.
Vraag 12 2 punten
Leefbaar Purmerend is een lokale politieke partij in de gemeente Purmerend. In tekst 10 staan zes standpunten van Leefbaar Purmerend. Noem drie standpunten die vallen onder rechts beleid en noem drie standpunten die vallen onder links beleid. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Rechts beleid: nummer … , nummer … en nummer … Links beleid: nummer … , nummer … en nummer…
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn: − Rechts beleid: nummers 1, 2, 6 − Links beleid: nummers 3, 4, 5 indien zes antwoorden juist (2) indien vijf of vier antwoorden juist (1) indien minder dan vier antwoorden juist (0) (2)
tekst 11
Verkiezingen voor de Provinciale Staten
De helft van de kiezers weet nog niet op welke partij ze volgende week gaat stemmen. Dat bleek uit een peiling van EenVandaag. Veel kiezers twijfelen nog tussen twee of meer partijen.
naar: www.rd.nl van 16 maart 2019
Lees tekst 11.
Vraag 13 1 punt
Welk begrip wordt gebruikt voor een kiezer die twijfelt op welke partij hij gaat stemmen?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- de zwevende kiezer (1)
tekst 12
Terugsturen matras mag na verwijderen folie
Wie na een online-aankoop van een matras de beschermfolie heeft verwijderd, mag alsnog afzien van de aankoop. Net als bij kleding kan de verkoper het product reinigen of ontsmetten en opnieuw in de handel brengen. Het Europees Hof van Justitie heeft dat bepaald in een zaak van een Duitser die een matras had gekocht bij de webshop van een Duits bedrijf. Dat bedrijf weigerde het bedrag terug te betalen met een beroep op het Europese consumentenrecht. Het recht om binnen veertien dagen een online-aankoop terug te draaien wordt daarin uitgesloten voor ‘verzegelde goederen die niet geschikt zijn om te worden teruggezonden om redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne’.
naar: www.ad.nl van 27 maart 2019
Lees tekst 12.
Vraag 14 1 punt
Wat betekent deze uitspraak van het Europees Hof van Justitie uit tekst 12 voor consumenten in Nederland? Consumenten in Nederland die een matras binnen veertien dagen willen terugsturen
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Criminaliteit en rechtsstaat
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 15 1 punt
In Nederland heeft de Hoge Raad onder andere de taak om uitleg te geven over een wet, als niet helemaal duidelijk is hoe die wet toegepast moet worden. Welk begrip past bij deze taak van de Hoge Raad?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Criminaliteit en rechtsstaat
tekst 13
Meer overvallen op maaltijdbezorgers in Rotterdam
Het aantal overvallen is ten opzichte van 2017 licht gedaald, maar maaltijdbezorgers worden steeds vaker het slachtoffer van overvallers. Dat is nieuw, volgens burgemeester Aboutaleb van Rotterdam. Hij spreekt van “een zorgwekkende nieuwe trend, die ook landelijk zichtbaar is”. Een oplossing is om de bezorgers niet meer met contant geld te laten werken.
naar: www.nos.nl van 18 februari 2019
Lees tekst 13.
Vraag 16 2 punten
Er zijn verschillende manieren om criminaliteit te meten.
1 daderonderzoek
2 politiestatistieken
3 slachtofferonderzoek Om de aangiftebereidheid van maaltijdbezorgers die overvallen zijn te weten, moeten verschillende soorten onderzoeken en/of statistieken met elkaar vergeleken worden. Kies uit de drie bovenstaande manieren een combinatie van twee onderzoeken en/of statistieken. Leg uit dat deze twee onderzoeken en/of statistieken samen nodig zijn om over de daadwerkelijke aangiftebereidheid van maaltijdbezorgers die overvallen zijn, te weten. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De twee manieren die samen informatie geven over de aangiftebereidheid zijn … en …, want …
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- 3 slachtofferonderzoek, want slachtoffers van dit soort overvallen doen niet altijd aangifte van het misdrijf en dan zijn de cijfers in de politiestatistieken te laag (1p)
tekst 14
Veroordeling na gewapende overvallen
De verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan twee gewapende straatroven op maaltijdbezorgers en een gewapende woningoverval. De rechtbank Midden-Nederland heeft hem veroordeeld tot een gevangenisstraf van 18 maanden, waarvan 6 maanden voorwaardelijk. Hij kreeg ook een contact- en locatieverbod.
naar: www.uitsprakenrechtspraak.nl van 5 oktober 2018
Lees tekst 14.
Vraag 17 1 punt
Een rechter heeft bij een veroordeling de mogelijkheid om uit drie groepen van sancties te kiezen. Uit welke groepen komen de sancties die aan de veroordeelde uit tekst 14 zijn opgelegd?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
tekst 15
Identiteitscontrole alleen met reden
De politie mag alleen uw identificatiebewijs vragen als daar een goede reden voor is. Dat is het geval als de politie uw identiteit nodig heeft om haar taak uit te voeren. Dus als u strafbare feiten pleegt of betrokken bent bij een verkeersongeluk.
naar: www.rijksoverheid.nl van 1 oktober 2019
Lees tekst 15.
Vraag 18 1 punt
Waarom mag de politie in Nederland niet zomaar vragen naar een identificatiebewijs? Dat mag niet zomaar, omdat
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
tekst 16
Wat is een PIJ-maatregel?
De rechter kan een jongere een PIJ-maatregel opleggen. PIJ betekent Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen. Met een PIJ-maatregel wordt een jongere met een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis opgenomen in een justitiële jeugdinrichting. De jongere krijgt de PIJ-maatregel voor 3 jaar. Gedurende deze 3 jaar krijgt hij een intensieve behandeling en begeleiding om recidive te voorkomen. De maatregel kan 1 of 2 keer worden verlengd en mag in totaal maximaal
7 jaar duren. Na de maximale periode kan de PIJ-maatregel, als de veiligheid van de maatschappij dit vereist, omgezet worden in een maatregel van terbeschikkingstelling (tbs).
naar: www.kinderbescherming.nl van maart 2019
Lees tekst 16.
Vraag 19 1 punt
Een PIJ-maatregel wordt ook wel jeugd-tbs genoemd en kan dus overgaan in tbs voor volwassenen. Staat bij de veroordeling tot een PIJ-maatregel al vast hoe lang de veroordeelde behandeld gaat worden? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Ja, dat staat al vast, want … of Nee, dat staat nog niet vast, want …
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste combinatie van antwoorden.
Zie tekst 16.
Vraag 20 1 punt
Een PIJ-maatregel wordt niet zomaar opgelegd. Daar heeft de rechter bepaalde doelen mee. Noem twee doelen van straffen die voor de jongere in de eerste 3 jaar centraal staan. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. In de eerste 3 jaar staan voor de jongere … en … centraal.
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.
tekst 17
BASTA!
BASTA! is een methode die zich richt op delictgedrag bij kinderen jonger dan 12 jaar. In Nederland zitten duizenden kinderen onder de twaalf in een moeilijke situatie thuis, op school of in de buurt. Soms plegen ze delicten en komen hierdoor in aanraking met de politie of hulpverlenende instanties. Om te voorkomen dat deze kinderen afglijden naar grotere problemen, is een vroegtijdige aanpak belangrijk. De BASTA!-methode voor jeugdprofessionals ondersteunt deze aanpak en is specifiek gericht op kinderen jonger dan 12 jaar met risicovol gedrag én hun ouders, school en de buurt waarin ze wonen.
naar: www.basta.jso.nl van maart 2019
Lees tekst 17.
Vraag 21 2 punten
Hieronder staan vier soorten beleid ten aanzien van criminaliteit:
1 gevangenisbeleid
2 jeugdbeleid
3 vervolgingsbeleid
4 preventief beleid Van welke twee soorten beleid is sprake bij de methode BASTA!? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Van …beleid, want … Van …beleid, want …
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
[tabel 2: zie het originele examen]
land minimumleeftijd om alcohol te mogen kopen Letland 18 Luxemburg 16 Malta 17 Nederland 18 (per 1 januari 2014) Portugal 18 (per 1 juli 2015)
naar: www.stap.nl van januari 2018
Vraag 22 2 punten
In tabel 2 staan de minimumleeftijden van het kopen van alcohol zoals die golden in januari 2018. Onder die leeftijd is het strafbaar om alcohol te kopen. Criminaliteit kan plaatsgebonden en/of tijdgebonden zijn. Geef aan of er naar aanleiding van tabel 2 sprake is van plaatsgebonden en/of tijdgebonden criminaliteit. Doe het zo: neem het onderstaande over, vul wel of geen in en leg je antwoord uit. Er is … sprake van plaatsgebonden criminaliteit, want … Er is … sprake van tijdgebonden criminaliteit, want …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Er is wel sprake van plaatsgebonden criminaliteit, want er zitten verschillen in de leeftijd waarop alcohol mag worden gekocht tussen de verschillende landen (1)
- Er is wel sprake van tijdgebonden criminaliteit, want in Nederland en Portugal was de minimumleeftijd om alcohol te mogen in 2014 en 2015 veranderd (1)
tekst 18
Veroordeelde komt afspraken niet na
B.R. die in 2017 tot een gevangenisstraf werd veroordeeld, moet de resterende 152 dagen van zijn straf uitzitten. De rechter oordeelt dat hij de bijzondere voorwaarden die werden opgelegd bij zijn veroordeling, blijft overtreden. De man is veroordeeld voor het treffen van voorbereidingshandelingen om zich aan te sluiten bij een terroristische organisatie. Hij kreeg een gevangenisstraf opgelegd van 300 dagen, waarvan een deel voorwaardelijk.
naar: www.duic.nl van 7 januari 2019
Lees tekst 18.
Vraag 23 2 punten
B.R. mocht de gevangenis niet verlaten nadat zijn onvoorwaardelijke gevangenisstraf erop zat. Noem twee feiten uit tekst 18 op grond waarvan B.R. de resterende
152 dagen van zijn veroordeling moest uitzitten.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Hij was voor een deel voorwaardelijk gestraft (1)
- Hij heeft zich niet aan de voorwaarden gehouden (1)
tekst 19
Supermarktmanager: ‘Die jongeren hinderen onze klanten’
De supermarktmanager is blij dat de politie ‘iets’ doet om jongeren die zorgen voor straatafval, intimiderend gedrag en geluidsoverlast bij de supermarkt aan te pakken.
De directeur van een middelbare school erkent dat er leerlingen van zijn school overlast veroorzaken. Door de grote groepen jongeren die zich voor de winkel ophouden, durven sommige klanten geen winkelwagentje te pakken.
De extra aangekondigde politiecontroles ziet de supermarktmanager als een stapje vooruit. “Goed dat er in ieder geval iets gebeurt, maar ik verwacht er niet heel veel van. Dit probleem loopt al zo lang. De school heeft hier een belangrijke rol in, wat mij betreft. Laat bijvoorbeeld hier een conciërge van de school de schooljeugd in de gaten houden in de pauzes. Dat zou pas echt helpen.”
naar: www.barneveldsekrant.nl van 28 januari 2019
Vraag 24 1 punt
Er zijn verschillende manieren om het soort problemen uit tekst 19 aan te pakken. Er kan preventief of repressief beleid ontwikkeld worden. De supermarktmanager stelt voor een conciërge van de school de leerlingen in de gaten te laten houden. Welk soort beleid wil de supermarktmanager? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Hij wil een … beleid, want …
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerkingen
- Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
- Repressief beleid mag niet worden goedgekeurd, want het gaat om het voorkomen van problemen.
Zie tekst 19.
Vraag 25 2 punten
Er zijn twee soorten regels: geschreven en ongeschreven regels. Noem drie gedragingen van de leerlingen uit tekst 19 waarmee geschreven regels worden overtreden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
Opmerking Niet goed rekenen: de grote groepen die zich voor de winkel ophouden.
Vraag 26 2 punten
Uit onderzoek blijkt dat er verschillende verklaringen zijn voor het ontstaan van crimineel gedrag. Een van die verklaringen stelt dat crimineel gedrag kan voortkomen uit de persoon van de dader (individuele verklaring). Een individuele verklaring is het hebben van een gebrekkige opvoeding (door bijvoorbeeld het willekeurig belonen en straffen). Geef vier andere verklaringen voor het ontstaan van crimineel gedrag, die voortkomen uit de persoon van de dader.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn (vier van de volgende): − het belang van leerprocessen (het kan zijn aangeleerd in het gezin of jeugdgroep) − het opereren in groepsverband (de eigen verantwoordelijkheid wordt ontkend) − het is een aangeboren eigenschap van de persoon / erfelijk − gedrags- en psychische problemen (in gezin en/of school) − het hebben van bepaalde persoonlijkheidskenmerken (impulsiviteit, gebrek aan zelfdiscipline, ongevoeligheid voor prikkels) − problematisch drugsgebruik indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Maatschappelijke analyse: betaalbaarheid van de zorg
Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.
Inleiding Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger.
Lees tekst 1.
Vraag 27 2 punten
De betaalbaarheid van de zorg is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Een van de kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk is dat het vraagstuk kan worden opgelost door gezamenlijke actie of door de politiek. Noem twee citaten uit tekst 1 waaruit blijkt dat dit kenmerk van toepassing is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. citaat 1 … citaat 2 …
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Bekijk het antwoord
- Juiste citaten zijn (twee van de volgende): − Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. − Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg. − Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. − De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. − Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog. per juist citaat (1) (2)
Zie tekst 1.
Vraag 28 4 punten
In tekst 1 worden verschillende groepen genoemd die bij dit maatschappelijk vraagstuk betrokken zijn. Twee daarvan zijn bedrijven en patiënten. Deze twee groepen hebben belangen. Noem van deze twee groepen een belang dat zij hebben. Noem van deze twee groepen een machtsmiddel dat zij gebruiken om voor hun belangen op te komen. Noem een zin die past bij dit machtsmiddel. Gebruik informatie uit tekst 1. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een belang van bedrijven is … Een machtsmiddel van bedrijven is … Een zin uit de tekst die past bij dit machtsmiddel is … en Een belang van patiënten is … Een machtsmiddel van patiënten is … Een zin uit de tekst die past bij dit machtsmiddel is …
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een belang van bedrijven is (een van de volgende): (1p)
- winst maken.
- het verkopen van nieuwe medicijnen.
- het opgenomen krijgen van hun nieuwe medicijnen in het basispakket.
Opmerkingen
- Voor het juiste belang 1 scorepunt toekennen per belangengroep.
- Voor de combinatie van het genoemde machtsmiddel en de juiste zin
1 scorepunt toekennen per belangengroep.
- Bij bedrijven medicijnen niet goed rekenen als machtsmiddel.
Zie tekst 1.
Vraag 29 2 punten
Het politieke besluitvormingsproces bestaat uit een aantal fasen. Een van die fasen in het politieke besluitvormingsproces is terugkoppeling. Leg uit wat er met terugkoppeling in het politieke besluitvormingsproces wordt bedoeld. Geef aan hoe in tekst 1 terugkoppeling te herkennen is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Terugkoppeling betekent … Terugkoppeling is te herkennen in tekst 1, want …
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- En terugkoppeling is te herkennen in tekst 1, want (een van de volgende): (1p)
- een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) maakt keuzes om te bepalen wat er in het basispakket moet komen (om zijn beleid aan te passen).
- er wordt door bedrijven en patiënten grote druk uitgeoefend om veranderingen (in het basispakket) door te voeren.
Lees tekst 2.
Vraag 30 2 punten
Tekst 2 is een artikel dat gepubliceerd is in dagblad De Gelderlander. Twee criteria om tot publicatie van een artikel over te gaan zijn de doelgroep van het medium en de actualiteit. Noem drie andere criteria die media kunnen hebben om tot publicatie van nieuwsberichten over te gaan.
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Bekijk het antwoord
- Juiste antwoorden zijn (drie van de volgende): − eigen waarden en normen van de journalist(en) / referentiekader − uitzonderlijkheid − de nabijheid − commerciële belangen − de belangstelling van (een groot) publiek − de identiteit van het medium − de doelstelling van het medium indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Zie tekst 2.
Vraag 31 2 punten
Een van de invalshoeken van maatschappijkunde is de veranderings- en vergelijkende invalshoek. Deze invalshoek is te herkennen in tekst 2. Noem twee politieke beslissingen uit tekst 2 die hebben geleid tot veranderingen in gedrag bij mensen die zorg nodig hebben. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Die twee politieke beslissingen zijn: 1… 2…
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Bekijk het antwoord
- Het bloedonderzoek bij mensen met chronische ziektes is in 2018 uit de huisartsenzorg gehaald (1)
- De invoering van het eigen risico in 2008 (1)
Lees tekst 3.
Vraag 32 2 punten
Volgens tekst 3 heeft Vertex het politieke besluitvormingsproces proberen te beïnvloeden. Het bedrijf heeft dat door middel van lobbyen gedaan. Vertex, zo blijkt uit tekst 3, heeft Tweede Kamerleden benaderd om druk uit te oefenen op de minister. Geef een voorbeeld uit tekst 3 waaruit blijkt dat Vertex niet alleen politieke besluitvormers heeft benaderd, maar ook bij andere groepen gelobbyd heeft. Leg uit hoe die andere groepen ook het politieke besluitvormingsproces kunnen beïnvloeden. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Vertex heeft gelobbyd bij … en die kunnen het politieke besluitvormingsproces ook beïnvloeden door …
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Tekst 3
Voor producent van Orkambi telt alleen de winst
Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar. Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen. Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- en die kunnen het politieke besluitvormingsproces ook beïnvloeden door (voorbeelden van juiste antwoorden): (1p)
- het uitoefenen van druk op politici / lobbyen.
- het benaderen van Tweede Kamerleden.
- het benaderen van de minister.
- contact opnemen met politieke besluitvormers.
- hun mening te geven in adviesorganen.
- het uitoefenen van druk via de media.
- het voeren van / oproepen tot een openlijke actie.
Zie tekst 3.
Vraag 33 1 punt
Een maatschappelijk vraagstuk kan op verschillende manieren bekeken worden. Dit worden de invalshoeken van maatschappijkunde genoemd. Welke invalshoek van maatschappijkunde past bij het nemen van besluiten van de minister?
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Tekst 3
Voor producent van Orkambi telt alleen de winst
Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar. Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen. Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Zie tekst 3.
Vraag 34 1 punt
In tekst 3 staat dat minister Schippers besloten heeft het medicijn Orkambi in het basispakket op te nemen. Inmiddels is zij opgevolgd door een nieuwe minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Stel dat er vragen gesteld gaan worden in de Tweede Kamer over haar beslissing. Wie moet de vragen uit de Tweede Kamer beantwoorden?
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Tekst 3
Voor producent van Orkambi telt alleen de winst
Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar. Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen. Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Lees tekst 4.
Vraag 35 1 punt
Een van de mogelijkheden om de kosten in de zorg betaalbaar te houden is voorkomen dat mensen ziek worden. De overheidscampagne uit tekst 4 wil het gedrag van mensen veranderen. Het doel is het aanpassen van de leefstijl. Er zijn verschillende theorieën over de beïnvloeding van mensen door de media. Zal volgens de selectieve perceptietheorie deze campagne wel of geen effect hebben? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over, vul wel of geen in en vul het antwoord aan. Volgens de selectieve perceptietheorie zal de campagne … effect hebben, want …
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Tekst 3
Voor producent van Orkambi telt alleen de winst
Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar. Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen. Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.
Tekst 4
Schippers en Van Rijn: ‘Gezondheid, daar kun je wat van maken!’
Marc van der Linden, Janny van der Heijden, Gordon, zomaar een aantal Bekende Nederlanders (BN’ers) die zich samen met minister Edith Schippers en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzetten voor een gezonder Nederland. In de vandaag gepresenteerde uitgave ‘Gezondheid! Daar kun je wat van maken’ geven de BN’ers inspirerende tips, voorbeelden en innovaties over hoe de gezonde keuze ook daadwerkelijk de gemakkelijke keuze kan zijn. Informatie is te vinden op de website www.nederlandgezondenwel.nl.
Lekker in je vel zitten, je fit voelen: wie wil dat nou niet? Het kan! Met lekker eten en zonder rare drankjes of pillen. Bewust omgaan met (lekker) eten, bewegen en stress kan het verschil maken. Vitaliteit en gezondheid is immers niet iets statisch of passiefs: het is te ontwikkelen, te beïnvloeden en te onderhouden. Schippers en Van Rijn willen met hun campagne inzetten op gezondheidswinst voor jong en oud.
naar: www.rijksoverheid.nl van januari 2017
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van juiste antwoorden zijn (een van de volgende): Volgens de selectieve perceptietheorie zal de campagne wel effect hebben, want als de boodschap van de campagne overeenkomt met het referentiekader van de ontvanger kan de campagne effect hebben. of Volgens de selectieve perceptietheorie zal de campagne geen effect hebben, want als de boodschap van de campagne niet overeenkomt met het referentiekader van de ontvanger, zal de campagne geen effect hebben. (1)
Zie tekst 4.
Vraag 36 1 punt
De overheid voert campagnes om burgers te informeren over haar beleid, maar ook om het gedrag van burgers te beïnvloeden. Media hebben een aantal functies. Welke functie van de massamedia moet worden vervuld om de campagne uit tekst 4 succesvol te maken?
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Tekst 3
Voor producent van Orkambi telt alleen de winst
Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar. Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen. Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.
Tekst 4
Schippers en Van Rijn: ‘Gezondheid, daar kun je wat van maken!’
Marc van der Linden, Janny van der Heijden, Gordon, zomaar een aantal Bekende Nederlanders (BN’ers) die zich samen met minister Edith Schippers en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzetten voor een gezonder Nederland. In de vandaag gepresenteerde uitgave ‘Gezondheid! Daar kun je wat van maken’ geven de BN’ers inspirerende tips, voorbeelden en innovaties over hoe de gezonde keuze ook daadwerkelijk de gemakkelijke keuze kan zijn. Informatie is te vinden op de website www.nederlandgezondenwel.nl.
Lekker in je vel zitten, je fit voelen: wie wil dat nou niet? Het kan! Met lekker eten en zonder rare drankjes of pillen. Bewust omgaan met (lekker) eten, bewegen en stress kan het verschil maken. Vitaliteit en gezondheid is immers niet iets statisch of passiefs: het is te ontwikkelen, te beïnvloeden en te onderhouden. Schippers en Van Rijn willen met hun campagne inzetten op gezondheidswinst voor jong en oud.
naar: www.rijksoverheid.nl van januari 2017
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Lees tekst 5.
Vraag 37 1 punt
Uit tekst 5 blijkt dat er een verband bestaat tussen de maatschappelijke positie van bepaalde groepen en het hebben van een gezonde of ongezonde leefstijl. De leefstijl van burgers wordt bepaald door een aantal factoren. Een van die factoren is het inkomen. Noem nog twee andere factoren uit tekst 5 die invloed hebben op het hebben van een gezonde leefstijl. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Twee andere factoren die van invloed zijn op het hebben van een gezonde leefstijl uit tekst 5 zijn … en …
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Tekst 3
Voor producent van Orkambi telt alleen de winst
Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar. Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen. Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.
Tekst 4
Schippers en Van Rijn: ‘Gezondheid, daar kun je wat van maken!’
Marc van der Linden, Janny van der Heijden, Gordon, zomaar een aantal Bekende Nederlanders (BN’ers) die zich samen met minister Edith Schippers en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzetten voor een gezonder Nederland. In de vandaag gepresenteerde uitgave ‘Gezondheid! Daar kun je wat van maken’ geven de BN’ers inspirerende tips, voorbeelden en innovaties over hoe de gezonde keuze ook daadwerkelijk de gemakkelijke keuze kan zijn. Informatie is te vinden op de website www.nederlandgezondenwel.nl.
Lekker in je vel zitten, je fit voelen: wie wil dat nou niet? Het kan! Met lekker eten en zonder rare drankjes of pillen. Bewust omgaan met (lekker) eten, bewegen en stress kan het verschil maken. Vitaliteit en gezondheid is immers niet iets statisch of passiefs: het is te ontwikkelen, te beïnvloeden en te onderhouden. Schippers en Van Rijn willen met hun campagne inzetten op gezondheidswinst voor jong en oud.
naar: www.rijksoverheid.nl van januari 2017
Tekst 5
’Eigen schuld, dikke bult’ zeggen is te gemakkelijk in het debat over zorgkosten
Solidariteit houdt de samenleving bij elkaar. Het besef dat mensen in tijden van nood kunnen terugvallen op voorzieningen, maakt het leven aangenaam. Tegelijk is solidariteit ook kwetsbaar. Als je bijvoorbeeld wel veel geld betaalt aan de zorg, maar daarvan vooral anderen ziet ‘profiteren’. Wordt hierdoor de solidariteit juist niet minder?
Vektis Intelligence, een bedrijf dat bekijkt welke zorgkosten er worden gemaakt, stelt vast dat 17 procent van de Nederlanders met een zorgverzekering vorig jaar 80 procent van alle zorgkosten maakten. Dit wordt de zorgkloof genoemd.
Van alle longkankergevallen is 80 procent in verband te brengen met roken. En ook diabetes, vaak het begin van allerlei andere ziekten, wordt vaak toegeschreven aan een verkeerde eet- en leefwijze. Een gezonde leefstijl is dus van groot belang.
Leefstijl is echter ook afhankelijk van omgeving, van sociale klasse, en niet te vergeten van IQ. Naar schatting 1,5 miljoen mensen kunnen niet behoorlijk lezen of schrijven, hebben moeite met het begrijpen van informatie, begrijpen vaak niet wat de dokter zegt of wat het ziekenhuis doet. Het zijn ook deze mensen die beschikken over een zwak netwerk. En dat plaatst hen op extra achterstand. Vanwege de solidariteit is het belangrijk om discussies over zorgkosten weloverwogen te voeren. Solidariteit immers, maakt ons ook tot een samenleving. Dat moet iedereen veel waard zijn.
naar: www.trouw.nl van 19 december 2017
cartoon
bron: Arend van Dam
GT-1127-a-b 7/7 lees verdereinde ►►► ν
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Bekijk de cartoon.
Vraag 38 2 punten
De media hebben bepaalde functies. Een van die functies is de amuserende functie. Welke andere functie van de media is te herkennen in de cartoon? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. In de cartoon is de … functie te herkennen, want …
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Tekst 3
Voor producent van Orkambi telt alleen de winst
Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar. Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen. Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.
Tekst 4
Schippers en Van Rijn: ‘Gezondheid, daar kun je wat van maken!’
Marc van der Linden, Janny van der Heijden, Gordon, zomaar een aantal Bekende Nederlanders (BN’ers) die zich samen met minister Edith Schippers en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzetten voor een gezonder Nederland. In de vandaag gepresenteerde uitgave ‘Gezondheid! Daar kun je wat van maken’ geven de BN’ers inspirerende tips, voorbeelden en innovaties over hoe de gezonde keuze ook daadwerkelijk de gemakkelijke keuze kan zijn. Informatie is te vinden op de website www.nederlandgezondenwel.nl.
Lekker in je vel zitten, je fit voelen: wie wil dat nou niet? Het kan! Met lekker eten en zonder rare drankjes of pillen. Bewust omgaan met (lekker) eten, bewegen en stress kan het verschil maken. Vitaliteit en gezondheid is immers niet iets statisch of passiefs: het is te ontwikkelen, te beïnvloeden en te onderhouden. Schippers en Van Rijn willen met hun campagne inzetten op gezondheidswinst voor jong en oud.
naar: www.rijksoverheid.nl van januari 2017
Tekst 5
’Eigen schuld, dikke bult’ zeggen is te gemakkelijk in het debat over zorgkosten
Solidariteit houdt de samenleving bij elkaar. Het besef dat mensen in tijden van nood kunnen terugvallen op voorzieningen, maakt het leven aangenaam. Tegelijk is solidariteit ook kwetsbaar. Als je bijvoorbeeld wel veel geld betaalt aan de zorg, maar daarvan vooral anderen ziet ‘profiteren’. Wordt hierdoor de solidariteit juist niet minder?
Vektis Intelligence, een bedrijf dat bekijkt welke zorgkosten er worden gemaakt, stelt vast dat 17 procent van de Nederlanders met een zorgverzekering vorig jaar 80 procent van alle zorgkosten maakten. Dit wordt de zorgkloof genoemd.
Van alle longkankergevallen is 80 procent in verband te brengen met roken. En ook diabetes, vaak het begin van allerlei andere ziekten, wordt vaak toegeschreven aan een verkeerde eet- en leefwijze. Een gezonde leefstijl is dus van groot belang.
Leefstijl is echter ook afhankelijk van omgeving, van sociale klasse, en niet te vergeten van IQ. Naar schatting 1,5 miljoen mensen kunnen niet behoorlijk lezen of schrijven, hebben moeite met het begrijpen van informatie, begrijpen vaak niet wat de dokter zegt of wat het ziekenhuis doet. Het zijn ook deze mensen die beschikken over een zwak netwerk. En dat plaatst hen op extra achterstand. Vanwege de solidariteit is het belangrijk om discussies over zorgkosten weloverwogen te voeren. Solidariteit immers, maakt ons ook tot een samenleving. Dat moet iedereen veel waard zijn.
naar: www.trouw.nl van 19 december 2017
cartoon
bron: Arend van Dam
GT-1127-a-b 7/7 lees verdereinde ►►► ν
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- want (een van de volgende): (1p)
- het zet mensen aan om over het probleem na te denken.
- het zet mensen aan om hun mening over het probleem te vormen.
Opmerkingen
- Ook goed rekenen: ‘de socialiserende functie, want de cartoonist brengt waarden en normen over’.
- Niet goed rekenen: ‘De tekenaar/cartoonist geeft zijn mening’.
Bekijk de cartoon. Zie tekst 1 tot en met 5.
Vraag 39 1 punt
In de cartoon geeft de cartoonist aan dat sommige mensen dit stelsel niet eerlijk vinden. In de cartoon wordt de waarde die aan de basis ligt van het Nederlandse zorgstelsel ter discussie gesteld. Wat is de waarde die aan de basis ligt van het Nederlandse zorgstelsel? In welke tekst wordt die waarde genoemd? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De waarde is … en die wordt genoemd in tekst …
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Tekst 3
Voor producent van Orkambi telt alleen de winst
Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar. Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen. Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.
Tekst 4
Schippers en Van Rijn: ‘Gezondheid, daar kun je wat van maken!’
Marc van der Linden, Janny van der Heijden, Gordon, zomaar een aantal Bekende Nederlanders (BN’ers) die zich samen met minister Edith Schippers en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzetten voor een gezonder Nederland. In de vandaag gepresenteerde uitgave ‘Gezondheid! Daar kun je wat van maken’ geven de BN’ers inspirerende tips, voorbeelden en innovaties over hoe de gezonde keuze ook daadwerkelijk de gemakkelijke keuze kan zijn. Informatie is te vinden op de website www.nederlandgezondenwel.nl.
Lekker in je vel zitten, je fit voelen: wie wil dat nou niet? Het kan! Met lekker eten en zonder rare drankjes of pillen. Bewust omgaan met (lekker) eten, bewegen en stress kan het verschil maken. Vitaliteit en gezondheid is immers niet iets statisch of passiefs: het is te ontwikkelen, te beïnvloeden en te onderhouden. Schippers en Van Rijn willen met hun campagne inzetten op gezondheidswinst voor jong en oud.
naar: www.rijksoverheid.nl van januari 2017
Tekst 5
’Eigen schuld, dikke bult’ zeggen is te gemakkelijk in het debat over zorgkosten
Solidariteit houdt de samenleving bij elkaar. Het besef dat mensen in tijden van nood kunnen terugvallen op voorzieningen, maakt het leven aangenaam. Tegelijk is solidariteit ook kwetsbaar. Als je bijvoorbeeld wel veel geld betaalt aan de zorg, maar daarvan vooral anderen ziet ‘profiteren’. Wordt hierdoor de solidariteit juist niet minder?
Vektis Intelligence, een bedrijf dat bekijkt welke zorgkosten er worden gemaakt, stelt vast dat 17 procent van de Nederlanders met een zorgverzekering vorig jaar 80 procent van alle zorgkosten maakten. Dit wordt de zorgkloof genoemd.
Van alle longkankergevallen is 80 procent in verband te brengen met roken. En ook diabetes, vaak het begin van allerlei andere ziekten, wordt vaak toegeschreven aan een verkeerde eet- en leefwijze. Een gezonde leefstijl is dus van groot belang.
Leefstijl is echter ook afhankelijk van omgeving, van sociale klasse, en niet te vergeten van IQ. Naar schatting 1,5 miljoen mensen kunnen niet behoorlijk lezen of schrijven, hebben moeite met het begrijpen van informatie, begrijpen vaak niet wat de dokter zegt of wat het ziekenhuis doet. Het zijn ook deze mensen die beschikken over een zwak netwerk. En dat plaatst hen op extra achterstand. Vanwege de solidariteit is het belangrijk om discussies over zorgkosten weloverwogen te voeren. Solidariteit immers, maakt ons ook tot een samenleving. Dat moet iedereen veel waard zijn.
naar: www.trouw.nl van 19 december 2017
cartoon
bron: Arend van Dam
GT-1127-a-b 7/7 lees verdereinde ►►► ν
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden.
Vraag 40 2 punten
De media spelen een belangrijke rol bij het geven van informatie over bepaalde onderwerpen. Ze moeten zo objectief mogelijk nieuws verstrekken. Een van de criteria voor objectieve nieuwsverstrekking is het controleren van feiten via een andere bron. Noem de twee andere criteria waaraan een objectieve bron te herkennen is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. criterium 1 … criterium 2 …
Tekst 1
Keuzes maken voor goede zorg
Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen. Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.
Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts. Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.
naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018
Tekst 2
Patiënt mijdt ziekenhuis en medicijnen
Huisartsen hebben steeds vaker te maken met patiënten die niet naar het ziekenhuis willen voor onderzoek en voorgeschreven medicijnen niet ophalen bij de apotheek. Omdat dit ten koste gaat van het eigen risico van
385 euro per jaar. En dat geld kunnen of willen ze niet missen. Dat blijkt uit een onderzoek van De Gelderlander bij huisartsen in de regio. Vooral huisartsen in wijken waar veel mensen wonen die het met een minimuminkomen moeten doen, lopen hier tegenaan.
Huisarts Hanneke Nabuurs noemt als voorbeeld het jaarlijkse bloedonderzoek bij mensen met een chronische ziekte als diabetes. Dit is per 2018 uit de huisartsenzorg gehaald, waardoor het ten koste gaat van het eigen risico. “Dat doen mensen dus niet meer”, zegt Nabuurs. Met soms ernstige gevolgen. Andere voorbeelden zijn ziekenhuisonderzoeken als een röntgenfoto of hartfilmpje.
Huisarts Joris Stoppels heeft vergelijkbare ervaringen: “Als mensen in arme wijken moeten kiezen waaraan ze hun geld uitgeven, valt de keuze vaak niet op bloedonderzoek of medicijnen. Omdat dit geld kost.”
Huisarts Rob Edelbroek: “Dingen als lab, medicatie, fysiotherapie worden regelmatig gemeden. Ook geestelijke gezondheidszorg, want die wordt niet of niet volledig vergoed.” Het speelt volgens hem sinds de invoering van het eigen risico in 2008.
Er zijn zelfs huisartsen in achterstandswijken die ongebruikte pillen verzamelen bij patiënten die ze toch niet gebruiken of bij nabestaanden van overleden patiënten. Zo kunnen ze mensen die medicijnen nodig hebben en het geld er niet voor hebben soms toch van pillen voorzien. Woordvoerders van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) en Patiëntenfederatie Nederland (waarin 170 patiënten- en consumentenorganisaties zijn vertegenwoordigd) herkennen het beeld dat de huisartsen schetsen.
naar: www.gelderlander.nl van 19 januari 2019
Tekst 3
Voor producent van Orkambi telt alleen de winst
Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar. Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen. Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.
Tekst 4
Schippers en Van Rijn: ‘Gezondheid, daar kun je wat van maken!’
Marc van der Linden, Janny van der Heijden, Gordon, zomaar een aantal Bekende Nederlanders (BN’ers) die zich samen met minister Edith Schippers en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzetten voor een gezonder Nederland. In de vandaag gepresenteerde uitgave ‘Gezondheid! Daar kun je wat van maken’ geven de BN’ers inspirerende tips, voorbeelden en innovaties over hoe de gezonde keuze ook daadwerkelijk de gemakkelijke keuze kan zijn. Informatie is te vinden op de website www.nederlandgezondenwel.nl.
Lekker in je vel zitten, je fit voelen: wie wil dat nou niet? Het kan! Met lekker eten en zonder rare drankjes of pillen. Bewust omgaan met (lekker) eten, bewegen en stress kan het verschil maken. Vitaliteit en gezondheid is immers niet iets statisch of passiefs: het is te ontwikkelen, te beïnvloeden en te onderhouden. Schippers en Van Rijn willen met hun campagne inzetten op gezondheidswinst voor jong en oud.
naar: www.rijksoverheid.nl van januari 2017
Tekst 5
’Eigen schuld, dikke bult’ zeggen is te gemakkelijk in het debat over zorgkosten
Solidariteit houdt de samenleving bij elkaar. Het besef dat mensen in tijden van nood kunnen terugvallen op voorzieningen, maakt het leven aangenaam. Tegelijk is solidariteit ook kwetsbaar. Als je bijvoorbeeld wel veel geld betaalt aan de zorg, maar daarvan vooral anderen ziet ‘profiteren’. Wordt hierdoor de solidariteit juist niet minder?
Vektis Intelligence, een bedrijf dat bekijkt welke zorgkosten er worden gemaakt, stelt vast dat 17 procent van de Nederlanders met een zorgverzekering vorig jaar 80 procent van alle zorgkosten maakten. Dit wordt de zorgkloof genoemd.
Van alle longkankergevallen is 80 procent in verband te brengen met roken. En ook diabetes, vaak het begin van allerlei andere ziekten, wordt vaak toegeschreven aan een verkeerde eet- en leefwijze. Een gezonde leefstijl is dus van groot belang.
Leefstijl is echter ook afhankelijk van omgeving, van sociale klasse, en niet te vergeten van IQ. Naar schatting 1,5 miljoen mensen kunnen niet behoorlijk lezen of schrijven, hebben moeite met het begrijpen van informatie, begrijpen vaak niet wat de dokter zegt of wat het ziekenhuis doet. Het zijn ook deze mensen die beschikken over een zwak netwerk. En dat plaatst hen op extra achterstand. Vanwege de solidariteit is het belangrijk om discussies over zorgkosten weloverwogen te voeren. Solidariteit immers, maakt ons ook tot een samenleving. Dat moet iedereen veel waard zijn.
naar: www.trouw.nl van 19 december 2017
cartoon
bron: Arend van Dam
GT-1127-a-b 7/7 lees verdereinde ►►► ν
Bekijk het antwoord
- het toepassen van hoor- en wederhoor (1)
- het scheiden van feiten en meningen (1)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Maatschappijkunde 2021, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2021/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-1127-a-21-1-o
Andere examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1 (op examenblad.nl)
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 1?
Het centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 1 telt 40 vragen. De meeste vragen gaan over parlementaire democratie (15), criminaliteit (9) en verzorgingsstaat (7).
Wat zijn de antwoorden van het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2021/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-1127-a-21-1-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.
Hoe oefen ik met het examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl 2021, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.