Examenvragen verzorgingsstaat maatschappijkunde vmbo-gl/tl

20 vragen over verzorgingsstaat uit 6 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Verzorgingsstaat komt in 6 van de 17 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl voor, met 20 vragen (3% van alle examenvragen). Het meest in 2021, tijdvak 1 (7 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over verzorgingsstaat

Per examen de vragen over verzorgingsstaat, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1

tekst 1

Nieuwe cijfers fatbike-ongelukken schetsen schrikbarend beeld

(1) Het aantal ongelukken met fatbikes stijgt. Het letsel is vaak ernstig omdat de voertuigen soms wel 40 tot 50 kilometer per uur kunnen.

(2) Tessa Biesheuvel, hoofd Spoedeisende Hulp op het Amsterdam UMC, ziet steeds vaker jongeren met letsel op de spoedeisende hulp. "Vooral jonge kinderen, tussen de 10 en 14 met ernstige aangezichtsverwondingen en botbreuken. Jongeren hebben vaak niet door hoe hard zo'n ding kan gaan. We hebben een aantal keer per week jongeren met letsel hier op de afdeling."

(3) Ook neurochirurg Maarten Bot van het Amsterdam UMC ziet steeds vaker jonge patiënten met ernstig letsel. "Ik zie dagelijks op mijn werk dat er een toename is aan jonge mensen die hersenletsel hebben na een ongeluk en soms een hersenoperatie nodig hebben om te kunnen overleven.”

(4) Volgens Bot is de schade vaak ernstig en worden de risico's dan ook onderschat. "Mensen begrijpen vaak onvoldoende wat de hersenen nou precies zijn. Het is namelijk geen stevig materiaal, maar een soort zachte pudding. Bij een harde val ontstaan er scheuren en die kunnen maar gedeeltelijk herstellen, waardoor de kans op blijvende schade erg reëel is. De hersenen zijn echt heel kwetsbaar."

(5) Veiligheid NL, het kenniscentrum voor letselpreventie, ziet landelijk een sterke toename van het aantal behandelingen op de spoedeisende hulp na een verkeersongeval met een fatbike. In 2022 waren dit zeven gevallen, in 2023 nam dit toe tot 59. En in de eerste vier maanden van 2024 zijn er 33 gevallen geregistreerd. Dit waren alleen nog ongevallen waarbij de fatbiker zelf gewond raakte. Daarnaast werden in het onderzoek niet alle afdelingen van spoedeisende hulp onderzocht, dus het werkelijke aantal ligt nog hoger.

(6) Het kabinet gaat maatregelen nemen tegen het opvoeren van de fietsen. Zo wordt het bezit en het gebruik van de opvoersetjes verboden en houdt de politie sinds begin dit jaar controles op rollerbanken die speciaal voor elektrische fietsen zijn.

(7) Neurochirurg Bot pleit vooral voor het gebruik van een fietshelm. "Zo'n helm zorgt ervoor dat je hersenen minder schade oplopen tijdens een val. Een fietshelm beschermt niet tegen alles, maar wel tegen een groot deel van het letsel. Het verlaagt de kans op zwaar letsel behoorlijk."

bron: nhnieuws.nl van 6 juni 2024

Nieuw kabinet kijkt naar FvD voor meerderheid in Eerste Kamer

De nieuwe coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB heeft geen meerderheid in de Eerste Kamer en moet daarvoor aankloppen bij oppositiepartijen. Voor rechtse plannen is de steun van minstens vier kleine partijen nodig, waaronder Forum voor Democratie, JA21 en de SGP.

PVV, VVD en BBB hebben 30 zetels in de Eerste Kamer. NSC is niet vertegenwoordigd in de senaat.

bron: nos.nl van 30 mei 2024

Lees tekst 1.

Vraag 11 1 punt

Welke uitspraak over de verzorgingsstaat is juist?

  1. A In een verzorgingsstaat is de overheid enkel verantwoordelijk voor de infrastructuur, zoals wegen en bruggen.
  2. B In een verzorgingsstaat is de overheid verantwoordelijk voor het bieden van sociale zekerheid, onderwijs en gezondheidszorg.
  3. C In een verzorgingsstaat moeten burgers volledig zelf voor hun inkomen en pensioen zorgen.
  4. D In een verzorgingsstaat worden belastingen alleen gebruikt voor het garanderen van de openbare orde en veiligheid.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 11 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Analyse maatschappelijk vraagstuk: dakloze jongeren

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Steeds meer jongeren dakloos: ‘Te vroeg aan ons lot overgelaten’

Het aantal daklozen is de afgelopen jaren flink gestegen, zo bleek vandaag uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Ook onder jongeren is dat een groot probleem: in de afgelopen drie jaar verdrievoudigde het aantal daklozen tussen de 18 en 30 jaar, tot ruim [5] 12.000. Een groot probleem, zeggen hulporganisaties, dat volgens hen vooral te wijten is aan het gebrek aan geschikte woningen. “Pas met een woning krijg je rust”, zegt Hella Masuger van Stichting Zwerfjongeren. “En kun je gaan nadenken over hoe je je schulden kunt aflossen en je leven kunt [10] oppakken. Zonder vast huis blijf je aanmodderen.” Dat je zomaar op straat kunt belanden, weet ook de 27-jarige Mohini. Op haar 18de werd ze dakloos, toen ze officieel meerderjarig was en daardoor niet meer in aanmerking kwam voor jeugdzorg. “Eerst kreeg ik onderdak bij een instantie. Maar na mijn verjaardag stopte dat en kwam ik [15] op straat te staan.” Mohini volgde een studie, maar kon door een lange wachttijd alsnog geen huis vinden. Ze was een ‘economisch dakloze’, iemand die ondanks een studie of baan alsnog geen huis kan vinden. Volgens staatssecretaris Blokhuis wordt de toename van het aantal daklozen in toenemende mate [20] door die groep veroorzaakt. “Pas na twee jaar wachten en rondzwerven vond ik een studio”, vertelt Mohini. “Maar daar moet ik binnenkort uit, omdat ik ben afgestudeerd.”

naar: www.nos.nl van 23 augustus 2019

Vraag 32 2 punten

Bij de beantwoording van de vragen 32 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 3 van het bronnenboekje. Lees tekst 1 uit het bronnenboekje. Een maatschappelijk vraagstuk als dakloze jongeren kun je vanuit vier verschillende invalshoeken bekijken, bijvoorbeeld vanuit de sociaal-culturele invalshoek. Leg uit welke twee andere invalshoeken naar voren komen in de regels 1-10 van tekst 1. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1 De … invalshoek komt naar voren, want … 2 De … invalshoek komt naar voren, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de veranderings- en vergelijkende invalshoek, met als verklaring dat er een vergelijking met vroeger wordt gemaakt (regels 1-5) (1p)
  • Noemt de sociaaleconomische invalshoek, met als verklaring uit regels 6-10 dat de maatschappelijke, sociaaleconomische of financiële positie van dakloze jongeren aan de orde komt, bijvoorbeeld het verband met het belang van geschikte woningen en de factoren die die positie bepalen, zoals schulden en een gebrek aan geschikte woningen (1p)

Vraag 32 in het hele examen

Bronnenboekje tekst 2 ‘Dakloze jongere heeft vanaf het eerste moment pech’

In tien jaar tijd is het aantal daklozen in Nederland meer dan verdubbeld. Het aantal jonge daklozen – 18- tot 30-jarigen – is zelfs verdriedubbeld. Ongeveer 12,6 duizend jongeren zwerven rond op straat, zonder veilige thuisbasis om naartoe te gaan. Volgens Marleen van der Kolk van [5] Stichting Zwerfjongeren Nederland is dat een zeer ernstige zaak, maar is er, door middel van een actieplan, ook sprake van een inhaalslag1). “We zijn jarenlang bezig geweest voor een actieplan, dat sinds januari in volle gang is. Alle aandacht voor het onderwerp is in ieder geval positief, nu moeten we ervoor zorgen dat het aantal daklozen afneemt”, legt Van [10] der Kolk uit. Voor het driejarig actieplan werkt staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) samen met Stichting Zwerfjongeren Nederland en de ministeries van onder meer onderwijs, werk en inkomen en justitie. “De overheid heeft steken laten vallen en deze jongeren laten zwemmen”, [15] zei Blokhuis op een conferentie2) over dak- en thuisloze jongeren3). “Ga die jongeren helpen.” Dat is precies wat het doel is van het actieplan. Uiteindelijk worden zoveel mogelijk dak- en thuisloze jongeren geholpen om een zo zelfstandig mogelijk bestaan met een eigen thuis te bereiken. Daarnaast moet het plan een nieuwe instroom van dak- en thuisloze [20] jongeren voorkomen. “Een dakloze jongere heeft vanaf moment nul pech. Vaak zijn er binnen het gezin problemen en zijn jongeren bezig met dingen waar ze helemaal niet mee bezig zouden moeten zijn”, vertelt Van der Kolk. Ze legt uit dat er bij zwerfjongeren vaak sprake is van een vicieuze cirkel, die erg lastig [25] te doorbreken is. Problemen stapelen zich op en ze raken verstrikt in hun eigen situatie. Vaak zijn er ideeën over daklozen, dat ze verslaafd zijn of uit probleemgezinnen komen. Dat is volgens Van der Kolk slechts deels waar. “Niet iedereen heeft kans om dakloos te worden, maar in deze [30] ingewikkelde maatschappij is de kans wel groter. In veel gevallen krijgen deze jongeren geen (financiële) steun van hun ouders, die schieten niet even iets voor of geven wat zakgeld. Als het dan ook nog fout gaat op school en ze krijgen bijvoorbeeld geldproblemen en verkeerde vrienden, stapelt alles zich op.”
noot 1 inhaalslag = gezamenlijke inspanning om een achterstand in te halen
noot 2 conferentie = bijeenkomst, bijvoorbeeld om een vraagstuk te bespreken
noot 3 dak- en thuisloze wordt soms door elkaar gebruikt, maar er is een verschil tussen een dakloze en een thuisloze. Iemand die dakloos is heeft geen dak boven zijn hoofd en geen warme, veilige plek om te slapen. Een thuisloze is iemand die geen thuis heeft, geen eigen huis, maar die wel terecht kan bij vrienden, familie of kennissen.

naar: www.metronieuws.nl van 23 augustus 2019

Vraag 35 4 punten

Zie tekst 2 uit het bronnenboekje. Het onderwerp dakloze jongeren is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Een kenmerk is dat het vraagstuk de aandacht krijgt van de media. Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk en geef voor elk kenmerk aan waarom uit tekst 2 blijkt dat dit kenmerk van toepassing is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk 1: … Dit blijkt uit tekst 2, want … Kenmerk 2: … Dit blijkt uit tekst 2, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist kenmerk: het gaat om een probleem dat door gezamenlijke actie of door de politiek kan worden opgelost (1p)
  • Verklaart het eerste kenmerk met tekst 2: er is een actieplan om dak- en thuisloze jongeren te helpen en een nieuwe instroom te voorkomen, waarvoor de overheid samenwerkt met Stichting Zwerfjongeren Nederland (staatssecretaris Blokhuis werkt samen met SZN en andere ministeries) (1p)
  • Noemt een tweede juist kenmerk: er is sprake van een situatie die veel mensen onwenselijk vinden, of die in strijd is met bepaalde waarden en/of normen (1p)
  • Verklaart het tweede kenmerk met tekst 2, bijvoorbeeld: het aantal jonge daklozen van 18 tot 30 jaar is in tien jaar verdriedubbeld; ongeveer 12,6 duizend jongeren zwerven rond op straat zonder veilige thuisbasis; dat is in strijd met de waarde veiligheid; Van der Kolk vindt het een zeer ernstige zaak (1p)

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 40 3 punten

Nederland is een verzorgingsstaat. In een verzorgingsstaat heeft de overheid de taak om voor bepaalde zaken te zorgen. Zo heeft de overheid bijvoorbeeld tot taak om te zorgen voor voldoende werkgelegenheid. Noem een andere taak die de overheid in een verzorgingsstaat heeft, waarbij een maatregel past die de overheid volgens jou zou kunnen of moeten nemen om dakloze jongeren te helpen. Noem een maatregel die de overheid volgens jou zou kunnen of moeten nemen om dakloze jongeren te helpen, die past bij de door jou genoemde taak van de overheid in een verzorgingsstaat. Leg vervolgens met behulp van informatie uit het bronnenboekje uit waarom deze maatregel dakloze jongeren kan helpen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een andere taak die de overheid in een verzorgingsstaat heeft: … Een hierbij passende maatregel die de overheid zou kunnen of moeten nemen om dakloze jongeren te helpen is … Dit kan dakloze jongeren helpen omdat in tekst … (vul nummer van de tekst in) staat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een andere taak van de overheid in een verzorgingsstaat: zorgen voor huisvesting of voldoende woongelegenheid; of zorgen voor gezondheidszorg; of een minimumniveau van bestaanszekerheid voor alle burgers (1p)
  • Noemt een bij die taak passende maatregel: het bouwen van meer woningen of woningen reserveren voor dakloze jongeren; of meer of betere begeleiding en ondersteuning van dakloze jongeren; of financiële steun of voldoende inkomen voor kwetsbare jongeren (1p)
  • Legt met informatie uit het bronnenboekje uit waarom de maatregel dakloze jongeren kan helpen: bij woningen uit tekst 1 (regels 6-10: de stijging van het aantal daklozen is vooral te wijten aan het gebrek aan geschikte woningen; pas met een woning kunnen jongeren hun schulden aflossen en hun leven oppakken); bij begeleiding of financiële steun uit tekst 2 (regels 21-26 en 30-35: jongeren raken verstrikt in hun situatie en krijgen vaak geen financiële steun van hun ouders) (1p)

Vraag 40 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Maatschappelijke analyse: betaalbaarheid van de zorg

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Keuzes maken voor goede zorg

Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen.
Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog. Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts.
Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.

naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018

Vraag 27 2 punten

Inleiding bij de vragen 27 tot en met 40: Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger. Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.

De betaalbaarheid van de zorg is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Een van de kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk is dat het vraagstuk kan worden opgelost door gezamenlijke actie of door de politiek.
→ Noem twee citaten uit tekst 1 waaruit blijkt dat dit kenmerk van toepassing is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
citaat 1 …
citaat 2 …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee citaten uit tekst 1 die laten zien dat het vraagstuk door gezamenlijke actie of door de politiek opgelost kan worden (2p)

Per juist citaat 1 punt; twee citaten nodig. Juiste citaten (twee van de volgende): het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden; als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg; het is voor een minister van VWS elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen; de minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen; als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog.

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 4 punten

Inleiding bij de vragen 27 tot en met 40: Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger. Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.

In tekst 1 worden verschillende groepen genoemd die bij dit maatschappelijk vraagstuk betrokken zijn. Twee daarvan zijn bedrijven en patiënten. Deze twee groepen hebben belangen.
→ Noem van deze twee groepen een belang dat zij hebben. Noem van deze twee groepen een machtsmiddel dat zij gebruiken om voor hun belangen op te komen. Noem een zin die past bij dit machtsmiddel. Gebruik informatie uit tekst 1.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een belang van bedrijven is …
Een machtsmiddel van bedrijven is …
Een zin uit de tekst die past bij dit machtsmiddel is …
en
Een belang van patiënten is …
Een machtsmiddel van patiënten is …
Een zin uit de tekst die past bij dit machtsmiddel is …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een belang van bedrijven: winst maken, het verkopen van nieuwe medicijnen of het opgenomen krijgen van hun nieuwe medicijnen in het basispakket (1p)
  • Noemt bij bedrijven het machtsmiddel toegang tot politici of invloedrijke personen, met een juiste zin uit tekst 1 (bijvoorbeeld: Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen.) (1p)
  • Noemt een belang van patiënten: het vergoed krijgen van medicijnen/behandelingen, of het in het basispakket krijgen van nieuwe medicijnen/behandelingen (1p)
  • Noemt bij patiënten het machtsmiddel toegang tot de media, met de juiste zin uit tekst 1: En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door. (1p)

Voor het juiste belang 1 punt per belangengroep. Voor de combinatie van het machtsmiddel en de juiste zin 1 punt per belangengroep. Bij bedrijven medicijnen niet goed rekenen als machtsmiddel.

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 31 2 punten

Inleiding bij de vragen 27 tot en met 40: Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger. Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.

Een van de invalshoeken van maatschappijkunde is de veranderings- en vergelijkende invalshoek. Deze invalshoek is te herkennen in tekst 2.
→ Noem twee politieke beslissingen uit tekst 2 die hebben geleid tot veranderingen in gedrag bij mensen die zorg nodig hebben.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Die twee politieke beslissingen zijn:
1 …
2 …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de beslissing dat het bloedonderzoek bij mensen met chronische ziekten in 2018 uit de huisartsenzorg is gehaald (1p)
  • Noemt de beslissing van de invoering van het eigen risico in 2008 (1p)

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 34 1 punt

Inleiding bij de vragen 27 tot en met 40: Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger. Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.

In tekst 3 staat dat minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) besloten heeft het medicijn Orkambi in het basispakket op te nemen. Inmiddels is zij opgevolgd door een nieuwe minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Stel dat er vragen gesteld gaan worden in de Tweede Kamer over haar beslissing.
Wie moet de vragen uit de Tweede Kamer beantwoorden?

  1. A De minister-president, want die is verantwoordelijk voor alle ministers in zijn kabinet.
  2. B De nieuwe minister van Volksgezondheid, want die is verantwoordelijk voor het gevoerde beleid.
  3. C De voorzitter van de Tweede Kamer, want die neemt de taak van de minister over.
  4. D Oud-minister Schippers zelf, want zij blijft verantwoordelijk.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 34 in het hele examen

Bronnenboekje tekst 4 Schippers en Van Rijn: ‘Gezondheid, daar kun je wat van maken!’

Marc van der Linden, Janny van der Heijden, Gordon, zomaar een aantal Bekende Nederlanders (BN’ers) die zich samen met minister Edith Schippers en staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport inzetten voor een gezonder Nederland. In de vandaag gepresenteerde uitgave ‘Gezondheid! Daar kun je wat van maken’ geven de BN’ers inspirerende tips, voorbeelden en innovaties over hoe de gezonde keuze ook daadwerkelijk de gemakkelijke keuze kan zijn. Informatie is te vinden op de website www.nederlandgezondenwel.nl.
Lekker in je vel zitten, je fit voelen: wie wil dat nou niet? Het kan! Met lekker eten en zonder rare drankjes of pillen. Bewust omgaan met (lekker) eten, bewegen en stress kan het verschil maken. Vitaliteit en gezondheid is immers niet iets statisch of passiefs: het is te ontwikkelen, te beïnvloeden en te onderhouden. Schippers en Van Rijn willen met hun campagne inzetten op gezondheidswinst voor jong en oud.

naar: www.rijksoverheid.nl van januari 2017

Vraag 35 1 punt

Inleiding bij de vragen 27 tot en met 40: Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger. Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.

Een van de mogelijkheden om de kosten in de zorg betaalbaar te houden is voorkomen dat mensen ziek worden. De overheidscampagne uit tekst 4 wil het gedrag van mensen veranderen. Het doel is het aanpassen van de leefstijl. Er zijn verschillende theorieën over de beïnvloeding van mensen door de media.
→ Zal volgens de selectieve perceptietheorie deze campagne wel of geen effect hebben? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over, vul wel of geen in en vul het antwoord aan.
Volgens de selectieve perceptietheorie zal de campagne … effect hebben, want …

Bekijk het antwoord
  • Antwoordt wel of geen effect, met de juiste uitleg: wel effect, want de boodschap sluit aan bij het referentiekader van de ontvanger; of geen effect, want de boodschap sluit niet aan bij het referentiekader van de ontvanger (1p)

Vraag 35 in het hele examen

Bronnenboekje tekst 5 ’Eigen schuld, dikke bult’ zeggen is te gemakkelijk in het debat over zorgkosten

Solidariteit houdt de samenleving bij elkaar. Het besef dat mensen in tijden van nood kunnen terugvallen op voorzieningen, maakt het leven aangenaam. Tegelijk is solidariteit ook kwetsbaar. Als je bijvoorbeeld wel veel geld betaalt aan de zorg, maar daarvan vooral anderen ziet ‘profiteren’. Wordt hierdoor de solidariteit juist niet minder?
Vektis Intelligence, een bedrijf dat bekijkt welke zorgkosten er worden gemaakt, stelt vast dat 17 procent van de Nederlanders met een zorgverzekering vorig jaar 80 procent van alle zorgkosten maakten. Dit wordt de zorgkloof genoemd.
Van alle longkankergevallen is 80 procent in verband te brengen met roken. En ook diabetes, vaak het begin van allerlei andere ziekten, wordt vaak toegeschreven aan een verkeerde eet- en leefwijze. Een gezonde leefstijl is dus van groot belang.
Leefstijl is echter ook afhankelijk van omgeving, van sociale klasse, en niet te vergeten van IQ. Naar schatting 1,5 miljoen mensen kunnen niet behoorlijk lezen of schrijven, hebben moeite met het begrijpen van informatie, begrijpen vaak niet wat de dokter zegt of wat het ziekenhuis doet.
Het zijn ook deze mensen die beschikken over een zwak netwerk. En dat plaatst hen op extra achterstand. Vanwege de solidariteit is het belangrijk om discussies over zorgkosten weloverwogen te voeren. Solidariteit immers, maakt ons ook tot een samenleving. Dat moet iedereen veel waard zijn.

naar: www.trouw.nl van 19 december 2017

Vraag 37 1 punt

Inleiding bij de vragen 27 tot en met 40: Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger. Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.

Uit tekst 5 blijkt dat er een verband bestaat tussen de maatschappelijke positie van bepaalde groepen en het hebben van een gezonde of ongezonde leefstijl. De leefstijl van burgers wordt bepaald door een aantal factoren. Een van die factoren is het inkomen.
→ Noem nog twee andere factoren uit tekst 5 die invloed hebben op het hebben van een gezonde leefstijl.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Twee andere factoren die van invloed zijn op het hebben van een gezonde leefstijl uit tekst 5 zijn … en …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee andere factoren uit tekst 5 (twee van de volgende): omgeving; sociale klasse; IQ; het hebben van een sociaal netwerk; moeite met lezen/schrijven/informatie verwerken (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.

Vraag 37 in het hele examen

Vraag 39 1 punt

Inleiding bij de vragen 27 tot en met 40: Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger. Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.

Bekijk de cartoon. Zie tekst 1 tot en met 5.
In de cartoon geeft de cartoonist aan dat sommige mensen dit stelsel niet eerlijk vinden. In de cartoon wordt de waarde die aan de basis ligt van het Nederlandse zorgstelsel ter discussie gesteld.
→ Wat is de waarde die aan de basis ligt van het Nederlandse zorgstelsel? In welke tekst wordt die waarde genoemd?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De waarde is …
en die wordt genoemd in tekst …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste combinatie van waarde en tekst (een van de volgende): de waarde is betaalbaarheid en die wordt genoemd in tekst 3; de waarde is gezondheid en die wordt genoemd in tekst 4; de waarde is solidariteit en die wordt genoemd in tekst 5 (1p)

Volgens de tweede aanvulling op het correctievoorschrift (vraag 39) gelden deze combinaties: de waarde is betaalbaarheid, genoemd in tekst 3; de waarde is gezondheid, genoemd in tekst 4; de waarde is solidariteit, genoemd in tekst 5. Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van juiste antwoorden (waarde en tekst).

Vraag 39 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Eenzaamheid onder ouderen

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 MAX tegen eenzaamheid

Van de 3 miljoen 65-plussers voelen bijna 900.000 mensen zich eenzaam en dat gevoel kan mensen letterlijk ziek maken. Het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda. Eenzaamheid zal de komende jaren alleen maar toenemen, waarschuwden deskundigen. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. Hij zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis. “Eenzaamheid kunnen we samen aanpakken. Een betrokken samenleving is een betere samenleving”, aldus de staatssecretaris.

Omroep MAX wil met een tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem. Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten om niet bij de pakken neer te blijven zitten. Onder het motto ‘wie niet waagt, die niet wint’ gaat een aantal eenzame mensen proberen dat gevoel kwijt te laten raken. Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk1) op te bouwen. Eenzaamheid overkomt je en kan langzaam je leven insluipen. In de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen.

noot 1 Sociaal netwerk: een verzamelnaam voor een netwerk van betekenisvolle figuren (familie, vrienden en kennissen) dat functioneert als ondersteuningsbron voor het eigen welzijn en welbehagen en dat van de personen in het netwerk.

bron: www.50plusnet.nl van 27 november 2015

Vraag 34 4 punten

Eenzaamheid onder ouderen is een maatschappelijk vraagstuk. Een maatschappelijk vraagstuk heeft een aantal kenmerken. Eén kenmerk is dat het gaat om een situatie die veel mensen onwenselijk vinden. Noem twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk die in tekst 1 te herkennen zijn en geef per kenmerk aan waarom uit tekst 1 blijkt dat het kenmerk te herkennen is. Vul het antwoord aan: Kenmerk 1: … en dit is te herkennen in tekst 1, want … Kenmerk 2: … en dit is te herkennen in tekst 1, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende kenmerken, elk met een onderbouwing uit tekst 1. (1) Het vraagstuk kan door gezamenlijke actie of door de politiek worden opgelost, want: het bestrijden van eenzaamheid staat hoog op de politieke agenda, of de staatssecretaris kondigde een actieplan aan om de eenzaamheid te bestrijden. (2) Het vraagstuk krijgt de aandacht van de media, want: Omroep MAX wil met de tv-serie bijdragen aan het oplossen van dit maatschappelijk probleem; of Omroep MAX gaat een jaar lang deze mensen begeleiden en volgen in het proces om weer een sociaal netwerk op te bouwen; of het probleem wordt besproken op een website; of Omroep MAX start daarom een tv-serie over mensen die zich eenzaam voelen en besluiten niet bij de pakken neer te blijven zitten; of in de tv-serie wil Omroep MAX laten zien dat die eenzaamheid er ook weer uit kan sluipen. (3) Er bestaan verschillende meningen over de oplossing van het vraagstuk, want de staatssecretaris zet vooral in op lokale initiatieven dicht bij de mensen thuis, terwijl Omroep MAX denkt met de tv-serie te kunnen bijdragen aan een oplossing van dit maatschappelijk probleem. (4p)

Per kenmerk: 1 punt voor het kenmerk en 1 punt voor een juiste onderbouwing uit tekst 1. Twee kenmerken met onderbouwing geven 4 punten. De volgorde van de kenmerken maakt niet uit. Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van kenmerk en onderbouwing.

Vraag 34 in het hele examen

Bronnenboekje tekst 2 Donderdag 27 september start de Week tegen Eenzaamheid

Eenzaamheid
De Week tegen Eenzaamheid is een initiatief van Coalitie Erbij. Coalitie Erbij is hét landelijke samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het verminderen van eenzaamheid onder ouderen. Meer dan een miljoen Nederlanders voelen zich sterk eenzaam. Mensen die last hebben van eenzaamheid, ervaren een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of hebben minder sociale relaties dan ze wensen. Eenzaamheid brengt gezondheidsrisico’s met zich mee en kan leiden tot minder meedoen in de samenleving.

Activiteiten
Tijdens de jaarlijkse Week tegen Eenzaamheid zijn er door het hele land meer dan vijfhonderd activiteiten. Mensen met een klein sociaal netwerk kunnen er nieuwe contacten opdoen en bestaande contacten versterken.

Aandacht groeit
Coalitie Erbij heeft in de afgelopen tien jaar de aandacht voor eenzaamheid onder ouderen enorm zien groeien. Arie Ouwerkerk, directeur van Coalitie Erbij: “De strijd tegen eenzaamheid verbreedt zich. Steeds meer gemeenten, organisaties en bedrijven zetten zich in. Dat is belangrijk, je moet het samen doen.” Dit jaar lanceerde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het nieuwe actieprogramma Eén Tegen Eenzaamheid waarin de eenzaamheid onder ouderen wordt aangepakt.

Opening
De Week tegen Eenzaamheid wordt dit jaar geopend door koningin Máxima op het Nationaal Eenzaamheid Congres. Prof. dr. Anja Machielse (bijzonder hoogleraar Empowerment van kwetsbare ouderen aan de Universiteit voor Humanistiek) houdt de Nationale Eenzaamheid Lezing.

Coalitie Erbij
Kernleden van Coalitie Erbij zijn Humanitas, KPN Mooiste Contact Fonds, Leger des Heils, Nationaal Ouderenfonds, Nationale Vereniging de Zonnebloem, Resto VanHarte, Sensoor en Sociaal Werk Nederland.

naar: www.samentegeneenzaamheid.nl van 27 september 2018

Vraag 37 4 punten

Lees tekst 2. Het samenwerkingsverband Coalitie Erbij is hét landelijke samenwerkingsverband van maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het verminderen van eenzaamheid onder ouderen. Het samenwerkingsverband Coalitie Erbij zet bepaalde machtsmiddelen in met als doel de eenzaamheid onder ouderen te verminderen. Een van die machtsmiddelen is het bezitten van vaardigheden. Noem twee andere machtsmiddelen van Coalitie Erbij die te herkennen zijn in tekst 2 en geef per machtsmiddel aan waarom uit tekst 2 blijkt dat dit machtsmiddel van toepassing is. Vul het antwoord aan: Machtsmiddel 1: ... en dat blijkt uit tekst 2, want … Machtsmiddel 2: ... en dat blijkt uit tekst 2, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende machtsmiddelen, elk met een onderbouwing uit tekst 2. (1) Het inzetten van een invloedrijk persoon of een persoon met charisma of gezag, want: koningin Máxima opent het Nationaal Eenzaamheid Congres; prof. dr. Anja Machielse houdt een lezing over het onderwerp; of de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport lanceert vanuit zijn vakgebied een plan. (2) De omvang van de groep die Coalitie Erbij vertegenwoordigt, want: het is een landelijk samenwerkingsverband; of er zijn veel maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor het verminderen van eenzaamheid. (3) De beschikking over kennis of deskundigheid, want: prof. dr. Anja Machielse is iemand die veel over dit onderwerp weet; of de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport lanceert vanuit zijn vakgebied een plan. (4p)

Per machtsmiddel 1 punt voor het machtsmiddel en 1 punt voor de onderbouwing; twee machtsmiddelen met onderbouwing geven 4 punten. Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van machtsmiddel en onderbouwing.

Vraag 37 in het hele examen

Bronnenboekje tekst 3 Vroeger was alles beter

Vroeger was het niet echt beter, maar zo voelde het in ieder geval wel. Het is natuurlijk wel zo dat ouderen uit een andere periode komen. Wellicht een periode met minder luxe maar wel met meer hulp van buitenaf. De sociale gemeenschap was veel hechter. De deur stond altijd open en mensen in de buurt konden bij elkaar terecht voor hulp.

De huidige maatschappij is veel individualistischer, de techniek ontwikkelt zich snel, vernieuwingen volgen elkaar in hoog tempo op en veel bedrijven zijn alleen nog maar via internet te bereiken. Voor ouderen gaat dit soms te snel en hierdoor kun je je in deze ‘nieuwe’ wereld eenzaam voelen.

naar: www.vitaaloudworden.nl van 9 juli 2018

Vraag 38 1 punt

Zie tekst 3. In tekst 3 staat: “Vroeger was het niet echt beter, maar zo voelde het in ieder geval wel.” Dit gevoel hebben veel ouderen, blijkt uit tekst 3. Alles gaat nu veel sneller en dat kan leiden tot een eenzaam gevoel. Welk begrip past het best bij de bovenstaande situatie?

  1. A actualiteit
  2. B commercie
  3. C pluriformiteit
  4. D referentiekader
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 38 in het hele examen

Bronnenboekje tekst 4 Gemeenten storten zich op de eenzame burger

Is de aanpak van eenzaamheid wel een taak van de overheid?

Arie Ouwerkerk van Coalitie Erbij glimlacht en zegt: “De gemeenteambtenaar hoeft niet op de koffie te gaan, maar het is wel degelijk een taak van de overheid. De gemeente moet weten of de eenzaamheid het gevolg is van andere problemen, zoals armoede of een overbelaste mantelzorger. Daaraan kun je als gemeente of welzijnsinstelling wat doen.”

Marijke Andeweg houdt zich in Amsterdam in opdracht van de gemeenteraad met eenzaamheid bezig. Andeweg: “Gemeenten trekken geld uit om het welzijn van burgers te bevorderen. Bovendien hebben we in Amsterdam een traditie om te zorgen voor onze burgers. We hebben al veel vaker een maatschappelijk probleem opgepakt. We blijven niet aan de kant staan. Een werkende effectieve aanpak kan ook alleen maar tot stand komen als je er de tijd en ruimte voor neemt, door in te zetten op preventie en al doende te leren.”

Dat is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Eenzaamheid is een moeilijk thema. “Door het taboe op eenzaamheid is het erg moeilijk om mensen in beweging te krijgen. In onze samenleving wordt eenzaamheid toch gezien als een persoonlijk falen”, stelt Arie Ouwerkerk. De definitie van alleen en eenzaam is voor iedereen anders. Ouwerkerk wijst op het onderzoek van socioloog Jenny Gierveld waaruit blijkt dat ouderen in het hoge noorden van Finland, die maar twee keer per jaar familie en kleinkinderen zien, minder eenzaam zijn dan ouderen in Toscane, Italië. “Dat heeft alles te maken met verwachtingen”, zegt hij.

naar: www.divosa.nl van 14 december 2017

Vraag 40 2 punten

Lees tekst 4. Vanuit maatschappijkunde wordt op verschillende manieren naar een maatschappelijk probleem gekeken. Dit worden de invalshoeken van maatschappijkunde genoemd. Twee van die invalshoeken zijn: de sociaal-economische invalshoek en de veranderings- en vergelijkende invalshoek. Beide invalshoeken zijn te herkennen in tekst 4. Geef bij beide invalshoeken een citaat uit tekst 4 waaruit de invalshoek blijkt. Vul het antwoord aan: 1 De sociaal-economische invalshoek: een citaat hierbij is … 2 De veranderings- en vergelijkende invalshoek: een citaat hierbij is …

Bekijk het antwoord
  • Sociaal-economische invalshoek met een juist citaat uit tekst 4, een van de volgende: “De gemeente moet weten of de eenzaamheid het gevolg is van andere problemen, zoals armoede of een overbelaste mantelzorger.” of “Gemeenten trekken geld uit om het welzijn van burgers te bevorderen.” (1p)
  • Veranderings- en vergelijkende invalshoek met een juist citaat uit tekst 4, een van de volgende: “Bovendien hebben we in Amsterdam een traditie om te zorgen voor onze burgers.” of “We hebben al veel vaker een maatschappelijk probleem opgepakt.” of “… ouderen in het hoge noorden van Finland, die maar twee keer per jaar familie en kleinkinderen zien, minder eenzaam zijn dan ouderen in Toscane, Italië.” (1p)

Een invalshoek met een verkeerd citaat levert voor die invalshoek geen punt op.

Vraag 40 in het hele examen

Bronnenboekje tekst 5 Oma’s Soep, nu in Amsterdam, Den Haag en Groningen!

Eenzaamheid kan ernstige gevolgen hebben voor de mentale en fysieke gezondheid van ouderen. Door zelf actief te blijven en vrijwilligerswerk te doen, verminderen eenzaamheid en de kans op een sociaal isolement.

Om eenzaamheid onder ouderen in Amsterdam, Den Haag en Groningen te verminderen is Oma’s Soep gestart. Oma’s Soep heeft als voornaamste doel om voor thuiswonende ouderen terugkerende sociale-contactmomenten te organiseren in buurthuizen in Amsterdam, Den Haag en Groningen en omgeving.

Met Oma’s Soep ontmoeten ouderen zowel nieuwe mensen van hun eigen leeftijd als enthousiaste jonge vrijwilligers. Er wordt soep gemaakt omdat dit een gave en passie is waarover juist relatief veel ouderen beschikken.

Oma’s Soep is onze naam, maar natuurlijk zijn ook opa’s en ouderen zonder ervaring met het maken van soep van harte welkom! Inmiddels doen er wekelijks al meer dan 100 oma’s én opa’s van 65 tot 91 jaar mee in 6 buurthuizen in Amsterdam en 2 buurthuizen in Den Haag en Groningen. Oma’s Soep is leuk en gezellig voor ouderen en iedereen is van harte welkom om mee te doen.

naar: www.omassoep.nl van februari 2019

Vraag 41 2 punten

Zie tekst 1 en lees tekst 5. In tekst 1 is te lezen dat de staatssecretaris van VWS een actieplan heeft gepresenteerd waarbij vooral lokale initiatieven van groot belang zijn. In tekst 5 gaat het over Oma’s Soep, een van die lokale initiatieven van vrijwilligers om eenzaamheid onder ouderen aan te pakken. Nederland kent een aantal politieke stromingen. Twee daarvan zijn: 1 de christendemocratische stroming 2 de sociaaldemocratische stroming. Het initiatief van Oma’s Soep uit tekst 5 past bij uitgangspunten van deze twee politieke stromingen. Noem bij elke politieke stroming een uitgangspunt dat past bij het initiatief van Oma’s Soep. Vul het antwoord aan: 1 Het initiatief past bij de christendemocratische stroming, want dit past bij het volgende uitgangspunt: … 2 Het initiatief past bij de sociaaldemocratische stroming, want dit past bij het volgende uitgangspunt: …

Bekijk het antwoord
  • Christendemocratische stroming met een passend uitgangspunt, een van de volgende: bijbelse waarden, zoals naastenliefde; een gespreide verantwoordelijkheid bij de inrichting van de samenleving; verantwoordelijkheid geven aan maatschappelijke organisaties. (1p)
  • Sociaaldemocratische stroming met een passend uitgangspunt, een van de volgende: het opkomen voor de zwakken in de samenleving; het scheppen van sociale voorzieningen. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van de juiste stroming en een passend uitgangspunt.

Vraag 41 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Komt er een fietspadverbod voor scooters?

Het lot van fietsers en scooterrijders ligt donderdag in handen van de Tweede Kamer. Dan wordt waarschijnlijk de maatregel aangenomen om scooters naar de rijbaan te verplaatsen. Er komt dan ook een helmplicht. Actiegroep Geef het Fietspad Terug! heeft er vertrouwen in dat het nu echt gaat gebeuren. Stichting Scooterbelang verwacht juist dat de scooter gewoon op het fietspad blijft. Beide belangengroepen proberen de dagen voor het debat de Kamerleden van hun standpunt te overtuigen.

De vrijwilligers van Geef het Fietspad Terug! roepen fietsers op de politici te e-mailen waarom scooters van het fietspad geweerd moeten worden. De actie wordt ondersteund door de Fietsersbond, die volgens een woordvoerder wel bezorgd is. “Het is de vraag of er een meerderheid voor de wet is. De Kamerleden worden beïnvloed door de lobby van de scooterindustrie. Die zegt dat het gevaarlijk is voor scooters op de rijbaan, maar het gevaar op het fietspad wordt gewoon weggepoetst.”

naar: www.at5.nl van 11 december 2017

tekst 7 Kabinet zoekt steun voor pensioenakkoord

Het kabinet zoekt samenwerking met de oppositie in de Tweede Kamer. De minister van Sociale Zaken hoopt op steun van GroenLinks, SP en PvdA voor de hervorming van het pensioenstelsel. De drie partijen hebben afgesproken dat zij alleen gezamenlijk onderhandelen en zich niet uit elkaar laten spelen. GroenLinks, PvdA en SP willen ook eerder stoppen met werken mogelijk maken voor mensen in zware beroepen.

naar: www.volkskrant.nl van 30 oktober 2018

Vraag 14 2 punten

De drie partijen uit tekst 7 behoren tot dezelfde politieke stroming en hebben als uitgangspunt dat ze willen opkomen voor de zwakkeren in de samenleving. Ook willen ze opkomen voor mensen in zware beroepen.
Tot welke politieke stroming behoren de drie politieke partijen uit tekst 7? Noem een ander uitgangspunt van deze politieke stroming.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De drie partijen behoren tot de … stroming en een ander uitgangspunt is … .

Bekijk het antwoord
  • Noemt de sociaaldemocratische of socialistische stroming. (1p)
  • Noemt een ander uitgangspunt van die stroming, een van de volgende: een relatief grote rol van de overheid willen (om nadelen van de vrijemarkteconomie te verminderen); internationale solidariteit; het verkleinen van de ongelijkheid; het verkleinen van verschillen in inkomen; het streven naar gelijkheid. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Afvalwater als verwarming

Zwembad ’t Bun op Urk is het eerste gebouw in Nederland dat wordt verwarmd met behulp van het afvalwater in de rioolpersleiding. Vies water dus. Volgens projectleider Simon Bos is Urk hiermee een voorloper op het gebied van duurzame energie. “Op Urk staat het eerste zwembad in Nederland dat volledig zonder gas wordt verwarmd.”

naar: www.stentor.nl van 1 februari 2017

tekst 3 Afname werkgelegenheid houdt aan

In 2014 werkten ruim 412 duizend medewerkers bij de overheid, dat is een kleine 50 duizend minder dan in 2004. De afname is grotendeels het gevolg van beleid van opeenvolgende kabinetten om te streven naar een kleinere overheid.

Vooral de gemeentelijke en provinciale overheden zijn kleiner geworden: zij doen hun werk met minder personeel dan 10 jaar geleden. Er wordt verwacht dat de werkgelegenheid bij de overheid verder zal afnemen.

naar: www.uwv.nl van 29 oktober 2015

Vraag 3 1 punt

De afname van het aantal medewerkers bij de overheid is het gevolg van het beleid dat gevoerd is. Binnen welke politieke stroming past het beleid om te streven naar een kleinere overheid het best?

  1. A de christendemocratische stroming
  2. B de ecologische stroming
  3. C de liberale stroming
  4. D de rechtsextremistische stroming
  5. E de sociaaldemocratische stroming
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 3 in het hele examen

tekst 4 Drie krantenkoppen uit het Algemeen Dagblad, regio Den Bosch

1 Den Bosch blijft investeren in Actieplan Leerbanen
2 Den Bosch start proef met anoniem solliciteren tegen discriminatie
3 Den Bosch geeft kinderen dagelijks een schoolontbijt

naar: www.ad.nl van 10 februari 2017

Vraag 4 1 punt

Hieronder volgen drie begrippen: 1 conservatief, 2 links, 3 oppositie. Welk begrip past het best bij het beleid uit de krantenkoppen van tekst 4?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het begrip links (begrip 2). (1p)

Vraag 4 in het hele examen

tekst 15 Zorgcentrum gaat sluiten

“We zijn heel erg geschrokken allemaal, vooral ook van de korte termijn van sluiten. Het is het gesprek van de dag hier in Wamel.”

Merijn Broeders van Sociaal Maas en Waal verwoordt de gevoelens die de bekendmaking van de sluiting van het zorgcentrum Sint Henricus in het dorp teweeg heeft gebracht.

Van Ooijen van de SP stelde eerder al vragen in de gemeenteraad: “Ik had het nieuws toen net op straat gehoord.” De verantwoordelijke wethouder reageerde dat Sint Henricus geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is.

Van Ooijen en Broeders vinden dat te gemakkelijk. “Als je ziet hoeveel maatschappelijke onrust het teweegbrengt, moet de gemeente er zich wel mee bemoeien”, meent Van Ooijen.

naar: www.gelderlander.nl van 7 februari 2017

Vraag 17 2 punten

Geef twee redenen waarom er in tekst 15 sprake is van een sociaal probleem. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. reden 1: … reden 2: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende redenen waarom er sprake is van een sociaal probleem: mensen vinden de situatie onwenselijk; de situatie zorgt voor maatschappelijke onrust; men vindt dat er actie moet worden ondernomen om de situatie te veranderen; mensen vinden de situatie in strijd met de normen en waarden. (2p)

Per juist antwoord 1 punt, tot maximaal twee. Niet goed rekenen: de politiek moet het oplossen.

Vraag 17 in het hele examen

Hoe vaak verzorgingsstaat in het examen komt

Vragen over verzorgingsstaat per centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 11113%
2022, tijdvak 332, 35, 4038%
2021, tijdvak 127-28, 31, 34-35, 37, 39718%
2021, tijdvak 234, 37-38, 40-41512%
2019, tijdvak 21412%
2018, tijdvak 23-4, 1737%

In 6 van de 17 ingedeelde examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl staat een vraag over verzorgingsstaat, samen 20 vragen (3% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2021, tijdvak 1: 7 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 0% van de vragen over verzorgingsstaat, daarvoor 4%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren minder ruimte.

Oefenen met verzorgingsstaat

Maak de 15 nieuwste examenvragen over verzorgingsstaat online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over verzorgingsstaat

Andere onderwerpen maatschappijkunde vmbo-gl/tl

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op maatschappijwetenschappen oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt verzorgingsstaat voor in het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl?

In de 17 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 20 vragen over verzorgingsstaat, 3% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 6 van die examens.

In welk examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over verzorgingsstaat?

In het examen van 2021, tijdvak 1, met 7 vragen: 27-28, 31, 34-35, 37, 39.

Hoe oefen ik examenvragen over verzorgingsstaat?

Op deze pagina staan alle vragen over verzorgingsstaat met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.