Examenvragen parlementaire democratie maatschappijkunde vmbo-gl/tl

263 vragen over parlementaire democratie uit 17 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Parlementaire democratie komt in 17 van de 17 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl voor, met 263 vragen (39% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 1 (19 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over parlementaire democratie

Per examen de vragen over parlementaire democratie, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1

tekst 1

Nieuwe cijfers fatbike-ongelukken schetsen schrikbarend beeld

(1) Het aantal ongelukken met fatbikes stijgt. Het letsel is vaak ernstig omdat de voertuigen soms wel 40 tot 50 kilometer per uur kunnen.

(2) Tessa Biesheuvel, hoofd Spoedeisende Hulp op het Amsterdam UMC, ziet steeds vaker jongeren met letsel op de spoedeisende hulp. "Vooral jonge kinderen, tussen de 10 en 14 met ernstige aangezichtsverwondingen en botbreuken. Jongeren hebben vaak niet door hoe hard zo'n ding kan gaan. We hebben een aantal keer per week jongeren met letsel hier op de afdeling."

(3) Ook neurochirurg Maarten Bot van het Amsterdam UMC ziet steeds vaker jonge patiënten met ernstig letsel. "Ik zie dagelijks op mijn werk dat er een toename is aan jonge mensen die hersenletsel hebben na een ongeluk en soms een hersenoperatie nodig hebben om te kunnen overleven.”

(4) Volgens Bot is de schade vaak ernstig en worden de risico's dan ook onderschat. "Mensen begrijpen vaak onvoldoende wat de hersenen nou precies zijn. Het is namelijk geen stevig materiaal, maar een soort zachte pudding. Bij een harde val ontstaan er scheuren en die kunnen maar gedeeltelijk herstellen, waardoor de kans op blijvende schade erg reëel is. De hersenen zijn echt heel kwetsbaar."

(5) Veiligheid NL, het kenniscentrum voor letselpreventie, ziet landelijk een sterke toename van het aantal behandelingen op de spoedeisende hulp na een verkeersongeval met een fatbike. In 2022 waren dit zeven gevallen, in 2023 nam dit toe tot 59. En in de eerste vier maanden van 2024 zijn er 33 gevallen geregistreerd. Dit waren alleen nog ongevallen waarbij de fatbiker zelf gewond raakte. Daarnaast werden in het onderzoek niet alle afdelingen van spoedeisende hulp onderzocht, dus het werkelijke aantal ligt nog hoger.

(6) Het kabinet gaat maatregelen nemen tegen het opvoeren van de fietsen. Zo wordt het bezit en het gebruik van de opvoersetjes verboden en houdt de politie sinds begin dit jaar controles op rollerbanken die speciaal voor elektrische fietsen zijn.

(7) Neurochirurg Bot pleit vooral voor het gebruik van een fietshelm. "Zo'n helm zorgt ervoor dat je hersenen minder schade oplopen tijdens een val. Een fietshelm beschermt niet tegen alles, maar wel tegen een groot deel van het letsel. Het verlaagt de kans op zwaar letsel behoorlijk."

bron: nhnieuws.nl van 6 juni 2024

Nieuw kabinet kijkt naar FvD voor meerderheid in Eerste Kamer

De nieuwe coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB heeft geen meerderheid in de Eerste Kamer en moet daarvoor aankloppen bij oppositiepartijen. Voor rechtse plannen is de steun van minstens vier kleine partijen nodig, waaronder Forum voor Democratie, JA21 en de SGP.

PVV, VVD en BBB hebben 30 zetels in de Eerste Kamer. NSC is niet vertegenwoordigd in de senaat.

bron: nos.nl van 30 mei 2024

Lees tekst 1.

Vraag 1 1 punt

Hoeveel zetels komen de coalitiepartijen tekort voor een meerderheid in de Eerste Kamer?

  1. A 4
  2. B 8
  3. C 45
  4. D 46
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 1 in het hele examen

Zie tekst 1.

Vraag 2 1 punt

In het parlement zitten oppositiepartijen. Waarin kunnen oppositiepartijen nog meer zitten?

  1. A in de Gedeputeerde Staten en de gemeenteraad
  2. B in de gemeenteraad en de Provinciale Staten
  3. C in de Provinciale Staten en het college van B en W
  4. D in het college van B en W en de Gedeputeerde Staten
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over gemeenteraadsleden en wethouders.

1 Zij stemmen over gemeentelijk beleid.

2 Zij worden volksvertegenwoordigers genoemd.

3 Zij zijn verantwoordelijk voor het gemeentelijk beleid.

4 Zij zitten in het dagelijks bestuur van de gemeente.

→ Geef van elke uitspraak aan of die over gemeenteraadsleden of wethouders gaat.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met gemeenteraadsleden of wethouders.

1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord

1 = gemeenteraadsleden 2 = gemeenteraadsleden 3 = wethouders 4 = wethouders

indien vier antwoorden juist (2)

indien drie of twee antwoorden juist (1)

indien minder dan twee antwoorden juist (0)

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 2 punten

Hieronder staan vier standpunten van verschillende politieke partijen en vier begrippen.

Afbeelding bij vraag 4 (opgaven-p3-1.webp).
Afbeelding bij vraag 4 (opgaven-p3-2.webp).
Bekijk het antwoord

a = 4 (progressief) of 2 (liberaal)

b = 1 (populistisch)

c = 2 (liberaal)

d = 3 (nationalistisch) of 1 (populistisch)

indien vier antwoorden juist (2)

indien drie of twee antwoorden juist (1)

indien minder dan twee antwoorden juist (0)

Opmerking

Let op: elk begrip mag maar één keer worden gebruikt.

Vraag 4 in het hele examen

bron: websites van verschillende politieke partijen, geraadpleegd januari 2025

→ Welk begrip hoort bij welk standpunt? Let op: elk begrip mag maar één keer worden gebruikt.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met het juiste cijfer.

a = …

b = …

c = …

d = …

tekst 2

tekst 2

Minister: helmplicht voor jonge fatbike-rijders is misschien goed idee

(1) Minister Madlener van Infrastructuur en Waterstaat voelt wel iets voor een helmplicht voor jonge gebruikers van elektrische fietsen, waaronder fatbikes. Zo'n plicht tot een bepaalde leeftijd bestaat al in Zweden en hij wil kijken of dat ook in Nederland kan.

(2) "Dat is misschien een goed idee. Ik denk dat het wel kan helpen. Het is veiliger en zal de fatbike een stuk minder aantrekkelijker maken", zei Madlener in het Vragenuurtje. Overigens vindt hij het ook verstandig als ouderen een helm dragen als ze op een elektrische fiets rijden, want ook die krijgen nog weleens een ongeluk.

(3) Een ruime meerderheid in de Tweede Kamer wil een minimumleeftijd of helmplicht voor de populaire tweewielers. Ze kunnen makkelijk opgevoerd worden en er vinden steeds meer ongelukken plaats waarbij fatbikes betrokken zijn. "Ze terroriseren onze straten", zei D66-Kamerlid Bamenga.

(4) Madlener is naar eigen zeggen niet tegen maatregelen, maar vindt dat de Kamer wel moet accepteren dat dat bredere consequenties heeft. "Het is heel moeilijk, zo niet onmogelijk, om een onderscheid te maken tussen een fatbike en een gewone elektrische fiets. Een minimumleeftijd of een helmplicht zal dan ook moeten gelden voor gebruikers van een e-bike."

(5) Op 1 januari vorig jaar werd een helm ook verplicht op snorfietsen en - scooters. Sinds die tijd is de verkoop van die vervoersmiddelen sterk gedaald.

(6) Veilig Verkeer Nederland is blij om te horen dat de minister luistert naar de kritiek en de zorgen over de fatbike, maar vindt dat er nog meer moet gebeuren. Zo hoopt de organisatie dat de minister een leeftijdsgrens wel wil onderzoeken. "Wij zouden zeggen: vanaf 16 jaar pas op de fatbike, omdat kinderen die jonger zijn de gevaren nog helemaal niet goed kunnen inschatten."

(7) Madlener maakte bekend dat er aanstaande donderdag een campagne begint die wijst op de gevaren van het opvoeren van fatbikes en andere elektrische fietsen. Dat is vaak erg makkelijk, maar de tweewielers gaan dan wel veel harder dan de toegestane 25 kilometer per uur. Bovendien ben je niet verzekerd als je een ongeluk veroorzaakt met een opgevoerde e-bike.

bron: nos.nl van 3 september 2024

Debat over verzamelen van inlichtingen door de politie

Het Team Openbare Orde Inlichtingen van de politie zou onwettig informatie verzamelen over burgers. De Tweede Kamer debatteert hierover op woensdag 24 januari. Aanleiding is een mediabericht van mei 2023.

Het debat is op 16 mei 2023 aangevraagd door Kamerlid Stephan van Baarle (DENK). Aanleiding vormde het bericht ‘Inlichtingendienst van politie bespioneert illegaal onschuldige burgers’ van RTL Nieuws. Hierin staat dat de politie op een onwettige manier informatie verzamelt over onschuldige Nederlanders. Dit gebeurt al vele jaren en op grote schaal door een inlichtingendienst van de politie, die door geen enkele instantie wordt gecontroleerd, aldus de onderzoeksredactie van RTL Nieuws. Demissionair minister Dilan Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) komt voor het debat naar de Kamer.

bron: tweedekamer.nl van 23 januari 2024

Lees tekst 2.

Vraag 5 1 punt

Welke taak van het parlement heeft Kamerlid Stephan van Baarle vervuld?

  1. A de controlerende taak
  2. B de rechtsprekende taak
  3. C de uitvoerende taak
  4. D de wetgevende taak
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 5 in het hele examen

tekst 3

Recht op reparatie

De richtlijnen voor het recht op reparatie zijn definitief goedgekeurd door de ministers van de EU-landen die over het beleidsterrein gaan.

Onder de right to repair-richtlijnen moeten fabrikanten Europese burgers verder ondersteunen in het aanvragen en uitvoeren van reparaties aan producten. Zo moeten fabrikanten ook na de wettelijke garantieperiode 'tegen een redelijke prijs en binnen een redelijke termijn' reparatieservices en reserveonderdelen aanbieden. De richtlijnen hebben betrekking op onder meer smartphones, wasmachines en stofzuigers.

bron: tweakers.net van 30 mei 2024

Lees tekst 3.

Vraag 7 1 punt

Welke Europese instantie heeft in tekst 3 de richtlijnen voor het recht op reparatie definitief goedgekeurd?

  1. A de Europese Commissie
  2. B de Raad van de Europese Unie
  3. C het Europees Parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 7 in het hele examen

Zie tekst 3.

Vraag 8 1 punt

Onder welk beleidsterrein vallen de richtlijnen uit tekst 3?

  1. A bescherming van de rechten van de consumenten
  2. B buitenlands beleid
  3. C Europees burgerschap
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

Hieronder staan zes uitgangspunten van verschillende politieke stromingen.

1 ruimte voor de vrije markt 2 grote rol van de overheid 3 gespreide verantwoordelijkheid 4 volledig zelfbestuur 5 eigen verantwoordelijkheid 6 rentmeesterschap → Welke twee uitgangspunten horen bij de christendemocratische stroming? Kies twee nummers uit het rijtje.

Bekijk het antwoord
  • nummer = 3 (1)
  • nummer = 6 (1)

Vraag 9 in het hele examen

tekst 4

Eindhovense politici verdeeld over monarchie

Eindhoven maakt zich op voor Koningsdag. Een goed moment om te vragen hoe lokale politici kijken naar de monarchie. Uit een rondvraag onder Eindhovense fractievoorzitters blijken de ideeën daarover uiteen te lopen.

Dré Rennenberg van Ouderen Appèl:

“Het Koninklijk Huis doet volgens mij op een democratische wijze hun werk en laat het landsbelang voorop staan tegenover het eigenbelang. Ik zie Koningsdag dan ook als een feestdag die aangeeft dat het Koningshuis bij ons hoort, het is een goede traditie.”

Rudy Reker van de LPF:

“Uit betrouwbare verhalen weet ik dat een monarch in het buitenland meer aandacht krijgt dan een president. Handelsreizen waar de koning bij aanwezig is, scoren voor de ondernemers die meereizen altijd beter dan wanneer een minister of president alléén het hoogste orgaan is.”

Virginia Jonkers van de PvdD:

“De koning en de andere leden van het Koningshuis zouden net als andere Nederlandse burgers belasting moeten betalen.”

Eva de Bruijn van GroenLinks:

“Wij vinden het niet meer van deze tijd dat iemand enkel omwille van diens familie, staatshoofd wordt.”

bron: studio040.nl van 26 april 2024

Lees tekst 4.

Vraag 10 2 punten

Hieronder staan vier beweringen over de uitspraken van de fractievoorzitters uit tekst 4.

1 De uitspraak van Dré Rennenberg gaat over de onschendbaarheid van de koning.

2 De uitspraak van Rudy Reker gaat over de vertegenwoordigende rol van de koning.

3 De uitspraak van Virginia Jonkers gaat over het Geheim van Noordeinde.

4 De uitspraak van Eva de Bruijn gaat over erfopvolging. → Geef van elke bewering aan of die juist of onjuist is.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.

1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord

1 = onjuist 2 = juist 3 = onjuist 4 = juist

indien vier antwoorden juist (2)

indien drie of twee antwoorden juist (1)

indien minder dan twee antwoorden juist (0)

Vraag 10 in het hele examen

tekst 5

Wetsvoorstel moet schoolverzuim terugdringen

Scholen moeten meer doen om langdurige schooluitval te voorkomen. Betere registratie van afwezigheid moet hierbij helpen. Dat staat in het wetsvoorstel ‘Terugdringen Schoolverzuim’ dat door staatssecretaris Mariëlle Paul van Onderwijs naar de Tweede Kamer is gestuurd.

Het wetsvoorstel moet ervoor zorgen dat scholen een betere en preventieve aanpak ontwikkelen als het gaat om schoolverzuim. Hierbij hoort een goede registratie en monitoring van de aan- en afwezigheid van kinderen en jongeren tot 18 jaar die nog onder de leerplicht vallen.

bron: nji.nl van 2 december 2024

Lees tekst 5.

Vraag 12 1 punt

Welke taak van het kabinet heeft staatssecretaris Mariëlle Paul vervuld in tekst 5?

  1. A controleren van overheidsbeleid
  2. B uitvoeren van overheidsbeleid
  3. C voorbereiden van overheidsbeleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Welke uitspraak over beleidsambtenaren is juist?

  1. A Beleidsambtenaren mogen stemmen over nieuwe wetten.
  2. B Beleidsambtenaren spelen een grote rol in het voorbereiden van wetsvoorstellen.
  3. C Beleidsambtenaren vertegenwoordigen de burgers van Nederland.
  4. D Beleidsambtenaren zijn verantwoordelijk voor het uitgevoerde beleid.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 13 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

Zie tekst 6.

tekst 9

Bizar dat we minder geweld tegen agenten als goed nieuws bestempelen. Agenten, boa’s maar ook winkelpersoneel hebben té vaak te maken met hufters die hen aanvallen. Blijkbaar lukt het niet om normaal te doen. Dus ja, dan zwaarder straffen: taakstrafverbod!

bron: x.com/ingridmichon van 15 april 2024

Lees tekst 9.

Vraag 25 1 punt

Ingrid Michon is Tweede Kamerlid. In het bericht noemt ze een oplossing voor het geweld tegen agenten.

→ Past de oplossing van Ingrid Michon bij de visie van de liberale stroming of bij de visie van de sociaaldemocratische stroming ten aanzien van de bestrijding van criminaliteit? Leg je antwoord uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De oplossing past bij de … (vul in: liberale stroming of sociaaldemocratische stroming), want …

Bekijk het antwoord

De oplossing past bij de liberale stroming, want haar oplossing is gericht op zwaarder straffen / repressie.

Opmerking

Alleen een scorepunt toekennen als beide antwoordelementen juist zijn.

Vraag 25 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Analyse maatschappelijk vraagstuk: Verkeersonveiligheid door de fatbike

Opgavetekst

Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 41 maak je gebruik van de teksten 1 en 2 in het bronnenboekje.

Inleiding

De fatbike is populair, vooral onder jongeren. De fatbike is een elektrische fiets met dikke banden die normaal rond de 25 kilometer per uur gaat. Het is makkelijk om de fatbike op te voeren en met een opgevoerde fatbike worden snelheden van wel 45 kilometer per uur gehaald, net zoals bij een scooter. Alleen bij een fatbike is er geen leeftijdsgrens, hoef je geen helm op en heb je geen rijbewijs nodig om er op te rijden. De fatbike zorgt voor een toename van overlast en ongelukken op de wegen.

Lees tekst 1.

Vraag 34 2 punten

Het politieke besluitvormingsproces verloopt in een aantal fasen. → Over welke fase van het politieke besluitvormingsproces gaat alinea 6 van tekst 1? Leg je keuze uit.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Alinea 6 gaat over de fase …, want …

Bekijk het antwoord
  • Alinea 6 gaat over de fase beleidsvoorbereiding / fase 2 (1)
  • want (voorbeelden van een juist antwoord) (1)

− het kabinet is van plan maatregelen te nemen.

− er moeten nog maatregelen en wetsvoorstellen worden bedacht.

of

  • Alinea 6 gaat over de fase beleidsuitvoering / fase 4 (1)
  • want (voorbeeld van een juist antwoord) de politie houdt controles op rollerbanken (die speciaal voor elektrische fietsen zijn). (1)

Vraag 34 in het hele examen

Zie tekst 2.

Vraag 38 2 punten

Veilig Verkeer Nederland wil graag een leeftijdsgrens van 16 jaar voor de fatbike.

Veilig Verkeer Nederland is een belangengroep.

→ Noem twee mogelijkheden die Veilig Verkeer Nederland heeft om invloed uit te oefenen op de besluitvorming rondom de leeftijdsgrens voor fatbikes.

Bekijk het antwoord

Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende):

− allerlei vormen van openlijke actie − politieke partijen inschakelen of persoonlijk contact opnemen met politici

− een klacht of bezwaarschrift indienen bij de volksvertegenwoordiging of het dagelijks bestuur

− een petitie indienen

− de openbaarheid zoeken door inschakelen van media − een politieke partij oprichten − een burgerinitiatief indienen − van officiële inspraakmogelijkheden gebruikmaken − lobbyen

− overleg in adviesorganen

per juist antwoord (1)

Vraag 38 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1

tekst 1

Nederlanders zitten heel veel en dat kost meer dan een miljard euro

per jaar

(1) Elk jaar opnieuw bijna 21.000 doden, en daarbovenop nog eens 1,2 miljard euro aan zorgkosten. Het was natuurlijk bekend dat veel zitten en weinig bewegen niet heel gezond is, maar de Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO) heeft nu uitgezocht wat dat kost in euro’s en mensenlevens.

(2) De cijfers zijn reden genoeg ‘om de zitcultuur in Nederland om te buigen naar een beweegcultuur’, vindt TNO. Daar is wel een omslag voor nodig. Van alle Europeanen zitten Nederlanders het meest. Dat verhoogt het risico op hart- en vaatziekten, diabetes en sommige vormen van kanker. De oplossing is duidelijk: minder zitten. Maar méér bewegen helpt ook.

(3) “We weten natuurlijk al superlang dat zitten slecht is, maar het verandert maar niet”, zegt Erik Lenselink, directeur van de Beweegalliantie, een initiatief van de overheid. Volgens hem zit het simpelweg te veel in het systeem hier: 5,2 miljoen Nederlanders hebben een zittend beroep, en ook op scholen is zittend les krijgen de standaard.

(4) Dat kán ook anders, probeert zijn organisatie te laten zien. “Laatst was ik op een basisschool waar kinderen uit groep drie af en toe een minuut of vier bewogen tijdens de taal- of rekenles. Dan zagen ze bijvoorbeeld een plaatje van een kikker, en moesten ze kikkersprongen doen.”

(5) Maar ook op werk is veel winst te behalen. Volgens TNO zitten mensen met een kantoorbaan gemiddeld wel zeven uur per dag tijdens werk. Daar ligt een verantwoordelijkheid voor werkgevers, vindt TNO, die zit-statafels kunnen aanschaffen en aantrekkelijke fietsregelingen kunnen bedenken. En combineer die aanpassingen vooral ook met voorlichting over het belang van bewegen, schrijft TNO in zijn rapport.

bron: trouw.nl van 15 maart 2024

SGP vraagt waarom de gemeente Zaltbommel afwijkt van de geluidsnorm met carnaval

De SGP heeft van de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) informatie ontvangen over de verleende vergunning voor het carnaval in Zaltbommel voor de jaren 2025, 2026 en 2027. Hieruit blijkt dat het college een geluidsniveau toestaat van 85 decibel.

Op 13 juni 2024 heeft de gemeenteraad echter unaniem een door GroenLinks ingediende motie aangenomen waarin wordt verzocht het maximale geluidsniveau vast te stellen op 80 decibel. De SGP verzoekt het college dan ook te reageren waarom er voor het carnaval is afgeweken.

bron: digitaalburg.com van 27 februari 2025

Lees tekst 1.

Vraag 1 1 punt

Politieke partijen in de gemeenteraad hebben een aantal taken. Welke taak heeft de SGP uitgevoerd in tekst 1?

  1. A de controlerende taak
  2. B de rechtsprekende taak
  3. C de uitvoerende taak
  4. D de wetgevende taak
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 1 in het hele examen

Zie tekst 1.

Vraag 2 1 punt

Wie moet antwoord geven op de vraag van de SGP over de geluidsnormen tijdens carnaval?

  1. A de burgemeester van Zaltbommel
  2. B de wethouder die over het onderwerp gaat
  3. C een ambtenaar die veel van het onderwerp weet
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 2 in het hele examen

tekst 2

tekst 2

Experts waarschuwen voor te veel zitten

Nederland is Europees kampioen stilzitten, maar al dat zitten brengt grote gezondheidsrisico’s met zich mee. Professor neuropsychologie Erik Scherder maakt zich zorgen. Hij spreekt van een stille ramp. “Zitten is echt een heel krachtige oorzaak van ziektes”, waarschuwt Scherder in het programma Stand van Nederland.

“Te veel zitten is een pandemie¹⁾.”

Wat kunnen we doen om weer in beweging te komen? Kijk zaterdag vanaf 22.00 uur naar Stand van Nederland: Generatie Next op NPO 2.

noot 1 pandemie = een ziekte die wereldwijd heerst

bron: wnl.tv van 15 maart 2024

afbeelding 1
afbeelding 1

bron: kenniscentrumsportenbewegen.nl, 2024

Thailand stelt huwelijk open voor iedereen

Thailand stelt het huwelijk definitief open voor iedereen. Dat betekent dat ook mensen van hetzelfde geslacht met elkaar kunnen trouwen. Een wet die in april en juni al door de verschillende kamers van het parlement was goedgekeurd, is door de koning ondertekend en gepubliceerd.

Thailand heeft tientallen jaren geworsteld met de discussie over het homohuwelijk.

bron: nos.nl van 18 juni 2024

Lees tekst 2.

Vraag 3 1 punt

Is de wet uit tekst 2 conservatief of progressief?

→ Leg je keuze uit.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De wet is … (vul in: conservatief of progressief), omdat …

Bekijk het antwoord

De wet is progressief, omdat (voorbeeld van een juist antwoord) het een breuk is met de traditionele waarden waarin homoseksualiteit niet geaccepteerd wordt / er nu meer persoonlijke vrijheid is bij een morele/ethische kwestie.

Opmerking

Alleen een scorepunt toekennen bij een juiste keuze en bijbehorende juiste uitleg.

Vraag 3 in het hele examen

Zie tekst 2.

Vraag 4 1 punt

Elk land heeft een bepaalde staatsvorm, bijvoorbeeld een monarchie of een republiek. Is Thailand een monarchie of een republiek? → Leg je keuze uit met een gegeven uit tekst 2.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Thailand is een … (vul in: monarchie of republiek), omdat in tekst 2 staat dat …

Bekijk het antwoord

Thailand is een monarchie, omdat in tekst 2 staat dat de koning de wet heeft ondertekend / Thailand een koning heeft.

Opmerking

Alleen een scorepunt toekennen bij een juiste keuze en bijbehorende juiste uitleg.

Vraag 4 in het hele examen

Zie tekst 3.

Vraag 6 2 punten

Politieke partijen vertegenwoordigen verschillende politieke stromingen. Drie van deze stromingen zijn:

1 de christendemocratische stroming 2 de ecologische stroming 3 de sociaaldemocratische stroming Welke stromingen zijn te herkennen in tekst 3?

→ Kies twee van de bovengenoemde stromingen en citeer per stroming een zin uit de tekst die daarbij past.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Ik kies de … stroming. De zin die daarbij past is … Ik kies de … stroming. De zin die daarbij past is …

Bekijk het antwoord

Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): Ik kies de christendemocratische stroming.

De zin die daarbij past is (een van de volgende):

− Kamerlid Bontenbal is er blij mee dat de partijen veel woningen willen bouwen, maar hij vindt ook dat het akkoord "veel ik en weinig gemeenschapszin" uitstraalt.

− Volgens haar bevat het akkoord "allemaal maatregelen die slecht zijn voor de natuur, voor het klimaat en voor de rechtsstaat".

Ik kies de ecologische stroming.

De zin die daarbij past is: Volgens haar bevat het akkoord "allemaal maatregelen die slecht zijn voor de natuur, voor het klimaat en voor de rechtsstaat".

Ik kies de sociaaldemocratische stroming.

De zin die daarbij past is (een van de volgende):

− Tweede Kamerlid Timmermans zegt dat "uiteindelijk de gewone mensen de rekening betalen voor de aandeelhouders en de directeuren".

− Hij heeft er scherpe kritiek op dat het minimumloon niet omhoog gaat en dat er plannen zijn om de duur van de Werkloosheidswet te verkorten.

per stroming met bijpassende zin (1)

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

Hieronder staan vier mogelijkheden om de politieke besluitvorming te beïnvloeden.

→ Van welke mogelijkheden kunnen burgers gebruikmaken? Noteer twee nummers uit het rijtje.

1 aanvragen van een dertigledendebat 2 indienen van een amendement 3 indienen van een klacht bij de Nationale ombudsman 4 stemmen bij een referendum

Bekijk het antwoord

(nummer) 3 en (nummer) 4

Opmerking

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.

Vraag 7 in het hele examen

tekst 4

Ministers geven leiding aan een ministerie en de daar werkende … 1 … (ambtenaren / politici). De ministers en de … 2 … (koning / staatssecretarissen) vormen samen het kabinet. Het kabinet heeft een verantwoordingsplicht aan … 3 … (de minister-president / het parlement). Een machtsmiddel van leden van het kabinet is dat zij kunnen dreigen met een … 4 … (kabinetscrisis / motie van wantrouwen).

bron: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling

Lees tekst 4.

Vraag 8 2 punten

In tekst 4 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid. → Maak tekst 4 een inhoudelijk juiste tekst door bij elk cijfer het juiste woord te kiezen.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord

1 = ambtenaren 2 = staatssecretarissen 3 = het parlement 4 = kabinetscrisis

indien vier antwoorden juist (2)

indien drie of twee antwoorden juist (1)

indien minder dan twee antwoorden juist (0)

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Landelijke volksvertegenwoordigers kunnen verkozen worden volgens het stelsel van evenredige vertegenwoordiging of volgens het meerderheidsstelsel.

Welk kenmerk past bij het stelsel van evenredige vertegenwoordiging?

  1. A Kleine partijen maken nauwelijks kans om een of meerdere zetels te behalen.
  2. B Na de verkiezingen is het vaak direct duidelijk wie het land gaat regeren.
  3. C Om tot een regering te komen, is het sluiten van compromissen meestal noodzakelijk.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 9 in het hele examen

tekst 5

Nieuwe provinciale weg in Lochem vanaf 18 juli te gebruiken

De nieuwe provinciale weg komt ten zuiden van de Goorseweg te liggen en wordt aangesloten op het nieuwe kruispunt met de Nettelhorsterweg. “Dit heeft drie voordelen, de karakteristieke Goorseweg met zijn prachtige bomenlaan blijft behouden”, zegt gemeente Lochem. “De bestaande woningen langs de Goorseweg blijven aangesloten op de Goorseweg en de verkeersveiligheid bij Intratuin wordt verbeterd.”

bron: regio8.nl van 23 mei 2024

Lees tekst 5.

Vraag 10 1 punt

Het bestuur van de provincie heeft verschillende taken en verantwoordelijkheden. Een van die verantwoordelijkheden is het behoud van natuur.

→ Welke andere verantwoordelijkheid van de provincie is te herkennen in tekst 5?

Bekijk het antwoord

Een van de volgende:

− de inrichting van het landelijk gebied − zorgen voor een bereikbare regio − aanleg en onderhoud van provinciale wegen − ruimtelijke ordening

Vraag 10 in het hele examen

Zie tekst 5.

Vraag 11 1 punt

Welke instelling vormt het dagelijks bestuur van een provincie?

  1. A de senaat
  2. B de Staten-Generaal
  3. C Gedeputeerde Staten
  4. D het college van B en W
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over twee verschillende Europese instanties.

1 Bestaat uit gekozen volksvertegenwoordigers uit alle lidstaten van de Europese Unie.

2 Controleert of de lidstaten de Europese wetgeving juist toepassen.

3 Mag als enige instantie van de Europese Unie wetsvoorstellen indienen.

4 Stemt net als de Raad van de Europese Unie over wetsvoorstellen. → Geef per uitspraak aan of deze hoort bij de Europese Commissie of het Europees Parlement.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord

1 = Europees Parlement 2 = Europese Commissie 3 = Europese Commissie 4 = Europees Parlement

indien vier antwoorden juist (2)

indien drie of twee antwoorden juist (1)

indien minder dan twee antwoorden juist (0)

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Welk uitgangspunt staat centraal bij populistische politieke partijen?

  1. A beschermen van de rechtsstaat
  2. B duurzaam consumeren en produceren
  3. C luisteren naar de wil van het volk
  4. D ruimte scheppen om te ondernemen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 13 in het hele examen

tekst 6

Proef met eenrichtingsverkeer

De Dorpsstraat in de plaats Laag-Keppel is misschien wel het mooiste straatje van de Achterhoek. Tegelijkertijd is het een belangrijke verbindingsweg in het westen van de Achterhoek. Dat zorgt al jaren voor grote drukte. Heen en terug worden er op dit moment 5750 motorvoertuigen per dag geteld. De provincie wil uit oogpunt van verkeersveiligheid het verkeer terugdringen. Hoe dat te doen is de vraag. Om dit te onderzoeken komt er een proef met eenrichtingsverkeer. Deze proef begint in het tweede kwartaal van 2025. Aan de hand van de bevindingen wordt in het derde kwartaal van 2026 geëvalueerd en valt een definitief besluit.

bron: gelderlander.nl van 18 oktober 2024

Lees tekst 6.

Vraag 14 2 punten

Politieke besluitvorming vindt plaats in verschillende fasen: fase 1 agendavorming fase 2 beleidsvoorbereiding fase 3 beleidsbepaling fase 4 beleidsuitvoering → Leg uit bij welke fase in het proces van politieke besluitvorming de proef met eenrichtingsverkeer in het dorp Laag-Keppel hoort. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De fase in het proces van politieke besluitvorming is …, want …

afbeelding 1 Aantal fracties in de gemeenteraad Zaanstad
afbeelding 1 Aantal fracties in de gemeenteraad Zaanstad
Bekijk het antwoord
  • De fase in het proces van politieke besluitvorming is fase 2, (1)
  • want (voorbeelden van een juist antwoord): (1)

− een definitief besluit valt pas na de proef.

− met de proef wordt onderzocht of nieuw beleid effectief is. − met de proef wordt de haalbaarheid van het plan onderzocht. − na de proef kan de overheid bepalen of er voldoende draagvlak is voor eenrichtingsverkeer.

Vraag 14 in het hele examen

bron: Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling - verkiezingsuitslagen.nl

Bekijk afbeelding 1.

Vraag 15 2 punten

Geef van onderstaande informatie aan of deze wel of niet uit afbeelding 1 te halen is.

1 het aantal politieke partijen in de gemeenteraad van Zaanstad 2 het aantal fractievoorzitters in de gemeenteraad van Zaanstad 3 het aantal aangenomen moties in de gemeenteraad van Zaanstad 4 de mate van versplintering in de gemeenteraad van Zaanstad Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord

1 = wel 2 = wel 3 = niet 4 = wel

indien vier antwoorden juist (2)

indien drie of twee antwoorden juist (1)

indien minder dan twee antwoorden juist (0)

Vraag 15 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Analyse maatschappelijk vraagstuk: Nederlanders zitten te veel

Opgavetekst

Bij de beantwoording van de vragen 34 tot en met 42 maak je gebruik van de teksten 1, 2 en 3 en afbeelding 1 in het bronnenboekje.

Lees tekst 1.

Zie tekst 1.

Vraag 35 1 punt

Organisaties als TNO hebben verschillende machtsmiddelen om de politieke besluitvorming te beïnvloeden. Een voorbeeld van een machtsmiddel is toegang hebben tot politici.

→ Welk machtsmiddel van TNO blijkt uit tekst 1?

Bekijk het antwoord

Een van de volgende:

− beschikken over kennis / deskundigheid − toegang tot en gebruik maken van de media − zitting hebben of deel uitmaken van adviesorganen

Vraag 35 in het hele examen

Zie tekst 3.

Vraag 41 2 punten

Nederland kent een aantal politieke stromingen, bijvoorbeeld de liberale stroming.

→ Noem een uitgangspunt van de liberale stroming dat aansluit bij een citaat uit tekst 3.

→ Geef ook het citaat uit tekst 3 waarop dit uitgangspunt van toepassing is.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een uitgangspunt van de liberale stroming: ….

Citaat: …

Bekijk het antwoord
  • Een uitgangspunt van de liberale stroming (een van de volgende): (1)

− eigen verantwoordelijkheid − individuele vrijheid

− beperkte overheidsinvloed / passieve overheid

  • Citaat (een van de volgende): (1)

− “Dit is voor iedereen de eigen verantwoordelijkheid. Leg dit niet bij de werkgever neer”.

− “De meesten vinden het niet nodig dat de overheid Nederlanders stimuleert om minder op hun kont te blijven zitten”.

Vraag 41 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 ‘Thuiswerkwet’ van D66 en GroenLinks sneuvelt in Eerste Kamer

Een wetsvoorstel van D66 en GroenLinks waardoor werkgevers een verzoek om thuis te mogen werken niet meer zomaar zouden mogen weigeren, is gesneuveld in de Eerste Kamer. De fracties van BBB, VVD, PVV, JA21, FVD, SGP en 50PLUS stemden tegen, waardoor het voorstel met de kleinst mogelijke meerderheid is verworpen.

bron: noordhollandsdagblad.nl van 26 september 2023

Vraag 1 1 punt

Van welk recht van het parlement hebben Tweede Kamerleden van D66 en GroenLinks gebruikgemaakt?

  1. A het budgetrecht
  2. B het recht om moties in te dienen
  3. C het recht van amendement
  4. D het recht van initiatief
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Het parlement heeft twee hoofdtaken. Welke hoofdtaak van het parlement hebben de Eerste Kamerleden in tekst 1 vervuld?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de (mede)wetgevende taak als de hoofdtaak die de Eerste Kamerleden in tekst 1 hebben vervuld. (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 1 punt

Hoeveel Eerste Kamerleden hebben tegen de wet gestemd?

  1. A 38
  2. B 51
  3. C 76
  4. D 113
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 3 in het hele examen

tekst 2 Ontslagbrief wethouder Egbert van Dijk is nu ook binnen

Egbert van Dijk heeft zich in de 2,5 jaar als wethouder als een vis in het water gevoeld. Dat schrijft hij in zijn ontslagbrief aan de gemeenteraad van De Wolden. Hij strooit daarin uitgebreid met bedankjes naar de mensen in het gemeentehuis, de politiek en de inwoners van de gemeente De Wolden. Van Dijk wordt gedeputeerde.

bron: de-wolden.nieuws.nl van 29 juni 2023

Vraag 4 1 punt

Egbert van Dijk verandert van baan. Welke overstap maakt Egbert van Dijk?

  1. A Hij vertrekt als lid van de gemeenteraad en wordt nu lid van het dagelijks bestuur van de gemeente.
  2. B Hij vertrekt als lid van de gemeenteraad en wordt lid van de Provinciale Staten.
  3. C Hij vertrekt als lid van het college van B en W en wordt lid van de Eerste Kamer.
  4. D Hij vertrekt als lid van het dagelijks bestuur van de gemeente en wordt lid van het dagelijks bestuur van de provincie.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 4 in het hele examen

tekst 3 Mogen leden van het Koninklijk Huis eigenlijk stemmen?

Waarschijnlijk gaat slechts 55 procent van de Nederlanders deze week naar de stembus om te stemmen voor de Provinciale Staten en waterschappen. Hoe zit dat eigenlijk met de leden van ons koningshuis?

Leden van het Koninklijk Huis hebben wel het recht om te stemmen bij verkiezingen.

De koning(in) heeft formeel wel stemrecht, maar oefent dit recht niet uit om de onpartijdigheid van de monarchie te garanderen.

bron: nu.nl van 28 februari 2023

Vraag 5 2 punten

De koning vervult een aantal rollen in de Nederlandse samenleving. Een rol van de koning is bijvoorbeeld de aanmoedigende rol. Leg uit bij welke andere rol van de koning zijn keuze past om geen gebruik te maken van het stemrecht.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Dit past bij de … rol, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de samenbindende rol als de rol waar de keuze van de koning bij past (dit past bij de samenbindende rol). (1p)
  • Geeft een juiste uitleg, bijvoorbeeld: alleen een onpartijdige koning verbindt Nederlanders met verschillende (maatschappelijke en) politieke opvattingen; veel burgers zullen zich niet met de koning verbonden voelen als deze door het uitbrengen van zijn stem laat blijken partijdig te zijn; een koning die gaat stemmen wekt de indruk er niet in gelijke mate voor alle Nederlanders te zijn; bij de samenbindende rol hoort dat de koning onpartijdig is. (1p)

Ook goed rekenen: de vertegenwoordigende rol en een juiste uitleg dat de keuze van de koning om geen gebruik te maken van het stemrecht past bij deze rol.

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 2 punten

Hieronder staan vier kenmerken of uitgangspunten van verschillende politieke stromingen.
1 globalisering wordt gezien als een bedreiging voor het land
2 proberen zo min mogelijk deel te nemen aan internationale organisaties zoals de EU
3 willen met geweld ingrijpende ondemocratische veranderingen in de samenleving bereiken
4 zijn groot voorstander van internationale solidariteit
Geef per kenmerk/uitgangspunt aan of dit wel of niet hoort bij de nationalistische stroming.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met wel of niet.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per kenmerk aan of het wel of niet hoort bij de nationalistische stroming: 1 = wel, 2 = wel, 3 = niet, 4 = niet. (2p)

Vier juiste antwoorden: 2 punten. Drie of twee juiste antwoorden: 1 punt. Minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 6 in het hele examen

tekst 5 Een glaasje bij de kapper of in de boekwinkel?

Deze week diende het Kamerlid Thierry Aartsen een wetsvoorstel in dat het zogeheten ‘blurring’ moet toestaan. Blurring is het vervagen van grenzen tussen winkels en dienstverleners en horeca, waardoor bijvoorbeeld alcohol ook bij de kapper of in een kledingzaak mag worden geschonken. Aartsen: “Het klopt dat we dit al heel lang willen en daarom moet het er nu eindelijk van komen. Ondernemers moeten zoveel mogelijk ruimte krijgen om creatief en innovatief te zijn. Ze willen inspelen op de behoefte van de klanten.”

bron: ad.nl van 22 april 2023

Vraag 8 2 punten

Het wetsvoorstel in tekst 5 past goed bij een politieke stroming. In tekst 5 is een uitgangspunt van deze politieke stroming te herkennen.
Welke politieke stroming is dit?
Welk uitgangspunt van deze politieke stroming is te herkennen in tekst 5?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De politieke stroming is: …
Het uitgangspunt dat te herkennen is: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de liberale stroming (het liberalisme) als politieke stroming. (1p)
  • Noemt een uitgangspunt van het liberalisme dat in tekst 5 te herkennen is, bijvoorbeeld: economische vrijheid / particulier initiatief / de vrijheid om te ondernemen / ruimte voor de vrije markt / minder overheidsinvloed. (1p)

Vraag 8 in het hele examen

tekst 6 Het volk versus de elite

Onder … partijen verstaan verschillende onderzoekers ‘partijen die uitdragen dat de samenleving wordt verdeeld in twee vijandelijke groepen, ‘het pure volk’ versus ‘de corrupte elite’, en die beweren dat politiek een uitdrukking moet zijn van de algemene wil van het volk’.

bron: rtlnieuws.nl van 25 november 2023

Vraag 9 1 punt

Wat moet er op de puntjes in tekst 6 worden ingevuld?

  1. A conservatieve
  2. B ecologische
  3. C extremistische
  4. D populistische
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 9 in het hele examen

tekst 7 EU wordt het eens over olieboycot van Rusland

De EU stopt eind dit jaar met de invoer van vrijwel alle Russische olie. Deze boycot waartoe de Europese regeringsleiders maandag iets voor middernacht besloten, treft volgens betrokkenen ongeveer 90 procent van de huidige Russische olie-export naar Europa.

Volgens EU-president Michel toont de EU met dit besluit dat ze ‘sterk, ferm en eensgezind’ is.

bron: volkskrant.nl van 31 mei 2022

Vraag 10 1 punt

Welke Europese instantie heeft tot de boycot in tekst 7 besloten?

  1. A de Europese Commissie
  2. B de Europese Raad
  3. C het Europees Parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over de burgemeester.
1 De burgemeester beslist welke wethouders worden aangesteld.
2 De burgemeester is verantwoordelijk voor de veiligheid in de gemeente.
3 De burgemeester is lid van de gemeenteraad.
4 De burgemeester is altijd lid van de grootste partij in de gemeente.
Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak aan of deze juist of onjuist is: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = onjuist, 4 = onjuist. (2p)

Vier juiste antwoorden: 2 punten. Drie of twee juiste antwoorden: 1 punt. Minder dan twee juiste antwoorden: 0 punten.

Vraag 11 in het hele examen

tekst 8 Kwart ANWB-leden financieel in de knel door benzineprijs

26 procent van de ANWB-leden zit door de huidige benzineprijzen financieel in de knel, blijkt uit nieuw onderzoek onder 1201 ANWB-leden. Er wordt vooral bezuinigd op de dagelijkse boodschappen om toch te kunnen blijven autorijden. De ANWB wil daarom dat de geplande verhoging van 21 cent op accijns en btw op brandstof eind dit jaar niet doorgaat.

De ANWB vindt dat de aangekondigde accijnsverhoging van tafel moet en dringt daar regelmatig op aan bij de politiek. De ANWB pleit voor een toekomstbestendige vorm van autobelastingheffing. Alleen zo houden we mobiliteit betaalbaar voor iedereen.

noot 1 accijns = soort belasting

bron: anwb.nl van 18 september 2023

Vraag 12 2 punten

De ANWB is een belangengroep. Een kenmerk van belangengroepen is dat ze bepaalde belangen nastreven. Noem een ander kenmerk van belangengroepen en geef aan dat uit tekst 8 blijkt dat de ANWB daaraan voldoet.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Ander kenmerk: …
De ANWB voldoet daaraan, want in tekst 8 staat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt als ander kenmerk: belangengroepen proberen de politieke besluitvorming te beïnvloeden of oefenen druk uit op de politieke besluitvorming. (1p)
  • Onderbouwt dat de ANWB daaraan voldoet: in tekst 8 staat dat de ANWB regelmatig bij de politiek aandringt om de aangekondigde accijnsverhoging niet door te laten gaan. (1p)

Vraag 12 in het hele examen

tekst 9 Minister Adema weer door het stof

Landbouwminister Piet Adema erkent dat hij de Tweede Kamer beter op de hoogte had moeten houden van de gang van zaken rondom de strengere mestregels waar Nederland van de Europese Commissie aan moet voldoen. Hij had een ‘aanvullend signaal’ moeten geven over de zorgen die daarover leefden in Brussel, vindt hij achteraf. Dat hij dat naliet, zegt hij te betreuren. De minister moet zich woensdagmiddag verantwoorden in de Tweede Kamer over de mestregels.

bron: omropfryslan.nl van 24 januari 2023

Vraag 13 2 punten

In tekst 9 zijn de twee plichten te herkennen die ministers en staatssecretarissen hebben ten opzichte van het parlement. Een van deze plichten is de verantwoordingsplicht. Noem de andere plicht van ministers en staatssecretarissen ten opzichte van het parlement. Citeer uit tekst 9 een zin waarin deze plicht te herkennen is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De plicht: …
Een zin uit tekst 9: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de informatieplicht als de andere plicht van ministers en staatssecretarissen ten opzichte van het parlement. (1p)
  • Citeert een zin uit tekst 9 waarin deze plicht te herkennen is, bijvoorbeeld: “Landbouwminister Piet Adema erkent dat hij de Tweede Kamer beter op de hoogte had moeten houden van de gang van zaken rondom de strengere mestregels waar Nederland van de Europese Commissie aan moet voldoen.” of “Hij had een ‘aanvullend signaal’ moeten geven over de zorgen die daarover leefden in Brussel, vindt hij achteraf.” (1p)

Het scorepunt voor het citaat mag alleen worden toegekend als ook de informatieplicht is genoemd.

Vraag 13 in het hele examen

tekst 10 Hongaarse boekwinkel krijgt 32.000 euro boete voor lhbti-boek

Een grote Hongaarse boekwinkel heeft afgelopen week een boete van omgerekend zo’n 32.000 euro gekregen omdat het een boek met een lhbti-thema duidelijk herkenbaar in de kast had staan. Een Hongaarse wet verbiedt dat kinderen dit soort thema’s onder ogen krijgen, dus had de Hongaarse vertaling van de populaire reeks Heartstoppper in folie gewikkeld moeten zijn.

De conservatieve regering van de Hongaarse premier Orbán verbood in 2021 om homoseksualiteit te “vertonen of promoten” voor kinderen onder de 18.

noot 1 De afkorting lhbti staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender- en intersekse personen.

bron: nos.nl van 17 juli 2023

Vraag 14 1 punt

De Europese Unie heeft een aantal doelstellingen. Hongarije is een lidstaat van de Europese Unie. Met welke doelstelling van de Europese Unie botst de Hongaarse wet uit tekst 10?

  1. A economische samenwerking
  2. B het garanderen van Europese waarden
  3. C vrede
  4. D vrij verkeer voor personen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 14 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Vapende jongeren

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Vapes roken op de school-wc

In de kroeg, op de school-wc en zelfs in de klas: jongeren lijken massaal te vapen, ofwel: elektrische sigaretten te roken. Vooral wegwerpvapes met smaakjes zijn populair. Hoewel ze niet aan minderjarigen mogen worden verkocht, is het een eitje om er aan te komen, blijkt uit onderzoek van NOS Stories. En steeds duidelijker wordt dat vapes en juist die populaire wegwerpvapes schadelijker zijn dan eerst gedacht.

Zo’n 6000 minderjarigen vulden een online vragenlijst in van NOS Stories. Van hen zeiden er meer dan 3000 wel eens gevapet te hebben of dit regelmatig te doen. Opvallend: 240 van die jongeren waren 12 jaar en jonger. Van de 642 middelbare scholen in Nederland die een online vragenlijst ontvingen van de NOS, reageerden er 120; 80 scholen zeiden dat er bij hen inderdaad gevaped wordt. Op zeker 50 scholen gebeurde dit ook echt in de school: op wc’s, op de gang, zelfs in de klas.

“We krijgen regelmatig telefoontjes van schoolleiders en jongerenwerkers die ermee te maken krijgen en zorgen hebben”, zegt arts-epidemioloog Esther Croes.

Lang werd vapen gezien als minder ongezond dan roken. Maar nieuw onderzoek laat zien dat vooral voor jongeren vapen niet minder schadelijk is. Zo zit in veel wegwerpvapes nicotine. “En nicotine is zeker voor jongeren heel erg verslavend. Het verstoort de hersenen en dat leidt tot een minder goede concentratie”, zegt Croes. “Ook zitten in vapes kankerverwekkende stoffen en zware metalen.”

Toch komen tieners er ondanks het verkoopverbod aan minderjarigen een stuk makkelijker aan dan aan sigaretten. Ze kopen ze via webshops en sociale media. Met één klik op de knop die bevestigt dat de koper 18 jaar of ouder is, zonder ID-check, kan een vape via een webwinkel op dezelfde dag nog op de mat komen te liggen.

Dat hier bijna geen controle op is, bevestigt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, die naast veel andere taken ook moet handhaven op de verkoop van e-sigaretten aan minderjarigen. “Wij kunnen alleen handhaven als we met eigen ogen zien dat een vape aan een minderjarige wordt verkocht”, zegt woordvoerder Lex Benden. Daarom is het ministerie van Volksgezondheid bezig met een wet die de totale online verkoop van tabak moet verbieden.

bron: nos.nl van 6 juli 2022

Vraag 37 1 punt

Politieke besluitvorming verloopt in een aantal fasen. Welke fase gaat van start op 1 januari 2024 in plaats van op 1 oktober 2023?

  1. A fase 1: agendavorming
  2. B fase 2: beleidsvoorbereiding
  3. C fase 3: beleidsbepaling
  4. D fase 4: beleidsuitvoering
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 37 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Een maand lang kan iedereen zijn mening geven over het toekomstige park

Het plan voor de aanleg van een park in de Maashaven in Rotterdam gaat een volgende fase in. Het nieuwe bestemmingsplan voor het park ligt ter inzage. Iedereen kan het plan bekijken en zijn mening geven. Je kunt het plan online bekijken en in Het Timmerhuis. Ook komen er in januari twee bijeenkomsten in wijkgebouw ‘t Klooster.

De gemeenteraad stelt uiteindelijk het plan vast, nadat de ontvangen reacties zijn beoordeeld, beantwoord, en waar mogelijk verwerkt in het bestemmingsplan.

In een bestemmingsplan staat waar een gebied voor gebruikt mag worden. In het huidige bestemmingsplan is de plek waar het park moet komen alleen bestemd voor water.

bron: rotterdam.nl, geraadpleegd juni 2024

Vraag 1 1 punt

Burgers hebben verschillende mogelijkheden om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden. Van welke mogelijkheid kunnen de burgers volgens tekst 1 gebruikmaken?

  1. A contact opnemen met politici
  2. B gebruikmaken van officiële inspraakmogelijkheden
  3. C indienen van een burgerinitiatief
  4. D verzoek indienen om een referendum te houden
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Het proces van politieke besluitvorming verloopt in vier fasen. In welke fase bevindt de besluitvorming over het park zich?

  1. A fase 1: agendavorming
  2. B fase 2: beleidsvoorbereiding
  3. C fase 3: beleidsbepaling
  4. D fase 4: beleidsuitvoering
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 1 punt

In tekst 1 wordt een taak van de gemeente genoemd. Wat is een andere taak van de gemeente?

  1. A het aanleggen van autosnelwegen
  2. B het benoemen van een burgemeester
  3. C het inrichten van het landelijk gebied
  4. D het uitgeven van uitkeringen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

Welke uitspraak over beleidsambtenaren is juist?

  1. A helpen met het voorbereiden van wetsvoorstellen.
  2. B worden ontslagen wanneer er een nieuw dagelijks bestuur wordt aangesteld.
  3. C zijn politiek verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 4 in het hele examen

tekst 3 Landbouwakkoord mislukt

Het doel van het Landbouwakkoord was toekomstperspectief bieden voor boeren. De relatie tussen de boeren en het kabinet is de afgelopen jaren flink achteruitgegaan en daarnaast komt er steeds meer op boeren af: zij moeten bijvoorbeeld drastisch minder stikstof uitstoten. Het akkoord moest de toekomst schetsen voor boeren die nog doorgaan.

Daarom werd geadviseerd om een Landbouwakkoord op te stellen, samen met de boeren. Zeven maanden lang is er onderhandeld, maar gisteravond is het akkoord geklapt omdat de grootste boerenorganisatie LTO er geen vertrouwen meer in had.

De boeren en tuinders moeten extra maatregelen gaan nemen voor natuur en het milieu. Belangrijk discussiepunt was de wens van het kabinet een maximale norm voor het aantal koeien per hectare in te voeren, om de druk op het milieu te verminderen. Maar LTO zag dat niet zitten.

bron: rtlnieuws.nl van 21 juni 2023

Vraag 6 1 punt

Welke taak vervult het kabinet in tekst 3?

  1. A het controleren van overheidsbeleid
  2. B het uitvoeren van overheidsbeleid
  3. C het voorbereiden van overheidsbeleid
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

Uit tekst 3 blijkt dat boerenorganisatie LTO een aantal machtsmiddelen tot haar beschikking heeft. Een van die machtsmiddelen is het beschikken over kennis of deskundigheid.
→ Noem een ander machtsmiddel dat boerenorganisatie LTO volgens tekst 3 tot haar beschikking heeft.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende machtsmiddelen: de omvang van de groep die zij vertegenwoordigen (het aantal leden); de toegang tot politici; het zitting hebben of deel uitmaken van adviesorganen (1p)

Ook goed rekenen: toegang tot de media.

Vraag 7 in het hele examen

tekst 4 Verkiezingen

Met nog een week tot de verkiezingen is de strijd om de …(1)… begonnen; het grootste deel van de mensen twijfelt namelijk nog op wie ze gaan stemmen. Toch zijn er ook mensen die geen seconde hebben getwijfeld. Zij stemmen al jaren op dezelfde partij.

De partij met de meest trouwe …(2)… is de SGP. Maar liefst 71 procent van hun kiezers overweegt niet om op een andere partij te stemmen.

bron: hartvannederland.nl van 16 november 2023

Vraag 8 2 punten

Hieronder staan zes begrippen:
a achterban
b commissaris van de Koning
c fractievoorzitter
d lijsttrekker
e publieke opinie
f zwevende kiezer

Welk begrip moet worden ingevuld bij (1) en welk begrip moet worden ingevuld bij (2) in tekst 4?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met een letter.

Bekijk het antwoord
  • 1. f
  • 2. a

Vraag 8 in het hele examen

tabel

Politieke partijAantal zetels Tweede Kamerverkiezingen 2023Aantal zetels Scholierenverkiezingen 2023
PVV3725
GroenLinks/PvdA2517
VVD2417
NSC204
D66916
BBB712
SP53
CDA52
Partij voor de Dieren36
Forum voor Democratie321
ChristenUnie33
DENK311
SGP32
Volt24
JA2112
Piratenpartij/De Groenen-3
BIJ1-1
NL met een plan-1

bron: kiesraad.nl van 4 december 2023
bron: prodemos.nl van 21 november 2023

Vraag 9 2 punten

Op 22 november 2023 vonden Tweede Kamerverkiezingen plaats. In de week voor de Tweede Kamerverkiezingen konden scholieren stemmen tijdens de Scholierenverkiezingen. De tabel laat de uitslagen van beide verkiezingen zien.
Hieronder staan vier uitspraken over de tabel.
1 Het verschil in zetels tussen de Tweede Kamerverkiezingen en de Scholierenverkiezingen is het grootst bij Forum voor Democratie.
2 De christendemocratische partijen halen bij de Tweede Kamerverkiezingen meer zetels dan bij de Scholierenverkiezingen.
3 Geen enkele partij heeft bij de Tweede Kamerverkiezingen evenveel zetels behaald als bij de Scholierenverkiezingen.
4 Voor het vormen van een meerderheidscoalitie zijn er op basis van de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen minstens drie partijen nodig.
→ Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Beantwoordt de vier uitspraken als: 1 juist, 2 juist, 3 onjuist, 4 juist (2p)

Puntentabel uit het model: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 2 punten

Direct na de verkiezingen voor de Tweede Kamer begint de kabinetsformatie. Hieronder staan vijf stappen van de kabinetsformatie. De stappen staan niet in de juiste tijdsvolgorde.
a De coalitiepartijen stellen een regeerakkoord op.
b De informateur onderhandelt over de inhoud van het beleid met de partijen die een kabinet gaan vormen.
c Een verkenner gaat in gesprek met alle fractievoorzitters om te kijken welke partijen samen een coalitie kunnen vormen.
d Het nieuwe kabinet legt ten overstaan van de koning een eed of belofte af.
e De formateur zoekt mensen die minister of staatssecretaris kunnen worden.
→ Zet de stappen in de juiste tijdsvolgorde.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met een letter.
stap 1 = …
stap 2 = …
stap 3 = …
stap 4 = …
stap 5 = …

Bekijk het antwoord
  • Zet de stappen in de volgorde: stap 1 = c, stap 2 = b, stap 3 = a, stap 4 = e, stap 5 = d (2p)

Opmerking uit het model: als door het weglaten van één foutief geplaatste letter een verder foutloze reeks ontstaat, wordt 1 punt toegekend. Anders 0 punten bij een foutieve volgorde.

Vraag 10 in het hele examen

tekst 5 Jongen die FvD-lijsttrekker Baudet met bierflesje sloeg is ‘anti-fascistisch activist’

De verdachte die maandag in een café FvD-lijsttrekker Thierry Baudet met een bierflesje op zijn hoofd sloeg, is een 15-jarige scholier uit Groningen, bevestigen bronnen aan deze site. Hij is door de politie opgepakt voor mishandeling. De 15-jarige behoort tot de anti-fascistische groep AFA Noord, claimt de extreem-linkse groepering zelf. “Deze jongen heeft gehandeld vanuit overtuiging”.

Of het een vooropgezet plan was om Baudet aan te vallen, wil de woordvoerder niet zeggen, maar AFA Noord staat ‘niet altijd’ afwijzend tegenover gebruik van geweld. “Juist Baudets woorden leiden tot geweld. Genoeg is genoeg.”

bron: ad.nl van 21 november 2023

Vraag 11 1 punt

Aan welk kenmerk van extremistische partijen of bewegingen voldoet AFA Noord in tekst 5?

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de groep bereid is geweld te gebruiken of te dreigen met het gebruik van geweld (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Welke uitspraak over een constitutionele monarchie is juist?

  1. A is de koning als staatshoofd politiek verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur.
  2. B kan de koning, zonder instemming van de Staten-Generaal, de grondwet veranderen.
  3. C mag de koning geen Koninklijke Besluiten ondertekenen.
  4. D zijn de bevoegdheden en de macht van de koning beperkt door de grondwet.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 12 in het hele examen

tekst 6 Tweede Kamer wil verzorgingshuis terug voor ouderen

Ouderen moeten weer naar een soort zorgvoorziening kunnen tussen thuis en het verpleeghuis. Een meerderheid van de Tweede Kamer steunde dinsdag een oproep aan het volgende kabinet om “werk te maken” van de herintroductie van zogenoemde verzorgingshuizen. Initiatiefnemer Joost Eerdmans (JA21) meldt dat “een groot gat is geslagen tussen thuis en het verpleeghuis” toen veel verzorgingshuizen tijdens het kabinet-Rutte II ophielden te bestaan.

bron: gooieneemlander.nl van 3 oktober 2023

Vraag 13 1 punt

Van welk recht maakt Kamerlid Joost Eerdmans in tekst 6 gebruik?

  1. A het budgetrecht
  2. B het recht om moties in te dienen
  3. C het recht van amendement
  4. D het recht van enquête
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over de Europese Commissie.
1 controleert of lidstaten de Europese wetgeving juist toepassen.
2 heeft een uitvoerende taak.
3 heeft het recht om wetsvoorstellen te doen.
4 kiest de Raad van de Europese Unie.
→ Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Beantwoordt de vier uitspraken als: 1 juist, 2 juist, 3 juist, 4 onjuist (2p)

Puntentabel uit het model: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 14 in het hele examen

tekst 7 Lidmaatschap Europese Unie

Het lidmaatschap van de Europese Unie brengt niet voor iedere lidstaat dezelfde voor- en nadelen met zich mee. De meningen over de voor- en nadelen van het lidmaatschap verschillen niet alleen per lidstaat, ook binnen lidstaten zijn de meningen verdeeld. Door het lidmaatschap van de Europese Unie kunnen de regeringen van de lidstaten niet langer over alle onderwerpen zelf beslissen en zijn er regels waar alle lidstaten zich aan moeten houden.

bron: eumonitor.nl van januari 2024

Vraag 15 1 punt

Welke kritiek op de Europese samenwerking is te herkennen in tekst 7?

  1. A Bepaalde groepen of mensen vinden dat de EU te veel de zelfstandigheid van de afzonderlijke lidstaten beperkt.
  2. B Burgers vinden politieke besluitvorming op Europees niveau onvoldoende transparant.
  3. C Lidstaten met veel inwoners in de EU hebben veel meer macht en invloed dan lidstaten met weinig inwoners.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 15 in het hele examen

tekst 9 Utrechtse raad stemt voor houtstookverbod in buitenlucht

Vanaf 2025 is het in de gemeente Utrecht verboden om in de open lucht hout te stoken. Een krappe meerderheid van de gemeenteraad stemde gisteravond in met het voorstel om vuurkorven en barbecues die op hout worden gestookt, te verbieden.

Het voorstel komt van GroenLinks en Partij voor de Dieren. Volgens de twee partijen is het verbod nodig om de luchtkwaliteit in de stad te verbeteren. Het verbod geldt straks op alle plekken, dus ook in de eigen tuin, schrijft RTV Utrecht.

Niet de hele gemeenteraad staat achter het plan, eerder leek het er nog op dat het voorstel onvoldoende steun zou krijgen. Onder andere D66, de tweede partij in de raad, en de VVD stemden tegen.

bron: nos.nl van 3 november 2023

Vraag 17 2 punten

De VVD stemde tegen het houtstookverbod. De VVD is in te delen bij de liberale stroming.
→ Leg uit dat het tegenstemmen van de VVD past bij een uitgangspunt van de liberale stroming.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een uitgangspunt van de liberale stroming is …
Het tegenstemmen past hierbij, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist uitgangspunt van de liberale stroming, zoals individuele vrijheid, of nadruk op de kerntaken van de overheid / beperkte overheidsinvloed (1p)
  • Geeft een passende uitleg bij het genoemde uitgangspunt, waarom het tegenstemmen daarbij past (1p)

Alleen een punt voor de uitleg toekennen als die past bij een juist uitgangspunt. Voorbeelden uit het model: uitgangspunt individuele vrijheid, met als uitleg dat je mag leven zoals je wilt en zelf mag bepalen of je in je eigen tuin hout wilt stoken; of uitgangspunt nadruk op de kerntaken van de overheid / beperkte overheidsinvloed, met als uitleg dat het verbieden van het stoken van hout niet bij de kerntaken van de overheid hoort.

Vraag 17 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Illegaal dumpen van drugsafval

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Drugsafvaldumpingen

De dumping en lozing van synthetisch drugsafval1) is een groot probleem. Het opruimen van drugsafval gaat gepaard met hoge kosten voor de samenleving. En het afval zelf kan schadelijke gevolgen hebben voor de natuur en de volksgezondheid. Drugsafvaldumpingen komen in heel Nederland voor. Het gaat dan bijvoorbeeld om vaten en jerrycans met chemicaliën die worden verbrand, gedumpt in het water of in de bodem.

De kosten van het opruimen zijn afhankelijk van de omvang en mate van verontreiniging. Hoewel de gedachte is dat ‘de vervuiler betaalt’, is het helaas niet altijd mogelijk om de kosten door de vervuiler te laten betalen of gaat daar lange tijd overheen. Dit heeft tot gevolg dat burgers, bedrijven en overheden in veel gevallen opdraaien voor de kosten van het opruimen van het afval en het herstel van de schade aan de natuur.

noot 1 synthetisch drugsafval = afval van in het laboratorium gemaakte drugs, zoals xtc, die niet voorkomen in de natuur

bron: ipo.nl van 27 januari 2023

Bronnenboekje afbeelding Wat te doen bij het vinden van drugsafval

Wat te doen bij het vinden van drugsafval
Bronnenboekje afbeelding bron: brabant.nl/dumping

Brochure met de kop ‘Wat te doen bij het vinden van drugsafval’ en drie pictogrammen: een vlam, een doodshoofd en een hand met een druppel. Eronder een tekening van een vrachtwagen met open achterklep, waarin vaten en zakken met afval liggen. Tekst in de brochure: Als u drugsafval vindt: • Bel de politie (112). Als het afval brandt, meld dat • Als u anoniem wilt blijven, bel dan ‘Meld Misdaad Anoniem’ (0800 7000) • Maak foto’s, noteer nummerbord(en) en beschrijf vervoermiddel(en) • Raak niets aan • Rook niet in de buurt van een dumpplaats • Hou, altijd met de wind in de rug, voldoende afstand, zeker bij brand • Volg de instructies van de hulpdiensten. Meer informatie: brabant.nl/dumping

Vraag 36 2 punten

Criminelen die drugs maken, willen af van het afval dat uit de illegale drugslaboratoria komt. Ze gooien het chemisch afval dan weg op een openbare plek, bijvoorbeeld langs de weg of in een bos. We noemen dit het dumpen van drugsafval. Een drugsafvaldumping is illegaal en dus strafbaar.

Er zijn verschillende politieke stromingen. Twee daarvan zijn de ecologische stroming en de christendemocratische stroming.
→ Vanuit welk uitgangspunt vindt de ecologische stroming drugsafvaldumpingen een groot probleem?
→ Vanuit welk uitgangspunt vindt de christendemocratische stroming drugsafvaldumpingen een groot probleem?
Zie de afbeelding.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Uitgangspunt ecologische stroming: …
Uitgangspunt christendemocratische stroming: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt het uitgangspunt van de ecologische stroming: geen verdere aantasting van natuur en milieu, of milieuvriendelijk en duurzaam produceren (1p)
  • Noemt het uitgangspunt van de christendemocratische stroming: rentmeesterschap (1p)

Vraag 36 in het hele examen

Vraag 40 1 punt

Criminelen die drugs maken, willen af van het afval dat uit de illegale drugslaboratoria komt. Ze gooien het chemisch afval dan weg op een openbare plek, bijvoorbeeld langs de weg of in een bos. We noemen dit het dumpen van drugsafval. Een drugsafvaldumping is illegaal en dus strafbaar.

In het proces van politieke besluitvorming vindt terugkoppeling plaats.
→ Leg uit dat in tekst 3 terugkoppeling te herkennen is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
In tekst 3 is terugkoppeling te herkennen, want …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat er al beleid op dit vraagstuk is, maar dat Kamerleden het kabinet vragen hier opnieuw naar te kijken of bestaand beleid te veranderen (1p)

Vraag 40 in het hele examen

Vraag 42 1 punt

Criminelen die drugs maken, willen af van het afval dat uit de illegale drugslaboratoria komt. Ze gooien het chemisch afval dan weg op een openbare plek, bijvoorbeeld langs de weg of in een bos. We noemen dit het dumpen van drugsafval. Een drugsafvaldumping is illegaal en dus strafbaar.

Kamerlid Joost Sneller van D66 ziet het legaliseren van xtc als oplossing voor het illegaal dumpen van drugsafval. Standpunten van politieke partijen kunnen beschouwd worden als conservatief of progressief.
→ Is het standpunt van Kamerlid Joost Sneller conservatief of progressief? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het standpunt is …, want …

Bekijk het antwoord
  • Kiest progressief en legt uit dat het Kamerlid pleit voor een maatregel die de persoonlijke vrijheid van mensen vergroot (1p)

Alleen een punt bij een juiste combinatie: het standpunt is progressief én de uitleg dat het Kamerlid pleit voor een maatregel die de persoonlijke vrijheid van mensen vergroot. Alleen de verandering benoemen (veranderingsgezind) is niet goed: het moet gaan om de aard en de richting van de verandering.

Vraag 42 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

Tekst 1 Greenpeace-activisten opgepakt na actie bij Shell in Rotterdamse haven

De politie heeft een einde gemaakt aan een actie van Greenpeace bij Shell in de Rotterdamse haven. Ongeveer tachtig actievoerders hadden met rubberbootjes, kano’s en een zeilschip de Tweede Petroleumhaven geblokkeerd.

De actievoerders eisen een verbod op het maken van reclame voor fossiele brandstoffen1). Greenpeace wil de komende maanden een miljoen handtekeningen ophalen om zo’n verbod in Europa af te dwingen.

noot 1 fossiele brandstoffen = bijvoorbeeld steenkool, aardolie en aardgas

bron: nos.nl van 4 oktober 2021

Vraag 1 1 punt

Welke twee manieren om invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming zijn te herkennen in tekst 1?

  1. A actievoeren en het indienen van een bezwaarschrift
  2. B demonstreren en staken
  3. C een vorm van openlijke actie en een petitie indienen
  4. D indienen van een wet en een handtekeningenactie
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Greenpeace is een wereldwijde organisatie die aandacht vraagt voor milieuproblemen. Greenpeace wil dat het maken van reclame voor fossiele brandstoffen op de politieke agenda komt. Leg uit of je met de informatie uit tekst 1 kunt zeggen of dat Greenpeace gelukt is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Met de informatie uit tekst 1 kun je … (vul in: wel of niet) zeggen dat het op de politieke agenda staat, want …

Bekijk het antwoord
  • Vult in dat je met de informatie uit tekst 1 niet kunt zeggen dat het op de politieke agenda staat, met als reden dat uit de tekst niet blijkt dat het onderwerp door politici wordt besproken of deel is van een politiek debat. (1p)

Er mag alleen een scorepunt worden toegekend voor een juiste combinatie van antwoorden. Het juiste antwoord is: niet, want uit de tekst blijkt niet dat het onderwerp door politici wordt besproken of dat het deel is van een politiek debat (voorbeeld van een juist antwoord).

Vraag 2 in het hele examen

Tekst 2 Einde aan levend koken kreeften en krabben

De Partij voor de Dieren riep demissionair minister Carola Schouten van Landbouw op om het levend koken van kreeften en krabben te verbieden.

Schouten wil daarvoor de eerste stappen zetten en doet daarom nu al een beroep op koks om de dieren te doden, voordat ze de pan in gaan. Veel koks doen dat al met een priem of een mes, maar er zijn ook nog steeds koks, die de dieren op de traditionele en dus pijnlijke manier bereiden.

Volgens Schouten vergt een verbod tijd omdat het Europees moet worden geregeld. Het kan nog jaren duren voordat er een Europees verbod is.

bron: rtlnieuws.nl van 3 december 2021

Vraag 3 1 punt

De oproep van de Partij voor de Dieren past bij een recht van de Tweede Kamer. Welk recht is dat?

  1. A Het recht om mondelinge en schriftelijke vragen te stellen
  2. B Het recht om moties in te dienen
  3. C Het recht van initiatief
  4. D Het recht van parlementair onderzoek
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 2 punten

Voordat een nieuwe wet gemaakt is, moet een wetsvoorstel een aantal stappen doorlopen. Hieronder volgen vijf stappen. De stappen staan niet in de juiste volgorde. a: de Eerste Kamer discussieert en stemt erover. b: de Koning en de minister ondertekenen. c: de minister of een Tweede Kamerlid schrijft een voorstel. d: het Staatsblad publiceert. e: de Tweede Kamer discussieert en stemt erover. Zet de stappen in de juiste volgorde. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = … 5 = …

Bekijk het antwoord
  • Zet de vijf stappen in de juiste volgorde: 1 = c, 2 = e, 3 = a, 4 = b, 5 = d. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: de juiste volgorde is 1 = c, 2 = e, 3 = a, 4 = b, 5 = d. Die volgorde geeft 2 punten. Levert het weglaten van één foutief geplaatste letter een verder foutloze reeks op, dan 1 punt. Anders 0 punten.

Vraag 4 in het hele examen

Tekst 3 Jongste lijsttrekker van Nederland: Oliver Heming (16) begint eigen partij in Winterswijk

De 16-jarige Oliver Heming uit Winterswijk is met zijn partij Frontale de jongste lijsttrekker van Nederland. Hij schreef zich in voor de gemeenteraadsverkiezingen op 16 maart.

“Ik ben erg geïnteresseerd in politiek, maar vond bij geen enkele partij wat ik wilde”, legt Oliver Heming uit.

Hij realiseert zich dat hij nog niet in de gemeenteraad mag plaatsnemen als hij genoeg stemmen trekt. “Ik moet wachten tot ik 18 ben. Die plek in de raad blijft wel voor mij gereserveerd. Ondertussen kan ik via het inspreekrecht natuurlijk altijd mijn mening geven over bepaalde raadsvoorstellen. Zo kan ik toch meedoen met de discussie.”

bron: gelderlander.nl van 4 februari 2022

Vraag 5 1 punt

Leg uit of Oliver gebruikmaakt van het actief of het passief kiesrecht. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Oliver maakt gebruik van het … (vul in: actief of passief) kiesrecht, want … .

Bekijk het antwoord
  • Noemt het passief kiesrecht en geeft als reden dat Oliver zich verkiesbaar stelt of dat inwoners van Winterswijk op Oliver kunnen stemmen. (1p)

Er mag alleen een scorepunt worden toegekend voor een juiste combinatie van antwoorden. Het juiste antwoord is: passief kiesrecht, met als voorbeeld van een juist antwoord dat Oliver zich verkiesbaar stelt, of dat inwoners van Winterswijk op Oliver kunnen stemmen.

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 2 punten

Oliver maakt gebruik van het kiesrecht om invloed uit te oefenen op de politiek. Van welke twee andere mogelijkheden om invloed uit te oefenen maakt Oliver gebruik? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. mogelijkheid 1: … mogelijkheid 2: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende mogelijkheden om invloed uit te oefenen: het inspreekrecht of andere officiële inspraakmogelijkheden; het oprichten van een politieke partij of het lid zijn van een politieke partij; gebruikmaken van de media. (2p)

Per juist antwoord 1 punt, maximaal 2 punten voor twee juiste antwoorden. Juiste antwoorden zijn: inspreekrecht of officiële inspraakmogelijkheden; het oprichten van een politieke partij of het lid zijn van een politieke partij; gebruikmaken van de media. Antwoorden als ‘hij gaat zelf de politiek in’ mogen niet goed gerekend worden.

Vraag 6 in het hele examen

Tekst 4 Kersverse republiek Barbados gaat naar de stembus

Enkele weken nadat Barbados een republiek werd, heeft premier Mia Mottley opgeroepen tot vervroegde verkiezingen.

De Caribische eilandstaat nam op 30 november afscheid van de Britse koningin Elizabeth als staatshoofd.

Sandra Mason werd die dag beëdigd als de eerste … van Barbados.

bron: nu.nl van 28 december 2021

Vraag 7 1 punt

Wat moet er op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld?

  1. A koningin
  2. B minister
  3. C minister-president
  4. D president
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Hoe noemen we de groep mensen die in de Staten-Generaal namens de burgers de politieke besluiten neemt?

  1. A de regering
  2. B het kabinet
  3. C stemmers
  4. D volksvertegenwoordigers
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 8 in het hele examen

Tekst 5 Titels van vijf artikelen over besluitvorming datacenter

1 Datacenter ja of nee? Raad staat voor meest ingrijpende beslissing in jaren
2 Meerderheid voor datacenter toch onzeker
3 Komst datacenter legt gigantische druk op twee raadsleden die de doorslag kunnen geven
4 Voorbereidingen vergadering over datacenter in volle gang
5 Meerderheid raad stemt voor komst datacenter: 11 voor, 8 tegen

bron: diverse artikelen van omroepflevoland.nl in december 2021

Vraag 9 1 punt

In tekst 5 staan de titels van vijf artikelen. De artikelen verschenen in de media naar aanleiding van de besluitvorming over de mogelijke bouw van een datacenter in Zeewolde. Welke fase van het proces van politieke besluitvorming is net afgerond bij het verschijnen van het laatste artikel (nummer 5) in tekst 5?

  1. A fase 1: agendavorming
  2. B fase 2: beleidsvoorbereiding
  3. C fase 3: beleidsbepaling
  4. D fase 4: beleidsuitvoering
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Welke bestuurslaag heeft de beslissing over het datacenter in tekst 5 genomen?

  1. A de gemeente
  2. B de landelijke overheid
  3. C de provincie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 10 in het hele examen

Tekst 6 Einde aan misleidende ‘van-voor’-korting

Verkopers mogen niet langer de prijs van hun producten verhogen, om ze vervolgens met een misleidende korting voor het oorspronkelijke bedrag te verkopen. Er komt namelijk een wettelijk verbod op de misleidende ‘van-voor’-korting, zo meldt het ministerie van Economische Zaken.

De regel gaat niet alleen gelden voor Nederland, maar komt voort uit een Europees besluit om vanaf half mei overal in de Europese Unie dezelfde regels te laten gelden.

bron: metronieuws.nl van 30 april 2022

Vraag 11 1 punt

De Europese Unie maakt op meerdere terreinen beleid. Bij welk terrein hoort het besluit uit tekst 6?

  1. A bescherming van de rechten van consumenten
  2. B garanderen van de voedselveiligheid
  3. C stimuleren van Europees burgerschap
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Welke instelling van de Europese Unie moet erop toezien dat de lidstaten de maatregel uit tekst 6 juist uitvoeren?

  1. A de Europese Commissie
  2. B de Europese Raad
  3. C de Raad van de Europese Unie
  4. D het Europees Parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 12 in het hele examen

Tekst 7 Meer groene daken in de gemeente Den Haag

In Den Haag komen meer groene daken1). Voor nieuwbouw hoger dan 25 meter stelt de gemeente de aanleg van duurzame maatregelen zoals groene daken verplicht. Een initiatiefvoorstel van de Partij voor de Dieren hierover is door de gemeenteraad aangenomen.

De meeste partijen waren positief over het voorstel van de Partij voor de Dieren, maar het CDA moet er niet veel van hebben. “De activisten van de Partij voor de Dieren zijn weer bezig”, zei CDA-raadslid Cees Pluimgraaff. “Subsidies voor groene daken komen bovengemiddeld vaak terecht in de rijkere wijken”, zei SP-fractievoorzitter Lesley Arp. Arp stelde daarom in een motie voor om de subsidie voor groene daken in te zetten voor armere wijken in Den Haag. Deze motie kreeg geen meerderheid.

noot 1 Een groen dak is een dak dat is begroeid is met planten.

bron: omroepwest.nl van 26 maart 2021

Vraag 13 4 punten

In de discussie over meer groene daken in Den Haag zijn uitgangspunten van een aantal politieke stromingen te herkennen. Noem twee politieke stromingen waarvan een uitgangspunt te herkennen is in tekst 7. Noem per politieke stroming het uitgangspunt dat te herkennen is in tekst 7. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. politieke stroming 1: … uitgangspunt dat bij de stroming past: … politieke stroming 2: … uitgangspunt dat bij de stroming past: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee politieke stromingen, elk met een uitgangspunt dat bij die stroming past. Ecologische stroming: het stellen van duurzame ‘groene’ consumptie boven economische groei, of overheidsmaatregelen om groene consumptie te bevorderen; geen verdere aantasting van natuur en milieu; milieuvriendelijk en duurzaam produceren en consumeren. Sociaaldemocratische stroming: het streven naar meer sociaaleconomische gelijkheid, of het verkleinen van verschillen in inkomen, welvaart en macht; een relatief grote rol van de overheid om nadelen van de vrijemarkteconomie te verminderen of om ongelijkheid te verkleinen; opkomen voor de zwakkeren in de samenleving. Christendemocratische stroming: rentmeesterschap. (4p)

Het scorepunt voor het uitgangspunt mag alleen worden toegekend als de bijpassende politieke stroming is genoemd. Elke juiste stroming met een bijpassend uitgangspunt is 2 punten. Ook goed rekenen: de christendemocratische stroming met het uitgangspunt rentmeesterschap.

Vraag 13 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Energiedrankjes

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Kinderartsen: verkoop geen energiedrankjes aan minderjarigen

Kinderartsen willen een verbod op de verkoop van energiedrankjes aan jongeren onder de 18 jaar. Veel klachten als rusteloosheid, vermoeidheid en hartritmestoornissen bij jonge patiënten blijken te worden veroorzaakt door deze pepdrankjes. Volgens de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) drinken met name tieners vanaf 12 jaar soms wel zes blikjes of meer leeg en belanden dan met dergelijke klachten op de afdeling Spoedeisende Hulp.

Een verbod op energiedrankjes gaat staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid voorlopig te ver. Hij wijst erop dat er meer producten zijn die je voor je gezondheid beter niet of met mate kan consumeren en hij benadrukt dat de overheid nu al adviseert niet te veel energiedrankjes te drinken.

Hij ziet daarin ook een belangrijke rol voor ouders, scholen en kantines van sportclubs. Bovendien praat de staatssecretaris met allerlei organisaties over een “Nationaal Preventieakkoord”. Daarin moeten afspraken worden gemaakt over gezond leven.

Blokhuis kan zich de zorgen van de kinderartsen overigens wel voorstellen. Hij wil daarom het RIVM of de Gezondheidsraad laten onderzoeken wat precies de schadelijke gevolgen van de drankjes zijn. Ook gaat hij bekijken hoe andere landen hiermee omgaan.

“Dit is geen onschuldige frisdrank. We zien steeds meer kinderen met klachten die uiteindelijk veroorzaakt worden door energiedrankjes”, zegt kinderarts Brita de Jong-van Kempen in het NOS Radio 1 Journaal.

De arts wijst erop dat het vroeger ook normaal was om op jonge leeftijd alcohol te drinken toen de schadelijkheid daarvan nog niet bekend was. “Bij alcohol is er heel veel voorlichting gegeven. Door een verbod in te voeren, komt er een sterkere bewustwording dat het niet onschuldig is.”

bron: nos.nl van 15 januari 2018

Vraag 33 2 punten

Paul Blokhuis was staatssecretaris van Volksgezondheid namens de ChristenUnie. De ChristenUnie behoort tot de christendemocratische stroming. Welk uitgangspunt van de christendemocratische stroming is te herkennen in tekst 1? Citeer een zin waarin dit uitgangspunt te herkennen is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. uitgangspunt: … citaat: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een uitgangspunt van de christendemocratische stroming dat in tekst 1 te herkennen is (harmonie en samenwerking tussen diverse groepen, of gespreide verantwoordelijkheid, of de faciliterende rol van de overheid) en citeert een zin die dat uitgangspunt laat zien. (2p)

Het citaat telt alleen als het past bij het juiste uitgangspunt. Juiste combinaties: uitgangspunt harmonie en samenwerking tussen diverse groepen binnen de samenleving, of gespreide verantwoordelijkheid, met een citaat zoals “Hij ziet daarin ook een belangrijke rol voor ouders, scholen en kantines van sportclubs.” of “Bovendien praat de staatssecretaris met allerlei organisaties over een ‘Nationaal Preventieakkoord’.”; of uitgangspunt faciliterende (aanvullende) rol van de overheid in die samenwerking, of de overheid moet vooral taken verrichten die niet door andere groepen in de samenleving kunnen worden vervuld, met een citaat zoals “Een verbod op energiedrankjes gaat staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid voorlopig te ver.” of “Hij wijst erop dat er meer producten zijn die je voor je gezondheid beter niet of met mate kan consumeren en hij benadrukt dat de overheid nu al adviseert niet te veel energiedrankjes te drinken.”

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 2 punten

De kinderartsen van de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) vormen een belangengroep. Via de NVK zetten de kinderartsen machtsmiddelen in om hun doel(en) te bereiken. Eén zo’n machtsmiddel is toegang hebben tot politici. Noem een ander machtsmiddel dat de kinderartsen inzetten in tekst 1. Citeer een zin uit tekst 1 waarin dat machtsmiddel te herkennen is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. machtsmiddel: … citaat: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een ander machtsmiddel dat de kinderartsen in tekst 1 inzetten (kennis of deskundigheid, of toegang tot de media) en citeert een zin die dat machtsmiddel laat zien. (2p)

Het citaat telt alleen als het past bij het juiste machtsmiddel. Juiste combinaties: machtsmiddel kennis of deskundigheid, met een citaat zoals “Volgens de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) drinken met name tieners vanaf 12 jaar soms wel zes blikjes of meer leeg en belanden dan met dergelijke klachten op de afdeling Spoedeisende Hulp.”, “Dit is geen onschuldige frisdrank.”, “‘We zien steeds meer kinderen met klachten die uiteindelijk veroorzaakt worden door energiedrankjes’, zegt kinderarts Brita de Jong-van Kempen in het NOS Radio 1 Journaal.”, “De arts wijst erop dat het vroeger ook normaal was om op jonge leeftijd alcohol te drinken toen de schadelijkheid daarvan nog niet bekend was.”, “Bij alcohol is er heel veel voorlichting gegeven.” of “Door een verbod in te voeren, komt er een sterkere bewustwording dat het niet onschuldig is.”; of machtsmiddel toegang tot de media, met het citaat “‘We zien steeds meer kinderen met klachten die uiteindelijk veroorzaakt worden door energiedrankjes’, zegt kinderarts Brita de Jong-van Kempen in het NOS Radio 1 Journaal.”

Vraag 34 in het hele examen

Bronnenboekje tekst 2 Landelijke leeftijdsgrens voor kopen energiedrankjes een stap dichterbij

De leeftijdsgrens voor het kopen van energiedrankjes moet omhoog van 14 naar 18 jaar. De grens van 14 jaar, die nu vrijwel alleen wordt gehanteerd bij de supermarkten Lidl en Aldi, moet breder, vindt Foodwatch1). De meeste supermarkten hebben daar volgens de organisatie ook wel oren naar.

Tien supermarkten, met een gezamenlijk marktaandeel van 90 procent, staan volgens Foodwatch open voor het optrekken van de leeftijdsgrens, bij voorkeur naar 18 jaar. Voorwaarde voor hen is wel dat alle supermarkten meedoen.

Foodwatch roept het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) en het ministerie van Volksgezondheid op tot actie.

noot 1 Foodwatch is een Europese maatschappelijke organisatie die zich inzet voor het recht op eerlijk, veilig en gezond voedsel.

bron: ad.nl van 23 september 2021

Vraag 35 1 punt

Hoe probeert Foodwatch invloed uit te oefenen op de politiek in tekst 2?

  1. A helpt bij de uitvoering van het besluit om de leeftijdsgrens voor de verkoop te verhogen naar 18 jaar
  2. B overlegt met beleidsambtenaren wat de beste aanpak is van de overmatige consumptie van energiedrankjes
  3. C probeert het vraagstuk van de overmatige consumptie van energiedrankjes op de politieke agenda te krijgen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 35 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 1

Opgavetekst

Tekst 1 Eigen verantwoordelijkheid in werken en leren

Als … geloven wij in eigen verantwoordelijkheid van onze inwoners. Dat vinden we belangrijk in alle aspecten van het leven, maar vooral bij werken en leren. Iedereen moet aan het werk. Waar dat niet vanzelf gaat verwachten we voldoende eigen inzet voor omscholing en re-integratie.

bron: de website van een politieke partij

Vraag 1 1 punt

Wat moet op de puntjes in tekst 1 worden ingevuld?

  1. A christendemocraten
  2. B liberalen
  3. C nationalisten
  4. D sociaaldemocraten
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 1 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 2

Opgavetekst

Tekst 2 Wijziging in abortuswetgeving: vijf dagen bedenktijd vervalt

De eerste grote wijziging van de abortuswetgeving in veertig jaar is een feit. De Eerste Kamer stemt in met het schrappen van de verplichte vijf dagen bedenktijd1). Die bedenktijd was destijds het compromis tussen VVD en CDA waarmee abortus werd gelegaliseerd.

57 senatoren stemden voor, 17 tegen. Het gaat om een wetsvoorstel dat werd ingediend door oud-D66-Kamerlid Pia Dijkstra.

noot 1 De verplichte vijf dagen bedenktijd is een periode van vijf dagen die zwangere vrouwen na een gesprek met een arts verplicht moeten wachten, totdat ze een abortus mogen laten uitvoeren.

bron: volkskrant.nl van 21 juni 2022

Vraag 2 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tekst 2. Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
1 76 senatoren waren tijdens de stemming afwezig of onthielden zich van stemming.
2 De Eerste Kamer heeft haar uitvoerende macht uitgeoefend.
3 De Tweede Kamer moet nog stemmen over het wetsvoorstel.
4 Kamerlid Pia Dijkstra zat tijdens het indienen van het wetsvoorstel in de Tweede Kamer.

Bekijk het antwoord
  • Minstens twee van de vier uitspraken juist beoordeeld (1 = onjuist, 2 = onjuist, 3 = onjuist, 4 = juist) (1p)
  • Alle vier uitspraken juist beoordeeld (1 = onjuist, 2 = onjuist, 3 = onjuist, 4 = juist) (1p)

Antwoordmodel: 1 = onjuist, 2 = onjuist, 3 = onjuist, 4 = juist. Het model kent vier juist 2 punten, drie of twee juist 1 punt en minder dan twee juist 0 punten. Dat is hieronder verdeeld over twee subcriteria die samen dat totaal geven.

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 1 punt

Zie tekst 2. Waarom is de aanpassing van de abortuswet progressief?

  1. A omdat de overheid een actieve rol speelt in de aanpassing
  2. B omdat de traditionele norm dat abortus legaal is, blijft bestaan
  3. C omdat door de aanpassing wordt opgekomen voor de zwakkeren in de samenleving
  4. D omdat zwangere vrouwen meer persoonlijke vrijheid krijgen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

Zie tekst 2. Welke twee politieke partijen zullen tegen het wetsvoorstel gestemd hebben? Kies twee partijen uit het onderstaande rijtje.

  1. A ChristenUnie
  2. B GroenLinks
  3. C Partij voor de Dieren
  4. D PvdA
  5. E SGP
  6. F Volt
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en E

Het scorepunt alleen toekennen als beide partijen (als enige) genoemd zijn.

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

Het proces van politieke besluitvorming verloopt in een aantal fasen. Welke fase is net afgerond in tekst 2?

  1. A fase 1: agendavorming
  2. B fase 2: beleidsvoorbereiding
  3. C fase 3: beleidsbepaling
  4. D fase 4: beleidsuitvoering
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 5 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 4

Opgavetekst

Tekst 4 Klacht indienen bij …

Als er sprake is van een probleem tussen u en de overheid en u vindt dat u onbehoorlijk behandeld bent door een overheidsinstantie, heeft u het recht … te vragen om een onderzoek in te stellen naar het gedrag van de betreffende overheidsinstantie.

bron: brabant.nl van mei 2023

Vraag 8 1 punt

Zie tekst 4. Op de puntjes in tekst 4 moet een officiële onafhankelijke organisatie worden ingevuld die burgers helpt als zij problemen hebben met de overheid. Wat moet er op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld?

  1. A de Nationale ombudsman
  2. B de Provinciale Staten
  3. C de Tweede Kamer
  4. D het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 8 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 6

Opgavetekst

Tekst 6 Wetsvoorstel vaste huurcontracten

De Kamerleden Nijboer (PvdA) en Grinwis (ChristenUnie) willen tijdelijke huurcontracten voor zelfstandige woonruimte afschaffen. In hun wetsvoorstel zijn zulke contracten alleen in specifieke gevallen nog toegestaan.

De uitbreiding van de mogelijkheden voor tijdelijke huurcontracten in 2016 heeft niet de bedoelde effecten gehad volgens Nijboer. Zo is het aanbod van huurwoningen niet gegroeid en leven huurders met tijdelijke contracten in grote onzekerheid. Daarnaast krijgen nieuwe huurders vaak een forse huurverhoging. “Bestaanszekerheid bieden is een opdracht van sociaaldemocraten”, zegt Kamerlid Bushoff (PvdA), “en een dak boven je hoofd is een belangrijk aspect daarvan”.

bron: tweedekamer.nl van 11 april 2023

Vraag 10 1 punt

Zie tekst 6. Van welk recht maken de Kamerleden Nijboer en Grinwis gebruik?

  1. A budgetrecht
  2. B recht om moties in te dienen
  3. C recht van amendement
  4. D recht van initiatief
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 2 punten

Zie tekst 6. Leg uit dat het wetsvoorstel uit tekst 6 past bij een uitgangspunt van de sociaaldemocratische stroming.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een uitgangspunt van de sociaaldemocratische stroming dat past bij het wetsvoorstel (een van de volgende): opkomen voor de zwakkeren in de samenleving; een relatief grote rol van de overheid om nadelen van de vrijemarkteconomie te verminderen; streven naar (sociaaleconomische) gelijkheid. (1p)
  • Legt uit waarom het wetsvoorstel past bij dat uitgangspunt, bijvoorbeeld: door het wetsvoorstel worden huurders beschermd tegen verhuurders die forse huurverhogingen kunnen doorvoeren, of huurders krijgen meer (bestaans)zekerheid. (1p)

Een uitleg telt alleen mee als het gekoppelde uitgangspunt juist is.

Vraag 11 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 7

Opgavetekst

Tekst 7 Grondwetswijziging

Bij een grondwetswijziging geldt een extra zware procedure. Het parlement moet er twee keer een beslissing over nemen, in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. In de tweede ronde, moet bovendien een tweederde-meerderheid instemmen met de wijziging.

bron: tweedekamer.nl van 30 maart 2022

Vraag 12 1 punt

Zie tekst 7. Hoeveel Tweede Kamerleden moeten in de tweede ronde minimaal met een grondwetswijziging instemmen om de wijziging door te laten gaan?

  1. A 51
  2. B 67
  3. C 76
  4. D 100
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 12 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 8

Opgavetekst

Tekst 8

God zette Adam in het paradijs met de opdracht om deze mooie hof te bouwen en te bewaren (Genesis 2). Duizenden jaren later geldt deze opdracht nog steeds. Iedereen moet duurzaam en verantwoord omgaan met schaarse grondstoffen, energie, gezonde lucht, schoon water en vruchtbare bodem. SGP-jongeren vindt het belangrijk dat het bedrijfsleven, de overheid en de burgers samen optrekken om dit ideaal te verwezenlijken.

bron: sgpj.nl

Vraag 13 1 punt

Zie tekst 8. Welk uitgangspunt van de christendemocratische stroming is te herkennen in de opdracht in tekst 8?

  1. A eigen verantwoordelijkheid
  2. B naastenliefde
  3. C rentmeesterschap
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 13 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 9

Opgavetekst

Tekst 9 NCV1) pleit voor meer vergoeding dieetkosten

Maar liefst 21.000 mensen ondertekenden de in december gestarte petitie van de NCV voor een vergoeding van de kosten van het glutenvrij dieet. Het is de NCV al jaren een doorn in het oog dat mensen met coeliakie voor een groot deel de extra kosten voor hun ziekte moeten opbrengen. Het is onrechtvaardig en niet uit te leggen, vindt de NCV, dat mensen die levenslang noodzakelijkerwijs een strikt dieet moeten volgen zoveel extra moeten betalen. “Met de ruim 20.000 handtekeningen gaan we bij het verantwoordelijke ministerie pleiten voor een rechtvaardige vergoeding”, aldus NCV-directeur Floris van Overveld.

noot 1 De NCV is een belangengroep voor mensen met coeliakie, een medische aandoening waardoor men ziek wordt van het eten van gluten.

bron: Glutenvrij Magazine van maart 2023

Vraag 14 2 punten

Zie tekst 9. De NCV is een belangengroep. Een kenmerk van belangengroepen is dat ze bepaalde belangen nastreven. Noem een ander kenmerk van belangengroepen en geef aan dat uit tekst 9 blijkt dat de NCV daaraan voldoet.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een ander kenmerk van belangengroepen: een belangengroep probeert de politieke besluitvorming te beïnvloeden of oefent druk uit op de politieke besluitvorming. (1p)
  • Geeft aan dat uit tekst 9 blijkt dat de NCV daaraan voldoet, bijvoorbeeld: de NCV biedt een petitie met ruim 20.000 handtekeningen aan om een minister of ministerie te overtuigen de kosten van een glutenvrij dieet te vergoeden. (1p)

Het voorbeeld bij het tweede subcriterium is een voorbeeld van een juist antwoord; andere juiste uitleg uit tekst 9 telt ook.

Vraag 14 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 10

Opgavetekst

Tekst 10 Akkoord EU-ministers over wet tegen wereldwijde ontbossing

De EU-klimaatministers hebben in Luxemburg een akkoord bereikt over een eerste Europese bossenwet. Doel van de wet is het minimaliseren van ontbossing in de wereld en van de verschraling1) van bosgebieden

noot 1 verschraling = verdroging, achteruitgang

bron: europa-nu.nl van 28 juni 2022

Vraag 15 2 punten

Zie tekst 10. Hieronder staan drie Europese instellingen: 1 de Europese Commissie, 2 de Raad van de Europese Unie, 3 het Europees Parlement. Welke instelling van de Europese Unie heeft een akkoord bereikt over een eerste Europese bossenwet? Welke instelling is verantwoordelijk geweest voor het opstellen van het wetsvoorstel uit tekst 10? Vul bij elke vraag het nummer van de instelling in.

Bekijk het antwoord
  • 1. 2
  • 2. 1

Vraag 15 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Politiek en beleid

Vraag 16 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over de gemeente.
1 De burgemeester is de voorzitter van de gemeenteraad.
2 De gemeente geeft paspoorten uit aan de inwoners.
3 De gemeente kan de inwoners verplichten belasting te betalen.
4 Het college van B en W moet de gemeenteraad controleren.
Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Minstens twee van de vier uitspraken juist beoordeeld (1 = juist, 2 = juist, 3 = juist, 4 = onjuist) (1p)
  • Alle vier uitspraken juist beoordeeld (1 = juist, 2 = juist, 3 = juist, 4 = onjuist) (1p)

Antwoordmodel: 1 = juist, 2 = juist, 3 = juist, 4 = onjuist. Het model kent vier juist 2 punten, drie of twee juist 1 punt en minder dan twee juist 0 punten. Dat is hieronder verdeeld over twee subcriteria die samen dat totaal geven.

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 1 punt

In een gemeenteraad zitten coalitiepartijen. Wat zijn coalitiepartijen in een gemeenteraad?

  1. A partijen die ook in de Tweede Kamer zitten
  2. B partijen die in de Gedeputeerde Staten zitten
  3. C partijen die samen in het college van B en W zitten
  4. D partijen die tot dezelfde politieke stroming behoren
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 17 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Online gokken

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Jongvolwassenen actieve online gokkers: ‘Problemen stapelen zich op’

Ruim 20 procent van de online gokkers is tussen de 18 en 23 jaar, zo blijkt vandaag uit nieuwe cijfers van de Kansspelautoriteit. Het Trimbos-instituut1) spreekt van een zorgwekkende ontwikkeling. ‘Verslavingen zijn slechts het topje van de ijsberg.’ [5] Sinds oktober vorig jaar is online gokken niet langer verboden. Met de Wet Kansspelen op afstand hoopte de overheid consumenten beter te beschermen, omdat ze niet langer zijn overgeleverd aan de grillen van het illegale circuit. Nederland telt 563.000 actieve accounts op gokwebsites. Een online [10] gokker verliest gemiddeld 153 euro per maand. “Dat gemiddelde zegt niet zo veel”, zegt Tony van Rooij, projectleider gokken bij het Trimbos-instituut. “Het is scheef verdeeld: sommigen zetten tien euro per maand in, anderen vele tienduizenden euro’s. Gokbedrijven verdienen aan de 5 tot 10 procent van de spelers die het meeste geld [15] inzetten. “Dan gaat het om mensen die duizenden euro’s inzetten, en verliezen, en een fors deel van deze mensen heeft een gokprobleem.” Daarnaast, 153 euro klinkt in eerste instantie misschien niet als veel, maar de problemen kunnen zich snel opstapelen. “Het leven wordt al duurder en als je dan maandelijks telkens geld verliest, kan dat grote [20] gevolgen hebben voor je gezondheid”, zegt Van Rooij. “Al dat verloren geld kan niet meer worden uitgegeven aan zaken die leiden tot langdurige verbetering: wonen, goed eten, sporten, of een opleiding.” “Uiteindelijk leidt dit tot meer zorgen en zo stapelen problemen zich op.” “Ik verwacht wel dat het aantal gokverslaafden gaat toenemen”, zegt Floor [25] van Bakkum van Jellinek, een van de grootste instellingen voor verslavingszorg. “Dit is een zorgelijke ontwikkeling.” “Deze maand hebben we nog een brief naar de Tweede Kamer gestuurd om onze zorgen te uiten.”

noot 1 Het Trimbos-instituut houdt zich bezig met de geestelijke gezondheid van mensen en probeert schade door gebruik van alcohol, drugs, gokken en andere verslavingen te voorkomen. Zij zetten zich in voor alle mensen, van jong tot oud, en met name voor kwetsbare mensen of mensen in een kwetsbare levensfase.

bron: rtlnieuws.nl van 30 september 2022

Vraag 41 2 punten

Zie tekst 3. In tekst 3 staat dat de SP wil dat sponsoring van sportverenigingen door gokbedrijven ook verboden wordt. In de Tweede Kamer is hierover gestemd en vanaf 2025 is sponsoring van sportverenigingen door gokbedrijven inderdaad verboden. Voetbalspelers zullen dan bijvoorbeeld niet meer de naam van een gokbedrijf op hun shirt mogen dragen. Niet alle partijen in de Tweede Kamer waren voor een verbod. Een maatschappelijk vraagstuk kun je vanuit verschillende invalshoeken bekijken. Ben jij voor of tegen een verbod op sponsoring van sportclubs door gokbedrijven? Geef een argument voor je mening vanuit de sociaaleconomische invalshoek. Leg uit dat dit argument past bij de sociaaleconomische invalshoek.

Bekijk het antwoord
  • Neemt een standpunt in (voor of tegen een verbod) met een argument vanuit de sociaaleconomische invalshoek, bijvoorbeeld: tegen, want een verbod betekent minder inkomsten voor sportclubs, waardoor ze minder kunnen investeren in spelers en faciliteiten; of voor, want sponsoring kan mensen die naar een sportwedstrijd kijken ertoe aanzetten te gaan gokken, wat niet in het belang is van met name kwetsbare mensen. (1p)
  • Legt uit dat het argument past bij de sociaaleconomische invalshoek, want het gaat over de belangen van betrokkenen bij het vraagstuk (sportclubs, of kwetsbare mensen en potentiële probleemgokkers), of over financieel-economische belangen of geld. (1p)

Het standpunt (voor of tegen) is vrij te kiezen. Het argument moet over financieel-economische belangen gaan, of over de belangen van betrokkenen bij het vraagstuk, en het standpunt en het argument moeten bij elkaar passen.

Vraag 41 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Boze studenten in brief aan minister: laat ons in de binnensteden wonen

Studentensteden jagen studenten de stadscentra uit. Daarover klagen studenten al jaren. Maar de frustratie hierover is nu zo groot dat de Landelijke Kamer van Verenigingen (LKvV) een brief heeft geschreven aan de minister van Binnenlandse Zaken.

Denise van de Sant is voorzitter van de LKvV. Ze woont in het centrum van Utrecht. “Studenten hebben een positief effect op een stad. Studenten maken een binnenstad bruisend.”

naar: nos.nl van 10 november 2020

Vraag 1 2 punten

De LKvV is een belangengroep. Een kenmerk van belangengroepen is dat ze opkomen voor de belangen van een groep.
Lees tekst 1.
Noem een ander kenmerk van belangengroepen en citeer uit tekst 1 een zin waaruit dit kenmerk blijkt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk: …
Een zin uit tekst 1 waaruit dit blijkt: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een ander kenmerk van belangengroepen: een belangengroep probeert druk uit te oefenen op de politieke besluitvorming (1p)
  • Citeert een zin uit tekst 1 waaruit dit kenmerk blijkt, een van de volgende: “Boze studenten in brief aan minister: laat ons in de binnensteden wonen” of “Maar de frustratie hierover is nu zo groot dat de Landelijke Kamer van Verenigingen (LKvV) een brief heeft geschreven aan de minister van Binnenlandse Zaken.” (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 2 punten

Nederland kent verschillende politieke stromingen. Twee daarvan zijn de liberale en de nationalistische stroming.
Hieronder staan vier uitgangspunten.
1 Er moet veel ruimte zijn voor de vrije markt.
2 Er moet gestreefd worden naar onafhankelijkheid en zelfbestuur van het land.
3 Immigratie is een bedreiging voor het land.
4 Er moet nadruk worden gelegd op de eigen verantwoordelijkheid van burgers.
→ Geef per uitgangspunt aan bij welke stroming het past: de liberale of de nationalistische stroming.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met liberale stroming of nationalistische stroming.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitgangspunt de juiste stroming: 1 liberale, 2 nationalistische, 3 nationalistische, 4 liberale (zie de puntentabel) (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier juiste antwoorden geven 2 punten; drie of twee juiste antwoorden geven 1 punt; minder dan twee juiste antwoorden geven 0 punten. Goede antwoorden: 1 liberale stroming, 2 nationalistische stroming, 3 nationalistische stroming, 4 liberale stroming.

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

Lees tekst 2.
Welke Europese instelling komt bijeen om de toestand in Belarus te bespreken in tekst 2?

  1. A de Europese Commissie
  2. B de Europese Raad
  3. C de Raad van de Europese Unie
  4. D het Europees Parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 4 in het hele examen

tekst 3 Resultaten Amerikaanse presidentsverkiezingen 2020: Biden wint

Biden wordt de 46e president van de Verenigde Staten op 20 januari 2021.

naar: nbcnews.com van november 2020

tabel 1 Uitslag Amerikaanse presidentsverkiezingen 2020, per staat1)

percentage stemmen Bidenpercentage stemmen Trumpwinnaar van de staat
Arizona49,4%49,1%Biden
Florida47,9%51,2%Trump
Georgia49,5%49,2%Biden
Iowa44,9%53,1%Trump
Michigan50,6%47,8%Biden

noot 1 De tabel toont de uitslagen van de Amerikaanse presidentsverkiezingen van vijf van de 50 Amerikaanse staten.
naar: nbcnews.com van november 2020

Vraag 5 1 punt

Lees tekst 3 en bekijk tabel 1.
Er volgen drie uitspraken over gegevens uit tekst 3 en tabel 1.
Welk van de uitspraken laat zien dat de Verenigde Staten een meerderheidsstelsel hebben?

  1. A De burgers hebben een nieuwe president gekozen.
  2. B De presidentskandidaat met de meeste stemmen wint de hele staat.
  3. C In iedere staat kan op dezelfde presidentskandidaten gestemd worden.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 5 in het hele examen

tekst 4 Tweede Kamer: Geen diertransporten bij tropische temperaturen

De Tweede Kamer vindt dat diertransporten in Nederland niet mogen plaatsvinden bij temperaturen van 30 graden of hoger. Ook moeten de dieren bij aankomst in het slachthuis binnen vijftien minuten zijn uitgeladen. Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde in met twee moties daarover van de Partij voor de Dieren.

naar: melkvee.nl van 9 juli 2021

Vraag 6 1 punt

Lees tekst 4.
Welke taak van het parlement vervult de Tweede Kamer in de tekst?

  1. A de (mede)wetgevende taak
  2. B de controlerende taak
  3. C de rechtsprekende taak
  4. D de uitvoerende taak
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 6 in het hele examen

tekst 5 Tweede Kamer wil strengere uitstootnormen voor Tata Steel

De Tweede Kamer vindt de milieunormen waar Tata Steel aan moet voldoen niet streng genoeg. Een meerderheid steunt een oproep van GroenLinks aan het kabinet om de uitstoot van schadelijke stoffen verder te verlagen.

Uit een recent RIVM-rapport kwam naar voren dat omwonenden van de staalfabriek van Tata Steel in IJmuiden blootgesteld worden aan hoge concentraties giftige stoffen. “Ook al voldoet Tata Steel aan de vergunningen, toch is de gezondheidssituatie voor omwonenden dramatisch”, zegt GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee.

naar: lokaalaanzee.nl van 17 september 2021

Vraag 7 1 punt

Lees tekst 5.
Wat laat tekst 5 zien over politieke besluitvorming in Nederland?
De tekst laat zien dat

  1. A een politiek besluit geen eindpunt is, maar dat besluitvorming een doorgaand proces is.
  2. B er vaak geen draagvlak is voor besluiten van de Tweede Kamer.
  3. C tijdens de uitvoer van besluiten kan blijken dat een besluit niet uitvoerbaar is.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 7 in het hele examen

tekst 6 Fragmenten verkiezingsprogramma …

(1) Voor racisme en discriminatie is in ons land geen plaats. Ieder mens moet hetzelfde behandeld worden. Doe je daar niet aan mee? Dan word je hard aangepakt. Speciale agenten gaan zorgen dat mensen worden gestraft voor zulk slecht gedrag.

(2) … wil dat mensen zoveel mogelijk zelf mogen beslissen over hun eigen leven. Sommige mensen die ouder zijn dan 75, vinden dat hun leven af is. Wij willen dat zij zelf mogen kiezen wanneer zij sterven. Dit gebeurt dan met stervenshulp. Het gebeurt alleen als we zeker weten dat er geen andere reden is om te sterven, zoals zorgen over geld.

(3) We vinden het belangrijk dat mensen kunnen meepraten en meebeslissen over de politiek en ons land. We willen een gekozen minister-president en dat mensen meer te zeggen krijgen over hun gemeente, de provincie of ons land.

(4) Wij beschermen de rechten van mensen wanneer ze het internet gebruiken. Mensen krijgen meer te zeggen over wat er gebeurt met hun eigen gegevens op internet. Zoals door Google of op Facebook. We gaan het verzamelen van die gegevens door bedrijven en de overheid goed in de gaten houden.

naar: de website van een politieke partij van 12 november 2020

Vraag 8 1 punt

Lees tekst 6.
De vier standpunten uit tekst 6 zijn van één Nederlandse politieke partij.
Welke politieke partij moet er op de puntjes in tekst 6 ingevuld worden?

  1. A CDA
  2. B D66
  3. C PVV
  4. D SGP
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

Zie tekst 6.
In tekst 6 staan vier standpunten uit het verkiezingsprogramma van een Nederlandse politieke partij.
Hieronder staan vier uitspraken over die standpunten.
1 Standpunt 1 is meer een nationalistisch dan een liberaal standpunt.
2 Standpunt 2 is meer een progressief dan een conservatief standpunt.
3 Standpunt 3 is meer een extremistisch dan een democratisch standpunt.
4 Standpunt 4 is meer een sociaaldemocratisch dan een ecologisch standpunt.
→ Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak juist of onjuist: 1 onjuist, 2 juist, 3 onjuist, 4 juist (zie de puntentabel) (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier juiste antwoorden geven 2 punten; drie of twee juiste antwoorden geven 1 punt; minder dan twee juiste antwoorden geven 0 punten. Goede antwoorden: 1 onjuist, 2 juist, 3 onjuist, 4 juist.

Vraag 9 in het hele examen

tekst 7 Amsterdam Zuidoost krijgt vier jongerencentra

Amsterdam Zuidoost krijgt vanaf volgend jaar vier jongerencentra. Die komen in sociaaleconomisch achtergestelde wijken en zijn volgens de gemeente onmisbaar om de jeugd gezond, kansrijk en veilig op te laten groeien.

In de centra kunnen jongeren hun talenten ontwikkelen en kunnen er terecht voor hulp bij het zoeken van een stage of werk.

Jongeren in Zuidoost hebben bovengemiddeld vaak te maken met problemen binnen het gezin, met armoede en ze komen vaker met politie en justitie in aanraking.

Op dit moment is er geen jongerenvoorziening in Zuidoost. Wethouder Kukenheim: “Het realiseren van deze jongerencentra in Zuidoost draagt bij aan het opbouwen van zelfvertrouwen, (zelf)respect en een beter toekomstperspectief van deze kinderen en jongeren.”

naar: parool.nl van 30 oktober 2020

Vraag 11 1 punt

Lees tekst 7.
Het besluit tot de komst van jongerencentra is genomen door de Amsterdamse politiek.
Bij welk kenmerk van Nederland past dat besluit het best?
Bij het kenmerk dat Nederland

  1. A een constitutionele monarchie is.
  2. B een staat is met drie bestuurslagen.
  3. C een verzorgingsstaat is.
  4. D lid is van de Europese Unie.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Zie tekst 7.
Het besluit tot de komst van jongerencentra is genomen door de Amsterdamse politiek.
Welke fase in het proces van politieke besluitvorming is net afgerond in tekst 7?

  1. A fase 1: Agendavorming
  2. B fase 2: Beleidsvoorbereiding
  3. C fase 3: Beleidsbepaling
  4. D fase 4: Beleidsuitvoering
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 2 punten

Zie tekst 7.
Hieronder staan vier mogelijke doelstellingen die de politiek van Amsterdam zou kunnen hebben.
1 het veranderen van de maatschappelijke arbeidsverdeling in de wijk
2 het verbeteren van de maatschappelijke positie van jongeren in de wijk
3 het vergroten van de sociale mobiliteit van jongeren in de wijk
4 het verkleinen van het gezag van de overheid bij jongeren in de wijk
→ Welke twee doelstellingen passen het best bij de uitspraak van wethouder Kukenheim over de jongerencentra in Zuidoost?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
doelstelling … (vul een nummer in)
doelstelling … (vul een nummer in)

Bekijk het antwoord
  • Noemt doelstelling 2: het verbeteren van de maatschappelijke positie van jongeren in de wijk (1p)
  • Noemt doelstelling 3: het vergroten van de sociale mobiliteit van jongeren in de wijk (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Hieronder staan vier uitspraken over beleidsambtenaren in de politieke besluitvorming.
Welke uitspraak is juist?
Beleidsambtenaren

  1. A spelen een rol tijdens de beleidsvoorbereiding.
  2. B vertegenwoordigen de burgers van Nederland.
  3. C zijn in dienst van politieke partijen.
  4. D zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het overheidsbeleid.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 14 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Analyse maatschappelijk vraagstuk: wolven in Nederland

Opgavetekst

tekst 1 (bronnenboekje) Historie

Behalve op IJsland kwamen wolven vroeger in heel Europa voor, ook in Nederland. In een ver verleden was er ontzag voor wolven en hun efficiënte jacht. Maar gaandeweg zagen mensen wolven steeds meer als bedreiging of concurrent. Wolven werden steeds intensiever bejaagd. Door eeuwen van vervolging verdween de wolf in de loop van de 18de en 19de eeuw uit ons land. De laatste gedode wolf in Nederland was in 1881 in Helvoirt, Noord-Brabant.

Uiteindelijk werd de wolf teruggedrongen tot diep in Oost-Europa en de gebergtes van Italië en Spanje.

In 1982 werd de Conventie van Bern van kracht waarbij alle Europese landen getekend hadden om de wolf te beschermen. Deze bescherming leidde tot herstel van aantallen en verspreidingsgebied.

De wolf is in Nederland sinds 25 juni 2014 een beschermde inheemse diersoort.

Wolven zijn bezig aan een terugkeer in grote delen van West-Europa. Ook in Nederland worden na meer dan een eeuw afwezigheid weer wolven waargenomen.

naar: wolveninnederland.nl van 22 november 2021

Vraag 33 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen 31 tot en met 42 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 4 in het bronnenboekje.
Inleiding
Ruim 140 jaar na te zijn verdreven uit Nederland, wonen er sinds 2015 weer wolven in het wild in ons land. Terwijl natuurbeschermers dit zien als een teken dat het goed gaat met de natuurgebieden, is er ook verzet tegen de komst van de wolven.
In de Europese Unie werken landen samen als problemen moeilijk op nationaal niveau kunnen worden aangepakt.
→ Leg uit dat de bescherming van wolven moeilijk alleen op nationaal niveau kan worden aangepakt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het is moeilijk om de bescherming van wolven alleen op nationaal niveau aan te pakken, want …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de bescherming van wolven moeilijk alleen op nationaal niveau kan worden aangepakt, bijvoorbeeld: het heeft niet zoveel zin om een wolf te beschermen als hij over de grens wordt bejaagd, of: het verspreidingsgebied van wolven gaat over landsgrenzen heen, dus je moet samenwerken om een wolf te beschermen (1p)

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 35 2 punten

Bij de beantwoording van de vragen 31 tot en met 42 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 4 in het bronnenboekje.
Inleiding
Ruim 140 jaar na te zijn verdreven uit Nederland, wonen er sinds 2015 weer wolven in het wild in ons land. Terwijl natuurbeschermers dit zien als een teken dat het goed gaat met de natuurgebieden, is er ook verzet tegen de komst van de wolven.
Stichting Wolvenhek Fryslân is een belangengroep.
→ Welke mogelijkheid tot het beïnvloeden van de politieke besluitvorming gebruikt Wolvenhek Fryslân in tekst 2?
→ Noem een andere mogelijkheid die belangengroepen kunnen hebben om invloed uit te oefenen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
mogelijkheid: …
andere mogelijkheid: …
Zie tekst 2.

Bekijk het antwoord
  • Noemt als mogelijkheid tot beïnvloeding: ze hebben een petitie ingediend (1p)
  • Noemt een andere mogelijkheid, een van de volgende: allerlei vormen van openlijke actie; oprichten van politieke partijen; indienen van klacht of bezwaarschrift bij de volksvertegenwoordiging of het dagelijks bestuur; bij onenigheid met de overheid de rechter inschakelen; burgerinitiatief indienen; klachten deponeren bij de Nationale ombudsman; gebruik maken van officiële inspraakmogelijkheden tijdens het besluitvormingsproces; verzoek indienen om een referendum te houden; lobbyen (1p)

Ook goed bij de eerste mogelijkheid: ze hebben contact opgenomen met politici; ze hebben de openbaarheid gezocht of media ingeschakeld; ze zijn een stichting begonnen of ze hebben zich verenigd. Noemt de kandidaat bij het tweede deel een manier die bij het eerste deel juist is, dan telt een punt mee, mits dat punt niet al bij het eerste deel is toegekend.

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 36 1 punt

Bij de beantwoording van de vragen 31 tot en met 42 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 4 in het bronnenboekje.
Inleiding
Ruim 140 jaar na te zijn verdreven uit Nederland, wonen er sinds 2015 weer wolven in het wild in ons land. Terwijl natuurbeschermers dit zien als een teken dat het goed gaat met de natuurgebieden, is er ook verzet tegen de komst van de wolven.
Zie tekst 2.
Stel dat de commissaris van de Koning het plan van het hek wil uitvoeren. Waar moet Stichting Wolvenhek Fryslân dan proberen invloed uit te oefenen zodat het plan kan worden goedgekeurd? bij

  1. A de Eerste Kamer
  2. B de Koning
  3. C de Partij voor de Dieren
  4. D de Provinciale Staten van de provincie Friesland
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 36 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Scholen in Helsinki verruilen koemelk voor haverdrank

De Finse hoofdstad Helsinki trekt 100.000 euro uit om kinderen uit het basisonderwijs over te laten stappen op havermelk. Het besluit is het resultaat van een raadpleging onder de bevolking.

Havermelk is een plantaardig alternatief voor melk van koeien. Wie dat wil kan overigens ook voor koemelk blijven kiezen.

naar: joop.bnnvara.nl van 30 augustus 2020

Vraag 1 1 punt

Lees tekst 1. Van welke mogelijkheid om invloed uit te oefenen op de politiek is gebruik gemaakt in tekst 1?

  1. A het inschakelen van politieke partijen
  2. B het referendum
  3. C lobbyen
  4. D openlijke actie
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 1 in het hele examen

tabel 1 drie bestuurslagen

het dagelijks bestuurde volksvertegenwoordiging
het Rijkhet kabinet(1)
de provincie(2)Provinciale Staten
de gemeentehet college van B en W(3)

Vraag 2 2 punten

Bekijk tabel 1. Het Rijk, de provincies en de gemeentes vormen de drie bestuurslagen. In tabel 1 ontbreken de namen van drie instanties.
→ Vul bij elk nummer de naam in van de instantie.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …

Bekijk het antwoord
  • Vult bij de nummers 1, 2 en 3 de juiste instanties in (zie het antwoordmodel in de context) (2p)

Puntentabel: drie antwoorden juist = 2 punten; twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten. Juiste antwoorden: 1 = het parlement / de Eerste en Tweede Kamer / de Staten-Generaal; 2 = (het college van) Gedeputeerde Staten; 3 = de gemeenteraad.

Vraag 2 in het hele examen

tekst 2 Een akkoord op hoofdlijnen, veel gemeenten werken er al jaren mee

De gemeente Pijnacker-Nootdorp is zo’n gemeente waar ze het 7 jaar geleden al over een andere boeg gooiden en afscheid namen van dichtgetimmerde coalitieakkoorden1).

Wethouder Ilona Jense van Haarts onderhandelde namens de lokale VVD-fractie over dat akkoord. “Je maakt alleen afspraken over de hoofdlijnen, de rest niet en dat is dus open voor debat.”

noot 1 een coalitieakkoord = een regeerakkoord op gemeentelijk niveau

naar: eenvandaag.avrotros.nl van 11 mei 2021

Vraag 3 1 punt

Lees tekst 2. Waarmee kan worden begonnen na het bereiken van het coalitieakkoord?

  1. A het kiezen van de wethouders
  2. B het oprichten van oppositiepartijen
  3. C het vormen van een coalitie van lokale partijen
  4. D het zoeken van een nieuwe burgemeester
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 6 2 punten

Zie tekst 4. Het kabinet en het parlement hebben een aantal taken. Bij die taken horen rechten. Hieronder staan vier uitspraken over die taken en rechten naar aanleiding van tekst 4.
1 Kamerlid Peters maakt gebruik van het vragenrecht.
2 Kamerlid Peters oefent de wetgevende taak van het parlement uit.
3 Minister Slob kan vanuit zijn functie ambtenaren vragen om onderzoek te doen naar de werktijden van minderjarige influencers.
4 Minister Slob mag vanuit zijn functie een wetsvoorstel schrijven om de wetgeving over kinderaccounts te veranderen.
→ Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij de vier uitspraken aan of ze juist of onjuist zijn (zie de context voor de juiste antwoorden) (2p)

Puntentabel: vier juist = 2 punten; drie of twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten. Juiste antwoorden: 1 juist, 2 onjuist, 3 juist, 4 juist.

Vraag 6 in het hele examen

afbeelding

afbeelding
afbeelding bron: consilium.europa.eu/nl van oktober 2020

Foto in zwart-wit van een glimlachende man met bril en baard, in een donker pak met stropdas. Op de achtergrond een blauwe vlag met gele sterren (de vlag van de Europese Unie).

Vraag 7 1 punt

De afbeelding is een foto uit oktober 2020 van Charles Michel. Hij is dan voorzitter van de Europese Raad. Aan wie geeft Charles Michel daar leiding?

  1. A aan de leden van de Europese Commissie
  2. B aan de leden van het Europees Parlement
  3. C aan de ministers van Buitenlandse Zaken van alle Europese landen
  4. D aan de regeringsleiders van de EU-lidstaten
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

De Europese Unie maakt wetgeving. Soms is zo’n besluit een richtlijn. Wat betekent het als een besluit een richtlijn is?

  1. A Het doel staat vast. Hoe een lidstaat dat doel wil bereiken, dat mag de lidstaat zelf besluiten.
  2. B Lidstaten mogen richtlijnen uitvoeren. Het is echter geen verplichting.
  3. C Richtlijnen gelden niet alleen voor de lidstaten van de Europese Unie. Alle landen in Europa moeten de richtlijnen uitvoeren.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

Hieronder staan drie standpunten die afkomstig zijn van de websites van drie Nederlandse politieke partijen.
1 Nederlanders verdienen hun geld door hard te werken. Zij verdienen het ook om zelf te beslissen wat ze met dat geld doen.
2 Voor ons is solidariteit het belangrijkste uitgangspunt bij het heffen van belastingen: de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.
3 Onze partij is voorstander van een zoveel mogelijk tegengaan van prostitutie en de instelling en handhaving van een verbod op betaalde seksuele diensten.
Eén van de bovenstaande standpunten is conservatief. Er is er één links, en één rechts.
→ Geef per standpunt aan of dat standpunt conservatief, links of rechts is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per standpunt aan of het conservatief, links of rechts is (zie de context) (2p)

Puntentabel: drie antwoorden juist = 2 punten; twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten. Juiste antwoorden: 1 = rechts; 2 = links; 3 = conservatief.

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Waarom hebben beleidsambtenaren veel invloed op het proces van politieke besluitvorming?

  1. A Beleidsambtenaren hebben specialistische kennis en mogen wetswijzigingen indienen.
  2. B Beleidsambtenaren mogen wetten opstellen en erover stemmen.
  3. C Beleidsambtenaren spelen een rol bij het opstellen en het uitvoeren van wetten.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 11 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Overlast van ratten

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 ”Overheid heeft rattenoverlast niet in de hand”

In een grote stad kunnen zomaar meer ratten dan mensen wonen, wordt weleens gezegd. Maar hoeveel ratten Nederland precies telt, is niet duidelijk, omdat er niet gezamenlijk wordt geteld. Maar dat het er veel te veel zijn, is volgens experts en gemeenten een feit.

Ratten in je studentenkamer, op zolder, bij de kinderwagen van je kind: je moet er niet aan denken.

“De overheid heeft rattenoverlast niet in de hand”, zegt Bastiaan Meerburg van het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD). “Dat heeft vooral te maken met het beleid: ze leggen de verantwoordelijkheid bij de gemeenten, maar controleren vervolgens niet of die doen wat ze beloven.” Gemeenten hebben volgens Meerburg allemaal een totaal verschillende aanpak. “Sommige zijn effectief, maar je kunt ook een wethouder hebben die niks met het thema heeft en dan gebeurt er vrij weinig.”

Hoe wijdverspreid is het rattenprobleem dan nu al? Deze zomer maakte het RIVM een eerste stap om dat in beeld te brengen met de Rattenmonitor, een meldpunt voor professionele plaagdierbeheersers. Maar daar komen nog te weinig meldingen binnen om er iets zinnigs over te kunnen zeggen.

Op basis van informatie van een aantal grote gemeenten en meerdere kenniscentra weten we dat er bij hen in 2018 bijna tienduizend meldingen waren van rattenoverlast. Vooral in Rotterdam, Amsterdam en Arnhem is het aantal meldingen fors. Maar dat zegt niet per se iets over het aantal ratten, zeggen experts. Als iemand vaker ratten ziet, wordt de persoonlijke plaagdrempel hoger, en zul je dus minder snel een rat melden.

Om toch een beeld te krijgen van de omvang van het rattenprobleem maakten we een rondgang langs gemeenten. Van de 190 gemeenten die reageerden (op een totaal van 355), heeft ruim 40 procent de indruk dat het aantal meldingen van ratten de afgelopen vijf jaar toenam. Meer dan de helft heeft de indruk dat dat aantal gelijk is gebleven. Maar ook voor de uitkomsten van deze enquête geldt dus dat daar geen helder beeld uit op te maken is.

naar: nos.nl/op3 van 4 december 2019

Bronnenboekje tekst 2 Actiegroep Rattenprobleem Moerwijk zoekt samenwerking in andere wijken

Als het gaat schemeren komen ze te voorschijn: de ratten in Moerwijk1).

“Ze lopen hier ‘s avonds van de plantsoenen zo de straat over”, vertelt een buurtbewoner. “Sommige zijn zo groot als een kat, maar er zijn nu ook kleintjes bij.”

Actiegroep Rattenprobleem Moerwijk vecht al jaren tegen de rattenoverlast en wil dat de gemeente Den Haag nu eens echt tot actie overgaat. “Wij willen dat de afspraken nagekomen worden, de belangrijkste zijn handhaving en boetes uitdelen voor strooien en dumpen van voer en de gemeente moet snoeien zodat de ratten geen ruimte meer krijgen”, zo verklaart Conny Ligtvoet van de actiegroep aan Den Haag FM.

Wethouder Bredemeijer erkent dat het in sommige wijken een hardnekkig probleem is en dat de gemeente daarom inzet op voorlichting, educatie en handhaving. “Het grote probleem is dat mensen eten op straat gooien, met name brood”, aldus Bredemeijer. En de oplossing is volgens hem vrij eenvoudig: “zolang we geen afval en voedsel meer op straat gooien, zijn de ratten waarschijnlijk ook geen probleem meer”. Maar de actiegroep heeft wel een punt dat het probleem er is, zo stelt Bredemeijer. “Het is goed dat de actiegroep de verantwoordelijkheid neemt om de stad, de wijk schoon te houden, om elkaar er op aan te spreken en mij en de gemeente te wijzen op het leveren van een bijdrage”, aldus de wethouder.

“Dit probleem speelt tegenwoordig in veel meer buurten” zo laat Conny van de actiegroep weten. “Wij zijn hier nu 2 jaar bezig en ik vind dat we met meer buurten moeten samenwerken en actievoeren, zodat we een vuist kunnen maken tegen de ratten”, besluit Conny strijdbaar.

noot 1 Moerwijk is een wijk in de gemeente Den Haag.

naar: denhaagfm.nl van 20 juni 2020

Vraag 33 4 punten

Analyse maatschappelijk vraagstuk: Overlast van ratten. Bij de beantwoording van de vragen 30 tot en met 41 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 3 en afbeeldingen 1 en 2 in het bronnenboekje. Inleiding: In steeds meer gemeenten klagen burgers over overlast van ratten. De ratten worden aangetrokken door etensresten op straat en planten zich snel voort. Hoe kan die overlast van ratten worden aangepakt en wie moet dat doen?
Lees tekst 2. Actiegroep Rattenprobleem Moerwijk vecht volgens tekst 2 al jaren tegen de rattenoverlast. Hierbij zet de actiegroep machtsmiddelen in.
→ Leg uit welk machtsmiddel de actiegroep al heeft ingezet volgens tekst 2.
→ Leg uit welk ander machtsmiddel de actiegroep nog wil inzetten volgens tekst 2.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een machtsmiddel dat de actiegroep al heeft ingezet is ... , want in tekst 2 staat dat …
Een ander machtsmiddel dat de actiegroep nog wil inzetten is ... , want in tekst 2 staat dat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een machtsmiddel dat de actiegroep al heeft ingezet: toegang tot de media of toegang tot politici (1p)
  • Onderbouwt dat machtsmiddel met een juist voorbeeld uit tekst 2 (1p)
  • Noemt een ander machtsmiddel dat de actiegroep nog wil inzetten: het aantal / de omvang van de groep (1p)
  • Onderbouwt dat andere machtsmiddel met een juist voorbeeld uit tekst 2 (1p)

Vier subcriteria van elk 1 punt. Machtsmiddel dat al is ingezet: toegang tot de media (bijvoorbeeld Conny Ligtvoet verklaart aan Den Haag FM dat de gemeente zich aan de nagekomen afspraken moet houden) of toegang tot politici (bijvoorbeeld er zijn afspraken gemaakt met de gemeente / ze spreken de gemeente aan op het leveren van een bijdrage). Ander machtsmiddel dat nog wordt ingezet: aantal / de omvang van de groep, onderbouwd met de samenwerking met andere wijken (bijvoorbeeld Conny Ligtvoet vindt dat de actiegroep met meer buurten moet samenwerken en actievoeren, zodat zij een vuist kunnen maken tegen de ratten).

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 1 punt

Analyse maatschappelijk vraagstuk: Overlast van ratten. Bij de beantwoording van de vragen 30 tot en met 41 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 3 en afbeeldingen 1 en 2 in het bronnenboekje. Inleiding: In steeds meer gemeenten klagen burgers over overlast van ratten. De ratten worden aangetrokken door etensresten op straat en planten zich snel voort. Hoe kan die overlast van ratten worden aangepakt en wie moet dat doen?
Zie tekst 2. Het politieke besluitvormingsproces bestaat uit verschillende fasen. Op welke fase van de politieke besluitvorming in de gemeente Den Haag heeft Conny Ligtvoet kritiek?

  1. A fase 1: Agendavorming
  2. B fase 2: Beleidsvoorbereiding
  3. C fase 3: Beleidsbepaling
  4. D fase 4: Beleidsuitvoering
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 3 punten

Analyse maatschappelijk vraagstuk: Overlast van ratten. Bij de beantwoording van de vragen 30 tot en met 41 maak je gebruik van de teksten 1 tot en met 3 en afbeeldingen 1 en 2 in het bronnenboekje. Inleiding: In steeds meer gemeenten klagen burgers over overlast van ratten. De ratten worden aangetrokken door etensresten op straat en planten zich snel voort. Hoe kan die overlast van ratten worden aangepakt en wie moet dat doen?
Zie tekst 2. Wethouder Bredemeijer maakt namens het CDA deel uit van het college van B en W in Den Haag.
→ Noem de politieke stroming waartoe het CDA behoort.
→ Leg uit welk uitgangspunt van die politieke stroming te herkennen is in tekst 2.
→ Citeer een zin van wethouder Bredemeijer waaruit dat uitgangspunt blijkt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het CDA behoort tot de ... stroming.
Dat uitgangspunt van die stroming is ...
Een citaat van wethouder Bredemeijer waarin dat uitgangspunt te herkennen is: ...

Bekijk het antwoord
  • Noemt de christendemocratische stroming als de stroming waartoe het CDA behoort (1p)
  • Noemt een uitgangspunt van die stroming dat in tekst 2 te herkennen is (zie de context voor de mogelijkheden) (1p)
  • Citeert een zin van wethouder Bredemeijer waaruit dat uitgangspunt blijkt (zie de context) (1p)

Drie subcriteria van elk 1 punt. Stroming: christendemocratische stroming. Uitgangspunt (een van): harmonie en samenwerking tussen diverse groepen binnen de samenleving; faciliterende rol van de overheid; gespreide verantwoordelijkheid; Bijbelse waarden / christelijk geloof als inspiratiebron. Citaat: “Het is goed dat de actiegroep de verantwoordelijkheid neemt om de stad, de wijk schoon te houden, om elkaar er op aan te spreken en mij en de gemeente te wijzen op het leveren van een bijdrage”.

Vraag 35 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

tabel 1 Samenstelling van de gemeenteraad van Sittard-Geleen

partijzetels
GOB10
CDA8
GroenLinks4
PVV3
Stadspartij3
D662
PvdA2
DNA1
VVD1
50Plus1
SPA1
Fractie Fredrix1

bron: sittard-geleen.nl van september 2019

Vraag 1 1 punt

Bekijk tabel 1. Hebben de lokale partijen in de gemeente Sittard-Geleen een landelijke partij nodig om een college te vormen dat een meerderheid heeft in de gemeenteraad? Leg je antwoord uit en geef aan hoeveel zetels de lokale partijen minimaal nodig hebben voor een meerderheid. Doe het zo: neem een van de onderstaande mogelijkheden over en vul het antwoord aan. Ja, de lokale partijen hebben een landelijke partij nodig voor een meerderheid, want … of Nee, de lokale partijen hebben geen landelijke partij nodig voor een meerderheid, want …

Bekijk het antwoord
  • Antwoordt ja: de lokale partijen hebben een landelijke partij nodig, want ze hebben minimaal 19 zetels nodig voor een meerderheid (en ze hebben er 16). (1p)

Vraag 1 in het hele examen

tekst 1 GroenLinks zit in veel provinciebesturen

Nu elke provincie een nieuw bestuur heeft, is duidelijk dat GroenLinks de winnaar is geworden. GroenLinks heeft nu … in acht provinciebesturen.

naar: nederlandsdagblad.nl van 21 augustus 2019

Vraag 2 1 punt

Lees tekst 1. Wat moet er op de puntjes in tekst 1 worden ingevuld?

  1. A ambtenaren
  2. B gedeputeerden
  3. C raadsleden
  4. D wethouders
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 2 in het hele examen

tekst 2 Demonstratie verboden

Pegida mag overmorgen niet demonstreren in Eindhoven. Burgemeester Jorritsma vreest ernstige ongeregeldheden en heeft de betoging verboden.

Pegida is groot genoeg om regelmatig op te duiken bij de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Die deelt de beweging in bij de … groeperingen, “die vooral actief zijn met intimiderende en radicale acties tegen de vermeende islamisering van Nederland, de komst van asielzoekers en het vermeende verlies van de Nederlandse identiteit.”

naar: nos.nl van 4 juni 2019

Vraag 3 1 punt

Lees tekst 2. Welk begrip moet er op de puntjes in tekst 2 worden ingevuld?

  1. A christendemocratische
  2. B ecologische
  3. C extremistische
  4. D liberale
  5. E sociaaldemocratische
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 3 in het hele examen

tekst 3 Openbare verhoren onderzoek kinderopvangtoeslag afgesloten

De Parlementaire onderzoekcommissie Kinderopvangtoeslag heeft haar openbare verhoren afgesloten. De commissie biedt op 17 december 2020 haar verslag met bevindingen aan de Tweede Kamer aan. De Kamerleden kunnen dan op basis van deze bevindingen het debat aangaan met de verantwoordelijke bewindspersonen.

De commissie heeft een gerichte opdracht: zij doet onderzoek naar het fraudebeleid bij de kinderopvangtoeslag in de periode van 2013 tot en met november 2019. De commissie wilde in de openbare verhoren antwoorden op vragen zoals: wie wist wat wanneer? De commissie verhoorde getuigen en deskundigen onder ede en doet onderzoek op basis van openbare documenten en informatie die zij gevorderd heeft bij verschillende organisaties. Zo maakt zij een reconstructie van gebeurtenissen op ministeries en bij de Belastingdienst.

naar: tweedekamer.nl van 26 november 2020

Vraag 4 1 punt

Lees tekst 3. De Tweede Kamer heeft twee hoofdtaken. Welke hoofdtaak van de Tweede Kamer is te herkennen in tekst 3?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de controlerende taak. (1p)

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

Zie tekst 3. De Tweede Kamer heeft verschillende rechten. Twee van die rechten staan in tekst 3. Noem twee andere rechten van de Tweede Kamer. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Twee andere rechten van de Tweede Kamer zijn …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende rechten: recht van initiatief; recht van amendement; goed- of afkeuren van wetsvoorstellen; budget- of begrotingsrecht; recht om vragen te stellen (mondeling of schriftelijk); recht om moties in te dienen of een motie van wantrouwen in te dienen. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 1 punt

De commissie heeft onderzoek gedaan op verschillende ministeries. Welke mensen werken op ministeries?

  1. A ambtenaren
  2. B Eerste Kamerleden
  3. C fractievoorzitters
  4. D Tweede Kamerleden
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 2 punten

Nederland is lid van de Europese Unie. Hieronder staan vier uitspraken over Nederland en de Europese Unie. 1 Het uitvoeren van het onderwijsbeleid van Nederland is een taak voor de Raad van de Europese Unie. 2 De leden van het Europees Parlement worden gekozen door de regeringen van de EU-landen. 3 Alle landen van de Europese Unie zijn verplicht om de euro in te voeren. 4 Het Europees Parlement stemt over wetsvoorstellen. Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak aan: 1 = onjuist, 2 = onjuist, 3 = onjuist, 4 = juist. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee antwoorden juist 0 punten.

Vraag 7 in het hele examen

tekst 4 Wie is waarvoor verantwoordelijk?

Op grond van de Gemeentewet is de … 1 … bevoegd verordeningen1) vast te stellen en te wijzigen. De uitvoering van de verordening en het toezicht op de naleving van de in de verordening opgenomen bepalingen behoort tot de verantwoordelijkheid van … 2 ….

noot1 Een verordening is een wetgevende regeling op gemeentelijk niveau.

naar: uwwet.nl van april 2020

Vraag 8 2 punten

Lees tekst 4. Welke twee verschillende gemeentelijke politieke instanties moeten er op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld? Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Bij 1 … Bij 2 …

Bekijk het antwoord
  • Noemt bij 1: de gemeenteraad. (1p)
  • Noemt bij 2: het College van burgemeester en wethouders (B en W). (1p)

Vraag 8 in het hele examen

tekst 6 Kan een minister een burgemeester ontslaan?

De huidige bepalingen rond het ontslag van de burgemeester zijn in 2001 ingevoerd en sindsdien niet meer gewijzigd. De Gemeentewet bepaalt dat de burgemeester te allen tijde op voordracht van de minister van Binnenlandse Zaken kan worden ontslagen.

naar: gemeente.nu van 4 juni 2020

Vraag 10 1 punt

Lees tekst 6. Welke twee bestuurslagen zijn in tekst 6 te herkennen?

Bekijk het antwoord
  • Noemt beide bestuurslagen: de gemeente (lokaal niveau) en het Rijk (de nationale overheid, het bestuur van het land, nationaal niveau). (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn.

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Wat doet een minister?

  1. A Die beslist of er amendementen ingediend mogen worden op een wetsvoorstel.
  2. B Die beslist of wetsvoorstellen worden aangenomen.
  3. C Die geeft leiding aan een ministerie.
  4. D Die geeft leiding aan zijn partijleden in het parlement.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 2 punten

Het kabinet heeft een aantal machtsmiddelen. Hieronder volgen vier uitspraken over machtsmiddelen van het kabinet. 1 Het kabinet kan amendementen indienen op wetsvoorstellen. 2 Het kabinet kan steunen op ambtenaren. 3 Het kabinet kan verwijzen naar de gemaakte afspraken in het regeerakkoord. 4 Het kabinet kan dreigen met een kabinetscrisis. Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak aan: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist, 4 = juist. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee antwoorden juist 0 punten.

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 2 punten

Politieke partijen worden vaak ingedeeld in politieke stromingen. Hieronder volgen vier combinaties van politieke partijen. 1 VVD - SGP 2 PvdA - SP 3 CDA - ChristenUnie 4 PVV - GroenLinks. Geef per combinatie van partijen aan of die wel of niet bij dezelfde politieke stroming horen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul wel of niet in. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per combinatie aan: 1 = niet, 2 = wel, 3 = wel, 4 = niet. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee antwoorden juist 0 punten.

Vraag 13 in het hele examen

tekst 7 De Belangenvereniging Pyrotechniek Nederland overweegt juridische stappen

De Belangenvereniging Pyrotechniek Nederland (BPN) baalt. De vuurwerkbranche heeft eerder aangegeven voorstander te zijn van een verbod op knalvuurwerk, mits er een regeling komt. Marcel Teunissen, woordvoerder van BPN zegt: “De invoering van een verbod met directe ingang biedt de verkopers geen enkele mogelijkheid meer om van de producten af te komen. Wij hebben altijd bepleit dat we gezamenlijk tot een fatsoenlijke regeling willen komen. Vanwege de opstelling van de minister overwegen wij nu juridische stappen om dit alsnog af te dwingen.”

naar: ad.nl van 1 februari 2020

Vraag 14 2 punten

Lees tekst 7. BPN is een belangengroep die invloed wil uitoefenen op het politieke besluitvormingsproces. Welke manier om invloed uit te oefenen op het politieke besluitvormingsproces is te herkennen in tekst 7? Noem nog een andere manier die BPN heeft om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De manier waarop BPN in tekst 7 probeert het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden is … Een andere manier om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden is …

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat BPN naar de rechter stapt (juridische stappen). (1p)
  • Noemt een andere manier om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden (een van de volgende): overleg in adviesorganen; het houden van een openlijke actie (of een voorbeeld hiervan); lobbyen; een politieke partij oprichten; een politieke partij inschakelen; een klacht of bezwaarschrift indienen bij regering, parlement, college van B en W of gemeenteraad; persoonlijk contact opnemen met politici (minister, lid Tweede Kamer, lid B en W, raadslid) en ambtenaren; de media inschakelen of de openbaarheid zoeken; gebruik maken van officiële inspraakmogelijkheden tijdens het besluitvormingsproces; een petitie indienen; een burgerinitiatief indienen. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

tekst 8 Toespraak koning Willem-Alexander

Toespraak koning Willem-Alexander
tekst 8 naar: nos.nl van 20 maart 2020

De toespraak die koning Willem-Alexander vrijdagavond gaf, is door meer dan 6,7 miljoen mensen bekeken.
De toespraak, waarin de koning onder meer opriep tot saamhorigheid, werd zowel door de publieke als door enkele commerciële omroepen uitgezonden.

Foto van koning Willem-Alexander in een donker pak met das, in een kamer met een raam achter hem.

Vraag 15 1 punt

Lees tekst 8. Wie is of zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de toespraak van koning Willem-Alexander?

  1. A de ministers
  2. B de Nationale Ombudsman
  3. C de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer
  4. D het Nederlandse volk
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 15 in het hele examen

tekst 9 Verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk

In totaal hebben 3.322 mensen zich kandidaat gesteld. Zij dingen mee naar de winst in 650 kiesdistricten die elk staan voor één zetel in het Lagerhuis.
In tegenstelling tot Nederland, werken de Britse parlementsverkiezingen niet op basis van ... 1 ... , maar op basis van … 2 … . Dat betekent dat in elk kiesdistrict alleen de kandidaat met de meeste stemmen in het parlement komt. De stemmen voor andere kandidaten gaan verloren.

naar: nu.nl van 12 december 2019

Vraag 16 2 punten

Lees tekst 9. Welke kiesstelsels moeten er op de puntjes in de tekst bij 1 en 2 worden ingevuld? Doe het zo: neem het nummer over en vul het antwoord aan. Bij 1 … Bij 2 …

Bekijk het antwoord
  • Noemt bij 1: een evenredige vertegenwoordiging. (1p)
  • Noemt bij 2: een meerderheidsstelsel. (1p)

Ook goed rekenen: een 2 districtenstelsel / the winner takes all.

Vraag 16 in het hele examen

tekst 10 EU-parlement eist actie tegen illegale handel huisdieren

De illegale handel in huisdieren zorgt voor veel dierenleed en moet snel worden aangepakt, vindt het Europees Parlement. Een grote meerderheid riep … op om met een actieplan en wetsvoorstellen te komen. Het toezicht moet aangescherpt en overtreders moeten zwaarder worden bestraft, luidt de oproep.

naar: lc.nl van 12 februari 2020

Vraag 17 1 punt

Lees tekst 10. Welke instantie van de Europese Unie moet op de puntjes in tekst 10 staan?

  1. A de Europese Commissie
  2. B de Europese Raad
  3. C de Raad van de Europese Unie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 17 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtstaat

Opgavetekst

afbeelding 1

afbeelding 1
afbeelding 1 bron: plusonline.nl van 12 februari 2019

Foto van een raam met een wit stickertje erop. De tekst op het stickertje, in hoofdletters: “FIETS GRAAG AAN DE OVERKANT DANK U”.

Vraag 28 2 punten

In Nederland is er machtenscheiding. Er zijn drie machten. Twee daarvan zijn de wetgevende macht en de rechterlijke macht. Hieronder staan vijf taken: 1 zich bezig houden met de inrichting van de samenleving 2 burgers beschermen tegen de overheid 3 nieuwe wetten invoeren 4 wetgeving interpreteren 5 bepalen of burgers een wet hebben overtreden. Geef per taak aan of die hoort bij de wetgevende macht of de rechterlijke macht. Doe het zo: neem de nummers over en zet er wetgevende of rechterlijke macht achter. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = … 5 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft per taak aan: 1 = wetgevende macht, 2 = rechterlijke macht, 3 = wetgevende macht, 4 = rechterlijke macht, 5 = rechterlijke macht. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vijf antwoorden juist 2 punten; vier of drie antwoorden juist 1 punt; minder dan drie antwoorden juist 0 punten.

Vraag 28 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Voedselverspilling

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Voedselverspilling: een groot probleem

Welvaart is een zegen. Dat het rijke Westen daar bepaald niet goed mee weet om te gaan, bewijst het probleem van de voedselverspilling. Alleen al in de Nederlandse horeca wordt jaarlijks 55.000 ton voedsel in de afvalcontainer gegooid. Het is om buikpijn van te krijgen. Om daar een beetje een beeld bij te krijgen: het gaat dan om ruim 80 miljoen borden. Niet leeg, maar vol. Gevuld met het beste van het beste.
Natuur & Milieu wist dinsdag de schijnwerper weer even op voedselverspilling te richten. De milieuorganisatie had laten onderzoeken hoe het is gesteld met de acceptatie van zogenoemde doggybags. Daarin kunnen restaurantbezoekers overgebleven eten van het diner meenemen naar huis. Een prachtig initiatief, zou je zeggen. Toch groeit het aantal mensen dat hier gebruik van maakt maar langzaam. Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan zich te schamen voor de vraag of ze het overgebleven eten mee kunnen krijgen. En dus gaat kostbaar voedsel de vuilnisbak in. Hoezo gênant?
Eigenlijk zouden doggybags helemaal niet nodig hoeven zijn. Om daar een beetje aan tegemoet te komen, zouden porties veel vaker dan nu het geval is best kleiner kunnen zijn.
Verspilling wordt in de Bijbel niet voor niets zonde genoemd. In Nederlandse huishoudens wordt per jaar gemiddeld per persoon 41 kilo eten weggegooid. Dat gebeurt dus gewoon thuis. De verspiller schaadt hiermee niet alleen zichzelf maar ook de samenleving en de aarde. Ook de hulpbehoevende medemens is de dupe van ons gedrag.
De vraag is niet of het een paar onsjes minder kan. Het móét minder. Van meer discipline en van het zich wat vaker ontzeggen van genoegens waar hij recht op meent te hebben, wordt een mens niet minder, maar juist rijker. En anderen met hem.

naar: Redactioneel commentaar, Reformatorisch Dagblad van 10 oktober 2018

Vraag 40 2 punten

Lees tekst 2. Het politieke besluitvormingsproces verloopt in vier fasen. In tekst 2 staat het volgende citaat: ‘Het kabinet maakt hiervoor de komende vier jaar 7 miljoen euro vrij’. Bij welke fase van het politieke besluitvormingsproces past dit citaat? Leg je keuze uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het citaat past bij fase …, want …

Bekijk het antwoord
  • Kiest een passende fase: fase 4 (beleidsuitvoering) of fase 3 (beleidsbepaling). (1p)
  • Geeft een passende onderbouwing bij de gekozen fase. (1p)

Fase 4 (beleidsuitvoering) met als reden dat het om een besluit gaat dat nu uitgevoerd gaat worden, of fase 3 (beleidsbepaling) met als reden dat het parlement het besluit misschien nog moet goedkeuren (dat is niet uit de tekst op te maken).

Vraag 40 in het hele examen

Bronnenboekje tekst 3 “Weggooien is zonde: zo help je iemand aan een portie avondeten”

“Toen we woensdagavond aan tafel zaten was ik het ineens zo zat toen ik die pan met eten zag die we wéér gingen leeggooien omdat het te weinig is voor nog een maaltijd voor vier”, verzucht Mariska van Dorst. “Zeker als je pasta eet, is het soms moeilijk inschatten hoeveel je met een gezin nodig hebt. Daar moet ik iets mee doen, dacht ik toen.”

Mariska uit Maassluis opende de Facebookgroep ‘Portie Avondeten Maassluis’ en had snel 131 leden. “Weggooien is zonde, zeker als je er iemand heel blij mee kan maken. Er zijn veel mensen die weinig te besteden hebben. Hoe fijn is het dan als je gratis een verse en gezonde maaltijd kan krijgen?”

Het concept werkt heel eenvoudig. Leden van de groep maken een foto van het eten dat zij overhouden en plaatsen die op Facebook. Anderen kunnen daar dan op reageren en de maaltijd vervolgens ophalen.

Van Dorst gaat ervan uit dat de aanbieders bereid zijn om het eten langs te brengen bij ouderen die moeilijk ter been zijn.

“Ik hoop dat mensen geen drempel ervaren of dat ze zich schamen, want dat is nergens voor nodig. Dit initiatief is echt voor iedereen bedoeld. Dus ook voor die alleenstaande vader die zo druk is geweest dat hij ‘s avonds geen tijd heeft om te koken”, aldus Van Dorst.

naar: ad.nl van 24 januari 2020

Vraag 41 2 punten

Lees tekst 3. Er zijn verschillende politieke stromingen. Twee daarvan zijn de liberale en de sociaaldemocratische stroming. Er passen liberale en sociaaldemocratische uitgangspunten bij Mariska’s idee om voedselverspilling tegen te gaan. Noem een uitgangspunt van de liberale stroming én een uitgangspunt van de sociaaldemocratische stroming dat past bij het idee van Mariska van Dorst. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1 Een uitgangspunt van de liberale stroming dat past bij het idee van Mariska is … 2 Een uitgangspunt van de sociaaldemocratische stroming dat past bij het idee van Mariska is … Zie tekst 3.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een uitgangspunt van de liberale stroming (een van de volgende): economische vrijheid of particulier initiatief; kleine rol van de overheid. (1p)
  • Noemt een uitgangspunt van de sociaaldemocratische stroming (een van de volgende): opkomen voor de zwakkeren in de samenleving; streven naar meer sociaaleconomische gelijkheid. (1p)

Vraag 41 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Politiek en beleid

Vraag 1 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken over de kenmerken en taken van de regering.
1 De koning is zelf verantwoordelijk voor al zijn uitspraken.
2 De regering voert overheidsbeleid uit.
3 De regering bestaat uit de ministers en de staatssecretarissen.
4 Een minister is verantwoordelijk voor de ambtenaren die op zijn ministerie werken.
Geef per uitspraak aan of die juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak het juiste oordeel: 1 onjuist, 2 juist, 3 onjuist, 4 juist. (2p)

Vier juiste oordelen: 2 punten. Drie of twee juiste oordelen: 1 punt. Minder dan twee juiste oordelen: 0 punten.

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Er wordt door de politiek bekeken of mensen die op een elektrische fiets rijden een helm moeten gaan dragen. De belangrijkste reden hiervoor is het aantal verkeersslachtoffers te verminderen. Stel dat er besloten wordt om op 1 januari 2023 een wet in te laten gaan die het dragen van een helm op een elektrische fiets verplicht stelt. Vanwege welk uitgangspunt is iemand niet strafbaar als hij in 2022 zonder helm op een elektrische fiets rijdt?

  1. A de machtenscheiding
  2. B de rechtsgelijkheid
  3. C het legaliteitsbeginsel
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 2 in het hele examen

tekst 1 SP blokkeert gebied Over de Maas

Leden van de SP hebben de toegang tot het gebied Over de Maas symbolisch geblokkeerd. De actie is bedoeld om de stort van granuliet1) in de zandafgraving te stoppen. De SP wil met de actie voor elkaar krijgen dat de vergunning voor het storten van granuliet wordt ingetrokken. De SP vindt het onbegrijpelijk dat de minister de stort van granuliet laat doorgaan. Boze inwoners van de gemeente West Maas en Waal kondigden eerder al actie aan. Zij gaan op zondag 8 maart het gebied afsluiten met een touw. Een woordvoerder van de actiegroep ‘Stop Granulietstort Over de Maas’ meldde eerder al dat er veel mensen komen, waaronder raadsleden van de gemeente West Maas en Waal.

noot 1 Granuliet is een afvalstof die vrijkomt bij het bewerken van graniet en zandsteen.

naar: bd.nl van 2 maart 2020

Vraag 3 2 punten

Belangengroepen en actiegroepen hebben bepaalde machtsmiddelen om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden. Lees tekst 1. Noem twee machtsmiddelen van de actiegroep ‘Stop Granulietstort Over de Maas’ die in tekst 1 te herkennen zijn.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee machtsmiddelen van de actiegroep die in tekst 1 te herkennen zijn (twee van: de toegang tot de media / gebruikmaken van de media; de toegang tot politici; de omvang van de groep die zij vertegenwoordigen). (2p)

Per juist antwoord 1 punt, maximaal 2 punten. Juiste antwoorden (twee van de volgende): de toegang tot de media / gebruikmaken van de media; de toegang tot politici; de omvang van de groep die zij vertegenwoordigen. Opmerking: als de kandidaat een zin letterlijk overschrijft, niet goed rekenen.

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 2 punten

Lees tekst 1. Welke twee bestuurslagen zijn te herkennen in tekst 1?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het Rijk (de Nationale overheid / het bestuur van het land). (1p)
  • Noemt de gemeente (de lokale overheid / het bestuur van de gemeente). (1p)

Beide bestuurslagen zijn nodig; elke bestuurslag levert 1 punt op.

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 1 punt

Bij welke instantie kan een klacht worden ingediend over ambtenaren van de Rijksoverheid?

  1. A de Europese Commissie
  2. B de Nationale ombudsman
  3. C het ministerie van Algemene Zaken
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 5 in het hele examen

tekst 2 Voorstel andere verkiezing Eerste Kamer

De Eerste Kamer is kritisch over het rapport van de Staatscommissie parlementair stelsel. De kern van het voorgestelde stelsel is dat Eerste Kamerleden zes jaar blijven zitten. Daarbij wordt iedere drie jaar de helft van de Eerste Kamerleden verkozen; de ene keer 37, de andere keer 38. Daarvoor moet de Grondwet worden gewijzigd.

naar: het Reformatorisch Dagblad van 5 februari 2020

Vraag 6 1 punt

Lees tekst 2. Noem een verschil tussen hoe de Eerste Kamer nu wordt gekozen met het voorstel uit tekst 2. Geef dit verschil in het schema aan.

huidige situatievoorstel uit de tekst
Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist verschil tussen de huidige situatie en het voorstel: huidige situatie: er vinden om de vier jaar verkiezingen plaats / voorstel: er gaan om de drie jaar verkiezingen plaatsvinden; huidige situatie: de zittingstermijn is vier jaar / voorstel: de zittingstermijn wordt zes jaar; huidige situatie: er is één moment waarop de leden worden gekozen / voorstel: er komen verschillende momenten waarop de leden worden gekozen. (1p)

Een van de drie verschillen uit het correctievoorschrift is juist.

Vraag 6 in het hele examen

tekst 3 Afspraak voor ‘groenere’ verpakkingen

Al het plastic dat we dagelijks gebruiken, moet over vijf jaar herbruikbaar zijn. Dat is een belangrijke doelstelling waar tientallen ondertekenaars van het Europees Plastics Pact vandaag hun handtekening onder zetten in Brussel. Ondertekenen van het pact is vrijwillig voor landen en bedrijven, maar niet vrijblijvend. Ieder jaar wordt bijgehouden hoe ver de deelnemers zijn.

naar: ad.nl van 6 maart 2020

Vraag 7 1 punt

Lees tekst 3. Bij welke politieke stroming past de doelstelling uit tekst 3 het best?

  1. A de ecologische stroming
  2. B de liberale stroming
  3. C de nationalistische stroming
  4. D de sociaaldemocratische stroming
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 7 in het hele examen

tekst 4 Meerderheid PvdA-congres: verregaande samenwerking met …

Op het PvdA-congres is met grote meerderheid een voorstel aangenomen dat veel samenwerking met … bepleit. Het voorstel werd met ruim 88% van de stemmen aangenomen. Een voorstel om te fuseren met deze partij werd met ruim 60% van de stemmen afgewezen.

naar: joop.vara.nl van 7 maart 2020

Vraag 8 1 punt

Lees tekst 4. Beide partijen uit de tekst maken deel uit van dezelfde politieke stroming. Welke partij moet tweemaal op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld?

  1. A CDA
  2. B GroenLinks
  3. C PVV
  4. D VVD
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 8 in het hele examen

tekst 6 Veel mensen voor een strenger immigratiebeleid in Nederland

Uit onderzoek van EenVandaag onder 27.000 leden van het Opiniepanel blijkt dat veel mensen voor een strenger immigratiebeleid in Nederland zijn. CDA-kamerlid Madeleine van Toorenburg wil dat uitgeprocedeerde asielzoekers die niet meewerken aan hun uitzetting, vervolgd moeten kunnen worden. Hoewel veel politici het hier niet mee eens zijn, steunen kiezers dit plan massaal: 78% vindt dat het niet meewerken aan je uitzetting bestraft moet worden.

naar: eenvandaag.avrotros.nl van 28 januari 2020

Vraag 10 1 punt

Lees tekst 6. Het Nederlandse politieke besluitvormingsproces kent een aantal knelpunten. Welk knelpunt is te herkennen in tekst 6?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de afstand of kloof tussen kiezers en politici. (1p)

Ook goed rekenen: burgers vinden dat politici niet goed luisteren naar de wensen van de burgers; burgers vinden dat politici hun werk niet goed doen; politici weten niet wat er speelt onder de burgers; geringe invloed van burgers op de politieke besluitvorming.

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Lees tekst 6. Het politieke besluitvormingsproces verloopt in een viertal fasen. In welke fase van het politieke besluitvormingsproces zit het plan van Madeleine van Toorenburg in tekst 6?

  1. A fase 1 Agendavorming
  2. B fase 2 Beleidsvoorbereiding
  3. C fase 3 Beleidsbepaling
  4. D fase 4 Beleidsuitvoering
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 2 punten

Populistische politieke partijen hebben een aantal kenmerken. Noem twee kenmerken van populistische politieke partijen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee kenmerken van populistische partijen (twee van: ze keren zich af van de gevestigde partijen / bestuurlijke elite; ze zeggen te luisteren naar de wil van het volk; ze leggen sterk de nadruk op (charismatisch) leiderschap; ze doen vaak een beroep op vaderlandsliefde). (2p)

Per juist antwoord 1 punt; twee nodig.

Vraag 12 in het hele examen

tekst 7 Rekenkamer: aankoop staatsbelang in Air France-KLM was onrechtmatig

De minister van Financiën heeft vorig jaar in strijd met de wet gehandeld door zonder voorafgaande toestemming van de Tweede Kamer een aandelenbelang van 14 procent in Air France-KLM te nemen. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer na onderzoek. Een minister mag pas uitgaven doen als het parlement dat vooraf heeft goedgekeurd. In uitzonderlijke gevallen mag het kabinet van deze regel afwijken, maar dan moet het parlement daar wel vooraf over worden geïnformeerd. Ook dat heeft de minister vorig jaar nagelaten. Hij heeft aan de vooravond van de aandelenaankoop slechts twaalf Kamerleden van de vaste commissie voor Financiën verteld over zijn voornemen - twee Kamerleden hadden dit vertrouwelijk overleg geweigerd.

naar: de Volkskrant van 20 mei 2020

Vraag 13 1 punt

Lees tekst 7. De Tweede Kamer heeft twee taken en bepaalde rechten. Welke hoofdtaak van de Tweede Kamer kon niet goed worden uitgeoefend omdat volgens tekst 7 de minister het parlement niet voldoende heeft geïnformeerd?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de controlerende taak als hoofdtaak van de Tweede Kamer die niet goed kon worden uitgeoefend. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

Noem naast het recht op informatie en het budgetrecht nog een ander recht van de Tweede Kamer dat past bij de hoofdtaak uit vraag 13.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende rechten: het recht om ministers en staatssecretarissen ter verantwoording te roepen in een debat (recht van aanvragen dertig leden debat / recht van interpellatie); het recht om mondelinge vragen te stellen; het recht om schriftelijke vragen te stellen; het recht om een (parlementair) onderzoek in te stellen (recht van enquête); het recht om moties in te dienen. (1p)

Vraag 14 in het hele examen

tekst 8 EU-parlement eist actie tegen illegale handel huisdieren

De illegale handel in huisdieren zorgt voor veel dierenleed en moet snel worden aangepakt, vindt het Europees Parlement. Een grote meerderheid riep … op om met een actieplan en wetsvoorstellen te komen. Het toezicht moet worden aangescherpt en overtreders moeten zwaarder worden bestraft, luidt de oproep.

naar: lc.nl van 12 februari 2020

Vraag 15 1 punt

Lees tekst 8. Welke instantie van de Europese Unie moet op de puntjes in tekst 8 ingevuld worden?

  1. A de Europese Commissie
  2. B de Europese Raad
  3. C de Raad van de Europese Unie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 15 in het hele examen

tekst 9 Amsterdam krijgt progressieve coalitie

Het nieuwe coalitieakkoord dat GroenLinks, D66, PvdA en SP presenteerden, is onmiskenbaar progressief. ‘Een nieuwe lente, een nieuw geluid’, is de titel van de afspraken op basis waarvan de hoofdstad de komende vier jaar bestuurd zal worden door acht wethouders.

bron: parool.nl van 24 april 2018

Vraag 16 1 punt

Lees tekst 9. Wat is een gevolg als er na verkiezingen andere partijen in de coalitie komen dan voor de verkiezingen?

  1. A De ambtenaren in het gemeentehuis worden vervangen.
  2. B Er komen nieuwe wethouders in het college.
  3. C Er wordt een nieuwe burgemeester gekozen uit een van de coalitiepartijen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 2 punten

Zie tekst 9. In tekst 9 staat dat de gemeente Amsterdam een progressieve coalitie krijgt. Wat wordt er met een progressieve coalitie bedoeld? Geef hierbij een eigen voorbeeld van een progressief standpunt.

Bekijk het antwoord
  • Geeft aan wat met een progressieve coalitie wordt bedoeld, bijvoorbeeld: de coalitie is veranderingsgezind, of de coalitie wil veel persoonlijke vrijheid als het gaat om morele en ethische kwesties. (1p)
  • Geeft een eigen voorbeeld van een progressief standpunt, bijvoorbeeld: een stevige aanpak om de klimaatdoelen te halen, open staan tegenover migranten, of open staan voor Europese en internationale samenwerking. (1p)

Per onderdeel 1 punt. Juiste antwoorden bij de betekenis (voorbeelden): de coalitie is veranderingsgezind; de coalitie wil veel persoonlijke vrijheid als het gaat om morele en ethische kwesties. Juiste antwoorden bij het voorbeeld (voorbeelden): een stevige aanpak om de klimaatdoelen te halen; open staan tegenover migranten; open staan voor Europese en internationale samenwerking.

Vraag 17 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Woonoverlast

Opgavetekst

tekst 1 We klagen massaal over lawaai bij de buren: telefoon bij de politie staat roodgloeiend

In alle gemeenten gaan vrijwel alle klachten over lawaaiige buren en schreeuwende mensen op straat.

bron: gelderlander.nl van 18 augustus 2020

afbeelding 1 Meldingen geluidsoverlast per 10.000 inwoners

Meldingen geluidsoverlast per 10.000 inwoners
afbeelding 1 bron: gelderlander.nl van 18 augustus 2020

Kaart van Nederland, verdeeld in gemeenten, in grijstinten. Boven de kaart staat: ‘Hoe donkerder de kleur, hoe meer klachten over geluidsoverlast (maart t/m juli 2020)’. De legenda heet ‘Meldingen geluidsoverlast per 10 duizend inwoners’ en heeft de schaal 0, 20, 40, 60 en 80. De meeste gemeenten zijn licht tot middelgrijs; enkele gemeenten zijn donker.

tekst 2 Meer mogelijkheden om langdurige burenoverlast aan te pakken

Mensen die langdurig overlast hebben van hun buren krijgen binnenkort meer mogelijkheden dit aan te pakken. Een nieuwe wet die de Eerste Kamer dinsdag aannam, regelt dat de burgemeester gericht kan ingrijpen en een gedragsverandering kan afdwingen. Gebeurt dat niet, dan riskeren de buren een boete. De zogeheten ‘aso-wet’, een initiatief van de VVD, vergroot de mogelijkheden om ook minder heftige maar toch hardnekkige overlast aan te pakken. Het gaat bijvoorbeeld om geluidsoverlast of het laten slingeren van huisvuil.

De nieuwe aanpak is hard nodig, zegt VVD-Tweede Kamerlid Ockje Tellegen. Volgens haar ondervindt een op de drie Nederlanders woonoverlast. ‘‘Dat komt niet alleen voor in grote steden, wat men vaak denkt. Juist in kleinere plaatsen gebeuren de meest bizarre dingen waarmee mensen elkaar terroriseren.’’

Nu kan de asociale bewoner een waarschuwing krijgen en in het uiterste geval wordt iemand het huis uitgezet. Daartussen is tot nu toe wettelijk niet zoveel mogelijk. ‘‘Omdat rechters een uithuisplaatsing vaak te drastisch1) vinden, leggen zij deze straf vrijwel nooit op’’, zegt Tellegen.

Straks kan de burgemeester aangeven wat de overlastgever moet doen of juist laten. Dat mag pas nadat er een waarschuwing is uitgedeeld en een gesprek of bemiddeling niets opleverden.

noot 1 te drastisch = te ingrijpend, te krachtig

bron: nu.nl van 24 januari 2017

Vraag 35 1 punt

Lees tekst 2. Het proces van politieke besluitvorming verloopt in vier fasen. In tekst 2 is met het voorstel van de VVD een fase afgerond en begint een nieuwe fase. Welke fase is afgerond en welke nieuwe fase begint in tekst 2?
fase die is afgerond | fase die begint

  1. A fase 1: agendavorming | fase 2: beleidsvoorbereiding
  2. B fase 2: beleidsvoorbereiding | fase 3: beleidsbepaling
  3. C fase 3: beleidsbepaling | fase 4: beleidsuitvoering
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 36 2 punten

Lees tekst 2. De ‘aso-wet’ in tekst 2 was een initiatief van de VVD. Politieke partijen kunnen worden ingedeeld bij verschillende politieke stromingen. Die politieke stromingen hebben bepaalde uitgangspunten. Een uitgangspunt van de politieke stroming waartoe de VVD behoort, is bijvoorbeeld eigen verantwoordelijkheid.
Tot welke politieke stroming behoort de VVD en welk ander uitgangspunt of kenmerk van deze stroming is te herkennen in tekst 2?
Leg uit waarom dit uitgangspunt te herkennen is in tekst 2.
Doe het zo: vul het antwoord aan.
De VVD behoort tot de … stroming en een uitgangspunt of kenmerk dat te herkennen is in tekst 2 is …
Dit uitgangspunt is te herkennen omdat uit tekst 2 blijkt ….

Bekijk het antwoord
  • Noemt de liberale stroming als stroming van de VVD én een uitgangspunt of kenmerk van die stroming dat in tekst 2 te herkennen is (zoals het handhaven van de openbare orde, ruimere bevoegdheden voor politie en justitie, of repressieve maatregelen). (1p)
  • Legt uit waarom dit uitgangspunt uit tekst 2 blijkt, bijvoorbeeld: de nieuwe wet vergroot de mogelijkheden om de overlast aan te pakken; de burgemeester krijgt ruimere bevoegdheden om gericht in te grijpen; mensen die overlast blijven veroorzaken kunnen een boete krijgen, een repressieve maatregel. (1p)

Het eerste punt alleen toekennen als stroming en uitgangspunt beide juist zijn. Eerste punt: de liberale stroming, en het uitgangspunt nadruk op de kerntaak van de overheid / het handhaven van de openbare orde / het kenmerk dat de liberale stroming pleit voor (relatief) ruimere bevoegdheden voor politie en justitie / (relatief meer) repressieve maatregelen. Tweede punt (voorbeelden): de nieuwe wet vergroot de mogelijkheden om de overlast aan te pakken, dus om de openbare orde te handhaven; de burgemeester kan gericht ingrijpen en een gedragsverandering afdwingen, dus krijgt ruimere bevoegdheden; mensen die hun gedrag niet veranderen kunnen een boete krijgen, een repressieve maatregel.

Vraag 36 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 10 CDA Brabant wil drugshandel bij evenementen verminderen

De provincie moet eisen stellen aan festivals in Brabant als het gaat om drugspreventie en handhaving. En de provincie moet onderzoeken hoe het gebruik van drugs en de handel erin verminderd kan worden.
Dat stelt Statenlid Marcel Deryckere (CDA) in schriftelijke vragen aan … .

naar: www.dtvnieuws.nl van 16 juli 2019

Vraag 16 1 punt

Lees tekst 10. Wat moet er op de puntjes in tekst 10 worden ingevuld? De tekst: “Dat stelt Statenlid Marcel Deryckere (CDA) in schriftelijke vragen aan … .”

  1. A de gemeenteraad
  2. B de regering
  3. C het College van Burgemeester en Wethouders
  4. D het College van Gedeputeerde Staten
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 16 in het hele examen

afbeelding 1

afbeelding 1
afbeelding 1 bron: www.beklijf.nu

Cartoon met links een man in een gestreept shirt en rechts een oudere persoon die aan een tafel met een telefoon aan het oor zit, in een ruimte met gordijnen. Boven de tekening staat: “Dat méén je niet!? Alleen via Snapchat?.......” In de tekstballon: “We hebben u al lang op de hoogte gesteld via website, social media... heeft u onze Snapchat niet ontvangen?”
Onder de afbeelding: Heeft u een probleem met de overheid? De … staat voor u klaar.

Vraag 17 1 punt

Bekijk afbeelding 1 en lees de zin onder de afbeelding. Wat moet er op de puntjes onder afbeelding 1 worden ingevuld? De zin: “Heeft u een probleem met de overheid? De … staat voor u klaar.”

  1. A commissaris van de Koning
  2. B Hoge Raad
  3. C Nationale ombudsman
  4. D officier van justitie
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 17 in het hele examen

tekst 11 Over wijn bij de kapper

In de zomer van 2018 diende VVD-Kamerlid Ziengs een wetsvoorstel in om ‘blurring’, het vermengen van horeca en detailhandel, mogelijk te maken. Een glas wijn bij de kapper zou dus moeten kunnen.

naar: www.wijnwijs.eu van 16 juli 2019

Vraag 18 1 punt

Lees tekst 11. Kun je uit tekst 11 afleiden of VVD-Kamerlid Ziengs in de zomer van 2018 lid is van de Eerste Kamer of van de Tweede Kamer? Geef een verklaring voor je antwoord. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul je antwoord aan. Ja, Kamerlid Ziengs is lid van de … (kies uit: Eerste/Tweede) Kamer, want ... of Nee, dat kun je niet weten, want …

Bekijk het antwoord
  • Kiest de Tweede Kamer en geeft als verklaring dat alleen Tweede Kamerleden een wetsvoorstel kunnen indienen (het recht van initiatief) (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoordelementen juist zijn.

Vraag 18 in het hele examen

tekst 12 Bar sluit per direct

Tijdens een zaterdagnacht vond een ernstig geweldsincident plaats in een horecagelegenheid in Arnhem. Dit was niet de eerste keer dat zich misstanden en geweldsincidenten bij de bar voordeden. De … vindt dat deze aaneenschakeling van ernstige incidenten de openbare orde en veiligheid aantasten. Daarom heeft hij de bar per direct gesloten.

naar: www.arnhemsekoerier.nl van 12 april 2019

Vraag 19 1 punt

Lees tekst 12. Wat moet er op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld?

  1. A burgemeester
  2. B commissaris van de Koning
  3. C korpschef van de politie
  4. D officier van justitie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Zie tekst 13. Leg uit wie in het parlement uitleg moet geven over het handelen van de topambtenaren in tekst 13. Kies uit de: 1 directeur van de Belastingdienst, 2 staatssecretaris van Financiën, 3 topambtenaren van de Belastingdienst. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De … (vul nummer in), want …

Bekijk het antwoord
  • Kiest nummer 2 (de staatssecretaris van Financiën), met als reden dat hij politiek verantwoordelijk is voor het handelen van de ambtenaren (ministeriële verantwoordelijkheid) (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

De sociaaldemocratische en de liberale stroming verschillen op verschillende terreinen van mening. Op het gebied van sommige kwesties zijn ze het echter ook vaak met elkaar eens. Op het gebied van welke kwesties zullen de standpunten van de sociaaldemocratische en de liberale stroming het meest overeenkomen?

  1. A op het gebied van criminaliteit, zoals de mate van repressieve en preventieve maatregelen
  2. B op het gebied van morele kwesties, zoals abortus
  3. C op het gebied van sociaaleconomische kwesties, zoals de hoogte van uitkeringen
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 22 in het hele examen

tekst 14 Tweede Kamer wil statiegeld op blikje

Wie een blikje frisdrank koopt, moet daarover straks statiegeld betalen. Een Kamermeerderheid wil de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat dwingen om een systeem op te zetten voor statiegeld op blik. Op initiatief van regeringspartij ChristenUnie komt er een … te liggen met deze wens, die mede is ondertekend door coalitiepartners CDA en D66. Ook het linkse blok van SP, GroenLinks en PvdA is groot voorstander van statiegeld op blik, waarmee een meerderheid ontstaat.

naar: www.ad.nl van 10 oktober 2019

Vraag 23 1 punt

Lees tekst 14. Wat moet er op de puntjes in tekst 14 worden ingevuld?

  1. A amendement
  2. B enquête
  3. C interpellatie
  4. D motie
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 23 in het hele examen

tekst 15 Minister: interessant idee om op je 16e al te mogen stemmen

De leeftijd waarop je mag stemmen, moet omlaag van 18 naar 16 jaar. Dat zegt een belangrijke adviesraad van de regering. Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) noemt het een interessant idee. “We hebben een mooie uitdrukking: jong geleerd is oud gedaan. Daar zit wat in.”
VVD-fractievoorzitter Dijkhoff is geen voorstander van verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd. Dijkhoff moet het rapport nog lezen, maar denkt niet dat het hem op andere gedachten zal brengen.

naar: www.rtlnieuws.nl van 24 juni 2019

Vraag 24 1 punt

Lees tekst 15. Ollongren is minister namens de politieke partij D66. Bij welk uitgangspunt van D66 past het advies uit tekst 15?

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende uitgangspunten: democratisering van de politiek en de samenleving (burgers moeten meer inspraak hebben op de politieke besluitvorming), of bestuurlijke vernieuwing (1p)

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Zie tekst 15. De parlementaire democratie heeft een aantal kenmerken. Op welk kenmerk van de parlementaire democratie heeft tekst 15 betrekking?

  1. A Besluiten in het parlement worden met meerderheid van stemmen genomen.
  2. B Er is algemeen kiesrecht.
  3. C Er zijn geheime verkiezingen.
  4. D Er zijn vrije verkiezingen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Stemmen is een manier waarop burgers invloed kunnen uitoefenen op de politieke besluitvorming, net zoals demonstreren of het verzamelen van handtekeningen en die aanbieden aan politici. Noem nog drie andere manieren waarop burgers invloed kunnen uitoefenen op de politieke besluitvorming.

Bekijk het antwoord
  • Noemt drie juiste manieren waarop burgers invloed kunnen uitoefenen op de politieke besluitvorming, zoals hierboven genoemd (stemmen, demonstreren en handtekeningen tellen niet mee) (2p)

Puntentabel: drie juiste manieren 2 punten; twee juiste manieren 1 punt; minder dan twee juiste manieren 0 punten. Voorbeelden van juiste manieren: oprichten van politieke partijen; lidmaatschap van en meedoen in een politieke partij; inschakelen van politieke partijen; oprichten van actie- of belangengroepen; beïnvloeding via lidmaatschap van en deelname aan actie- of pressiegroepen; indienen van een klacht of bezwaarschrift bij de regering, het parlement, het college van B en W of de gemeenteraad; persoonlijk contact opnemen met politici en ambtenaren; inschakelen van de media; klachten deponeren bij de Nationale ombudsman; gebruikmaken van officiële inspraak, zoals hoorzittingen in de Tweede Kamer of spreekrecht in de gemeenteraad; bij onenigheid met de overheid de rechter inschakelen; verzoek indienen om een referendum in de gemeente.

Vraag 26 in het hele examen

tekst 16 Eén ‘reserveminister’ afwezig bij Prinsjesdag

Eén minister zal afwezig zijn bij de ceremonie op Prinsjesdag dit jaar. Diegene houdt zich als de ‘aangewezen overlevende’ schuil op een geheime locatie tijdens de troonrede. Hij of zij moet het landsbestuur overnemen als de Ridderzaal getroffen zou worden door een terreuraanslag of een andere ramp waarbij de kabinetsleden omkomen.

naar: NRC Handelsblad van 31 augustus 2019

Vraag 27 1 punt

Lees tekst 16. Waarbij zal die aangewezen minister afwezig zijn?

  1. A behandeling van de begroting door het parlement
  2. B bekendmaking van de plannen van de regering voor het komende jaar
  3. C opstellen van de regeringsverklaring
  4. D voorlezen van het regeerakkoord van de regering voor de komende vier jaar
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 27 in het hele examen

tabel 2 De fracties van de regeringspartijen in de Eerste Kamer na de verkiezingen op 27 mei 2019

partijaantal zetels
VVD12
CDA9
D667
ChristenUnie4

naar: www.eerstekamer.nl/fracties

Vraag 28 1 punt

Zie tabel 2. Tabel 2 laat de fracties van de regeringspartijen in de Eerste Kamer na de verkiezingen in mei 2019 zien. Hoeveel zetels komt de regering in de Eerste Kamer tekort voor een meerderheid?

  1. A 6
  2. B 9
  3. C 19
  4. D 44
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 28 in het hele examen

tekst 17 Europese ministers van Financiën wijzen nieuwe lijst van witwaslanden af

Een nieuwe zwarte lijst die Europese lidstaten moet helpen witwassen aan te pakken, is unaniem afgewezen door de ministers van Financiën. Doordat er onlangs nieuwe richtlijnen zijn opgesteld om witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan, dreigen meer landen op de zwarte lijst te komen.

naar: www.nos.nl van 7 maart 2019

Vraag 29 1 punt

Lees tekst 17. Welke Europese instelling heeft tegen de nieuwe lijst gestemd?

  1. A de Europese Commissie
  2. B de Raad van de Europese Unie
  3. C het Europees Hof van Justitie
  4. D het Europees Parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Welke instelling van de Europese Unie mag als enige wetsvoorstellen indienen?

  1. A de Europese Commissie
  2. B de Raad van Ministers
  3. C het Europees Parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 2 punten

Hieronder staat een aantal uitgangspunten van verschillende politieke stromingen in Nederland. Wat zijn twee uitgangspunten van de sociaaldemocratische stroming? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 deregulering 2 internationale solidariteit 3 nationalisme 4 rentmeesterschap 5 veel ruimte voor de vrije markt 6 verkleinen van verschillen in macht en welvaart

  1. A deregulering
  2. B internationale solidariteit
  3. C nationalisme
  4. D rentmeesterschap
  5. E veel ruimte voor de vrije markt
  6. F verkleinen van verschillen in macht en welvaart
Bekijk het antwoord

Antwoord: B en F

Vraag 31 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Analyse maatschappelijk vraagstuk: dakloze jongeren

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Steeds meer jongeren dakloos: ‘Te vroeg aan ons lot overgelaten’

Het aantal daklozen is de afgelopen jaren flink gestegen, zo bleek vandaag uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Ook onder jongeren is dat een groot probleem: in de afgelopen drie jaar verdrievoudigde het aantal daklozen tussen de 18 en 30 jaar, tot ruim [5] 12.000. Een groot probleem, zeggen hulporganisaties, dat volgens hen vooral te wijten is aan het gebrek aan geschikte woningen. “Pas met een woning krijg je rust”, zegt Hella Masuger van Stichting Zwerfjongeren. “En kun je gaan nadenken over hoe je je schulden kunt aflossen en je leven kunt [10] oppakken. Zonder vast huis blijf je aanmodderen.” Dat je zomaar op straat kunt belanden, weet ook de 27-jarige Mohini. Op haar 18de werd ze dakloos, toen ze officieel meerderjarig was en daardoor niet meer in aanmerking kwam voor jeugdzorg. “Eerst kreeg ik onderdak bij een instantie. Maar na mijn verjaardag stopte dat en kwam ik [15] op straat te staan.” Mohini volgde een studie, maar kon door een lange wachttijd alsnog geen huis vinden. Ze was een ‘economisch dakloze’, iemand die ondanks een studie of baan alsnog geen huis kan vinden. Volgens staatssecretaris Blokhuis wordt de toename van het aantal daklozen in toenemende mate [20] door die groep veroorzaakt. “Pas na twee jaar wachten en rondzwerven vond ik een studio”, vertelt Mohini. “Maar daar moet ik binnenkort uit, omdat ik ben afgestudeerd.”

naar: www.nos.nl van 23 augustus 2019

Bronnenboekje tekst 3 Staatssecretaris Blokhuis neemt Zwerfsteen in ontvangst uit handen van dak- en thuisloze jongeren

Samen met jongeren uit Den Haag, Utrecht, Rotterdam, Amsterdam, Eindhoven en Leeuwarden start Stichting Zwerfjongeren Nederland (SZN) de campagne Zwerfsteen. Hiermee willen zij bij het Rijk en gemeenten aandacht vragen voor de last die je dag in dag uit bij je draagt als je dak- en/of thuisloos bent. Op 8 oktober 2018 namen Staatssecretaris Paul Blokhuis en Victor Everhardt, wethouder Jeugd van Utrecht, ieder de eerste steen in ontvangst.
De jongeren roepen andere jongeren die hetzelfde ervaren op, om in hun eigen gemeentes ook de steen aan te bieden aan ambtenaren en wethouders om aandacht te vragen voor hun situatie en met oplossingen te komen.
Eerder, in juni 2018, organiseerde SZN samen met Kansfonds de conferentie1) ‘Breng de basis op orde’. Tijdens deze conferentie nodigde Staatssecretaris Blokhuis de jongeren uit om met hem in gesprek te gaan over oplossingen. De jongeren stelden een top 3 samen met onderwerpen die wat hun betreft prioriteit hebben als het gaat om verbeteringen in beleid, wet en regelgeving: wonen, inkomen en toegang tot adequate ondersteuning en begeleiding.
noot 1 conferentie = bijeenkomst, bijvoorbeeld om een vraagstuk te bespreken

naar: www.zwerfjongeren.nl

Vraag 37 2 punten

Zie tekst 3 uit het bronnenboekje. Stichting Zwerfjongeren Nederland (SZN) is een belangengroep van dak- en thuisloze jongeren. Een kenmerk van belangengroepen is dat ze bepaalde belangen nastreven. Noem een ander kenmerk van belangengroepen en geef aan waarom uit tekst 3 blijkt dat Stichting Zwerfjongeren Nederland daaraan voldoet. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Kenmerk: … SZN voldoet daaraan, want uit tekst 3 blijkt …

Bekijk het antwoord
  • Noemt het kenmerk: belangengroepen proberen druk uit te oefenen op de politieke besluitvorming, of proberen de politieke besluitvorming te beïnvloeden (1p)
  • Verklaart met tekst 3 dat SZN aan dit kenmerk voldoet, want SZN roept politici op met oplossingen te komen; de jongeren stelden een top 3 samen met onderwerpen (wonen, inkomen en toegang tot adequate ondersteuning en begeleiding) die volgens hen prioriteit hebben bij verbeteringen in beleid, wet en regelgeving (1p)

Een antwoord dat SZN voldoet aan het kenmerk omdat uit tekst 3 blijkt dat zij bij het Rijk, gemeenten of politici aandacht vraagt voor de situatie van dak- en thuisloze jongeren, mag goed gerekend worden mits een juist verband wordt gelegd met het beïnvloeden van de politieke besluitvorming.

Vraag 37 in het hele examen

Vraag 38 2 punten

Zie tekst 3 uit het bronnenboekje. Stichting Zwerfjongeren Nederland kan verschillende machtsmiddelen inzetten om voor de belangen van dak- en thuisloze jongeren op te komen. Leg uit welk machtsmiddel te herkennen is in tekst 3. Noem nog een ander machtsmiddel dat een belangengroep kan inzetten om voor haar belangen op te komen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Een machtsmiddel dat te herkennen is in tekst 3 is …, want … Een ander machtsmiddel: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een machtsmiddel dat in tekst 3 te herkennen is, met een juiste verklaring uit tekst 3: toegang tot belangrijke politici of invloedrijke personen (SZN heeft toegang tot staatssecretaris Blokhuis en wethouder Jeugd van Utrecht); of bezit van vaardigheden, zoals het organiseren van campagnes en conferenties; of de omvang van de groep die de organisatie vertegenwoordigt (jongeren uit verschillende steden) (1p)
  • Noemt een ander machtsmiddel: toegang tot de media; (gebruik van) kennis of deskundigheid over het onderwerp; bezit van geld of vermogen; gebruikmaken van je positie of relaties; het inzetten van personen met gezag of charisma; zitting hebben in of deel uitmaken van adviesorganen van het bestuur of de regering (1p)

Wanneer als ‘ander machtsmiddel’ een machtsmiddel wordt genoemd dat in tekst 3 te herkennen is, mag dit goed gerekend worden als dit niet al als antwoord op de eerste deelvraag is gegeven.

Vraag 38 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Op weg naar verkiezingen

De politieke partijen bereiden zich voor op de twee volgende verkiezingen: de Provinciale Statenverkiezingen op 20 maart en de verkiezingen voor het Europees Parlement op 23 mei. Vooral de Provinciale Statenverkiezingen zijn belangrijk voor de partijen in de Tweede Kamer.

naar: www.nos.nl van 9 februari 2019

Vraag 1 1 punt

De Provinciale Statenleden bepalen de samenstelling van de Eerste Kamer. Waarom is de samenstelling van de Eerste Kamer belangrijk voor de partijen in de Tweede Kamer?

  1. A bepalen welke wetsvoorstellen behandeld gaan worden.
  2. B kiezen de nieuwe leden voor de regering.
  3. C kunnen voorstellen goedkeuren of afkeuren.
  4. D schrijven een nieuw regeerakkoord voor het kabinet.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 1 in het hele examen

tekst 2 Kamer bespreekt advies over creatieve mbo-opleidingen

Het aantal studenten is sinds 2005 enorm toegenomen, terwijl de kansen op de arbeidsmarkt onvoldoende zijn meegegroeid, aldus een rapport van het ministerie van Onderwijs uit 2018 over creatieve mbo-opleidingen.
“We moeten jongeren beschermen tegen een toekomst zonder baan”, zegt Tweede Kamerlid El Yassini. Hij wil dat de minister het aantal scholen dat de mbo-opleiding Artiest aanbiedt, verder beperkt.
“Geen goed idee”, zegt de verantwoordelijke minister. De minister wil de mbo-scholen voldoende ruimte geven om het zelf te regelen.

naar: www.tweedekamer.nl van 6 maart 2019

Vraag 2 1 punt

Bij welke politieke stroming past de opvatting van de minister uit tekst 2 het best?

  1. A de ecologische stroming
  2. B de liberale stroming
  3. C de sociaaldemocratische stroming
  4. D de rechtsextremistische stroming
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 2 in het hele examen

tekst 3

… is tegen het fokken van dieren speciaal voor het leer dat zij opbrengen, net zoals wij tegen bont zijn. Het is onnodig en onacceptabel om dieren alleen voor hun vacht of huid te houden en te doden. Leer is in veel gevallen een bijproduct van de bio-industrie. Het overgrote deel van het leer in Nederland komt uit de vleesindustrie, voornamelijk van runderen, varkens, paarden, geiten en schapen.

naar: een website van een Nederlandse politieke partij van 6 september 2019

Vraag 3 2 punten

Het standpunt uit tekst 3 is kenmerkend voor een bepaalde partij en een bepaalde politieke stroming.
→ Welke politieke partij moet op de puntjes in de tekst worden ingevuld? Geef aan bij welke politieke stroming die partij past.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De politieke partij die op de puntjes moet worden ingevuld is …
Die politieke partij past bij de … stroming.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de Partij voor de Dieren als de partij die op de puntjes moet worden ingevuld (1p)
  • Noemt de ecologische stroming als de stroming waar die partij bij past (1p)

Bij de eerste deelscore ook goed rekenen: GroenLinks.

Vraag 3 in het hele examen

tekst 4 Links en rechts verdeeld over scholieren die voor klimaat spijbelen

Leerlingen uit het hele land demonstreerden donderdag in Den Haag voor strengere klimaatmaatregelen. Ze vinden dat het kabinet te weinig doet om klimaatverandering tegen te gaan.
Aanhangers van alle politieke partijen vinden het mooi dat scholieren opkomen voor hun eigen toekomst, máár de aanhangers van de rechtse partijen hadden liever gezien dat het klimaatprotest op zaterdag plaats had gevonden. Dat blijkt uit de wekelijkse peiling van Maurice de Hond.
Aanhangers van rechtse partijen vinden dat scholen leerlingen geen toestemming moeten geven om te spijbelen voor een klimaatdemonstratie.
Omgekeerd menen aanhangers van … en … juist dat jongeren door één klimaatmars meer leren dan één dag op school.

naar: www.ad.nl van 10 februari 2019

Vraag 4 1 punt

Welke twee politieke partijen moeten op de puntjes in de tekst worden ingevuld?

  1. A CDA en PvdA
  2. B GroenLinks en Partij voor de Dieren
  3. C SGP en D66
  4. D SP en VVD
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 4 in het hele examen

tabel 1 zetelverdeling in de Provinciale Staten van Zuid-Holland

partijzetels 2015zetels 2019
Forum voor Democratie011
VVD1010
GroenLinks35
D6675
PvdA54
CDA74
PVV84
ChristenUnie33
50Plus22
Partij voor de Dieren22
SP52
SGP32
DENK01
Lokale Partijen Zuid-Holland00
NIDA00
Code Oranje00
Jezus Leeft00
Overige00

bron: www.omroepwest.nl van 20 maart 2019

Vraag 5 2 punten

Hieronder staan vier uitspraken naar aanleiding van tabel 1.
1 Er zijn in 2019 minimaal vier partijen nodig om de meerderheid te behalen in de Provinciale Staten van Zuid-Holland.
2 Alle liberale partijen hebben in 2019 zetels verloren.
3 Twee lokale partijen hebben in 2019 zetels in de Provinciale Staten van Zuid-Holland.
4 In 2019 zijn twee nieuwe partijen in de Provinciale Staten van Zuid-Holland gekomen.
→ Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij elke uitspraak aan of die juist of onjuist is: 1 = juist, 2 = onjuist, 3 = onjuist, 4 = juist (2p)

Indien vier antwoorden juist 2; indien drie of twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.

Vraag 5 in het hele examen

tekst 5 Belastingdienst

In juli 2014 besloot de Belastingdienst om de kinderopvangtoeslag van 232 gezinnen te beëindigen.
De Belastingdienst had het vermoeden dat deze ouders geen recht hadden op deze toeslag.
De Belastingdienst heeft een groot aantal gezinnen door zijn harde aanpak in financiële problemen gebracht en hun vertrouwen geschonden.
De Belastingdienst wordt aanbevolen om de ouders die overlast hebben ondervonden excuses aan te bieden en een tegemoetkoming te bieden voor het aangedane leed.

naar: www.tweedekamer.nl van 22 maart 2017

Vraag 6 1 punt

Het vermoeden van de Belastingdienst, een onderdeel van de overheid, bleek niet juist te zijn. De ouders kregen onterecht geen kinderopvangtoeslag. Ouders hebben bij een instantie klachten ingediend over de Belastingdienst.
Welke instantie heeft de klachten van de ouders behandeld en de aanbeveling uit tekst 5 gedaan?

  1. A de Hoge Raad
  2. B de Nationale ombudsman
  3. C de Tweede Kamer
  4. D het Ministerie van Financiën
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 6 in het hele examen

tekst 6 Verruiming kinderpardon

Tijdens het debat in de Tweede Kamer over de verruiming van het kinderpardon pleitte de SGP voor een parlementair onderzoek naar het asielbeleid van de afgelopen jaren.
De PVV diende een motie van wantrouwen tegen het kabinet in, maar die werd onvoldoende gesteund.

naar: www.nrc.nl van 30 januari 2019

Vraag 7 2 punten

De Tweede Kamer heeft verschillende taken. In tekst 6 gebruiken de Kamerleden twee rechten om die taak uit te voeren.
→ Welke taak van de Tweede Kamer is te herkennen in tekst 6? Noem twee andere rechten van de Tweede Kamer die passen bij deze taak.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De ... taak is te herkennen en twee andere rechten die daarbij passen zijn … en …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de controlerende taak als de taak die in tekst 6 te herkennen is (1p)
  • Noemt twee andere rechten die bij deze taak passen (twee van de volgende): het recht om mondelinge vragen te stellen; het recht om schriftelijke vragen te stellen; het recht van interpellatie (ministers en/of staatssecretarissen ter verantwoording roepen in een debat); het recht om een begroting goed- of af te keuren (begrotingsrecht/budgetrecht); het recht van enquête; het dertigledendebat (1p)

Het tweede scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van twee juiste antwoorden (twee van de volgende rechten).

Vraag 7 in het hele examen

tekst 7 1070 aanmeldingen voor kinderpardon

1070 kinderen hopen alsnog aanspraak te maken op een verblijfsvergunning, nu de regels van het kinderpardon zijn versoepeld.
Begin dit jaar werden coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie het eens over een versoepeling van het asielbeleid voor kinderen die al lang in Nederland wonen, maar die geen recht hadden op een permanente verblijfsvergunning.
De kinderen en hun ouders moeten nog even geduld hebben voordat ze weten of ze definitief in Nederland mogen blijven. Er wordt gedacht dat alle aanvragen voor het einde van dit jaar zijn behandeld.

naar: www.telegraaf.nl van 22 maart 2019

Vraag 8 1 punt

In welke fase van het politieke besluitvormingsproces bevindt het kinderpardon uit tekst 7 zich?

  1. A fase 1: uiten van wensen en erkennen van wensen als politieke problemen
  2. B fase 2: bedenken van oplossingen voor politieke problemen
  3. C fase 3: beslissen over problemen
  4. D fase 4: het uitvoeren van besluiten
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 8 in het hele examen

tekst 8 Ankie Broekers-Knol volgt staatssecretaris Harbers op

Ankie Broekers-Knol (VVD) wordt de nieuwe staatssecretaris van Justitie en Veiligheid. Ze volgt Mark Harbers (VVD) op die onlangs opstapte.

naar: www.rtvn.nl van 5 juni 2019

Vraag 10 2 punten

Politieke partijen hebben verschillende rollen.
→ Welke rol van een politieke partij is te herkennen in tekst 8? Noem ook nog een andere rol van een politieke partij.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De rol van een politieke partij die in tekst 8 te herkennen is …
Een andere rol van politieke partijen is …

Bekijk het antwoord
  • Noemt als rol die in tekst 8 te herkennen is: het leveren van mensen voor politieke functies (1p)
  • Noemt een andere rol van politieke partijen (een van de volgende): het onder de aandacht brengen van hun ideeën aan de burgers; het formuleren van partij- en verkiezingsprogramma’s; het via verkiezingen verkrijgen van politieke macht; het afwegen van belangen en wensen bij het inrichten van de samenleving; het uitoefenen van invloed op mensen in politieke functies; het overnemen van standpunten van maatschappelijke groeperingen (1p)

Wanneer het antwoord op het eerste deel fout is, kan het antwoord ‘het leveren van mensen voor politieke functies’ bij het tweede deel alsnog goed gerekend worden.

Vraag 10 in het hele examen

tekst 9 VVD en SP: mbo-scholen moeten ongebruikte boeken terugkopen

Mbo-scholen moeten ongebruikte boeken die zij hun studenten wel verplicht laten aanschaffen, terugkopen. Zo moet worden voorkomen dat studenten onnodig hoge kosten hebben.
Uit het nieuwste mbo-onderzoek van Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (JOB) blijkt dat 43 procent van de studenten zegt dat boeken en lesmaterialen die wel worden voorgeschreven helemaal niet worden gebruikt in de les. “Dat is niet uit te leggen”, vinden VVD en SP.

naar: www.ad.nl van 9 april 2019

Vraag 11 2 punten

De Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (JOB) is een belangengroep. JOB beschikt over verschillende machtsmiddelen. In tekst 9 zijn machtsmiddelen van JOB te herkennen. Een daarvan is dat JOB toegang heeft tot politici.
→ Over welk ander machtsmiddel beschikt JOB in tekst 9? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het machtsmiddel is …, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een ander machtsmiddel van JOB: kennis/deskundigheid of toegang tot de media (1p)
  • Geeft als reden bij kennis/deskundigheid dat onderzoek laat zien dat veel boeken ongebruikt blijven, of bij toegang tot de media dat het Algemeen Dagblad het probleem in het nieuws heeft opgenomen (1p)

Het scorepunt voor de reden alleen toekennen bij een juiste combinatie van machtsmiddel en reden. Ook goed rekenen: het machtsmiddel de grootte van de groep, want JOB vertegenwoordigt veel studenten.

Vraag 11 in het hele examen

tekst 10 Leefbaar Purmerend

1 Geen AZC of grootschalige opvang asielzoekers in Purmerend.
2 Afschaffen voorrangsregels woningtoewijzing statushouders.
3 Goedkope woonvoorziening voor jongeren.
4 Voor het gebruik van duurzame ledverlichting.
5 Meer betaalbare huur- en koopwoningen.
6 Hard optreden tegen overlast, zoals dealen, hangplekken en vernielingen.

naar: www.leefbaarpurmerend.com van maart 2018

Vraag 12 2 punten

Leefbaar Purmerend is een lokale politieke partij in de gemeente Purmerend. In tekst 10 staan zes standpunten van Leefbaar Purmerend.
→ Noem drie standpunten die vallen onder rechts beleid en noem drie standpunten die vallen onder links beleid.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Rechts beleid: nummer … , nummer … en nummer …
Links beleid: nummer … , nummer … en nummer …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de drie standpunten van rechts beleid (nummers 1, 2 en 6) en de drie standpunten van links beleid (nummers 3, 4 en 5) (2p)

Zes antwoorden juist 2 punten; vijf of vier antwoorden juist 1 punt; minder dan vier juist 0 punten. Rechts beleid: nummers 1, 2 en 6. Links beleid: nummers 3, 4 en 5.

Vraag 12 in het hele examen

tekst 11 Verkiezingen voor de Provinciale Staten

De helft van de kiezers weet nog niet op welke partij ze volgende week gaat stemmen. Dat bleek uit een peiling van EenVandaag. Veel kiezers twijfelen nog tussen twee of meer partijen.

naar: www.rd.nl van 16 maart 2019

Vraag 13 1 punt

Welk begrip wordt gebruikt voor een kiezer die twijfelt op welke partij hij gaat stemmen?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het begrip: de zwevende kiezer (1p)

Vraag 13 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Maatschappelijke analyse: betaalbaarheid van de zorg

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Keuzes maken voor goede zorg

Het lijkt onvermijdelijk dat we in Nederland keuzes moeten maken over de gezondheidszorg om deze betaalbaar te houden. Op dit moment betaalt de overheid zo’n 5600 euro per persoon per jaar aan de zorg. Aan de ene kant krijgen we er heel goede zorg voor terug. Aan de andere kant houden we door de dure zorg steeds minder geld over voor bijvoorbeeld onderwijs. Als we hier iets aan willen doen, moeten we ingrijpen in de zorg.
Het is voor een minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) elk jaar opnieuw lastig om keuzes te maken om te bepalen wat er in het basispakket moet komen. We vinden bepaalde behandelingen bijvoorbeeld waardevol omdat ze effectief zijn of zich richten op ernstige aandoeningen. Andere behandelingen vinden we misschien minder waardevol omdat ze niet noodzakelijk zijn, zoals neuscorrecties puur voor het mooie.
Wat het extra lastig maakt, zijn de ‘wensen’ van de betrokkenen. Patiënten willen natuurlijk hun behandelingen vergoed krijgen van de verzekeraar en bedrijven willen graag nieuwe medicijnen verkopen. Bedrijven voeren soms keiharde lobby’s om hun medicijnen in het basispakket te krijgen. En patiënten schuiven aan bij televisieprogramma’s als De Wereld Draait Door.
De minister heeft akkoorden gesloten met de belangrijke partijen in de zorg waarin staat dat de kosten per jaar minder mogen stijgen.
Als de minister steeds meer, luxere en duurdere zorg zoals een operatierobot of nieuwe medicijnen wil opnemen in het basispakket, gaan de kosten toch omhoog. Hierdoor is er voor andere zorg minder geld. Dit kan leiden tot minder personeel in de zorg, langer wachten op het kunnen krijgen van een behandeling, minder verpleegzorg, besparingen op de thuiszorg of meer taken voor de huisarts.
Deze zorg die nu minder wordt, kan weleens van veel meer waarde zijn dan de operatierobot of nieuwe medicijnen.

naar: www.socialevraagstukken.nl van januari 2018

Vraag 29 2 punten

Inleiding bij de vragen 27 tot en met 40: Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger. Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.

Het politieke besluitvormingsproces bestaat uit een aantal fasen. Een van die fasen in het politieke besluitvormingsproces is terugkoppeling.
→ Leg uit wat er met terugkoppeling in het politieke besluitvormingsproces wordt bedoeld. Geef aan hoe in tekst 1 terugkoppeling te herkennen is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Terugkoppeling betekent …
Terugkoppeling is te herkennen in tekst 1, want …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat terugkoppeling betekent dat een besluit of beleid geen definitief eindpunt vormt: er zijn voortdurend reacties uit de samenleving op genomen besluiten en de politieke besluitvorming begint dan opnieuw (1p)
  • Noemt een juiste manier waarop terugkoppeling in tekst 1 te herkennen is (een van de volgende): een minister van VWS maakt keuzes om te bepalen wat er in het basispakket moet komen (om zijn beleid aan te passen); er wordt door bedrijven en patiënten grote druk uitgeoefend om veranderingen (in het basispakket) door te voeren (1p)

Vraag 29 in het hele examen

Bronnenboekje tekst 3 Voor producent van Orkambi telt alleen de winst

Dure medicijnen voor zeldzame ziekten houden de samenleving in de greep. Het Amerikaanse bedrijf Vertex heeft flink gelobbyd om het medicijn Orkambi1) in het basispakket te krijgen. Dit medicijn kost 170.000 euro per gebruiker per jaar.
Het lukte Vertex de steun te krijgen van enkele Tweede Kamerleden en patiëntenorganisaties.
Een argument van de Tweede Kamerleden die Orkambi in het basispakket wilden hebben, was het feit dat Vertex in elk geval ‘geen dollartekens in de ogen’ heeft. De afgelopen jaren zou het bedrijf gedurende slechts één kwartaalwinst hebben gemaakt. Bovendien gaat 85 procent van de winst terug naar onderzoek. Deze financiële argumenten bleken echter niet kloppen.
Het Zorginstituut Nederland (ZiN), dat waakt over de kwaliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse zorgsysteem, adviseerde minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) het middel Orkambi niet op te nemen in het basispakket. Volgens het ZiN valt de werking tegen en is het geneesmiddel te duur. Een objectieve conclusie. Minister Schippers volgde uiteindelijk dit advies van ZiN niet op. Op haar laatste werkdag besloot ze Orkambi alsnog in het basispakket op te nemen.
Daardoor krijgen 750 patiënten dit middel vergoed.
noot 1 Volgens Vertex is Orkambi een medicijn dat Cystic Fibrosis, een bepaalde longziekte kan bestrijden.

naar: www.medischcontact.nl van 23 november 2017

Vraag 32 2 punten

Inleiding bij de vragen 27 tot en met 40: Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger. Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.

Volgens tekst 3 heeft Vertex het politieke besluitvormingsproces proberen te beïnvloeden. Het bedrijf heeft dat door middel van lobbyen gedaan. Vertex, zo blijkt uit tekst 3, heeft Tweede Kamerleden benaderd om druk uit te oefenen op de minister.
→ Geef een voorbeeld uit tekst 3 waaruit blijkt dat Vertex niet alleen politieke besluitvormers heeft benaderd, maar ook bij andere groepen gelobbyd heeft. Leg uit hoe die andere groepen ook het politieke besluitvormingsproces kunnen beïnvloeden.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Vertex heeft gelobbyd bij … en die kunnen het politieke besluitvormingsproces ook beïnvloeden door …

Bekijk het antwoord
  • Noemt patiëntenorganisaties als groep waar Vertex bij heeft gelobbyd (1p)
  • Legt uit hoe patiëntenorganisaties het politieke besluitvormingsproces kunnen beïnvloeden, bijvoorbeeld door: druk op politici / lobbyen; het benaderen van Tweede Kamerleden; het benaderen van de minister; contact opnemen met politieke besluitvormers; hun mening geven in adviesorganen; druk uitoefenen via de media; het voeren van of oproepen tot een openlijke actie (1p)

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Inleiding bij de vragen 27 tot en met 40: Iedere Nederlander van 18 jaar en ouder is verplicht om een ziektekostenverzekering af te sluiten, de zogenaamde zorgverzekering. Voor die zorgverzekering moet premie betaald worden. In 2020 was die ongeveer 120 euro per persoon per maand. Met deze verzekering heb je recht op vergoedingen uit het basispakket. De overheid bepaalt welke zorg er in het basispakket komt. Elk jaar wordt het basispakket een beetje veranderd: er gaan bijvoorbeeld bepaalde medicijnen uit en andere komen er juist in. Iedere verzekerde moet de eerste 385 euro per jaar aan zorgkosten zelf betalen. Dit heet het eigen risico. Een bezoek aan de huisarts valt niet onder het eigen risico. De premie die verzekerden betalen voor de zorg is lager dan de kosten voor de zorg. Er wordt door de overheid meer geld voor de zorg uitgegeven dan dat er binnenkomt. Die kosten worden per jaar hoger. Bij de beantwoording van de vragen 27 tot en met 40 maak je gebruik van de teksten 1 tot met 5 en de cartoon in het bronnenboekje.

Een maatschappelijk vraagstuk kan op verschillende manieren bekeken worden. Dit worden de invalshoeken van maatschappijkunde genoemd.
Welke invalshoek van maatschappijkunde past bij het nemen van besluiten van de minister? Zie tekst 3.

  1. A de politiek-juridische invalshoek
  2. B de sociaal-culturele invalshoek
  3. C de sociaal-economische invalshoek
  4. D de veranderings- en vergelijkende invalshoek
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 33 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Raadgevend referendum afgeschaft

Een meerderheid van de Eerste Kamer heeft ingestemd met de afschaffing van het raadgevend referendum. Eerder stemden de coalitiepartijen in de Tweede Kamer al voor afschaffing.

naar: www.ad.nl van 10 juli 2018

Vraag 1 1 punt

Er zijn altijd voor- en tegenstanders geweest van het houden van een referendum. Uit tekst 1 blijkt dat de tegenstanders in het parlement een meerderheid hebben behaald. Wat is een punt van kritiek van tegenstanders op het houden van een referendum?

  1. A De burgers hebben hierdoor geen enkele invloed op het politieke proces.
  2. B De Hoge Raad kan elke referendumuitslag tegenhouden.
  3. C De macht van de volksvertegenwoordigers neemt af.
  4. D Het draagvlak voor politieke besluiten die genomen moeten worden, wordt groter.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 1 in het hele examen

tekst 2 Eindelijk een oplossing

De Macedonische en de Griekse premier kondigden een nieuwe naam aan voor de Republiek Macedonië. Het buurland van Griekenland heet in de toekomst ‘Republiek Noord-Macedonië’. Griekenland houdt een toetreding van Macedonië tot de Europese Unie niet meer tegen als de nieuwe naam Republiek Noord-Macedonië inderdaad wordt ingevoerd.

naar: www.nrc.nl van 12 juni 2018

Vraag 2 1 punt

Uit tekst 2 blijkt dat de Republiek Noord-Macedonië wil toetreden tot de Europese Unie. Welk recht krijgt de Republiek Noord-Macedonië in ieder geval als zij toetreedt tot de Europese Unie? De Republiek Noord-Macedonië krijgt dan het recht

  1. A om de eigen economie te beschermen tegen de lidstaten van de Europese Unie.
  2. B om een deel van de Noord-Macedonische wetgeving in te voeren in de Europese Unie.
  3. C om haar eigen vertegenwoordigers in het Europees Parlement te kiezen.
  4. D om mensen uit andere landen van de Europese Unie te verbieden in de Republiek Noord-Macedonië te werken.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 2 in het hele examen

tekst 3 Koning is maatschappelijk actiever dan ooit

De nieuwjaarsontvangst is de eerste van de ongeveer 250 publieke optredens, werkbezoeken in binnen- en buitenland en andere bezigheden die koning Willem-Alexander jaarlijks heeft. De koning is maatschappelijk actiever dan ooit. Tegelijkertijd is de politieke inbreng van het staatshoofd steeds kleiner geworden.

Eind vorig jaar kwam er een rapport uit met aanbevelingen over ‘democratie en rechtsstaat in balans’. Daarin staat vrijwel niets over de rol van de koning, terwijl hij toch echt samen met de ministers … vormt.

naar: www.nos.nl van 19 januari 2019

Vraag 3 1 punt

Zie tekst 3. Wat moet er op de puntjes in tekst 3 komen te staan?

  1. A de Hoge Raad
  2. B de regering
  3. C het kabinet
  4. D het parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 2 punten

Zie tekst 3. Nederland is een constitutionele monarchie. Hieronder staan vier uitspraken over de Nederlandse constitutionele monarchie. 1 De ministers zijn verantwoordelijk voor de uitspraken van de Koning. 2 De Koning maakt onderdeel uit van de rechtsprekende macht. 3 De macht van de Koning is beperkt door de Grondwet. 4 De Koning heeft een representatieve en symbolische functie. Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak het juiste oordeel: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 juist, uitspraak 4 juist. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 4 in het hele examen

tekst 4 Tweede Kamer verdeeld over landbouwplannen

De coalitiepartijen in de Tweede Kamer zijn positief over de nieuwe landbouwplannen van de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Wel roept D66 de minister op om haar plannen snel om te zetten in concrete maatregelen.

Oppositiepartijen in de Tweede Kamer zijn kritisch: “Dit is niet genoeg”, vindt de Partij voor de Dieren.

naar: www.destentor.nl van 9 september 2018

Vraag 5 1 punt

Overheidsbeleid komt in verschillende fasen tot stand. In welke fase bevinden de landbouwplannen uit tekst 4 zich?

  1. A fase 1: het uiten van wensen
  2. B fase 2: het vergelijken of afwegen van problemen
  3. C fase 3: het beslissen over problemen
  4. D fase 4: het uitvoeren van besluiten
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 2 punten

In tekst 4 is te lezen dat de Partij voor de Dieren de plannen van de minister niet genoeg vindt. De partij wil dat de minister met betere plannen voor de landbouw komt. Tweede Kamerleden hebben rechten om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden. Voorbeelden daarvan zijn het recht om mondelinge en schriftelijke vragen te stellen. Noem twee andere rechten die een Tweede Kamerlid vanuit zijn functie heeft om te proberen in dit stadium van het politieke besluitvormingsproces de landbouwplannen van de minister te beïnvloeden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende rechten: het recht om een initiatiefwetsvoorstel in te dienen (recht van initiatief); het recht om een (spoed)debat aan te vragen (recht van interpellatie / dertigledendebat); het recht om een motie in te dienen. (2p)

Per juist antwoord 1 punt. Er worden alleen de eerst gegeven antwoorden beoordeeld, tot maximaal twee.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 1 punt

In tekst 4 wordt gesproken over oppositiepartijen. In welk overheidsorgaan zitten geen vertegenwoordigers van oppositiepartijen?

  1. A Eerste Kamer
  2. B gemeenteraad
  3. C Provinciale Staten
  4. D regering
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Als er Tweede Kamerverkiezingen zijn geweest, volgen een aantal stappen die moeten leiden naar een nieuwe regering. 1 Er wordt een informateur benoemd. 2 De verkiezingsuitslag wordt vastgesteld. 3 Er wordt een debat in de nieuwe Tweede Kamer gehouden over de verkiezingsuitslag. 4 De leiders van de coalitiepartijen presenteren het regeerakkoord aan de Tweede Kamer. 5 Na besprekingen komen de partijen die willen samenwerken tot een overeenkomst. Wat is de juiste volgorde die wordt doorlopen om een nieuwe regering te kunnen presenteren?

  1. A 2 - 4 - 3 - 1 - 5
  2. B 2 - 3 - 1 - 5 - 4
  3. C 2 - 1 - 3 - 5 - 4
  4. D 2 - 5 - 4 - 1 - 3
  5. E 2 - 3 - 4 - 1 - 5
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 8 in het hele examen

afbeelding 1

afbeelding 1
afbeelding 1 bron: poster van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht uit 1918 van Theo Molkenboer

Poster van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht uit 1918. Bovenaan staat in grote letters VROUWEN VOOR KIESRECHT. Een vrouw in een lang, gedrapeerd gewaad staat in een boogvormige nis, met haar arm naar de nis uitgestrekt. Naast haar straalt een licht. Onderaan staat de tekst LAAT MIJ BINNEN, IK BRENG NIEUW LICHT.

Vraag 9 1 punt

Bekijk afbeelding 1. Deze poster van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht verscheen in 1918. De vereniging streefde voor vrouwenkiesrecht. Vrouwen kregen in 1919 stemrecht. Sinds 1919 is er in Nederland algemeen kiesrecht. De Nederlandse parlementaire democratie heeft een aantal kenmerken. Een daarvan is dat de verkiezingen vrij moeten zijn. Noem het andere kenmerk waaraan verkiezingen in Nederland moeten voldoen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat verkiezingen geheim moeten zijn. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

tekst 5 Gaswinning Groningen wordt onderzocht

De Tweede Kamer stelt een parlementaire enquête in naar de gaswinning in Groningen. De enquête moet duidelijk maken welke risico’s er zijn genomen, hoe de schade is ontstaan, wat er anders had gekund en welke lessen er kunnen worden getrokken voor de toekomst.

naar: www.nos.nl van 5 maart 2019

Vraag 10 1 punt

Lees tekst 5. De Tweede Kamer heeft twee taken. Welke taak van de Tweede Kamer is in tekst 5 te herkennen? Leg je antwoord uit. Vul het antwoord aan: De taak van de Tweede Kamer is …, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de controlerende taak, want er wordt gecontroleerd of onderzocht: welke risico’s er zijn genomen en door wie; welke beslissingen of fouten er in het verleden zijn genomen of gemaakt; het beleid van de regering; of de Tweede Kamer stelt een parlementaire enquête in (dat is een middel bij de controlerende taak). (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een combinatie van de juiste taak en een juiste onderbouwing.

Vraag 10 in het hele examen

tekst 6 Massaal protest: 100.000 handtekeningen

Ruim 100.000 Nederlanders hebben zich aangesloten bij de campagne van Foodwatch tegen de verhoogde btw-heffing op groente en fruit. Foodwatch is een belangenorganisatie die strijdt voor eerlijk, veilig en gezond eten. Vanaf overmorgen gaat de btw op groente en fruit omhoog van 6 naar 9 procent. Foodwatch wil dat de verhoging niet doorgaat. De regering zegt dat dit vanwege Europese regels niet kan.

naar: www.ad.nl van 30 december 2018

Vraag 11 2 punten

Zie tekst 6. Ruim 100.000 Nederlanders hebben zich aangesloten bij de campagne van Foodwatch. Foodwatch kan verschillende acties organiseren om de druk op de regering te verhogen. Hieronder volgen vier mogelijke acties: 1 het organiseren van een consumentenstaking 2 het lobbyen bij leden van het Europees Parlement 3 het bezetten van het ministerie van Financiën 4 het blokkeren van vrachtauto’s die groente en fruit vervoeren. Geef per actie aan of dit wel of niet een openlijke actie is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft per actie het juiste oordeel: actie 1 wel openlijk, actie 2 niet openlijk, actie 3 wel openlijk, actie 4 wel openlijk. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Zie tekst 6. Welke instantie controleert of Nederland de Europese regels goed uitvoert?

  1. A de Europese Commissie
  2. B de Europese Raad
  3. C het Europees Hof van Justitie
  4. D het Europees Parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 12 in het hele examen

tekst 7 Kritiek vanuit VVD op partij

VVD’ers missen … waarden bij hun partij. Er is onvrede onder VVD’ers over de politieke koers van hun partij. Drie VVD-burgemeesters maakten kenbaar zich niet te herkennen in de politieke lijn die onder de nieuwe fractievoorzitter van de Tweede Kamer is ingezet.

naar: www.nrc.nl van 14 januari 2019

Vraag 13 1 punt

Zie tekst 7. Welk begrip moet op de puntjes in tekst 7 worden ingevuld? VVD’ers missen … waarden bij hun partij.

  1. A christendemocratische
  2. B liberale
  3. C rechtsextremistische
  4. D sociaaldemocratische
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 13 in het hele examen

tekst 8 ‘Klimaat-tegenslag’ voor kabinet

Het kabinet moet de uitstoot van CO2 naar aanleiding van een rechtszaak mogelijk met 9 megaton meer terugbrengen. De kans is hierdoor groot dat het kabinet op korte termijn nog eens extra ingrijpende maatregelen moet doorvoeren om het klimaatprobleem aan te pakken.

naar: www.nos.nl van 21 januari 2019

Vraag 14 1 punt

Lees tekst 8. Uit welke personen bestaat het kabinet?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de ministers en de staatssecretarissen. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide groepen of personen genoemd zijn.

Vraag 14 in het hele examen

tekst 9 Tweede Kamer dient … in

Een … van de Tweede Kamer tegen de minister voor Medische Zorg, vanwege de onvoldoende ambulancezorg in Flevoland, heeft het niet gehaald. Alleen PVV, SP, DENK en de Partij voor de Dieren stemden voor.

De minister werd fel bekritiseerd over de gedeeltelijke sluiting van het ziekenhuis in Lelystad vorig jaar en de gevolgen daarvan voor de tijd die nodig is om een patiënt in een ziekenhuis te krijgen.

naar: het Reformatorisch Dagblad van 14 februari 2019

Vraag 15 1 punt

Zie tekst 9. Welk begrip moet twee keer op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld?

  1. A amendement
  2. B enquête
  3. C initiatiefwetvoorstel
  4. D motie
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 15 in het hele examen

tekst 10 Klimaatmars trekt 40.000 mensen

De organisatie van de klimaatmars schat dat er zo’n 40.000 mensen aanwezig waren. De demonstranten verzamelden zich rond 13.00 uur op een regenachtige Dam.

Zo’n vijftig maatschappelijke organisaties en diverse politieke partijen hebben zich bij het protest aangesloten, dat wordt georganiseerd door Milieudefensie, FNV, Oxfam Novib, Greenpeace, DeGoedeZaak en de Woonbond.

Onder de demonstranten waren onder anderen prinses Irene, veel politici en BN’ers zoals Bert Visscher en Georgina Verbaan. Voorafgaand gaf de bisschop van Haarlem-Amsterdam zijn zegen aan de mars.

naar: www.destentor.nl van 10 maart 2019

Vraag 16 2 punten

Lees tekst 10. Waaruit kun je uit tekst 10 afleiden dat klimaatverandering een politiek probleem is? Geef twee kenmerken van een politiek probleem die zijn te herkennen in tekst 10. Vul het antwoord aan: Twee kenmerken van een politiek probleem die in tekst 10 te herkennen zijn: 1 … 2 …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende kenmerken: veel mensen (40.000) vinden klimaatverandering ongewenst; er zijn (diverse) politieke partijen (politici) bij betrokken; klimaatverandering staat op de politieke agenda. (2p)

Per juist antwoord 1 punt. Er worden alleen de eerst gegeven antwoorden beoordeeld, tot maximaal twee.

Vraag 16 in het hele examen

tabel 1

De zetelverdeling van de gemeenteraad van Nijmegen.

PartijAantal zetels
GroenLinks11
D666
SP5
VVD4
Stadspartij DNF3
PvdA3
Partij voor de Dieren2
CDA2
VoorNijmegen NU1
50PLUS1
Gewoon Nijmegen1

bron: www.nijmegen.nl van 13 maart 2019

Vraag 17 2 punten

Lees tabel 1. Naar aanleiding van tabel 1 worden de volgende vier uitspraken gedaan. 1 De landelijke rechtse partijen hebben een meerderheid in de gemeenteraad. 2 In de gemeenteraad zit minimaal één partij die zich baseert op de Bijbel. 3 Er zitten vier lokale partijen in de gemeenteraad van Nijmegen. 4 Als GroenLinks voor een bepaald voorstel is, zijn er minstens twee partijen nodig om een meerderheid voor dat voorstel te krijgen. Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak het juiste oordeel: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 onjuist, uitspraak 4 juist (altijd goed te rekenen). (2p)

Uitspraak 4 wordt altijd als juist gerekend (aanvulling op het correctievoorschrift), ongeacht het antwoord van de leerling. Puntentabel: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 17 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Politiek en beleid

Opgavetekst

Tekst 12 Een … van het Kamerlid Van Veen

De Kamer,

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat er nu onvoldoende vakleraren bewegingsonderwijs voor de klas staan, terwijl vakleraren bewegingsonderwijs ruimschoots beschikbaar zijn;

verzoekt de regering, de vraag en het aanbod van vakleraren bewegingsonderwijs beter te matchen en zo het aantal onbevoegde leraren bewegingsonderwijs voor de klas te verminderen en de Kamer over de voortgang voor 1 januari 2015 te informeren,

en gaat over tot de orde van de dag.

Van Veen

bron: www.tweedekamer.nl van 7 oktober 2014

Vraag 18 1 punt

Tekst 12 is afkomstig van Tweede Kamerlid Van Veen. Wat moet er op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld?

  1. A amendement
  2. B initiatiefwet
  3. C interpellatie
  4. D motie
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 18 in het hele examen

Tekst 13 Tweede sirene-actie politie

Op vrijdag 27 maart hielden de politiebonden, waaronder de ACP, voor de tweede keer een lawaaiprotest. Dit deden ze om bij het kabinet aandacht te vragen voor hun eisen voor loonsverhoging. In het hele land zetten collega’s op hetzelfde moment twee minuten de sirenes van hun politievoertuig aan. Om precies te zijn: van 11.58 tot 12.00 uur, een minuut langer dan vorige week vrijdag.

naar: www.acp.nl van 27 maart 2015

Vraag 19 2 punten

De ACP is een belangengroep voor medewerkers van de politie. Een kenmerk van belangengroepen is dat ze bepaalde belangen nastreven. Noem een ander kenmerk van belangengroepen en geef aan waarom de ACP in tekst 13 daaraan voldoet.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk: …
De ACP voldoet daaraan omdat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt als kenmerk: belangengroepen proberen druk of invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming (1p)
  • Legt uit dat de ACP daaraan voldoet, omdat de ACP met een lawaaiprotest bij het kabinet gehoor wilde krijgen voor de eisen voor loonsverhoging (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Tabel 1 Uitslag gemeenteraadsverkiezingen Tholen 2014

PartijAantal zetels 2010Aantal zetels 2014
SGP66
SP23
Algemeen Belang Tholen23
ChristenUnie23
VVD32
CDA32
PvdA32
totaal2121

bron: www.nlverkiezingen.com

Vraag 21 1 punt

Hieronder staan naar aanleiding van tabel 1 twee beweringen over de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in Tholen in 2014. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 Bij de verkiezingen van 2014 hebben de christelijke partijen samen de meerderheid in de gemeenteraad gehaald.
2 In de gemeente Tholen heeft van de landelijke politieke partijen de liberale stroming meer zetels verloren dan de sociaaldemocratische stroming.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt beide beweringen juist: 1 juist en 2 juist (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide antwoordelementen goed zijn: 1 = juist en 2 = juist.

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Zie tabel 1. Kun je op basis van de uitslag in 2014 weten van welke partij de burgemeester van Tholen is in 2015?

  1. A Ja, dat zal een burgemeester van de SGP zijn, want de SGP is de grootste partij na de verkiezingen van 2014.
  2. B Nee, want de burgemeester wordt niet bepaald door de gemeenteraadsverkiezingen.
  3. C Nee, want het is nog niet bekend welke coalitie er gevormd wordt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 22 in het hele examen

Tekst 15

Vandaag is het zondag. We wijden deze dag in het bijzonder aan de dienst van God. Wij beschouwen de zondag als een rustdag, een opdracht van God en een geschenk, waar we dankbaar voor mogen zijn. Om die reden is onze website vandaag niet toegankelijk.

naar: tholen.sgp.nl/zondag, geraadpleegd 29 november 2015

Tekst 16

Wij stemden tegen het voorstel om de raadsleden een hogere vergoeding te geven en om extra geld voor de wethouders uit te trekken. Want hoe kun je dat als gemeente maken, als je tegelijk zegt dat er bezuinigd moet worden en dat ook doet ten koste van de zwaksten in de samenleving. Bijvoorbeeld bij de bijzondere bijstand en door het schoolzwemmen af te schaffen.

naar: tholen.sp.nl/afdeling, geraadpleegd 29 november 2015

Tekst 17

Onze partij staat voor haar vier uitgangspunten: gerechtigheid, gespreide verantwoordelijkheid, solidariteit en rentmeesterschap. Wij vertalen deze uitgangspunten in beleid door ons in te zetten voor een samenleving, waar met het oog op de toekomst verantwoordelijke keuzes worden gemaakt en iedereen meedoet.

naar: www.cda.nl/zeeland/tholen/cda-programma/verkiezingsprogramma, geraadpleegd 29 november 2015

Tekst 18

Onze partij wil allereerst en vooral werken aan een sterke economie die voor banen zorgt. Die wordt vormgegeven door hardwerkende ondernemers en werknemers. Onze partij wil dat de gemeente deze mensen steunt: wie hard werkt, verdient beter. Wat we nodig hebben is een goede infrastructuur, gedegen onderwijs, lage belastingen en geen overbodige regeltjes.

naar: www.vvd-tholen.nl/standpunten, geraadpleegd 29 november 2015

Vraag 23 2 punten

De teksten 15, 16, 17 en 18 zijn afkomstig van de websites van vier verschillende politieke partijen in de gemeente Tholen. Welke tekst hoort bij welke politieke partij? Kies uit de volgende vier politieke partijen: het CDA, de SGP, de SP en de VVD.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Tekst 15 is van …
Tekst 16 is van …
Tekst 17 is van …
Tekst 18 is van …

Bekijk het antwoord
  • Koppelt de teksten aan de partijen: tekst 15 SGP, tekst 16 SP, tekst 17 CDA, tekst 18 VVD (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee antwoorden juist 0 punten. Het juiste antwoord: tekst 15 is van de SGP, tekst 16 is van de SP, tekst 17 is van het CDA, tekst 18 is van de VVD.

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

Hieronder staan vier beweringen over bestuursorganen van de Europese Unie. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 De leden van de Raad van de Europese Unie komen op voor de belangen van hun eigen land.
2 Het Europees Hof van Justitie zorgt ervoor dat de Europese wetgeving wordt nageleefd.
3 De Europese Commissie heeft de uitvoerende macht.
4 In het Europees Parlement zitten politieke partijen uit alle landen van Europa.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij de vier beweringen het juiste oordeel: 1 juist, 2 juist, 3 juist, 4 onjuist (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden goed 2 punten; drie of twee antwoorden goed 1 punt; minder dan twee antwoorden goed 0 punten. Het juiste oordeel: 1 = juist, 2 = juist, 3 = juist, 4 = onjuist.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Wat was een van de twee oorspronkelijke doelstellingen van de Europese Unie en haar voorlopers, waaronder de Europese Gemeenschap?

  1. A het invoeren van een gemeenschappelijke munt
  2. B het komen tot een gemeenschappelijk klimaatbeleid
  3. C het samenwerken met andere werelddelen, zoals Azië
  4. D het verhogen van de welvaart
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Tweede Kamerleden hebben bepaalde rechten om hun taken goed te kunnen uitvoeren. Zij hebben bijvoorbeeld het recht van initiatief. Wie hebben nog meer het recht van initiatief? Kies twee opties.

  1. A burgemeesters
  2. B Eerste Kamerleden
  3. C gedeputeerden
  4. D gemeenteraadsleden
  5. E Provinciale Statenleden
  6. F wethouders
Bekijk het antwoord

Antwoord: D en E

Vraag 26 in het hele examen

Tekst 19 Eerste Kamerlid van de VVD noemt regeerakkoord ‘waanzinnig gedrocht’

Een regeerakkoord is een “waanzinnig gedrocht” en het “meest ondemocratische van het hele Haagse gebeuren”. Die kritiek uitte VVD-Eerste Kamerlid Heleen Dupuis zaterdag in het radioprogramma Kamerbreed.

naar: www.nu.nl van 16 mei 2015

Vraag 27 1 punt

Tekst 19 gaat over kritiek van een Eerste Kamerlid op het regeerakkoord. Er zijn verschillende knelpunten in het functioneren van het politieke besluitvormingsproces. Bij welk knelpunt sluit de kritiek van Dupuis aan?

  1. A de beperkte invloed van het parlement ten opzichte van de regering
  2. B de geringe invloed van burgers op de politieke besluitvorming
  3. C de ondoorzichtige besluitvorming door uitgebreide regelgeving
  4. D de vertragende werking van de bureaucratie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 27 in het hele examen

Afbeelding 2

Afbeelding 2
Afbeelding 2 bron: www.nrc.nl van 4 juni 2015

Zwart-witfoto van een man met grijs haar, een pak en een das. Hij steekt zijn rechterhand omhoog, als bij het afleggen van een eed of belofte.

Vraag 28 1 punt

Op afbeelding 2 zie je Bas Oosthoek, manager bij ProRail. Hij zal ondervraagd worden door een speciaal door het parlement ingestelde commissie. Op de afbeelding is te zien dat hij belooft de vragen naar waarheid te beantwoorden. Van welk recht heeft het parlement gebruikgemaakt?

  1. A recht van enquête
  2. B recht van interpellatie
  3. C recht van motie
  4. D vragenrecht
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 28 in het hele examen

Tekst 20 D66: familierecht loopt achter bij huidige maatschappij

Het familierecht loopt achter bij de maatschappelijke ontwikkelingen, vindt het D66-Tweede Kamerlid Vera Bergkamp. Daarom komt zij vandaag op de bijeenkomst van haar partij met voorstellen om de wetgeving aan te passen aan deze tijd.

Volgens de huidige wet kunnen hooguit twee mensen juridisch de ouders zijn van een kind en daarover gezag uitoefenen. Maar het komt steeds meer voor dat kinderen feitelijk worden opgevoed door drie of vier ouders. Dat gebeurt bijvoorbeeld als ouders gaan scheiden en een nieuwe partner (de stiefouder) mede-opvoeder wordt. Of in het geval van twee moeders, een donorvader en eventueel diens partner. Eén van de voorstellen van Bergkamp is dat in die gevallen meer dan twee ouders het ouderlijk gezag moeten kunnen krijgen.

naar: www.trouw.nl van 31 oktober 2015

Vraag 29 1 punt

Over welke fase van het proces van politieke besluitvorming gaat tekst 20?

  1. A agendavorming
  2. B beleidsvoorbereiding
  3. C besluitvorming
  4. D uitvoering van besluiten
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Met welk begrip kun je het voorstel van D66 uit tekst 20 kenmerken?

  1. A conservatief
  2. B populistisch
  3. C progressief
  4. D rechts
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 2 punten

Individuele burgers hebben verschillende mogelijkheden om de politieke besluitvorming te beïnvloeden, bijvoorbeeld door middel van openlijke actie, zoals demonstreren. Noem twee andere mogelijkheden van individuele burgers om de politieke besluitvorming te beïnvloeden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee andere mogelijkheden van individuele burgers om de politieke besluitvorming te beïnvloeden, zoals stemmen, oprichten of meedoen in een politieke partij, het inschakelen van de media, een handtekeningenactie, een petitie of een burgerinitiatief (2p)

Elk juist antwoord levert 1 punt op, tot maximaal 2 punten. Voorbeelden van juiste antwoorden: stemrecht bij verkiezingen voor de gemeenteraad, Provinciale Staten, Tweede Kamer of het Europees Parlement; oprichten van politieke partijen; lidmaatschap van een politieke partij en meedoen in een politieke partij; inschakelen van politieke partijen; oprichten van actie- of belangengroepen; beïnvloeding via lidmaatschap van en deelname aan pressiegroepen; indienen van een klacht of bezwaarschrift bij de regering, het parlement, het college van B en W of de gemeenteraad; een handtekeningenactie houden; persoonlijk contact opnemen met politici en ambtenaren; inschakelen van de media; klachten over bestuursorganen of de politie deponeren bij de Nationale Ombudsman; gebruikmaken van officiële inspraakmogelijkheden (hoorzittingen, spreekrecht in de gemeenteraad); verzoek indienen om een referendum; bij onenigheid met de overheid de rechter inschakelen; een burgerinitiatief indienen; een petitie indienen.

Vraag 31 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Komt er een fietspadverbod voor scooters?

Het lot van fietsers en scooterrijders ligt donderdag in handen van de Tweede Kamer. Dan wordt waarschijnlijk de maatregel aangenomen om scooters naar de rijbaan te verplaatsen. Er komt dan ook een helmplicht. Actiegroep Geef het Fietspad Terug! heeft er vertrouwen in dat het nu echt gaat gebeuren. Stichting Scooterbelang verwacht juist dat de scooter gewoon op het fietspad blijft. Beide belangengroepen proberen de dagen voor het debat de Kamerleden van hun standpunt te overtuigen.

De vrijwilligers van Geef het Fietspad Terug! roepen fietsers op de politici te e-mailen waarom scooters van het fietspad geweerd moeten worden. De actie wordt ondersteund door de Fietsersbond, die volgens een woordvoerder wel bezorgd is. “Het is de vraag of er een meerderheid voor de wet is. De Kamerleden worden beïnvloed door de lobby van de scooterindustrie. Die zegt dat het gevaarlijk is voor scooters op de rijbaan, maar het gevaar op het fietspad wordt gewoon weggepoetst.”

naar: www.at5.nl van 11 december 2017

Vraag 1 1 punt

Politieke besluitvorming verloopt in een aantal fasen.
Fase 1: uiten van wensen en erkennen van wensen als politieke problemen
Fase 2: vergelijken of afwegen van politieke problemen
Fase 3: beslissen over problemen
Fase 4: uitvoeren van besluiten
Welke fase van het politieke besluitvormingsproces is in tekst 1 te herkennen en naar welke fase gaat het?

  1. A Het zit in fase 1 en gaat naar fase 2.
  2. B Het zit in fase 2 en gaat naar fase 3.
  3. C Het zit in fase 3 en gaat naar fase 4.
  4. D Het zit in fase 4 en gaat naar fase 1.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 2 punten

De drie belangengroepen in tekst 1 proberen de politieke besluitvorming over scooters op de rijbaan te beïnvloeden. Dit kunnen ze doen door bij Kamerleden te gaan lobbyen.
Noem twee andere manieren waarop de belangengroepen invloed op de politieke besluitvorming kunnen uitoefenen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee verschillende manieren van invloed uitoefenen, uit: openlijke actie (bijvoorbeeld demonstreren of vastketenen), media-aandacht zoeken, overleg in adviesorganen. Lobbyen bij Kamerleden telt niet. (2p)

Per juist antwoord 1 scorepunt. Bij twee voorbeelden van een openlijke actie telt dat als één antwoord: dan 1 scorepunt toekennen.

Vraag 2 in het hele examen

tekst 2 Minister onder vuur

De minister van Buitenlandse Zaken moet zich in de Tweede Kamer verantwoorden. Met een verzinsel over aanwezigheid in het buitenhuis van de Russische president heeft de minister zichzelf in de nesten gewerkt. Een groot deel van de oppositie vindt hem nu niet meer geloofwaardig als minister. Vandaag moet hij zichzelf verdedigen in een debat over de kwestie.

naar: www.telegraaf.nl van 13 februari 2018

Vraag 3 1 punt

Over welke taak van het parlement gaat tekst 2?

  1. A de adviserende taak
  2. B de controlerende taak
  3. C de informatieve taak
  4. D de wetgevende taak
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 3 in het hele examen

tekst 3 Wetsvoorstel: lagere straf beledigen koning

Beledigen van de koning blijft strafbaar, maar wordt, als het aan de Kamer ligt, minder zwaar bestraft. Dat bleek tijdens een debat over een wetsvoorstel van D66-Kamerlid Kees Verhoeven.

naar: www.nrc.nl van 5 april 2018

Vraag 4 1 punt

Leden van de Tweede Kamer beschikken over verschillende rechten.
Van welk recht maakt D66-Kamerlid Kees Verhoeven in tekst 3 gebruik?

  1. A amendement
  2. B enquête
  3. C initiatief
  4. D interpellatie
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 2 punten

De koning is het staatshoofd in een monarchie. Deze staatsvorm verschilt van een republiek.
Hieronder volgen vier uitspraken over de Nederlandse monarchie en over een republiek als staatsvorm.
1 In de Nederlandse monarchie is de koning onderdeel van de regering.
2 In Nederland wordt de koning gekozen door de burgers.
3 In Nederland is de koning verantwoordelijk voor het beleid dat door de ministers wordt uitgevoerd.
4 In een republiek wordt het staatshoofd gekozen door de burgers.
Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
uitspraak 1 = …
uitspraak 2 = …
uitspraak 3 = …
uitspraak 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij de vier uitspraken het juiste oordeel (juist, onjuist, onjuist, juist). (2p)

Juiste oordelen: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 onjuist, uitspraak 4 juist. Puntentabel: vier juist = 2 punten; drie of twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten.

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 2 punten

In een vmbo 4-klas wordt het referendum behandeld. Aan het einde van de les vraagt de docent aan Naomi of zij voor of tegen het houden van een referendum is. Naomi zegt dat zij voor het houden van een referendum is, want kiezers hebben dan direct invloed op het politieke proces.
Noem twee andere argumenten voor het houden van een referendum.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee andere juiste argumenten voor een referendum, bijvoorbeeld: door een referendum kan vanuit burgers de belangstelling voor politieke besluitvormingsprocessen of een bepaald vraagstuk toenemen; door een referendum ontstaat een groter draagvlak voor een politiek besluit; een referendum kan de kloof tussen kiezers en politici verkleinen, doordat de burger daadwerkelijk invloed krijgt en het vertrouwen in de politiek toeneemt; maatschappelijke groeperingen of burgers die in het parlement of de gemeenteraad een minderheid hebben, kunnen door een referendum een meerderheid van de burgers achter hun standpunt krijgen. Het argument van Naomi zelf telt niet. (2p)

Per juist antwoord 1 scorepunt.

Vraag 6 in het hele examen

tekst 4 De grondleggers van de EU

Een aantal politieke leiders gaven in 1957 de aanzet tot het ontstaan van de Europese Unie zoals we die nu kennen. Zonder hun energie en motivatie zouden we nu niet in de stabiele omstandigheden leven die we zo vanzelfsprekend vinden. Deze politieke leiders wilden dezelfde doelen bereiken.

naar: europa.eu van november 2018

Vraag 7 1 punt

Lees tekst 4. Hieronder volgen vijf doelen. Wat zijn de twee oorspronkelijke doelen van de Europese Unie die de leiders wilden bereiken? Kies de twee juiste doelen.

  1. A invoeren van eenzelfde munt
  2. B verbeteren van de mensenrechten
  3. C verbeteren van de veiligheid
  4. D verbeteren van het milieu
  5. E verhogen van de welvaart
Bekijk het antwoord

Antwoord: C en E

Vraag 7 in het hele examen

tekst 5 Kroatië aangeklaagd vanwege stortplaats

Kroatië heeft het milieu én de bewoners van de plaats Donje Biljane niet genoeg beschermd tegen industrieel afval. Dat vindt … (1) …, dat heeft besloten het land bij … (2) … aan te klagen.

naar: afvalonline.nl van 8 maart 2018

Vraag 8 2 punten

Binnen de Europese Unie zijn er verschillende bestuursorganen:
a de Europese Commissie
b de Europese Raad
c de Raad van de Europese Unie
d het Europees Hof van Justitie
e het Europees Parlement
Welke bestuursorganen moeten er op de puntjes bij (1) en (2) in tekst 5 worden ingevuld?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
bestuursorgaan (1) = …
bestuursorgaan (2) = …

Bekijk het antwoord
  • Vult bij bestuursorgaan (1) de Europese Commissie in (a). (1p)
  • Vult bij bestuursorgaan (2) het Europees Hof van Justitie in (d). (1p)

Vraag 8 in het hele examen

grafiek 1 Aandeel vrouwelijke wethouders per partij

Aandeel vrouwelijke wethouders per partij
grafiek 1 in 305 gemeenten, in procent. bron: www.nrc.nl van 15 juni 2018

Horizontaal staafdiagram met per politieke partij het aandeel vrouwelijke wethouders, in procent, in 305 gemeenten. Schaal onderaan: 0 tot 50. Staven van boven naar beneden, ongeveer afgelezen: GroenLinks ca. 47, PvdA ca. 44, D66 ca. 37, VVD ca. 27, CDA ca. 25, Lokale partijen ca. 23, CU ca. 23, SP ca. 22, CU/SGP ca. 6, SGP 0. Onder de grafiek staat: landelijk 2018: 27%, 2014: 21%.

Vraag 9 2 punten

NRC Handelsblad heeft in 2018 onderzocht hoeveel mannelijke wethouders en hoeveel vrouwelijke wethouders er zijn per politieke partij. Hieronder volgen vier uitspraken naar aanleiding van grafiek 1.
1 Bij de PvdA is meer dan de helft van de wethouders een vrouw.
2 Van een ecologische partij is bijna de helft van de wethouders een vrouw.
3 Het CDA heeft ongeveer 75% mannelijke wethouders.
4 In 2018 was het totaalpercentage vrouwelijke wethouders hoger dan in 2014.
Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
uitspraak 1 = …
uitspraak 2 = …
uitspraak 3 = …
uitspraak 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij de vier uitspraken het juiste oordeel (onjuist, juist, juist, juist). (2p)

Juiste oordelen: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 juist, uitspraak 4 juist. Puntentabel: vier juist = 2 punten; drie of twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten.

Vraag 9 in het hele examen

cartoon 1

cartoon 1
cartoon 1 bron: www.tomjanssen.net van september 2017

Cartoon. Links staat een hoge stapel papier met het opschrift REGEERAKKOORD RUTTE III. Achter een bureau staat een vrouw in een pak; in de tekstballon bij haar staat: ALLEEN NOG HIER EVEN BIJ HET KRUISJE TEKENEN.. Voor op het bureau ligt een document met een kruisje. Aan de voorkant zit een man met een bril, op zijn shirt staat TWEEDE KAMER.

Vraag 11 1 punt

Het regeerakkoord van kabinet-Rutte III was volgens de cartoonist zeer uitgebreid. Waarom is een uitgebreid regeerakkoord volgens sommige critici een knelpunt in het functioneren van het politieke besluitvormingsproces?

  1. A De oppositiepartijen krijgen hierdoor minder kans hun standpunten in het besluitvormingsproces van invloed te laten zijn.
  2. B De regeringspartijen hebben samen dit akkoord gemaakt, hoewel ze in de Tweede Kamer vaak minder dan de helft van de zetels hebben.
  3. C De regeringspartijen sluiten hierdoor teveel compromissen met de oppositiepartijen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 11 in het hele examen

tabel 1

landelijk bestuur… (1) …gemeentelijk bestuur
volksvertegenwoordigingparlement… (2) …gemeenteraad
dagelijks bestuur… (3) …het college van Gedeputeerde Staten… (4) …

Vraag 12 2 punten

In de tabel staan de drie bestuurlijke niveaus in Nederland. Een aantal begrippen ontbreekt.
Geef voor de lege plekken 1, 2, 3 en 4 de juiste begrippen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
(1) = …
(2) = …
(3) = …
(4) = …

Bekijk het antwoord
  • Vult de vier lege plekken juist in: (1) provinciaal bestuur, (2) Provinciale Staten, (3) de regering, (4) het college van burgemeester en wethouders. (2p)

Puntentabel: vier juist = 2 punten; drie of twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten. Juiste begrippen: (1) provinciaal bestuur; (2) Provinciale Staten; (3) de regering (ook goed: kabinet); (4) het college van burgemeester en wethouders (ook goed: B en W).

Vraag 12 in het hele examen

afbeelding 2

afbeelding 2
afbeelding 2 Rob Jetten (links) en Klaas Dijkhoff (rechts) zijn in 2018 fractievoorzitter in de Tweede Kamer van een liberale partij. bron: www.ad.nl van 10 oktober 2018 en www.wikipedia.nl

Twee zwart-wit portretten naast elkaar. Links een glimlachende man met kort donker haar, donker pak, wit overhemd en stropdas. Rechts een man met een baard en donker haar, donker pak en donkere stropdas, die ernstig kijkt.

Vraag 13 1 punt

Rob Jetten en Klaas Dijkhoff (zie afbeelding 2) zijn in 2018 fractievoorzitter in de Tweede Kamer van een liberale partij. Welke twee politieke partijen zijn dat?

  1. A CDA en D66
  2. B CDA en SGP
  3. C D66 en VVD
  4. D SGP en VVD
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 13 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 8 Schoolregels

Om de dagelijkse gang van zaken goed te laten verlopen in de school is het belangrijk dat er regels zijn die door iedereen worden nageleefd. Voorbeelden van een aantal schoolregels:

  • van elkaars spullen afblijven
  • geen grof taalgebruik
  • geen rommel maken

naar: www.munnikkenheidecollege.nl van april 2018

Vraag 18 1 punt

Welke macht neemt het uiteindelijke besluit of de term ‘roekeloosheid’ wordt geschrapt?

  1. A de rechterlijke macht
  2. B de uitvoerende macht
  3. C de wetgevende macht
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 18 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Maatschappelijke analyse: ramptoerisme

Opgavetekst

bronnenboekje tekst 1 Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”

Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden. De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.

Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt. “Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”

Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”

De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit. “Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”

naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018

Vraag 42 2 punten

Ramptoerisme is het verschijnsel dat mensen plekken bezoeken waar een ramp plaatsvindt of heeft plaatsgevonden. Deze mensen, ook wel ramptoeristen genoemd, kunnen op verschillende manieren voor overlast zorgen. Via de sociale media delen ze soms beelden die ze ter plaatse maken, direct met anderen.
Bij maatschappelijke vraagstukken zijn vaak belangenorganisaties betrokken. Noem twee belangenorganisaties die bij het maatschappelijk vraagstuk ramptoerisme betrokken zijn en welke in de teksten zijn te herkennen. Leg uit welk machtsmiddel beide belangenorganisaties gebruiken om dit maatschappelijke vraagstuk onder de aandacht van de politiek en het publiek te krijgen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Twee belangenorganisaties zijn … en … en het machtsmiddel dat zij gebruiken is …

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee belangenorganisaties die in de teksten voorkomen, bijvoorbeeld het Rode Kruis, de Nederlandse Politiebond of politievakbond ACP (beide moeten juist zijn). (1p)
  • Noemt als machtsmiddel de (gemakkelijke) toegang tot de media. (1p)

Het scorepunt voor de belangenorganisaties alleen toekennen als beide organisaties juist zijn. Juiste organisaties: het Rode Kruis, de Nederlandse Politiebond, politievakbond ACP.

Vraag 42 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

Tekst 8 Huwelijk en gezin

Het huwelijk van man en vrouw is in alle tijden een vanzelfsprekende leefvorm geweest. Dat is begrijpelijk, want juist man en vrouw vullen elkaar in het huwelijk goed aan.

De mogelijkheid van het zogeheten ‘homohuwelijk’ moet ongedaan gemaakt worden.

naar: de website van een politieke partij van maart 2017

Vraag 14 1 punt

Op de website van welke politieke partij stond tekst 8?

  1. A D66
  2. B de PvdA
  3. C de SGP
  4. D de SP
  5. E de VVD
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 14 in het hele examen

Afbeelding 1

Afbeelding 1
Afbeelding 1 Ahmed Aboutaleb, burgemeester

Portretfoto (zwart-wit) van een man in een donker pak met das.

Afbeelding 2

Afbeelding 2
Afbeelding 2 Ankie Broekers-Knol, voorzitter van de Eerste Kamer

Portretfoto (zwart-wit) van een vrouw met blond haar.

Afbeelding 3

Afbeelding 3
Afbeelding 3 Margreet de Leeuw, wethouder in Helmond

Portretfoto (zwart-wit) van een vrouw met blond haar.

Afbeelding 4

Afbeelding 4
Afbeelding 4 Marianne Thieme, fractievoorzitter in de Tweede Kamer

Portretfoto (zwart-wit) van een vrouw met lang donker haar, in een gestreepte top.

Vraag 15 1 punt

Afbeelding 1 tot en met 4 zijn afbeeldingen van politici. In juli 2017 hadden deze politici de functies die onder de afbeeldingen staan. Op een van de afbeeldingen staat een voorzitter van een dagelijks bestuur van een overheidsorgaan.
Welke afbeelding is dit?

  1. A afbeelding 1
  2. B afbeelding 2
  3. C afbeelding 3
  4. D afbeelding 4
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 15 in het hele examen

Tekst 9 Milieubeleid

Vervuiling trekt zich niets aan van landsgrenzen. Daarom is de bestrijding van problemen zoals water- en luchtverontreiniging alleen mogelijk als landen samenwerken. In Europa wordt dan ook steeds meer samengewerkt op dit gebied.

In 1972 stelde de Europese Commissie het eerste Milieu Actieprogramma op. Inmiddels wordt een belangrijk deel van de Nederlandse milieuwetgeving bepaald door Europese milieurichtlijnen.

Een Europese aanpak van milieuproblemen ligt niet alleen voor de hand omdat veel van die problemen grensoverschrijdend zijn; het is ook in het belang van … .

Als in één land veel strengere milieu-eisen zouden gelden dan in andere lidstaten, zouden bedrijven in dat ‘strenge’ land benadeeld worden ten opzichte van bedrijven in het buitenland.

naar: www.europa-nu.nl van 25 april 2017

Vraag 16 1 punt

Welk kenmerk van Europese samenwerking moet op de puntjes in tekst 9 worden ingevuld?

  1. A het beschermen van de rechten van de consument
  2. B het bevorderen van vrij verkeer van goederen
  3. C het garanderen van eerlijke concurrentie
  4. D het verbeteren van stabiliteit en veiligheid in Europa
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 1 punt

Op welke wijze kan Nederland invloed uitoefenen op het Europese klimaatbeleid?

  1. A De Nederlandse minister van Infrastructuur en Milieu overlegt en beslist samen met de milieu-ministers van andere lidstaten over voorstellen van de Europese Commissie.
  2. B De Nederlandse regering kan een Europees referendum indienen over het Europese klimaatbeleid.
  3. C De Nederlandse regering kan gebruikmaken van het recht om een pleidooi te houden in de Europese Commissie.
  4. D De verschillende Nederlandse ministers in de Europese Raad kunnen invloed uitoefenen op het klimaatbeleid van de Europese Commissie.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Vraag 18 gaat over een stelling uit de stemwijzer van de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2017.
Stelling: Ouderen die vinden dat hun leven voltooid is, moeten hulp kunnen krijgen om een einde aan hun leven te maken.
Van welke politieke stroming zullen de partijen het oneens zijn met bovenstaande stelling?

  1. A de christendemocratische stroming
  2. B de liberale stroming
  3. C de sociaaldemocratische stroming
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 3 punten

Er zijn bijna verkiezingen in Nederland en twee vriendinnen hebben een gesprek hierover.
Maaike zegt: “Als partijen in de regering zitten, doen de partijen nooit precies wat ze voor de verkiezingen zeiden te willen gaan doen.”
Romy zegt: “Dat is logisch, want om te regeren moeten partijen compromissen sluiten.”
→ Geef een uitleg die de bewering van Romy ondersteunt.
Gebruik in je uitleg de volgende begrippen:
− meerderheidskabinet
− regeerakkoord
− compromissen
Let op: Maak in je uitleg ook duidelijk wat met deze begrippen bedoeld wordt.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Als partijen in de regering zitten, kunnen ze niet precies doen wat ze voor de verkiezingen zeiden te willen doen, want … (Gebruik in je uitleg de begrippen meerderheidskabinet, regeerakkoord en compromissen.)

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat een regering de steun van de meerderheid in de Tweede Kamer nodig heeft, zodat partijen na de verkiezingen samen tot een meerderheid komen en een meerderheidskabinet vormen; daarom kunnen partijen niet alles doen wat ze voor de verkiezingen zeiden. (1p)
  • Legt uit dat partijen die samen gaan regeren een regeerakkoord opstellen, waarin staat wat ze de komende vier jaar (regeerperiode) willen doen. (1p)
  • Legt uit dat partijen om tot een gezamenlijk regeerakkoord te komen compromissen moeten sluiten: afspraken waarbij de partijen allemaal niet altijd hun zin krijgen en (geregeld) iets moeten toegeven. (1p)

Gebruik in de uitleg de begrippen meerderheidskabinet, regeerakkoord en compromissen, en maak duidelijk wat ze betekenen.

Vraag 19 in het hele examen

Tabel 1 Uitslagen Tweede Kamerverkiezingen 2012 en 2017

PartijAantal zetels in 2012Aantal zetels in 2017Verschil
VVD4133-8
PVV1520+5
CDA1319+6
D661219+7
GroenLinks414+10
SP1514-1
PvdA389-29
ChristenUnie550
Partij voor de Dieren25+3
50PLUS24+2
SGP330
DENK-3+3
Forum voor Democratie-2+2
totaal150150

naar: www.parlement.com

Vraag 20 1 punt

In september 2012 en maart 2017 zijn er verkiezingen gehouden. In tabel 1 staan de samenstellingen van de Tweede Kamer na deze twee verkiezingen.
Welke bewering naar aanleiding van tabel 1 is waar?

  1. A De partijen die tot de liberale stroming behoren, hebben bij de verkiezingen in 2017 samen 61 zetels behaald.
  2. B De sociaaldemocratische partijen hebben in 2017 samen meer zetels in de Tweede Kamer dan in 2012.
  3. C Na de verkiezingen in 2017 is de ecologische stroming beter vertegenwoordigd in de Tweede Kamer dan na de verkiezingen in 2012.
  4. D Uit tabel 1 blijkt dat de meeste zwevende kiezers in 2017 op GroenLinks hebben gestemd.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 20 in het hele examen

Tekst 10 Opdracht aan Edith Schippers

Opdracht aan Edith Schippers
Tekst 10 naar: www.tweedekamer.nl van 28 maart 2017

Foto van twee vrouwen naast elkaar; de vrouw links houdt papieren vast.

Kamervoorzitter Khadija Arib overhandigde … Edith Schippers op 28 maart 2017 haar opdracht. De opdracht bestaat eruit te onderzoeken of het mogelijk is om een stabiel kabinet te vormen met VVD, CDA, D66 en GroenLinks.

Vraag 21 1 punt

Wat moet op de puntjes in tekst 10 worden ingevuld?

  1. A formateur
  2. B fractievoorzitter
  3. C informateur
  4. D lijsttrekker
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 21 in het hele examen

Tekst 11 Droomcoalitie Roemer

Als het aan Emile Roemer van de SP ligt, wordt de coalitie na de verkiezingen zo links en rood mogelijk.

“Als je het reëel beschouwt en je weet dat er meer partijen nodig zijn, dan zullen wij na de verkiezingen – en ik hoop dat we de kans krijgen – als eerste kijken naar partijen als …(1)… en …(2)... En als er meer nodig zijn, schuiven we meer op naar het midden. Dan kom je bij …(3)… en …(4)… uit.”

naar: www.metronieuws.nl van 22 februari 2017

Vraag 22 2 punten

Welke vier verschillende partijen moeten op de puntjes bij (1), (2), (3) en (4) worden ingevuld?
Kies uit: CDA, D66, GroenLinks, PvdA, VVD, SGP. Let op: er blijven twee partijen over.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
bij (1): …
bij (2): …
bij (3): …
bij (4): …

Bekijk het antwoord
  • Noemt bij minstens twee van de vier plaatsen de juiste partij. (1p)
  • Noemt bij alle vier de plaatsen de juiste partij. (1p)

Juiste partijen: bij (1) en (2): GroenLinks en de PvdA (de volgorde maakt niet uit); bij (3) en (4): CDA en D66 (de volgorde maakt niet uit). Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier op de juiste plaats 2 punten; drie of twee op de juiste plaats 1 punt; minder dan twee 0 punten.

Vraag 22 in het hele examen

Tekst 12 Lachgas wordt niet strafbaar gesteld

Eind 2015 stelde het Tweede Kamerlid Volp van de PvdA vragen over het gebruik van lachgas als partydrug bij minderjarigen. In antwoord op een van deze vragen schrijft de minister van Veiligheid en Justitie, dat het niet wenselijk is het gebruik van lachgas strafbaar te stellen.

Vraag 23 1 punt

Van welke taak van het parlement heeft de PvdA in tekst 12 gebruikgemaakt?

  1. A van de controlerende taak
  2. B van de rechterlijke taak
  3. C van de uitvoerende taak
  4. D van de wetgevende taak
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

Het parlement heeft verschillende rechten om zijn taken uit te voeren. In tekst 12 heeft de PvdA gebruikgemaakt van het recht op het stellen van vragen.
→ Noem twee andere rechten waarvan de PvdA gebruik kan maken als de PvdA zou willen dat er wel een verbod op het gebruik van lachgas moet komen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een recht van het parlement: het recht van initiatief, het recht van motie, of het recht om een debat aan te vragen. (1p)
  • Noemt een tweede recht, anders dan het eerste: het recht van initiatief, het recht van motie of het recht om een debat aan te vragen. (1p)

Het recht op het stellen van vragen telt niet mee; dat is al in de vraag genoemd. Ook goed rekenen: het recht om een debat aan te vragen.

Vraag 24 in het hele examen

Tekst 13 Een deel van een brief aan de gemeenteraad van Den Haag

Een deel van een brief aan de gemeenteraad van Den Haag
Tekst 13 naar: windturbinevlietzone.nl

Foto van windturbines in een open landschap.

Geachte dames en heren van de gemeenteraad van Den Haag,

Hierbij maken wij namens de omwonenden bezwaar tegen de gang van zaken rond de plaatsing van de windturbine in de Vlietzone.

De omwonenden zijn ernstig gedupeerd door de enorme invloed van de windturbine op hun leefomgeving. Het uitzicht en woongenot zijn sterk verminderd en de waarde (en eventuele verkoopbaarheid) van hun woning is sterk gedaald.

De omwonenden ondervinden hinder en schade van de windturbine. Daarom willen de omwonenden dat de gemeenteraad zo snel mogelijk actie onderneemt om deze windturbine naar elders te verplaatsen.

Met vriendelijke groeten,

Bewonersgroep Windturbine Vlietzone

Vraag 25 2 punten

De Bewonersgroep Windturbine Vlietzone is een belangengroep. Een kenmerk van belangengroepen is dat ze bepaalde belangen nastreven.
→ Noem een ander kenmerk van belangengroepen en geef aan waarom uit tekst 13 blijkt dat de bewonersgroep daaraan voldoet.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Kenmerk: …
De bewonersgroep voldoet daaraan, want uit tekst 13 blijkt …

Bekijk het antwoord
  • Noemt het kenmerk: een belangengroep oefent druk uit op de politieke besluitvorming / probeert de politieke besluitvorming te beïnvloeden. (1p)
  • Geeft aan dat de bewonersgroep daaraan voldoet, want uit tekst 13 blijkt dat de groep een brief heeft geschreven aan de gemeenteraad van Den Haag, waarin zij de gemeenteraad vraagt actie te ondernemen (om de windturbine te verwijderen of te verplaatsen). (1p)

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Elke gemeente heeft een college van burgemeester en wethouders (B en W). Hieronder staan vier beweringen over het college van B en W.
→ Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is.
1 De leden van het college van B en W houden zich bezig met de voorbereiding van plannen waarover de gemeenteraad een besluit moet nemen.
2 De leden van het college van B en W zijn ook lid van de gemeenteraad.
3 Het college van B en W controleert de gemeenteraad.
4 Het college van B en W voert de besluiten van de gemeenteraad uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
1 = …
2 = …
3 = …
4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij minstens twee van de vier beweringen het juiste oordeel (juist of onjuist). (1p)
  • Geeft bij alle vier de beweringen het juiste oordeel. (1p)

Juiste oordelen: 1 = juist; 2 = onjuist; 3 = onjuist; 4 = juist. Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier goed 2 punten; drie of twee goed 1 punt; minder dan twee goed 0 punten.

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Nederland is een constitutionele monarchie. Dat betekent onder andere dat Nederland een koning als staatshoofd heeft.
Welk van de onderstaande uitspraken over de koning in Nederland is juist?

  1. A De koning heeft samen met de ministers de ministeriële verantwoordelijkheid voor het overheidsbeleid.
  2. B De koning is lid van de regering, maar de ministers zijn verantwoordelijk voor zijn daden en uitspraken.
  3. C De koning mag de grondwet overtreden, want hij is onschendbaar.
  4. D Volgens de grondwet benoemt de koning de ministers en deze zijn hem daarom verantwoording schuldig.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 27 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Cybercrime

Opgavetekst

Bijlage tekst 1 Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij [3] slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft [4] van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit [5] de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder [9] cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden [10] ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. [11] In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware [12] gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om [15] bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om [20] de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online

[22] Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar [23] plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap. [25] Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Bijlage tekst 5 Forse kritiek op hackbevoegdheid politie

Tijdens een gesprek in de Tweede Kamer vanmorgen klonk forse kritiek op de hackbevoegdheid van de politie. De voorgestelde wet gaat veel te ver, vinden meerdere deskundigen die door de Tweede Kamer waren uitgenodigd om hun mening te geven over het voorstel van het kabinet. Het kabinet wil dat de politie op afstand computers, telefoons en andere apparatuur kan hacken.

De Nederlandse Orde van Advocaten is kritisch: volgens een woordvoerder van die organisatie kan de politie straks veel te makkelijk hacken. “Mijn pacemaker1) kan straks worden gehackt als ik mijn buurman een klap op zijn gezicht geef”, zegt hij.

Burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom is eveneens niet tevreden. Volgens jurist Ton Siedsma van die organisatie komt de politie “wel erg dicht op het menselijk lichaam”, nu steeds meer mensen draagbare elektronische apparatuur bij zich hebben.

Het Openbaar Ministerie en de politie, die ook mochten spreken in de Tweede Kamer, zijn het niet eens met de kritiek. Volgens Inge Philips, afdelingshoofd bij de politie, is het hacken van een telefoon of computer veel minder erg dan een huiszoeking. “Als we ergens binnenvallen, soms met honden erbij, en je zit met de familie op de bank, is dat geen fijne ervaring”, zegt Philips. “En dan zien we alles in een huis. Als we hacken, kunnen we dat veel beter afbakenen.”

Volgens Philips is het “zeer onwaarschijnlijk” dat de politie in computers van onschuldige burgers gaat kijken. “Er worden wel eens fouten gemaakt, want politiewerk blijft mensenwerk”, aldus Philips. “Maar dat betekent niet dat we gaan rondneuzen in computers. Dat willen we helemaal niet.”

noot 1 De pacemaker is een apparaatje dat ervoor zorgt dat het hart in het juiste ritme blijft kloppen.

naar: www.nos.nl van 11 februari 2016

Vraag 36 1 punt

De Tweede Kamer heeft onder andere burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom en de Nederlandse Orde van Advocaten uitgenodigd om hun mening te geven. Deze organisaties hebben machtsmiddelen.
Welk machtsmiddel is te herkennen in tekst 5?

  1. A beschikken over geld
  2. B bezitten van wettelijke bevoegdheden
  3. C hebben van kennis
  4. D inzetten van personen met charisma
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 36 in het hele examen

Vraag 38 1 punt

Het proces van politieke besluitvorming bestaat uit een aantal fasen.
Over welke fase gaat tekst 5?

  1. A fase 1: noemen van wensen / het (h)erkennen van het probleem als politiek probleem
  2. B fase 2: vergelijken of afwegen van politieke problemen
  3. C fase 3: beslissen over problemen
  4. D fase 4: uitvoeren van besluiten
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 38 in het hele examen

Bijlage tekst 6 Meer mogelijkheden aanpak computercriminaliteit

De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie krijgt in de Tweede Kamer steun voor het wetsvoorstel voor het vergroten van de politiebevoegdheden bij het bestrijden van computercriminaliteit. Maar er zijn ook kritische geluiden: wordt het internet er echt veiliger door?

Het hacken van apparaten van verdachten door de politie roept veel [5] vragen en discussie op.

Een aantal woordvoerders van politieke partijen benadrukt het belang van het uitbreiden van de digitale opsporingsbevoegdheden.

[9] - Mevrouw Tellegen …(1)…: die opsporingsbevoegdheden zijn nodig [10] om burgers en bedrijven te beschermen tegen cybercriminaliteit.

Niet alle woordvoerders zijn positief over de uitbreiding van de digitale opsporingsmogelijkheden voor politie en justitie.

[13] - Mevrouw Van Tongeren …(2)…: we moeten niet te losjes omgaan met [14] grondrechten zoals het briefgeheim.

[15] De Tweede Kamer stemt 20 december 2016 over het wetsvoorstel en de ingediende moties.

naar: www.tweedekamer.nl van 13 december 2016

Vraag 39 1 punt

In tekst 6 is op de puntjes achter de woordvoerders Tellegen en Van Tongeren de politieke partij waartoe zij behoren, weggelaten.
Welke twee politieke partijen zijn op de puntjes bij (1) en bij (2) weggelaten?

  1. A bij (1) de SP en bij (2) de VVD
  2. B bij (1) de VVD en bij (2) GroenLinks
  3. C bij (1) GroenLinks en bij (2) het CDA
  4. D bij (1) het CDA en bij (2) de PVV
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 39 in het hele examen

Vraag 41 1 punt

De wet is 20 december 2016 aangenomen door de Tweede Kamer.
→ Wat is na 20 december de volgende stap in het proces van dit wetsvoorstel?

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het wetsvoorstel naar de Eerste Kamer gaat, of dat de Eerste Kamer over het wetsvoorstel moet beslissen. (1p)

Vraag 41 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Afvalwater als verwarming

Zwembad ’t Bun op Urk is het eerste gebouw in Nederland dat wordt verwarmd met behulp van het afvalwater in de rioolpersleiding. Vies water dus. Volgens projectleider Simon Bos is Urk hiermee een voorloper op het gebied van duurzame energie. “Op Urk staat het eerste zwembad in Nederland dat volledig zonder gas wordt verwarmd.”

naar: www.stentor.nl van 1 februari 2017

Vraag 1 1 punt

Bij welke politieke stroming past het project uit tekst 1 het best?

  1. A de christendemocratische stroming
  2. B de ecologische stroming
  3. C de liberale stroming
  4. D de rechtsextremistische stroming
  5. E de sociaaldemocratische stroming
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 1 in het hele examen

tekst 2 Burgemeester Alkmaar: zet veel minder politie in bij voetbal

“Wie een feestje organiseert, moet zelf voor de beveiliging zorgen”, zegt de burgemeester van Alkmaar. “De inzet van politie bij het professionele voetbal moet flink terug.”

naar: www.nrc.nl van 10 augustus 2015

Vraag 2 1 punt

De burgemeester van Alkmaar is vanwege zijn functie betrokken bij voetbalwedstrijden in zijn gemeente. Wat is een taak of functie van de burgemeester rondom voetbalwedstrijden?

  1. A Hij is door zijn functie voorzitter van AZ, voetbalclub in Alkmaar.
  2. B Hij is ook hoofdcommissaris van politie in Alkmaar.
  3. C Hij is verantwoordelijk voor de openbare orde in Alkmaar.
  4. D Hij treedt op als officier van justitie bij voetbalrellen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 2 in het hele examen

tekst 5 SP komt met nieuw wetsvoorstel

De Tweede Kamer bespreekt het wetsvoorstel ‘werken moet betaald worden’ van SP-Kamerlid Sadet Karabulut. Zij heeft dit wetsvoorstel ingediend om werken zonder loon te stoppen. Karabulut: “Steeds vaker worden werkzoekenden ingezet om te werken zonder dat ze daar loon voor ontvangen. Dit werken zonder loon leidt tot verdringing van betaalde banen. Ik ben er trots op dat de SP dit wil stoppen.”

naar: www.sp.nl van 25 januari 2017

Vraag 5 1 punt

Welk recht van de Tweede Kamer is te herkennen in tekst 5?

  1. A het budgetrecht
  2. B het recht van amendement
  3. C het recht van initiatief
  4. D het recht van interpellatie
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 1 punt

In tekst 5 staat dat het wetsvoorstel van Sadet Karabulut wordt besproken. Wie kan er nog meer een wetsvoorstel indienen in de Tweede Kamer?

  1. A de hoogste ambtenaar van een ministerie
  2. B de voorzitter van de Hoge Raad
  3. C een Eerste Kamerlid
  4. D een minister
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 6 in het hele examen

tekst 6 Waar kan ik een klacht over de overheid indienen?

Als u een probleem heeft met de overheid, kunt u een klacht indienen. Stuur uw klacht naar de gemeente of de overheidsorganisatie waarover u de klacht heeft. Als u te lang moet wachten op een antwoord of u bent niet tevreden over het antwoord, dan kunt u contact opnemen met … .

naar: www.rijksoverheid.nl van januari 2017

Vraag 7 1 punt

Welke instantie moet op de puntjes in tekst 6 worden ingevuld?

  1. A de Nationale Ombudsman
  2. B de reclassering
  3. C het ministerie van Justitie
  4. D slachtofferhulp
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 7 in het hele examen

tekst 7 Belangenvereniging Spankeren

Wie zijn wij: De Belangenvereniging Spankeren stelt zich ten doel het algehele woon- en leefklimaat in Spankeren in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren.

Voorbeelden van onze werkzaamheden zijn:

  • bevorderen van de verkeersveiligheid
  • verfraaiing van het dorpsaanzicht
  • bewaking van een goede infrastructuur

naar: www.belangenverenigingspankeren.nl van september 2017

Vraag 8 1 punt

Belangengroepen hebben twee kenmerken. Welk kenmerk van een belangengroep is te herkennen in tekst 7?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het opkomen voor de belangen (van de inwoners van Spankeren). (1p)

Vraag 8 in het hele examen

tekst 8 GroenLinks-leider Klaver wil minister-president worden

Jesse Klaver heeft vrijdag aangekondigd dat hij minister-president van Nederland wil worden. “Nederland heeft een premier nodig die vasthoudt aan zijn idealen”, aldus Klaver.

naar: www.volkskrant.nl van 14 januari 2017

Vraag 9 1 punt

Wanneer is de kans het grootst dat Jesse Klaver minister-president wordt?

  1. A als GroenLinks de grootste regeringspartij wordt
  2. B als hij direct door de burgers gekozen wordt
  3. C als hij door de koning aangewezen wordt
  4. D als hij door het parlement aangewezen wordt
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 9 in het hele examen

tekst 10 Burgemeesters tegen tolplannen

Nederlandse en Duitse burgemeesters uit de grensregio trokken gisteren naar Berlijn om actie te voeren tegen de Duitse tolplannen. Daarbij ontvouwden de vijf burgemeesters een spandoek dat zij eerder ook al op 3 december in Nederland hadden gedaan. “Om de Duitse regering ervan te doordringen hoe wij in Nederland tegen deze maatregel aankijken”, aldus burgemeester Michael Sijbom.

In Berlijn voerden ze gisteren gesprekken met parlementariërs van de Duitse regeringspartijen. In de Duitse plannen staat dat buitenlandse automobilisten vanaf 2018 tol moeten betalen voor het gebruikmaken van de Duitse autowegen. Eerst was de EU tegen, omdat dit discriminerend zou zijn voor niet-Duitse automobilisten. De EU gaf onlangs echter toch haar toestemming. De Nederlandse verkeersminister Schultz heeft intussen opheldering geëist waarom de EU nu alsnog instemt met de tolplannen en kondigde eerder al aan de tolmaatregel aan te zullen vechten bij het Europese Hof.

naar: De Telegraaf van 17 februari 2017

afbeelding 1

afbeelding 1
afbeelding 1 bron: www.rtvoost.nl van 3 december 2016

Zwart-witfoto van een demonstratie van mensen met een spandoek. Op het spandoek staat “FÜR DIE REGION, GEGEN DIE MAUT” en op een rond bord staat “MAUT” doorgekruist. Rechts op het spandoek staat in het Nederlands “VOOR DE REGIO, TEGEN DE TOL”.

Vraag 11 3 punten

In de tekst is een aantal mogelijkheden te herkennen om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden. Noem drie verschillende mogelijkheden die in tekst 10 te herkennen zijn. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. 1 … 2 … 3 …

Bekijk het antwoord
  • Noemt drie van de volgende mogelijkheden om het politieke besluitvormingsproces te beïnvloeden: een openbare actie houden (demonstreren/protesteren); lobbyen (praten met politici); inschakelen van de media (de openbaarheid zoeken); de rechter inschakelen (naar het Europese Hof gaan). (3p)

Per juist antwoord 1 punt. Alleen de eerste drie genoemde antwoorden tellen mee.

Vraag 11 in het hele examen

tekst 11 Friesch Dagblad

Het Friesch Dagblad is een regionale krant waarbij de journalistiek wordt bepaald en gevoed door normen en waarden. Binnen het Friesch Dagblad wordt gewerkt vanuit een overtuiging aangaande God, mens en wereld. In het verlengde daarvan ziet het Friesch Dagblad het als zijn roeping al zijn journalistieke arbeid in dienst te stellen van het goede, onder meer in termen van duurzaamheid (zorg voor de wereld), samenleving en rechtvaardigheid, met een speciale belangstelling voor de regio.

naar: www.frieschdagblad.nl van februari 2017

Vraag 12 1 punt

Welke politieke stroming past bij het Friesch Dagblad? Geef ook een Nederlandse politieke partij die bij die stroming past. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. De … stroming en een politieke partij die hierbij past is …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de christendemocratische stroming (of de christelijke of confessionele stroming) en een van de partijen CDA, ChristenUnie of SGP. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste combinatie van stroming en partij.

Vraag 12 in het hele examen

tekst 12 Minister onderzoekt verbod appen tijdens het fietsen

De minister van Verkeer gaat bekijken of appen tijdens het fietsen verboden kan worden. Dit omdat er steeds meer ongelukken zijn met fietsers waarbij een mobieltje in het spel was.

naar: de Volkskrant van 27 mei 2016

Vraag 13 1 punt

Stel dat de minister van Verkeer een wetsvoorstel bedenkt over appen op de fiets. De volgende personen en instellingen hebben met het wetsvoorstel te maken: 1 ambtenaren van het ministerie, 2 de minister, 3 Eerste Kamer, 4 een politieagent, 5 Tweede Kamer. Wat is de juiste volgorde van idee tot bekeuring?

  1. A 2, 1, 5, 3, 4
  2. B 2, 3, 5, 1, 4
  3. C 2, 5, 1, 3, 4
  4. D 2, 5, 3, 1, 4
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 2 punten

Niet alle personen van bestuursorganen worden gekozen. Twee van de volgende personen worden niet via directe verkiezingen gekozen: 1 een Eerste Kamerlid, 2 een Tweede Kamerlid, 3 een gemeenteraadslid, 4 een lid van de Provinciale Staten, 5 een wethouder. Welke twee zijn dat? Schrijf de juiste nummers op. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. nummer: … nummer: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de nummers 1 (een Eerste Kamerlid) en 5 (een wethouder). (2p)

Per juist nummer 1 punt.

Vraag 14 in het hele examen

tekst 13 Gemeenten massaal voor gecontroleerde wietteelt

Een overgrote meerderheid van de Nederlandse gemeenten wil dat het kabinet experimenten toestaat met gecontroleerde wietteelt. Op het jaarcongres van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) stemde woensdag bijna 90 procent van de leden voor.

Het beleid voor wiet is onhoudbaar en staat een effectieve aanpak van gezondheidsproblematiek, criminaliteit en overlast in de weg, aldus de algemene ledenvergadering van de VNG, die 390 gemeenten vertegenwoordigt. Het besluit zal aan de minister worden overhandigd.

naar: de Volkskrant van 9 juni 2016

Vraag 15 1 punt

Wat doet de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in tekst 13?

  1. A Zij lobbyt voor nieuwe wetgeving.
  2. B Zij maakt initiatiefwetsvoorstellen voor nieuwe wetgeving.
  3. C Zij oefent in het openbaar druk uit op de politieke besluitvorming.
  4. D Zij voert nieuwe wetgeving voor gecontroleerde wietteelt in.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 15 in het hele examen

tekst 14 Rotgans benoemd

De gemeenteraad heeft Harry Rotgans van de Ouderenpartij AOV Purmerend benoemd en beëdigd. Na het vertrek van de heer Voorbij moest het college weer worden aangevuld.

naar: Purmerends Nieuwsblad van 2 juni 2016

Vraag 16 1 punt

Tot welke functie is de heer Rotgans benoemd? Hij is benoemd tot

  1. A burgemeester van Purmerend
  2. B gemeenteraadslid van Purmerend
  3. C hoofdcommissaris van de politie Purmerend
  4. D wethouder van Purmerend
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 16 in het hele examen

Hoe vaak parlementaire democratie in het examen komt

Vragen over parlementaire democratie per centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 11-5, 7-10, 12-13, 25, 34, 381438%
2026, tijdvak 21-4, 6-15, 35, 411640%
2025, tijdvak 11-6, 8-14, 371436%
2025, tijdvak 21-4, 6-15, 17, 36, 40, 421843%
2024, tijdvak 11-13, 33-351643%
2024, tijdvak 21-5, 8, 10-17, 411539%
2023, tijdvak 11-2, 4-9, 11-14, 33, 35-361542%
2023, tijdvak 21-3, 6-9, 11, 33-351131%
2022, tijdvak 11-8, 10-17, 28, 40-411948%
2022, tijdvak 21-8, 10-17, 35-361844%
2022, tijdvak 316-19, 21-31, 37-381743%
2021, tijdvak 11-8, 10-13, 29, 32-331538%
2021, tijdvak 21-171741%
2021, tijdvak 318-19, 21-311330%
2019, tijdvak 21-9, 11-13, 18, 421433%
2018, tijdvak 114-27, 36, 38-39, 411844%
2018, tijdvak 21-2, 5-9, 11-161329%

In 17 van de 17 ingedeelde examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl staat een vraag over parlementaire democratie, samen 263 vragen (39% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 1: 19 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 40% van de vragen over parlementaire democratie, daarvoor 38%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met parlementaire democratie

Maak de 15 nieuwste examenvragen over parlementaire democratie online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over parlementaire democratie

Andere onderwerpen maatschappijkunde vmbo-gl/tl

Parlementaire democratie op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op maatschappijwetenschappen oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt parlementaire democratie voor in het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl?

In de 17 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 263 vragen over parlementaire democratie, 39% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 17 van die examens.

In welk examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over parlementaire democratie?

In het examen van 2022, tijdvak 1, met 19 vragen: 1-8, 10-17, 28, 40-41.

Hoe oefen ik examenvragen over parlementaire democratie?

Op deze pagina staan alle vragen over parlementaire democratie met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.