Examenvragen rechtsstaat maatschappijkunde vmbo-gl/tl

76 vragen over rechtsstaat uit 16 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Rechtsstaat komt in 16 van de 17 examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl voor, met 76 vragen (11% van alle examenvragen). Het meest in 2021, tijdvak 2 (8 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over rechtsstaat

Per examen de vragen over rechtsstaat, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1

tekst 1

Nieuwe cijfers fatbike-ongelukken schetsen schrikbarend beeld

(1) Het aantal ongelukken met fatbikes stijgt. Het letsel is vaak ernstig omdat de voertuigen soms wel 40 tot 50 kilometer per uur kunnen.

(2) Tessa Biesheuvel, hoofd Spoedeisende Hulp op het Amsterdam UMC, ziet steeds vaker jongeren met letsel op de spoedeisende hulp. "Vooral jonge kinderen, tussen de 10 en 14 met ernstige aangezichtsverwondingen en botbreuken. Jongeren hebben vaak niet door hoe hard zo'n ding kan gaan. We hebben een aantal keer per week jongeren met letsel hier op de afdeling."

(3) Ook neurochirurg Maarten Bot van het Amsterdam UMC ziet steeds vaker jonge patiënten met ernstig letsel. "Ik zie dagelijks op mijn werk dat er een toename is aan jonge mensen die hersenletsel hebben na een ongeluk en soms een hersenoperatie nodig hebben om te kunnen overleven.”

(4) Volgens Bot is de schade vaak ernstig en worden de risico's dan ook onderschat. "Mensen begrijpen vaak onvoldoende wat de hersenen nou precies zijn. Het is namelijk geen stevig materiaal, maar een soort zachte pudding. Bij een harde val ontstaan er scheuren en die kunnen maar gedeeltelijk herstellen, waardoor de kans op blijvende schade erg reëel is. De hersenen zijn echt heel kwetsbaar."

(5) Veiligheid NL, het kenniscentrum voor letselpreventie, ziet landelijk een sterke toename van het aantal behandelingen op de spoedeisende hulp na een verkeersongeval met een fatbike. In 2022 waren dit zeven gevallen, in 2023 nam dit toe tot 59. En in de eerste vier maanden van 2024 zijn er 33 gevallen geregistreerd. Dit waren alleen nog ongevallen waarbij de fatbiker zelf gewond raakte. Daarnaast werden in het onderzoek niet alle afdelingen van spoedeisende hulp onderzocht, dus het werkelijke aantal ligt nog hoger.

(6) Het kabinet gaat maatregelen nemen tegen het opvoeren van de fietsen. Zo wordt het bezit en het gebruik van de opvoersetjes verboden en houdt de politie sinds begin dit jaar controles op rollerbanken die speciaal voor elektrische fietsen zijn.

(7) Neurochirurg Bot pleit vooral voor het gebruik van een fietshelm. "Zo'n helm zorgt ervoor dat je hersenen minder schade oplopen tijdens een val. Een fietshelm beschermt niet tegen alles, maar wel tegen een groot deel van het letsel. Het verlaagt de kans op zwaar letsel behoorlijk."

bron: nhnieuws.nl van 6 juni 2024

Nieuw kabinet kijkt naar FvD voor meerderheid in Eerste Kamer

De nieuwe coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB heeft geen meerderheid in de Eerste Kamer en moet daarvoor aankloppen bij oppositiepartijen. Voor rechtse plannen is de steun van minstens vier kleine partijen nodig, waaronder Forum voor Democratie, JA21 en de SGP.

PVV, VVD en BBB hebben 30 zetels in de Eerste Kamer. NSC is niet vertegenwoordigd in de senaat.

bron: nos.nl van 30 mei 2024

Lees tekst 1.

tekst 6

Dochter president Kameroen deelt 'illegale' foto waarin ze zoent met vrouw

In Kameroen is ophef ontstaan nadat de dochter van president Biya een foto op sociale media had geplaatst waarin ze een vrouw zoent. In het Afrikaanse land zijn relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht verboden.

De 26-jarige Brenda Biya zoent op de foto met het Braziliaanse model Layyons Valença. In een Instagram-bericht schrijft ze onder de foto: "Ik ben helemaal weg van jou en ik wil dat de wereld het weet." Ook deelt ze een artikel van de Franse krant Le Monde waarin staat dat ze uit de kast is gekomen.

Personen die in Kameroen homoseksuele handelingen uitvoeren of een relatie hebben met iemand van hetzelfde geslacht, riskeren een gevangenisstraf van maximaal vijf jaar. President Biya heeft nog niet officieel gereageerd.

Veel grote landelijke media berichten niet over de foto omdat omroepen sancties opgelegd krijgen voor het delen van afbeeldingen van homoseksualiteit.

De 91-jarige Biya werd in 1982 president van Kameroen en is een van de langst regerende leiders van Afrika.

bron: nos.nl van 4 juli 2024

Lees tekst 6.

Vraag 14 2 punten

Uit tekst 6 blijkt dat bepaalde grondrechten die gelden in de Nederlandse parlementaire democratie niet gelden in Kameroen.

→ Welke twee grondrechten gelden volgens tekst 6 niet in Kameroen?

Bekijk het antwoord

Juiste antwoorden zijn (twee van de volgende): − artikel 1 van de grondwet / gelijkheidsbeginsel − persvrijheid

− vrijheid van meningsuiting

per juist antwoord (1)

Vraag 14 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

Zie tekst 6.

tekst 7

Dader en slachtoffer roofoverval zien elkaar in de rechtbank

(1) De nachtelijke rooftocht van de 19-jarige vrouw op een scooter heeft nog steeds flinke impact op haar slachtoffers. In de vroege ochtend van 15 juni van 2023 pleegt de vrouw, met een medeverdachte, maar liefst drie overvallen in Bussum en Hilversum.

(2) De eerste overval vindt plaats in Bussum. De vrouwen op de scooter stappen af bij het slachtoffer. De twee overvallers gaan voor en achter de jonge vrouw staan, de voorste haalt het wapen tevoorschijn en richt het op het slachtoffer. Ze dwingen haar tot het geven van haar mobiele telefoon.

(3) Dan rijdt het duo door naar Hilversum om opnieuw twee jonge vrouwen te overvallen. De overvallers maken tijdens hun tocht onder andere mobiele telefoons, tassen en identiteitskaarten buit.

(4) De slachtoffers voelen nog steeds de gevolgen van de overval op hun dagelijkse leven. Een van de slachtoffers zit in de zaal en besluit toch gebruik te maken van het …. "Ze hebben geen idee wat ze mij en de andere slachtoffers hebben aangedaan. Het is echt niet niks." Vooral het gemak waarmee het verdachte duo besloot de overvallen te plegen, verbaast het slachtoffer.

(5) De advocaat van een ander slachtoffer leest een tekst voor, afkomstig van de moeder van het slachtoffer. Hieruit blijkt dat de impact van de overval langzaam maar zeker duidelijk werd bij haar dochter. "Wat blijft zijn de paniekaanvallen bij de sociale gelegenheden, misselijkheid en blokkeren terwijl je wilt meedoen."

(6) De verdachte heeft een erg zware en traumatische jeugd gehad, die uitvoerig wordt besproken in de rechtszaal. Deskundigen adviseren onder andere een PIJ-maatregel vanwege de gedragsstoornissen die hun oorzaak vinden in de jeugd van de verdachte. Door deze stoornissen wordt ze ook minder toerekeningsvatbaar geacht.

(7) De reclassering sluit zich aan bij dit advies, maar adviseert ook het jeugdstrafrecht toe te passen.

(8) De officier van justitie acht alle verdenkingen bewezen en gaat mee in het advies voor jeugdstrafrecht. Daarom eist de officier vijf maanden jeugddetentie met jeugd-tbs. De rechtbank doet over twee weken uitspraak.

bron: nhnieuws.nl van 26 maart 2024

Lees tekst 7.

Vraag 16 1 punt

Welk recht van slachtoffers moet worden ingevuld op de puntjes in de vierde alinea van tekst 7?

Bekijk het antwoord

spreekrecht

Vraag 16 in het hele examen

Zie tekst 7.

Vraag 19 1 punt

Over welk onderdeel van de rechtszitting gaat de laatste alinea van tekst 7?

  1. A de tenlastelegging
  2. B het laatste woord
  3. C het pleidooi
  4. D het requisitoir
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 19 in het hele examen

Zie tekst 7.

Vraag 20 1 punt

Voor welke rechter of rechters staat de verdachte?

  1. A de kantonrechter
  2. B de politierechter
  3. C de rechters van de meervoudige kamer
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 20 in het hele examen

Zie tekst 10.

Vraag 28 2 punten

In de rechtsstaat heeft de overheid twee taken die met elkaar kunnen botsen. Dit noemen we ook wel het dilemma van de rechtsstaat. → Leg uit welk dilemma van de rechtsstaat in tekst 10 te herkennen is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. In tekst 10 is het dilemma tussen … en … te herkennen, want uit tekst 10 blijkt …

Bekijk het antwoord
  • In tekst 10 is het dilemma tussen rechtshandhaving en rechtsbescherming te herkennen, (1)
  • want uit tekst 10 blijkt dat de burgemeester de maatregel preventief fouilleren wil invoeren (rechtshandhaving), maar dat daardoor de (burger)rechten (van verdachten) beperkt worden (rechtsbescherming) (1)

of

  • In tekst 10 is het dilemma tussen veiligheid en privacy te herkennen, (1)
  • want uit tekst 10 blijkt dat de burgemeester de maatregel preventief fouilleren wil invoeren (veiligheid), maar dat daardoor de (burger)rechten (van verdachten) beperkt worden (privacy) (1)

Vraag 28 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Criminaliteit & rechtsstaat

tekst 7

Man bij rechter voor rijden onder invloed

“Het was een heftige dag”, zegt politierechter Donkersloot tegen de man die werd betrapt bij autorijden onder invloed van alcohol en cocaïne. De man zegt zich ‘kapot te schamen’. Zijn echtgenote zit op de publieke tribune. “Ik had veel stress en depressieve gedachten”, zegt de man die toegeeft dat hij niet alleen drank had gedronken, maar ook cocaïne had gebruikt.

Hij is blij dat zijn rijbewijs niet is afgepakt. “Dan had ik niet kunnen werken in Amsterdam”, zegt de man waarna de officier van justitie hem en zijn vrouw complimenteert.

“Goed dat uw vrouw de politie heeft gewaarschuwd. En heel goed dat u werk heeft gemaakt van uw depressieve gedachten”, zegt de officier. Zij eist 9 maanden voorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid met twee jaar proeftijd en 50 uur taakstraf. De rechter vonnist dezelfde voorwaardelijke celstraf maar hij verdubbelt de taakstraf.

bron: bd.nl van 3 april 2024

Lees tekst 7.

Vraag 17 1 punt

Een rechtszitting bestaat uit verschillende onderdelen.

→ In welke zin in tekst 7 is het requisitoir te herkennen? Citeer een zin uit tekst 7 waaruit het requisitoir blijkt.

Bekijk het antwoord

Een van de volgende:

− “Goed dat uw vrouw de politie heeft gewaarschuwd. En heel goed dat u werk heeft gemaakt van uw depressieve gedachten”, zegt de officier. − Zij eist 9 maanden voorwaardelijke ontzegging van de rijbevoegdheid met twee jaar proeftijd en 50 uur taakstraf.

Vraag 17 in het hele examen

Zie tekst 7.

Vraag 19 1 punt

Bij welke rechterlijke instantie kan de man in hoger beroep gaan?

  1. A de Hoge Raad
  2. B de rechtbank
  3. C het gerechtshof
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 19 in het hele examen

tekst 9

Kan ik bekeurd worden terwijl ik bezig ben met betalen voor het parkeren?

Netjes in de rij bij de betaalautomaat voor het parkeren, maar dus niet bij je auto aanwezig. Kan het dan gebeuren dat je toch een bekeuring krijgt, vraagt een lezer zich af.

Auto-expert Niek Schenk: “Voor deze situatie bestaat de zogenaamde pardontijd. Dat zijn de vijf, hooguit tien minuten die iemand normaliter nodig heeft om de parkeertransactie te regelen. Vooral bij een automatische scanauto bestaat het risico dat het kenteken van uw geparkeerde auto toch automatisch wordt vastgelegd. Mocht dit u ooit overkomen, dan kunt u bezwaar maken, met behoorlijk wat kans op succes.”

bron: ad.nl van 27 september 2024

Lees tekst 9.

Vraag 21 1 punt

Welk uitgangspunt van het strafrecht zorgt ervoor dat bezwaar maken tegen een bekeuring succesvol kan zijn?

Bekijk het antwoord

een van de volgende:

− Het uitgangspunt is dat de overtreding/het strafbare feit aan de dader te wijten moet zijn.

− Het uitgangspunt is dat er rekening wordt gehouden met de omstandigheden (zoals overmacht).

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Welk verschijnsel neemt toe wanneer overheidsinstanties willekeur toepassen in hun pogingen om criminaliteit te bestrijden?

  1. A klassenjustitie
  2. B noodweer
  3. C overmacht
  4. D rechtsbescherming
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Wat gebeurt er met een verdachte die een schikkingsvoorstel van de officier van justitie weigert?

  1. A De verdachte krijgt dan een strafbeschikking opgelegd.
  2. B De verdachte moet dan voor de rechter verschijnen.
  3. C De verdachte ontvangt dan een strafblad.
  4. D De verdachte wordt dan in hechtenis genomen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 28 in het hele examen

Zie tekst 14.

Vraag 31 2 punten

In tekst 14 is te herkennen dat Nederland een rechtsstaat is. → Vanwege welk kenmerk van de rechtsstaat is het lastig om designerdrugs te bestrijden? Leg je antwoord uit.

Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Het kenmerk is …, want …

Bekijk het antwoord
  • Het kenmerk is dat het handelen van een overheid altijd gebaseerd moet zijn op een wet / het legaliteitsbeginsel, (1)
  • want (voorbeeld van een juiste uitleg) bij iedere nieuwe drugssoort is er nieuwe regelgeving nodig / als de samenstelling van een drug verandert, is het volgens de wet een andere soort en dus niet verboden / producenten van nieuwe drugssoorten kunnen niet worden gestraft zolang deze soort niet verboden is. (1)

Vraag 31 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 11 Ouders lieten zoontje (8) diefstallen plegen

Pas 8 jaar was het jongetje, toch werd hij door zijn ouders meegenomen op rooftocht langs drogisterijen. Hij liep met gestolen parfums naar buiten terwijl ook zijn ouders wat flesjes meenamen zonder af te rekenen. “Ze brengen hun 8-jarige kind zo op het criminele pad,” zei de officier van justitie donderdag 30 november. De verdachten werden op 18 augustus betrapt in Waddinxveen.

De officier van justitie nam het de ouders zeer kwalijk dat ze misbruik hebben gemaakt van de kwetsbare positie van hun eigen zoontje. “Zij zijn er verantwoordelijk voor dat hij opgroeit in een veilige omgeving. Voor die verantwoordelijkheid en voor de belangen van hun zoon hebben ze totaal geen oog gehad.”

Het Openbaar Ministerie eiste tegen de vader en moeder twaalf maanden cel waarvan drie maanden voorwaardelijk.

De … deed donderdag 30 november meteen uitspraak.

bron: hartvanwaddinxveen.nl van 30 november 2023

Vraag 15 1 punt

Welke strafrechter of rechterlijke instantie moet er op de puntjes in tekst 11 worden ingevuld?

  1. A Hoge Raad
  2. B kantonrechter
  3. C meervoudige kamer
  4. D politierechter
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 17 1 punt

Een rechtszitting bestaat uit verschillende onderdelen. Welk onderdeel van de rechtszitting komt aan bod in tekst 11?

  1. A de tenlastelegging
  2. B het pleidooi
  3. C het requisitoir
  4. D het verhoor
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 19 2 punten

Hieronder staan twee uitgangspunten van het Nederlandse strafrecht. Maak beide uitgangspunten kloppend door steeds de juiste keuze te maken. Schrijf de kloppende zinnen op.
1 De … (kies uit: rechter / wet) bepaalt welke straf … (kies uit: maximaal mag / minimaal moet) worden gegeven.
2 Iedereen wordt voor … (kies uit: onschuldig / schuldig) gehouden totdat zijn … (kies uit: onschuld / schuld) door de rechter is vastgesteld. Bij gebrek aan bewijs volgt … (kies uit: strafvermindering / vrijspraak).

Bekijk het antwoord
  • Uitgangspunt 1 is in zijn geheel kloppend: de wet bepaalt welke straf maximaal mag worden gegeven. (1p)
  • Uitgangspunt 2 is in zijn geheel kloppend: iedereen wordt voor onschuldig gehouden totdat zijn schuld door de rechter is vastgesteld. Bij gebrek aan bewijs volgt vrijspraak. (1p)

Alleen een scorepunt toekennen als het uitgangspunt in zijn geheel kloppend is gemaakt.

Vraag 19 in het hele examen

tekst 16 Ontsnappen uit gevangenis niet strafbaar, maar helper wacht wel straf

Ontsnappen uit een gevangenis. Door de jaren heen zijn er in binnen- en buitenland genoeg pogingen hiertoe gedaan en in veel Hollywoodfilms lukt het nog vaak ook. Een verdachte die vandaag in de rechtbank terechtstaat, had minder geluk. Hij hielp een gedetineerde bij een ontsnappingspoging in oktober maar ze werden beiden gepakt.

Strafrechtdeskundige Henny Sackers zegt tegen RTL Nieuws dat een poging doen om te ontsnappen niet strafbaar is, omdat het wordt gezien als een oerdrang naar vrijheid die ieder mens heeft.

Hulp bij een ontsnappingspoging is wel strafbaar, geeft Sackers aan. “Dat is een groot verschil met de ontsnappingspoging zelf.”

bron: rtlnieuws.nl van 10 januari 2023

Vraag 30 1 punt

De Nederlandse rechtsstaat heeft verschillende kenmerken. Volgens welk kenmerk mag de gedetineerde die probeerde te ontsnappen uit de gevangenis, niet bestraft worden door de rechter?

  1. A Alle burgers zijn voor de wet gelijk.
  2. B Er is sprake van een machtenscheiding.
  3. C Er is sprake van rechtshandhaving.
  4. D Het legaliteitsbeginsel geldt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Wie leest in een rechtszitting de aanklacht voor?

  1. A de advocaat
  2. B de officier van justitie
  3. C de rechter
  4. D het slachtoffer
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 33 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Een maand lang kan iedereen zijn mening geven over het toekomstige park

Het plan voor de aanleg van een park in de Maashaven in Rotterdam gaat een volgende fase in. Het nieuwe bestemmingsplan voor het park ligt ter inzage. Iedereen kan het plan bekijken en zijn mening geven. Je kunt het plan online bekijken en in Het Timmerhuis. Ook komen er in januari twee bijeenkomsten in wijkgebouw ‘t Klooster.

De gemeenteraad stelt uiteindelijk het plan vast, nadat de ontvangen reacties zijn beoordeeld, beantwoord, en waar mogelijk verwerkt in het bestemmingsplan.

In een bestemmingsplan staat waar een gebied voor gebruikt mag worden. In het huidige bestemmingsplan is de plek waar het park moet komen alleen bestemd voor water.

bron: rotterdam.nl, geraadpleegd juni 2024

tekst 8 Strengere censuur in China

China kondigt verregaande censuur rond Chinees nieuwjaar aan, om te voorkomen dat ‘sombere gevoelens’ over de coronapandemie de ronde gaan doen tijdens de festiviteiten.

bron: ad.nl van 19 januari 2023

Vraag 16 1 punt

Uit tekst 8 blijkt dat een grondrecht dat geldt in Nederland niet van toepassing is op China.
→ Welk grondrecht is volgens tekst 8 niet van toepassing op China?

Bekijk het antwoord
  • Noemt vrijheid van meningsuiting of persvrijheid (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

tekst 11 Weinig discussie rond inlichtingenwet

De Tweede Kamer stemt vandaag over een aanpassing van de inlichtingenwet. Door deze aanpassing kunnen de AIVD en MIVD1) sneller ingrijpen bij spionagepogingen. Hoe ver gaan we in de bescherming van onze veiligheid ten koste van onze privacy?

De wet is bedoeld om spionage vanuit andere landen, zoals China en Rusland, tegen te gaan. Onderzoeksjournalist Wil van der Schans verbaast zich erover dat deze eventuele aanpassing zo weinig discussie in het land teweegbrengt. Waar dit eerder wel gebeurde bij de zogenoemde ‘sleepwet’, hoor je er nu weinig over.

noot 1 AIVD en MIVD zijn inlichtingendiensten van de overheid.

bron: nporadio1.nl van 24 oktober 2023

Vraag 21 1 punt

Uit welke zin in tekst 11 blijkt het dilemma van de rechtsstaat? Citeer de zin.

Bekijk het antwoord
  • Citeert de zin: ‘Hoe ver gaan we in de bescherming van onze veiligheid ten koste van onze privacy?’ (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

Een rechtszitting bestaat uit een aantal vaste onderdelen. Welk onderdeel van de rechtszitting wordt in de laatste zin van tekst 12 beschreven?

  1. A aanklacht
  2. B laatste woord
  3. C requisitoir
  4. D vonnis
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Welke instantie kan advies uitbrengen over verdachten en daders tijdens een rechtszitting?

  1. A de Hoge Raad
  2. B de Veiligheidsmonitor
  3. C het Openbaar Ministerie
  4. D Reclassering Nederland
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 27 in het hele examen

tekst 14 Vader en dochter vrijgesproken van bedreiging journalist

Een ondernemer en zijn dochter uit Groningen zijn vrijgesproken van bedreiging en intimidatie van journalist Willem Groeneveld, zo oordeelt … in hoger beroep.

De zaak gaat om een ondernemer, die in de stad Groningen eigenaar is van verschillende panden. In juni 2021 gaf hij de opdracht om een dertigtal fietsen van huurders van een pand te verwijderen, zonder dat zij daarvan wisten. Toen Groeneveld daarover schreef, liet de ondernemer fietsen op de stoep van Groeneveld stallen.

De dochter van de ondernemer plaatste op Facebook een bericht met de mededeling dat de huurders hun fietsen op konden halen bij Groeneveld, met daarbij vermelding van zijn thuisadres en 06-nummer.

Door de actie van de familie wisten twee mannen het adres van Groeneveld te achterhalen, waarna zij ‘s nachts een brandbom in het huis van Groeneveld gooiden. Het duo werd veroordeeld tot vijf jaar cel en tbs voor brandstichting en een poging tot moord.

In november vorig jaar werd de ondernemer veroordeeld tot 80 uur taakstraf, zijn dochter tot 60 uur, maar in hoger beroep werden zij vrijgesproken.

De rechter erkende dat het verspreiden van de privégegevens van Groeneveld valt onder ‘doxing’, alleen is dat laatste pas vanaf volgend jaar strafbaar in Nederland. De actie van vader en dochter vond plaats in de zomer van 2021.

bron: villamedia.nl van 4 december 2023

Vraag 29 1 punt

Welke rechterlijke instantie moet worden ingevuld op de puntjes in tekst 14?

  1. A de rechtbank
  2. B de Hoge Raad
  3. C het gerechtshof
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 29 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtstaat

Opgavetekst

Tekst 8 Gezin bindt hond zonder water aan boom op hete parkeerplaats

Een boa van Staatsbosbeheer was er woensdag net op tijd bij toen hij een vastgebonden hond ontdekte op de parkeerplaats van de Galderse Meren. Het dier was daar achtergelaten zonder water, terwijl zijn gezin tijdens de hitte een duik nam.

Naast dat ze er van de boa woordelijk flink van langs kregen, hebben ze een boete gekregen voor het achterlaten van een dier in de hitte.

bron: ad.nl van 4 augustus 2022

Vraag 17 1 punt

Met welk recht kan de vrouw proberen het vonnis van de rechter in tekst 9 teniet te doen?

  1. A Het recht om in hoger beroep te gaan
  2. B Het recht om te vragen om een schadevergoeding
  3. C Het recht om te weten waarvan ze verdacht wordt
  4. D Het recht op een advocaat
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 17 in het hele examen

Tekst 12 Groningse politie blundert: 21 rijbewijzen teruggegeven

Bij snelheidscontroles op de Ringweg rond Groningen zijn tientallen rijbewijzen ten onrechte ingevorderd1). De automobilisten reden allemaal meer dan 50 kilometer te hard en waren dus in overtreding, maar de politie blijkt te hebben gecontroleerd op een plek waar dat niet mag.

“Tientallen lasercontroles zijn niet volgens de richtlijnen uitgevoerd en door het Openbaar Ministerie ongeldig verklaard”, meldt RTV Noord.

Anders dan vaak wordt gedacht, mag de politie niet overal controleren, bijvoorbeeld niet vlak voor en na een bord waarop de maximumsnelheid wordt aangegeven.

noot 1 ingevorderd = ingenomen

bron: nos.nl van 24 maart 2022

Vraag 22 1 punt

Vanwege welk kenmerk van de rechtsstaat moest de politie de rijbewijzen teruggeven?

  1. A Alle burgers zijn voor de wet gelijk.
  2. B De rechtelijke macht is onpartijdig en onafhankelijk.
  3. C Er is sprake van een machtenscheiding.
  4. D Het legaliteitsbeginsel geldt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 22 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 3

Opgavetekst

Tekst 3 Mogelijk tientallen doden in Kazachse stad Almaty

Militairen hebben opnieuw het vuur geopend op demonstranten in het centrum van Almaty, de grootste stad van Kazachstan, meldt het Russische persbureau TASS.

Het leger riep met luidsprekers op dat het centrale plein moest worden verlaten en waarschuwde dat er geschoten zou worden. Volgens ooggetuigen zijn er nieuwe gewonden en doden gevallen.

Wat er zich precies in het land afspeelt, is moeilijk vast te stellen. Het internet is lang uitgeschakeld geweest. De site van het staatspersbureau Kazinform is weer bereikbaar.

bron: nos.nl van 6 januari 2022

Vraag 7 2 punten

Zie tekst 3. Een dictatuur heeft een aantal kenmerken. Noem een kenmerk van een dictatuur dat te herkennen is in tekst 3. Noem ook een ander kenmerk van een dictatuur.

Bekijk het antwoord
  • Een kenmerk van een dictatuur uit de tekst (een van de volgende): grondrechten gelden niet (of nauwelijks), demonstreren is niet toegestaan; er is geen sprake van vrijheid van meningsuiting en persvrijheid, er is censuur; enkel de partij van de dictator heeft toegang tot de massamedia. (1p)
  • Een ander kenmerk van een dictatuur (een van de volgende): een persoon, een aantal personen of een partij heeft alle macht; er is geen onafhankelijke rechterlijke macht; er is geen onafhankelijke volksvertegenwoordiging; er worden schijnverkiezingen gehouden of geen (eerlijke) verkiezingen (als er verkiezingen worden gehouden). (1p)

Het tweede kenmerk telt alleen mee als het niet hetzelfde is als het kenmerk uit het eerste deel. Een kenmerk uit de tekst mag wel als tweede kenmerk tellen, mits het niet al in het eerste deel is genoemd.

Vraag 7 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 14

Opgavetekst

Tekst 14 Rechter wordt kritischer op overheid

In september 2019 sloot de burgemeester van Harderwijk een drugspand waar een vader met zes van zijn zeven deels minderjarige kinderen woonde. De oudste zoon handelde in drugs en bij een andere zoon werd hennep in de auto gevonden. De burgemeester sloot de woning op grond van … .

De vader en de vier andere kinderen waren niet bij de drugshandel betrokken. Toch werden ook zij op straat gezet. De rechtbank stelde de burgemeester in het ongelijk, omdat door de arrestatie van de twee broers er een verminderde noodzaak was tot sluiting van de woning.

bron: nu.nl van 10 februari 2022

Vraag 25 2 punten

Zie tekst 14. Nederland is een rechtsstaat. Een kenmerk van een rechtsstaat is dat er grondrechten zijn. Leg uit welk ander kenmerk van de rechtsstaat te herkennen is in tekst 14.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het kenmerk: er is sprake van machtenscheiding, de rechter is onpartijdig en onafhankelijk (van de uitvoerende en de wetgevende macht). (1p)
  • Legt uit dat dit uit tekst 14 blijkt, want de sluiting van de woning en het op straat zetten van het gezin door de burgemeester is door de rechter beoordeeld, en de rechtbank stelde de burgemeester in het ongelijk. (1p)

Grondrechten tellen niet als kenmerk, want die staan al in de vraag. De uitleg moet bij het genoemde kenmerk passen.

Vraag 25 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 16

Opgavetekst

Tekst 16 Kritiek op ‘te slappe’ aanpak geweld tegen hulpverleners door justitie

Ambulancemedewerkers die te maken krijgen met agressie en geweld hebben geen zin meer om nog aangifte te doen. Het Openbaar Ministerie Oost-Nederland springt veel te laks1) met hun zaken om waarin zij als hulpverlener slachtoffer zijn geworden. Geweldszaken worden niet eens voor de rechter gebracht.

Met die harde kritiek komt de regionale ambulancezorg van de Veiligheidsregio Gelderland-Zuid. Drie ambulancemedewerkers kregen bij twee ritten te maken met zeer heftige incidenten. Het Openbaar Ministerie (OM) deed de zaken zelf af, buiten de rechter om.

Het OM zegt begrip te hebben voor de teleurstelling. Behandeling door de rechtbank is uitgangspunt bij geweld tegen hulpverleners, stelt het OM.

noot 1 laks = makkelijk, onverschillig

bron: ad.nl van 27 december 2021

Vraag 29 1 punt

Zie tekst 16. Slachtoffers van ernstige misdrijven hebben verschillende rechten. Aan welk recht dat slachtoffers hebben, kan niet worden voldaan als het OM de geweldszaken zelf afdoet?

Bekijk het antwoord
  • (Aan het) spreekrecht, het recht om op de zitting te kunnen spreken. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Tekst 18

Opgavetekst

Tekst 18 Stiekem condoom afdoen wordt opgenomen in zedenwet

Stealthing, het stiekem afdoen van een condoom tijdens de seks, wordt in de nieuwe zedenwet, net zoals in het buitenland, strafbaar gesteld. Het stiekem afdoen van een condoom tijdens de seks wordt in de nieuwe zedenwet opgenomen als een voorbeeld van misleiding die kan leiden tot vervolging voor verkrachting.

bron: de Volkskrant van 1 maart 2023

Vraag 32 1 punt

Zie tekst 18. Wie bepaalt of bepalen uiteindelijk dat stealthing strafbaar wordt gesteld in de wet?

  1. A de Hoge Raad
  2. B de rechterlijke macht
  3. C het OM en de minister
  4. D het parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 32 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Vraag 33 2 punten

Hieronder staan vier soorten rechtszaken en vijf soorten strafrechters. Rechtszaken: a Een fraudezaak wordt in hoger beroep behandeld. b Een persoon is het niet eens met de verkeersboete die hij heeft gekregen. c Een persoon moet voorkomen vanwege winkeldiefstal. d Een zaak waarin wordt beoordeeld of het recht goed is toegepast. Soorten strafrechters: 1 kantonrechter, 2 politierechter, 3 rechter meervoudige kamer, 4 rechter gerechtshof, 5 rechter Hoge Raad. Geef bij elke rechtszaak aan welke strafrechter de rechtszaak behandelt. Let op: er blijft 1 soort strafrechter over.

Bekijk het antwoord
  • Minstens twee van de vier rechtszaken juist gekoppeld: a = 4 (rechter gerechtshof), b = 1 (kantonrechter), c = 2 (politierechter), d = 5 (rechter Hoge Raad). (1p)
  • Alle vier rechtszaken juist gekoppeld: a = 4 (rechter gerechtshof), b = 1 (kantonrechter), c = 2 (politierechter), d = 5 (rechter Hoge Raad). (1p)

Het model kent vier juist 2 punten, drie of twee juist 1 punt en minder dan twee juist 0 punten. Dat is hieronder verdeeld over twee subcriteria die samen dat totaal geven. Soort strafrechter 3 (rechter meervoudige kamer) hoort bij geen van de rechtszaken.

Vraag 33 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Boze studenten in brief aan minister: laat ons in de binnensteden wonen

Studentensteden jagen studenten de stadscentra uit. Daarover klagen studenten al jaren. Maar de frustratie hierover is nu zo groot dat de Landelijke Kamer van Verenigingen (LKvV) een brief heeft geschreven aan de minister van Binnenlandse Zaken.

Denise van de Sant is voorzitter van de LKvV. Ze woont in het centrum van Utrecht. “Studenten hebben een positief effect op een stad. Studenten maken een binnenstad bruisend.”

naar: nos.nl van 10 november 2020

tekst 2 Loekasjenko

Loekasjenko is sinds 1994 in Belarus aan de macht en werd 9 augustus weer met een overweldigende meerderheid van stemmen herkozen. De oppositie stelt dat hij in werkelijkheid bijna geen stemmen kreeg en met fraude aan de macht is gebleven.

De regeringsleiders van de Europese Unie zijn woensdag bijeengekomen op een ingelaste bijeenkomst over de toestand in Belarus.

naar: ad.nl van 19 augustus 2020

Vraag 3 2 punten

Landen kunnen kenmerken hebben van een dictatuur.
Lees tekst 2.
Noem een kenmerk van een dictatuur dat te herkennen is in tekst 2.
Noem ook een kenmerk van een dictatuur waar Belarus volgens tekst 2 niet aan voldoet.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een kenmerk van een dictatuur uit tekst 2: …
Een kenmerk van een dictatuur waar Belarus niet aan voldoet: …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een kenmerk van een dictatuur dat uit tekst 2 blijkt, een van de volgende: er is sprake van schijnverkiezingen; één persoon heeft de hoogste macht (1p)
  • Noemt een kenmerk van een dictatuur waar Belarus volgens tekst 2 niet aan voldoet: oppositie wordt niet toegestaan (1p)

Bij het eerste kenmerk is ook goed: grondrechten gelden niet.

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 10 2 punten

Zie tekst 6.
De politieke partij laat met de standpunten in tekst 6 zien dat zij willen dat bestaande grondrechten beter worden gehandhaafd.
Hieronder staan zes Nederlandse grondrechten.
a alle burgers zijn voor de wet gelijk
b legaliteitsbeginsel
c recht op privacy
d vrijheid van godsdienst
e vrijheid van onderwijs
f vrijheid van vergadering
→ Welk grondrecht hoort bij standpunt 1?
→ Welk grondrecht hoort bij standpunt 4?
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
standpunt 1 = …
standpunt 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Standpunt 1 hoort bij grondrecht a: alle burgers zijn voor de wet gelijk (1p)
  • Standpunt 4 hoort bij grondrecht c: recht op privacy (1p)

Vraag 10 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtstaat

Opgavetekst

tekst 8 ”Ik gebruik die wapenstok als zelfbescherming tijdens het nachtvissen”

Een 28-jarige man uit Vlaardingen wordt aangehouden. Hij staat voor de kantonrechter terecht voor twee bezittingen die de politie bij die aanhouding aantrof: hij had een wapenstok en een mes met twee snijkanten in zijn tas.

“Ik had op internet gelezen dat je dit soort dingen wel bij je mag hebben, mits ze niet eenvoudig met de hand pakbaar waren. Daar had ik wel voor gezorgd”, legt de verdachte uit.

De wapenstok heeft hij eigenlijk altijd bij zich. “Ik hou erg van het nachtvissen. Maar dat is niet de veiligste hobby, want voor je het weet staan er een paar mensen bij je die iets van je willen. Het is dus bedoeld voor zelfverdediging”, legt hij uit.

De rechter volgt de officier van justitie in zijn eis: de verdachte hoeft nu niets te betalen, maar als hij nogmaals met een wapenstok wordt aangehouden dan moet hij toch echt 350 euro betalen.

naar: ad.nl van 17 augustus 2020

tekst 10 Alle sisverbod-zaken Rotterdam van de baan

Justitie in Rotterdam seponeert alle zaken rond het zogeheten sisverbod. De gemeente voerde het sisverbod drie jaar geleden in. Mannen die vrouwen en LHBTI’ers1) op straat lastigvielen, intimideerden en bijvoorbeeld naar ze sisten, riskeerden sindsdien een boete van 200 euro.

Tegen één man werd een proefproces gevoerd tot bij het gerechtshof in Den Haag. Dat oordeelde eind vorig jaar dat het verbod juridisch niet houdbaar is, omdat er geen wet is die straatintimidatie verbiedt. Het openbaar ministerie denkt nu dat … tegen die uitspraak geen zin heeft.

noot 1 De afkorting LHBTI staat voor lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender en intersekse personen.

naar: rijnmond.nl van 14 augustus 2020

Vraag 18 1 punt

Lees tekst 10.
Wat moet er op de puntjes in tekst 10 worden ingevuld?

  1. A een strafeis uitspreken
  2. B in cassatie gaan
  3. C in hoger beroep gaan
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 2 punten

Zie tekst 10.
Aan de uitspraak van het gerechtshof in tekst 10 kun je zien dat Nederland een rechtstaat is. Een kenmerk van een rechtsstaat is dat er sprake is van machtenscheiding.
→ Welk ander kenmerk van een rechtsstaat is te herkennen in de uitspraak van het gerechtshof? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Een ander kenmerk is … , want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt een ander kenmerk van een rechtsstaat dat in de uitspraak te zien is: het legaliteitsbeginsel, grondrechten of onafhankelijke rechters (1p)
  • Geeft een juiste uitleg die bij het genoemde kenmerk past (1p)

Een goed kenmerk met een passende uitleg. Combinaties die goed zijn: (a) het legaliteitsbeginsel (het handelen van de overheid moet gebaseerd zijn op een wet), met de uitleg dat de rechter zegt dat je geen burgers mag vervolgen voor iets dat niet in de wet strafbaar is; (b) grondrechten, met de uitleg dat een grondrecht het legaliteitsbeginsel is of dat de rechter zegt dat je geen burgers mag vervolgen voor iets dat niet in de wet strafbaar is; (c) onafhankelijke rechters, met de uitleg dat een rechter de overheid in het ongelijk stelt en de overheid daarom haar beleid moet veranderen. Een punt voor de uitleg telt alleen mee als die bij het gekozen kenmerk past.

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Zie tekst 12.
Welke rechtsbron is te herkennen in tekst 12?

  1. A de Nederlandse wet
  2. B de opvattingen van de ministers van Justitie en Veiligheid en van Rechtsbescherming
  3. C internationale wetgeving en verdragen
  4. D jurisprudentie van rechters
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 2 punten

Zie tekst 12.
Bij het opleggen en uitvoeren van straffen in de Nederlandse rechtsstaat is er sprake van machtenscheiding. Een van de drie machten is de uitvoerende macht.
→ Noem de twee andere machten, en geef per macht een voorbeeld uit tekst 12.
Doe het zo: neem onderstaande antwoord over en vul het antwoord aan.
Een andere macht is … . Een voorbeeld daarvan is … .
Nog een andere macht is … . Een voorbeeld daarvan is … .

Bekijk het antwoord
  • Noemt de wetgevende macht met een juist voorbeeld uit tekst 12 (1p)
  • Noemt de rechterlijke macht met een juist voorbeeld uit tekst 12 (1p)

Alleen een scorepunt bij een juiste combinatie van een macht met een voorbeeld uit de tekst. Juiste machten en voorbeelden: de wetgevende macht, met als voorbeeld dat de wetswijziging nog moet worden goedgekeurd (door het parlement), dat de ministers (mede)wetgevende macht hebben, of dat er een wetsvoorstel is ingediend; de rechterlijke macht, met als voorbeeld dat de rechters aan het woord komen of de huidige straffen ‘knellend’ vinden, dat de rechters de straffen moeten opleggen, of dat in de tekst over rechters wordt gesproken.

Vraag 25 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Scholen in Helsinki verruilen koemelk voor haverdrank

De Finse hoofdstad Helsinki trekt 100.000 euro uit om kinderen uit het basisonderwijs over te laten stappen op havermelk. Het besluit is het resultaat van een raadpleging onder de bevolking.

Havermelk is een plantaardig alternatief voor melk van koeien. Wie dat wil kan overigens ook voor koemelk blijven kiezen.

naar: joop.bnnvara.nl van 30 augustus 2020

tekst 3 Internationaal Strafhof begint officieel onderzoek naar Venezuela

Het Internationaal Strafhof vindt dat er voldoende aanwijzingen zijn dat Venezolaanse functionarissen misdaden tegen de menselijkheid hebben gepleegd, en opent daarom een officieel onderzoek.

Hiermee begint een onderzoek naar mogelijke martelingen en buitengerechtelijke executies door veiligheidstroepen in Venezuela. Dat zou zijn gebeurd tijdens anti-regeringsprotesten in 2017.

naar: de Trouw van 4 november 2021

Vraag 4 1 punt

Lees tekst 3. Welk kenmerk van de rechtsstaat is mogelijk geschonden in Venezuela volgens tekst 3?

  1. A Burgers hebben grondrechten.
  2. B De politieke macht ligt bij de volksvertegenwoordiging.
  3. C Het kabinet kan ter verantwoording geroepen worden door het parlement.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 4 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 6 Kabinet wil crimineel vermogen ook zonder veroordeling kunnen afpakken

Het kabinet wil crimineel geld en andere waardevolle spullen kunnen afpakken ook zonder dat de eigenaar ervan veroordeeld is. Nu kan dat alleen als er al een veroordeling ligt.

Demissionair minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid kondigde het plan vorig jaar aan. Als het OM bij de rechter aannemelijk kan maken dat het verdachte geld, de dure auto’s of horloges het resultaat zijn van criminaliteit, dan kan al het geld of de spullen worden afgepakt.

“Op die manier voorkomen we dat zwart geld in de samenleving blijft circuleren en wordt ingezet in de legale economie of wordt geherinvesteerd in criminele activiteiten.”

naar: tubantia.nl van 19 november 2021

Vraag 14 1 punt

Zie tekst 6. Op welke manier is het legaliteitsbeginsel te herkennen in tekst 6?
De overheid

  1. A kan de criminaliteit niet goed bestrijden als de rechters niet meewerken.
  2. B mag alles doen wat nodig is om de criminaliteit te bestrijden.
  3. C mag het criminele geld pas afnemen als in een wet staat dat dit mag.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 17 2 punten

Zie tekst 7. Slachtoffers hebben in het strafproces een aantal rechten.
→ Over welk recht spreekt de Nationale ombudsman zijn zorgen uit in tekst 7?
→ Noem nog een ander recht dat slachtoffers hebben tijdens het strafproces.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het recht is …
Een ander recht van slachtoffers is …

Bekijk het antwoord
  • Noemt het spreekrecht als het recht waarover de Nationale ombudsman zijn zorgen uit (1p)
  • Noemt een ander recht van slachtoffers tijdens het strafproces (zie de context) (1p)

Het eerste punt is het spreekrecht. Voor het tweede punt telt een van: het recht om te vragen om een schadevergoeding, het recht op slachtofferhulp, het recht op informatie over de voortgang van de rechtszaak. Opmerking uit het correctievoorschrift: wordt bij het eerste punt een ander recht dan het spreekrecht genoemd, dan mag bij het tweede punt het antwoord spreekrecht goed gerekend worden.

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 21 1 punt

Zie tekst 8. Een kenmerk van een rechtsstaat is dat er sprake is van een machtenscheiding. Welke twee machten zijn te herkennen in tekst 8?

  1. A de controlerende en rechterlijke macht
  2. B de rechterlijke en wetgevende macht
  3. C de uitvoerende en rechterlijke macht
  4. D de wetgevende en uitvoerende macht
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 21 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

tabel 1 Samenstelling van de gemeenteraad van Sittard-Geleen

partijzetels
GOB10
CDA8
GroenLinks4
PVV3
Stadspartij3
D662
PvdA2
DNA1
VVD1
50Plus1
SPA1
Fractie Fredrix1

bron: sittard-geleen.nl van september 2019

tekst 5 ‘Kwetsende spotprenten’

De Chinese ambassadeur in Nederland verwacht dat de Nederlandse overheid ingrijpt als Nederlandse kranten en cartoonisten ‘kwetsende spotprenten’ over China publiceren.

Cartoonist Collignon reageert: “Het is een goed teken als regeringen spotprenten niet prettig vinden. Een cartoon moet schuren en als dat lukt, is het raak. Soms gaat het dan de wereld over. Zo beïnvloedt een spotprent de publieke opinie. Geen ambassadeur die daartussen komt.”

naar: de Volkskrant van 5 februari 2020

Vraag 9 1 punt

Lees tekst 5. De Nederlandse overheid zal niet snel ingrijpen bij kwetsende spotprenten. Op basis van welk grondrecht zal de Nederlandse overheid niet snel ingrijpen bij kwetsende spotprenten?

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende grondrechten: de vrijheid van meningsuiting; de persvrijheid (vrijheid van drukpers); het verbod op censuur. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtstaat

Opgavetekst

afbeelding 1

afbeelding 1
afbeelding 1 bron: plusonline.nl van 12 februari 2019

Foto van een raam met een wit stickertje erop. De tekst op het stickertje, in hoofdletters: “FIETS GRAAG AAN DE OVERKANT DANK U”.

Vraag 18 1 punt

Zie afbeelding 1. De tekst uit afbeelding 1 is geplakt op het raam van een huis dat vlak aan een stoep grenst. Er zijn geschreven en ongeschreven regels. Van wat voor soort regel is er sprake in de afbeelding: een geschreven of een ongeschreven regel? Leg je keuze uit. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Er is sprake van een … regel, want …

Bekijk het antwoord
  • Kiest voor een ongeschreven regel en legt dat uit (een van de volgende): er is sprake van een fatsoensnorm; er is geen sprake van strafbaar gedrag als iemand toch een fiets voor het raam zet; iemand kan niet bestraft worden op grond van dit verzoek; dit is geen officiële regel die in de wet staat. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een ongeschreven regel met een juiste uitleg.

Vraag 18 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Politiek en beleid

tekst 5 Artikel 69 van de Grondwet

De rechterlijke macht wordt alleen uitgeoefend door rechters, ingevolge de staatsregeling aangesteld. Geen politieke macht oefent enige invloed op de rechterlijke macht uit.

naar: denederlandsegrondwet.nl

Vraag 9 1 punt

Lees tekst 5. Tekst 5 is een artikel uit de Nederlandse Grondwet uit 1805. Over welk kenmerk van de rechtsstaat gaat tekst 5?

Bekijk het antwoord
  • Noemt een van de volgende kenmerken: de Trias Politica; de scheiding der machten (de machtenscheiding); de rechterlijke macht is onafhankelijk; de rechterlijke macht is onpartijdig. (1p)

Ook goed rekenen: er zijn grondrechten. Niet goed rekenen: er is een grondwet.

Vraag 9 in het hele examen

tekst 10 Dictatuur

Een dictatuur is een regeringsvorm waarin alle macht in handen is van één persoon of van één groep mensen. In verreweg de meeste gevallen komt een dictatuur tot stand na gebruik van geweld of dreiging met geweld. Een dictatuur is het tegenovergestelde van een democratie.

naar: prodemos.nl van juni 2021

Vraag 18 2 punten

Lees tekst 10. In tekst 10 staan kenmerken van een dictatuur. Noem twee andere kenmerken van een dictatuur.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee andere kenmerken van een dictatuur (twee van: er is geen onafhankelijke rechterlijke macht; er is geen volksvertegenwoordiging die de macht controleert / het laatste woord heeft; grondrechten gelden niet of nauwelijks; oppositie wordt niet toegestaan; als er verkiezingen worden gehouden is er sprake van schijnverkiezingen; als er andere partijen of kandidaten deelnemen aan de verkiezingen, zijn die goedgekeurd door de hoogste macht; toegang tot de massamedia is alleen voorbehouden aan de partij van de dictator / heersende macht; er is geen sprake van vrijheid van meningsuiting; er is sprake van censuur / geen persvrijheid). (2p)

Per juist antwoord 1 punt; twee nodig.

Vraag 18 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 11 Een 11-jarig jongetje bedreigt kinderen met een mes

Een 11-jarig jongetje heeft gisteren meerdere leeftijdsgenootjes bedreigd met een mes. Aanleiding was een ruzie. De politie heeft het jongetje na meerdere meldingen opgespoord en meegenomen naar het bureau. Daar is met alle kinderen en alle ouders gesproken. De 11-jarige wordt volgens de politie naar Halt gestuurd. Ook moet hij zich melden bij diverse hulpinstanties.

naar: dvhn.nl van 28 februari 2020

Vraag 21 2 punten

Bij een rechtszaak zijn een aantal personen betrokken: 1 een advocaat, 2 een officier van justitie, 3 een politieagent, 4 een rechter. Hieronder staan vier begrippen: a requisitoir, b proces-verbaal, c vonnis, d pleidooi. Welke persoon hoort bij welk begrip? Zet de juiste letter achter het juiste nummer.

Bekijk het antwoord
  • 1 een advocaat: pleidooi
  • 2 een officier van justitie: requisitoir
  • 3 een politieagent: proces-verbaal
  • 4 een rechter: vonnis

Vier juiste koppelingen: 2 punten. Drie of twee juist: 1 punt. Minder dan twee juist: 0 punten. Juiste koppelingen: 1 d (pleidooi), 2 a (requisitoir), 3 b (proces-verbaal), 4 c (vonnis).

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Welk recht heeft een slachtoffer van een ernstig misdrijf tijdens een rechtszaak? Het recht om

  1. A de hoogte van de straf voor de dader te bepalen
  2. B een rechter aan te wijzen
  3. C excuses van de dader te krijgen
  4. D op de zitting te mogen spreken
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 33 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 1

“De sfeer in de nacht van zaterdag op zondag tijdens de uitloop van de horeca in Nunspeet was broeierig”, meldt wijkagent Peter van Essen op Twitter. Er waren veel opstootjes waarbij de politie moest ingrijpen. Drie jongeren zijn aangemeld bij Halt.

naar: www.nunspeet.nu van 15 juli 2018

tekst 3 OM wil af van briefgeheim op pakketjes

Het Openbaar Ministerie (OM) wil verdachte postpakketten direct kunnen openen. Het gaat om pakketten die zijn verstuurd via PostNL, waar mogelijk drugs of andere illegale goederen in zitten. Het briefgeheim maakt het openen van postpakketten en de opsporing van de daders lastig en tijdrovend. Het briefgeheim moet daarom worden opgeheven, zegt een officier van justitie in het tv-programma Nieuwsuur. Het briefgeheim staat in de Grondwet.

naar: www.destentor.nl van 3 december 2018

Vraag 3 2 punten

Lees tekst 3. In een rechtsstaat heeft de overheid twee taken, die met elkaar kunnen botsen. Een van deze taken is rechtshandhaving. In tekst 3 staat dat het OM verdachte postpakketten direct wil kunnen openen en daarom het briefgeheim wil afschaffen. Leg uit met welke andere taak van de overheid deze wens van het OM kan botsen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Deze wens van het OM kan botsen met de taak …, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de taak rechtsbescherming als taak waarmee de wens van het OM kan botsen (1p)
  • Geeft een juiste verklaring, bijvoorbeeld dat het briefgeheim een recht is dat in de Grondwet staat en dat de overheid als grondrecht moet beschermen, of dat het opheffen van het briefgeheim ten koste gaat van de privacy van de verzender en de ontvanger van de pakketten (1p)

Vraag 3 in het hele examen

tekst 5 Bankovervaller

Een Duitse bankovervaller heeft gebruikgemaakt van zijn juridische recht in de rechtbank voor een vijf dagen lang durende speech. Zijn betoog haalt de internationale media.
Veel hielp de speech overigens niet: de bankovervaller verdwijnt voor 12,5 jaar achter de tralies, bepaalde de rechtbank.

naar: www.telegraaf.nl van 10 oktober 2019

Vraag 6 1 punt

Zie tekst 5. Over welk onderdeel van een rechtszitting gaat tekst 5?

  1. A de tenlastelegging
  2. B het laatste woord
  3. C het pleidooi
  4. D het requisitoir
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 15 2 punten

Hieronder staan vier beweringen over de rechter. 1 De rechter bepaalt hoe hoog de maximumstraffen in het Wetboek van Strafrecht zijn. 2 De rechter mag in zijn uitspraak rekening houden met de achtergrond van de verdachte. 3 De rechter opent een rechtszitting door de tenlastelegging voor te lezen. 4 De rechter spreekt het vonnis uit. Geef van elke bewering aan of deze juist of onjuist is. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul juist of onjuist in. 1 = … 2 = … 3 = … 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij elke bewering het juiste oordeel: 1 = onjuist, 2 = juist, 3 = onjuist, 4 = juist (2p)

Puntentabel: vier antwoorden juist 2 punten; drie of twee antwoorden juist 1 punt; minder dan twee antwoorden juist 0 punten.

Vraag 15 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Op weg naar verkiezingen

De politieke partijen bereiden zich voor op de twee volgende verkiezingen: de Provinciale Statenverkiezingen op 20 maart en de verkiezingen voor het Europees Parlement op 23 mei. Vooral de Provinciale Statenverkiezingen zijn belangrijk voor de partijen in de Tweede Kamer.

naar: www.nos.nl van 9 februari 2019

Een voorbeeld

Een jongeman heeft een technische opleiding gevolgd voor de bouw, maar hij wil liever elektricien worden. Hij wil zich inschrijven voor zijn nieuwe studie. Uit een test blijkt dat hij kleurenblind is. De school besluit de jongeman niet aan te nemen. Het is voor een elektricien belangrijk om kleuren goed te kunnen zien. Andere leerlingen die niet kleurenblind zijn, mogen de opleiding wel gaan volgen.

Vraag 9 1 punt

Is er in dit voorbeeld sprake van discriminatie? Leg je antwoord uit.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Ja, want …
of
Nee, want …

Bekijk het antwoord
  • Antwoordt Nee en legt uit dat kleurenblindheid relevant is voor het beroep van elektricien, omdat het een gegeven is dat relevant is om onderscheid te maken (1p)

Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste combinatie van antwoorden: Nee, met de uitleg dat kleurenblindheid een gegeven is dat relevant is voor het beroep van elektricien.

Vraag 9 in het hele examen

tekst 12 Terugsturen matras mag na verwijderen folie

Wie na een online-aankoop van een matras de beschermfolie heeft verwijderd, mag alsnog afzien van de aankoop. Net als bij kleding kan de verkoper het product reinigen of ontsmetten en opnieuw in de handel brengen.
Het Europees Hof van Justitie heeft dat bepaald in een zaak van een Duitser die een matras had gekocht bij de webshop van een Duits bedrijf. Dat bedrijf weigerde het bedrag terug te betalen met een beroep op het Europese consumentenrecht. Het recht om binnen veertien dagen een online-aankoop terug te draaien wordt daarin uitgesloten voor ‘verzegelde goederen die niet geschikt zijn om te worden teruggezonden om redenen van gezondheidsbescherming of hygiëne’.

naar: www.ad.nl van 27 maart 2019

Vraag 14 1 punt

Wat betekent deze uitspraak van het Europees Hof van Justitie uit tekst 12 voor consumenten in Nederland?
Consumenten in Nederland die een matras binnen veertien dagen willen terugsturen

  1. A hebben niets aan deze uitspraak, want die geldt alleen voor Duitse consumenten.
  2. B kunnen nu alleen terecht bij Duitse rechtbanken als zij hun gelijk willen halen.
  3. C moeten in vergelijkbare gevallen hetzelfde behandeld worden in de hele EU.
  4. D moeten nu afwachten of het Europees Parlement de uitspraak van het Europees Hof van Justitie goedkeurt.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 14 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Vraag 15 1 punt

In Nederland heeft de Hoge Raad onder andere de taak om uitleg te geven over een wet, als niet helemaal duidelijk is hoe die wet toegepast moet worden. Welk begrip past bij deze taak van de Hoge Raad?

  1. A fatsoensregels
  2. B jurisprudentie
  3. C klassenjustitie
  4. D rechtsongelijkheid
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 15 in het hele examen

tekst 15 Identiteitscontrole alleen met reden

De politie mag alleen uw identificatiebewijs vragen als daar een goede reden voor is. Dat is het geval als de politie uw identiteit nodig heeft om haar taak uit te voeren. Dus als u strafbare feiten pleegt of betrokken bent bij een verkeersongeluk.

naar: www.rijksoverheid.nl van 1 oktober 2019

Vraag 18 1 punt

Waarom mag de politie in Nederland niet zomaar vragen naar een identificatiebewijs?
Dat mag niet zomaar, omdat

  1. A de burgers beschermd moeten worden tegen willekeur van de overheid.
  2. B de politie eerst moet bewijzen dat je iets strafbaars hebt gedaan.
  3. C de gemeenteraad eerst toestemming moet verlenen aan de politie.
  4. D een rechter eerst toestemming moet geven aan een officier van justitie.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 25 2 punten

Er zijn twee soorten regels: geschreven en ongeschreven regels.
→ Noem drie gedragingen van de leerlingen uit tekst 19 waarmee geschreven regels worden overtreden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt drie gedragingen: het deponeren van straatafval, intimiderend gedrag en het veroorzaken van geluidsoverlast (2p)

Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0. Niet goed rekenen: de grote groepen die zich voor de winkel ophouden.

Vraag 25 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 11 Rechter: Pannenkoek zeggen is beledigend

Een man uit Delfzijl is veroordeeld tot een werkstraf van 20 uur, omdat hij agenten beledigde. Hij noemde hen pannenkoek. De rechter vond de belediging bewezen. Pannenkoek kan ook sukkel betekenen, aldus de rechter en dat is beledigend.

De verdachte noemde de veroordeling ‘bizar’ en kondigde aan in hoger beroep te gaan. Zijn advocaat pleitte voor vrijspraak, omdat er volgens hem geen strafbaar feit is gepleegd. Het gerechtshof in Den Haag bepaalde in een vergelijkbare zaak dat het woord pannenkoek niet opgevat kan worden als een belediging.

naar: www.dvhn.nl van 19 oktober 2016

Vraag 18 1 punt

Lees tekst 11. In tekst 11 staat dat twee verschillende rechtbanken in vergelijkbare zaken een ander besluit hebben genomen. Welke instantie heeft als taak om aan te geven hoe het wetsartikel waarover in tekst 11 onenigheid bestaat, uitgelegd moet worden?

  1. A de Hoge Raad
  2. B de Nationale ombudsman
  3. C de reclassering
  4. D het ministerie van Veiligheid en Justitie
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 18 in het hele examen

tekst 12 Winkelmedewerker slaat dief het ziekenhuis in

Een medewerker van een slijterij in Groningen, die een winkeldief met een drankfles mishandelde, wordt niet vervolgd. Het Openbaar Ministerie stelt dat de medewerker uit … heeft gehandeld.

De dief stak een fles in zijn zak en werd daarbij betrapt door een medewerker van de slijterij. De winkeldief werd woest en gooide drankflessen door de winkel. Er ontstond een worsteling in de winkel, waarbij de medewerker een fles gebruikte om de winkeldief te overmeesteren. Hij gaf de man met de fles een klap op zijn hoofd. De winkeldief kon worden vastgehouden tot de politie kwam.

naar: www.rtvnoord.nl van 1 november 2018

Vraag 19 1 punt

Lees tekst 12. Welk begrip moet op de puntjes in tekst 12 worden ingevuld? Het Openbaar Ministerie stelt dat de medewerker uit … heeft gehandeld.

  1. A eigenrichting
  2. B noodweer
  3. C ontoerekeningsvatbaarheid
  4. D overmacht
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 19 in het hele examen

tekst 13 Tweede Kamer botst met de minister over rechtsbijstand

Het lukt de minister voor Rechtsbescherming nog niet om een hervorming van de gesubsidieerde rechtsbijstand in te voeren. De minister wil dat burgers minder vaak naar de rechter stappen. Tegenstanders denken dat op deze manier vooral armere mensen toegang tot de rechter wordt ontzegd.

naar: het Reformatorisch Dagblad van 23 januari 2019

Vraag 20 1 punt

Lees tekst 13. Welk kenmerk van de rechtsstaat wordt volgens de tegenstanders aangetast als de hervorming uit tekst 13 wel wordt ingevoerd?

  1. A de machtenscheiding
  2. B de rechtsgelijkheid
  3. C de rechtshandhaving
  4. D de rechtsorde
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 20 in het hele examen

tekst 14 Tieners hard aangepakt: uren in de cel voor stelen koekje

Een rol koekjes, lipgloss, een zak snoep of een blikje fris. Een minderjarige die een van deze producten zonder afrekenen in zijn jaszak of rugzak stopt, de winkel uitloopt en wordt betrapt, hoeft niet meer te rekenen op slechts een goed gesprek. “Tegenwoordig is het bijna zeker dat je staande wordt gehouden en mee moet naar het politiebureau”, zegt een jeugdadvocaat.

naar: www.parool.nl van 24 november 2018

Vraag 21 2 punten

Lees tekst 14. Tessa (15 jaar) heeft lipgloss gestolen bij een drogisterij. Hieronder staan vijf verrichtingen van de politie. De politie mag Tessa 1 naar een ID-bewijs vragen. 2 fouilleren. 3 maximaal 160 uur vasthouden voor verhoor. 4 arresteren op straat. 5 direct een leerstraf opleggen. Welke drie verrichtingen mag de politie uitvoeren zonder toestemming van de officier van justitie?

  1. A naar een ID-bewijs vragen
  2. B fouilleren
  3. C maximaal 160 uur vasthouden voor verhoor
  4. D arresteren op straat
  5. E direct een leerstraf opleggen
Bekijk het antwoord

Antwoord: A en B en D

Puntentabel uit het correctievoorschrift: drie juiste antwoorden = 2 punten; twee juiste antwoorden = 1 punt; minder dan twee juiste antwoorden = 0 punten.

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 25 2 punten

Het Nederlandse strafrecht en het strafproces hebben een aantal uitgangspunten. Hieronder volgen vier uitspraken over deze uitgangspunten. 1 Iedereen wordt voor schuldig gehouden totdat zijn onschuld door de rechter is bewezen. 2 Bij ontoerekeningsvatbaarheid wordt de schuld aan de dader toegeschreven. 3 Iedereen heeft recht op een eerlijk proces voor een onafhankelijke en onpartijdige officier van justitie. 4 Iemand kan alleen worden veroordeeld en bestraft voor handelingen die in de wet strafbaar zijn gesteld. Geef van elke uitspraak aan of deze juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft per uitspraak het juiste oordeel: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 onjuist, uitspraak 4 juist. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vier antwoorden juist = 2 punten; drie of twee antwoorden juist = 1 punt; minder dan twee antwoorden juist = 0 punten.

Vraag 25 in het hele examen

tekst 18 Voorwaardelijke straf voor man die politici bedreigde

Een 26-jarige man uit Apeldoorn is veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf van 120 dagen voor het bedreigen van landelijke politici. Volgens een deskundige heeft de man psychische problemen en is daarom verminderd toerekeningsvatbaar. Hij stuurde teksten naar onder andere minister-president Mark Rutte en Tweede Kamerleden.

naar: www.nos.nl van 1 februari 2019

Vraag 28 2 punten

Lees tekst 18. In tekst 18 is het dilemma van de rechtsstaat te herkennen: de botsing tussen het belang van de rechtshandhaving en het belang van de rechtsbescherming. Welk belang staat voorop in tekst 18: het belang van de rechtshandhaving of het belang van de rechtsbescherming? Leg je antwoord uit aan de hand van het gekozen begrip. Vul het antwoord aan: In tekst 18 staat het belang van de … voorop, want …

Bekijk het antwoord
  • Kiest voor het belang van de rechtshandhaving. (1p)
  • Onderbouwt de keuze, bijvoorbeeld: het beveiligen van de maatschappij telt zwaarder dan de vrijheid van meningsuiting van de verdachte. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

Bij een rechtszitting waarbij een verdachte terechtstaat voor bijvoorbeeld zware mishandeling, hebben zowel de verdachte als het slachtoffer een bepaald recht. Welk recht is dat? Zij hebben beiden het recht om

  1. A de samenstelling van de jury mede te bepalen.
  2. B een requisitoir te houden.
  3. C getuigen te ondervragen.
  4. D op de zitting te mogen spreken.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 31 in het hele examen

tekst 20 Bejaarde veroordeeld

Een 77-jarige man uit Lelystad is veroordeeld tot 6,5 jaar celstraf, omdat hij tien ouderen bestal met behulp van een babbeltruc. De straf die door de rechter is opgelegd, is hoger dan de eis van de …1… De advocaat vroeg in zijn …2… om een lagere straf, omdat de verdachte al oud is en niet in de gevangenis wil overlijden.

naar: www.opgelicht.avrotros.nl van 13 december 2018

Vraag 32 2 punten

Lees tekst 20. Welke begrippen moeten bij 1 en 2 in tekst 20 worden ingevuld? Vul het antwoord aan: 1 = … 2 = …

Bekijk het antwoord
  • Noemt bij 1: officier van justitie. (1p)
  • Noemt bij 2: pleidooi. (1p)

Vraag 32 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

Tekst 1 Celstraf en beroepsverbod voor stagiair

Een 21-jarige man die stage liep op verschillende basisscholen, is veroordeeld voor het betasten van meerdere meisjes tijdens zijn gymlessen. Hij heeft een beroepsverbod van tien jaar opgelegd gekregen en een celstraf van een jaar, waarvan acht maanden voorwaardelijk.

naar: www.hartvannederland.nl van 23 maart 2015

Vraag 6 1 punt

Waarmee is het verschijnsel klassenjustitie in strijd?

  1. A met artikel 1 van de Grondwet
  2. B met de trias politica
  3. C met de vrijheid van godsdienst
  4. D met het recht op privacy
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 6 in het hele examen

Tekst 5 Reactie inwoner op inbraken in zijn gemeente

Je kunt het beste je woning beveiligen met een enorme honkbalknuppel achter de deur! Kom maar op inbreker, ik heb ook nog een andere verrassing voor jou!

naar: www.harendekrant.nl van april 2015

Vraag 7 1 punt

Welk begrip past het beste bij tekst 5?

  1. A eigenrichting
  2. B lik-op-stukbeleid
  3. C resocialisatie
  4. D snelrecht
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 7 in het hele examen

Tekst 10 Blote-billen-protest tegen beveiligingscamera’s

Studenten van de Hanze-hogeschool Groningen vinden de beveiligingscamera’s in de binnenstad een schending van hun privacy. Daarom willen ze volgende week woensdag massaal gaan ‘moonen’1) op de Grote Markt.

De studenten willen opkomen voor hun privacy. Allemaal heel goed voor de veiligheid, die beveiligingscamera’s, maar ‘je kunt als normale burger je kont niet meer keren zonder gefilmd te worden’, schrijven de studenten op Facebook.

noot 1 moonen = het ontblote achterwerk naar een ander toekeren als belediging of grap

naar: www.dichtbij.nl van 4 juni 2015

Vraag 16 2 punten

In de rechtsstaat heeft de overheid twee taken die met elkaar kunnen botsen. Dit noemen we ook wel het dilemma van de rechtsstaat.
→ Leg uit op welke taak van de overheid de studenten in tekst 10 de nadruk leggen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
De taak waar de studenten in tekst 10 de nadruk op leggen, is …, want …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de taak rechtsbescherming van de burger / het beschermen van de rechten en vrijheid van de burger (1p)
  • Legt uit dat de studenten protesteren omdat zij vinden dat de camera’s de privacy te veel aantasten (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Tekst 11 Reisondernemer veroordeeld tot celstraf

Een reisondernemer is door de rechtbank veroordeeld tot een gevangenisstraf van 18 maanden, waarvan zes voorwaardelijk, omdat hij handelde in valse facturen en belastingfraude pleegde. De reisondernemer zegt onschuldig te zijn en gaat in hoger beroep.

naar: www.travelpro.nl van 4 september 2015

Vraag 17 1 punt

Tekst 11 gaat over een reisondernemer die is veroordeeld. Bij welke rechterlijke instantie zal de reisondernemer in hoger beroep gaan?

Bekijk het antwoord
  • Noemt het gerechtshof (1p)

Vraag 17 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Discriminatie op de arbeidsmarkt

Opgavetekst

Bronnenboekje tekst 1 Discriminatie op de arbeidsmarkt

In 2014 zijn er landelijk ongeveer 1400 klachten binnengekomen bij discriminatiemeldpunten van mensen die discriminatie ervaarden op de arbeidsmarkt. Bij 469 van deze klachten speelde afkomst een rol.

“Discriminatiezaken worden de laatste jaren meer besproken in de politiek [5]en media”, zegt Michel Aben, juridisch adviseur bij discriminatiemeldpunt Art.1. Zoals bij de zaak van Jeffrey Koorndijk. Eind 2013 solliciteerde hij voor een stageplek. In de mail die hij per ongeluk ontving, stond: “Is niks. Ten eerste een donker gekleurde (neger). En op zijn cv weinig tot geen ervaring met computers enz.” De rechter oordeelde dat Koorndijk in eerste instantie was afgewezen vanwege zijn huidskleur. [10]De werkgever kreeg een taakstraf van 40 uur en moest een schadevergoeding betalen van 981 euro.

Vorig jaar maakte Lodewijk Asscher, minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, bekend dat de overheid niet meer wil samenwerken met bedrijven die strafrechtelijk zijn veroordeeld voor discriminatie. [15]Het plan van Asscher moet discriminatie op de arbeidsmarkt tegengaan, maar niet iedereen denkt dat dit de oplossing is. Asschers plan gaat ervan uit dat discriminatie gemakkelijk door een rechter vastgesteld kan worden. “Maar dat is in de praktijk niet zo”, zegt Frank van Tubergen, hoogleraar [20]sociologie aan de Universiteit van Utrecht. Veel sollicitanten weten bijvoorbeeld niet eens dat ze gediscrimineerd zijn. Volgens hem weet je nooit precies wie de andere kandidaten zijn en waarom je wordt afgewezen.

Er zijn wel manieren om de arbeidsmarkt toegankelijker te maken voor mensen met verschillende achtergronden. [25]“Je kunt cv’s anonimiseren”, zegt universitair docent Lieselotte Blommaert. Acht grote bedrijven in Duitsland hebben een jaar lang alleen anonieme sollicitaties georganiseerd, zonder naam, leeftijd en geslacht. Een jaar later werden er net zoveel mannen als vrouwen uitgenodigd op sollicitatiegesprek en ook [30]veel meer mensen met een migrantenachtergrond.

naar: www.nrc.nl van 6 mei 2015

Vraag 33 1 punt

De rechter uit tekst 1 oordeelde dat de werkgever zich schuldig had gemaakt aan discriminatie. Discriminatie is verboden. Wat is de belangrijkste waarde waarop het verbod op discriminatie is gebaseerd? Zie de regels 10 tot en met 12 van tekst 1.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de waarde gelijk(waardig)heid (1p)

Vraag 33 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Politiek en beleid

Opgavetekst

tekst 1 Komt er een fietspadverbod voor scooters?

Het lot van fietsers en scooterrijders ligt donderdag in handen van de Tweede Kamer. Dan wordt waarschijnlijk de maatregel aangenomen om scooters naar de rijbaan te verplaatsen. Er komt dan ook een helmplicht. Actiegroep Geef het Fietspad Terug! heeft er vertrouwen in dat het nu echt gaat gebeuren. Stichting Scooterbelang verwacht juist dat de scooter gewoon op het fietspad blijft. Beide belangengroepen proberen de dagen voor het debat de Kamerleden van hun standpunt te overtuigen.

De vrijwilligers van Geef het Fietspad Terug! roepen fietsers op de politici te e-mailen waarom scooters van het fietspad geweerd moeten worden. De actie wordt ondersteund door de Fietsersbond, die volgens een woordvoerder wel bezorgd is. “Het is de vraag of er een meerderheid voor de wet is. De Kamerleden worden beïnvloed door de lobby van de scooterindustrie. Die zegt dat het gevaarlijk is voor scooters op de rijbaan, maar het gevaar op het fietspad wordt gewoon weggepoetst.”

naar: www.at5.nl van 11 december 2017

tekst 6 “Polen lijkt een dictatuur te worden”

De Sejm, de Tweede Kamer van het Poolse parlement, debatteerde over een wetsvoorstel om alle leden van het Hooggerechtshof te vervangen. Het parlement besliste dat het zelf voortaan rechters zal selecteren. “Het gaat hier op een dictatuur lijken”, zegt rechter Monika Frackowiak. Polen zal niet lang meer een rechtsstaat blijven, zo waarschuwt ze.

naar: NRC Handelsblad van 18 juli 2017

Vraag 10 1 punt

Waarom gaat Polen op een dictatuur lijken volgens rechter Monika Frackowiak?

  1. A De machtenscheiding komt in gevaar.
  2. B De persvrijheid zal verdwijnen.
  3. C Het algemeen kiesrecht zal komen te vervallen.
  4. D Vrije verkiezingen zullen niet meer mogelijk zijn.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 10 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

tekst 8 Schoolregels

Om de dagelijkse gang van zaken goed te laten verlopen in de school is het belangrijk dat er regels zijn die door iedereen worden nageleefd. Voorbeelden van een aantal schoolregels:

  • van elkaars spullen afblijven
  • geen grof taalgebruik
  • geen rommel maken

naar: www.munnikkenheidecollege.nl van april 2018

Vraag 15 1 punt

In tekst 8 staan verschillende schoolregels die op de website van een school te vinden zijn. Wat zijn deze schoolregels?

  1. A normen
  2. B rechtsregels
  3. C waarden
  4. D wetten
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 15 in het hele examen

tekst 16 Wetsvoorstel Computercriminaliteit naar Eerste Kamer

De minister van Justitie en Veiligheid heeft het wetsvoorstel Computercriminaliteit bij de Eerste Kamer ingediend. Het wetsvoorstel geeft politie en justitie de bevoegdheid om onopgemerkt de systemen van verdachten binnen te dringen, zoals een smartphone of computer. Vervolgens mag de politie op deze systemen gegevens ontoegankelijk maken of kopiëren, maar ook communicatie aftappen of observeren. Voordat de politie systemen mag hacken, moet er eerst toestemming van de rechter-commissaris zijn op verzoek van de officier van justitie.

naar: www.security.nl van 7 mei 2018

Vraag 25 2 punten

In een rechtsstaat heeft de overheid twee taken: rechtshandhaving en rechtsbescherming. In tekst 16 is de taak rechtsbescherming te herkennen.
Leg uit wat rechtsbescherming is en geef een voorbeeld daarvan uit tekst 16.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Rechtsbescherming is … en een voorbeeld uit tekst 16 is …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat rechtsbescherming het waarborgen van de rechten en vrijheid van de burgers is. (1p)
  • Geeft het voorbeeld uit tekst 16 dat voordat de politie systemen mag hacken er eerst toestemming van de rechter-commissaris moet zijn, op verzoek van de officier van justitie, waardoor de rechten van de burgers worden beschermd. (1p)

Andere voorbeelden uit tekst 16 zijn onjuist.

Vraag 25 in het hele examen

tekst 18 Kritiek op plan voor snijden in rechtsbijstand

Mensen met een laag inkomen kunnen in de toekomst niet meer vanzelfsprekend een beroep doen op een gesubsidieerde advocaat1) als zij bijvoorbeeld gaan scheiden, ontslagen worden of schulden hebben. Dat staat in plannen van de minister voor Rechtsbescherming. Uit de Tweede Kamer klinken kritische reacties. Ook de coalitiepartijen vinden dat de plannen te ver gaan.

noot 1 Met gesubsidieerde advocaat wordt bedoeld dat een deel van de advocaatkosten wordt betaald door de overheid. naar: www.nos.nl van 25 september 2018

Vraag 29 2 punten

Volgens sommige critici zou het afschaffen van een gesubsidieerde advocaat kunnen leiden tot klassenjustitie.
Wat is klassenjustitie? Leg uit dat de plannen van de minister voor Rechtsbescherming volgens critici kunnen leiden tot klassenjustitie.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Klassenjustitie houdt in … en de plannen van de minister voor Rechtsbescherming kunnen volgens critici hiertoe leiden, omdat …

Bekijk het antwoord
  • Legt uit wat klassenjustitie is: politie, justitie en rechters kunnen mensen uit verschillende sociale klassen of etnische groepen verschillend behandelen. (1p)
  • Legt uit dat de plannen tot klassenjustitie kunnen leiden, omdat mensen met een laag inkomen zich minder makkelijk een advocaat kunnen veroorloven om hun belangen te verdedigen in een rechtszaak. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 2 punten

In de wet zijn de rechten van de verdachte vastgelegd, zoals het recht op hulp van een advocaat.
Hieronder volgen vier uitspraken over de rechten van een verdachte.
1 Een verdachte heeft recht op een eerlijk proces voor een onafhankelijke en onpartijdige rechter.
2 Een verdachte is onschuldig totdat hij door de rechter schuldig is bevonden.
3 Een verdachte mag voor onbeperkte tijd worden vastgehouden.
4 Het is volgens de wet mogelijk om rekening te houden met bijzondere kenmerken van een verdachte.
Geef per uitspraak aan of deze juist of onjuist is.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
uitspraak 1 = …
uitspraak 2 = …
uitspraak 3 = …
uitspraak 4 = …

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij de vier uitspraken het juiste oordeel (juist, juist, onjuist, juist). (2p)

Juiste oordelen: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 juist, uitspraak 3 onjuist, uitspraak 4 juist. Puntentabel: vier juist = 2 punten; drie of twee juist = 1 punt; minder dan twee juist = 0 punten.

Vraag 30 in het hele examen

tekst 19 Hoger beroep levert vaak lagere straf op

Wie in hoger beroep gaat tegen een vonnis van de rechtbank bij een misdrijf, maakt een grote kans op een mildere straf. In een op de drie gevallen pakt een gevangenisstraf, taakstraf of boete lager uit.

Verdachten en advocaten bereiden zich in hoger beroep ook gerichter voor. “Je weet precies om welke redenen een verdachte in eerste instantie is veroordeeld”, zegt de voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten. Die punten kun je in hoger beroep aanvechten door bijvoorbeeld getuigen of experts in te schakelen.”

naar: www.ad.nl van 29 maart 2017

Vraag 31 1 punt

In een rechtszaak heeft een verdachte van een misdrijf het recht om tegen het vonnis van de rechtbank in hoger beroep te gaan. Waar wordt deze zaak in hoger beroep behandeld en waar kan het eventueel daarna nog naar toe?

  1. A bij de Hoge Raad, daarna bij de rechtbank
  2. B bij de Hoge Raad, daarna bij het gerechtshof
  3. C bij het gerechtshof, daarna bij de Hoge Raad
  4. D bij het gerechtshof, daarna bij de rechtbank
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 31 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Maatschappelijke analyse: ramptoerisme

Opgavetekst

bronnenboekje tekst 1 Moeder verbijsterd: “Mensen filmden mijn kind toen het werd aangereden.”

Iemand fotograferen die is aangereden. Politici en agenten kunnen er met hun verstand niet bij. Deze zomer vonden omstanders het nodig om foto’s te maken na een aanrijding. Dit tot groot verdriet van de nabestaanden. De moeder van het slachtoffer, die haar naam liever niet in de krant heeft, richt zich in een oproep op sociale media direct tot de filmers. Wie zijn zij en wat zijn ze met de foto’s van plan? Uit respect voor haar kind wil de vrouw geen verdere toelichting geven op haar verhaal. Wel vindt ze het prima dat deze krant haar oproep oppakt.

Sensatiebeluste voorbijgangers die ernstige ongelukken en rampen filmen: het is een veelbesproken onderwerp. Sommige Tweede Kamerleden zijn dit gedrag zo beu dat ze aan de minister hebben gevraagd of zij strafrechtelijk kunnen worden aangepakt. “Vreselijk. Leed op leed. Wat bezielt mensen?”, reageert Madeleine van Toorenburg (CDA) op de filmers. “Het is nu wel de vraag wat er met de beelden wordt gedaan. Dit is precies waarom er snel regelgeving moet komen. Het liefst zie ik een stevige strafbepaling waarmee deze mensen kunnen worden aangepakt.”

Volgens de politie is dit soort ramptoerisme ‘van alle tijden’. “Maar door de komst van de smartphone is er wel het een en ander veranderd. De smartphone is een werkelijkheid waar we mee moeten leven, en met mensen die filmen dus ook.”

De afgelopen tijd hebben meerdere politiemensen in de media een oproep gedaan. “Ga niet filmen als wij een leven aan het redden zijn, en al helemaal niet als je daarmee de rest van het verkeer in gevaar brengt”, legt een woordvoerder uit. “Filmen als je achter het stuur zit is gewoon strafbaar. Maar beelden kunnen vervolgens ook een enorme impact op slachtoffers, familie, bekenden of nabestaanden hebben. Dus onze oproep: denk na over wat je filmt en wat je ermee doet!”

naar: www.bd.nl van 28 augustus 2018

Vraag 34 1 punt

Ramptoerisme is het verschijnsel dat mensen plekken bezoeken waar een ramp plaatsvindt of heeft plaatsgevonden. Deze mensen, ook wel ramptoeristen genoemd, kunnen op verschillende manieren voor overlast zorgen. Via de sociale media delen ze soms beelden die ze ter plaatse maken, direct met anderen.
In tekst 1 staat dat sommige Tweede Kamerleden willen dat de minister het mogelijk maakt om ramptoeristen strafrechtelijk aan te pakken. Wie beslist of het filmen van ernstige ongelukken en rampen strafbaar wordt gesteld?

  1. A de koning
  2. B de politie
  3. C de regering
  4. D het ministerie van Justitie en Veiligheid
  5. E het parlement
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 36 2 punten

Ramptoerisme is het verschijnsel dat mensen plekken bezoeken waar een ramp plaatsvindt of heeft plaatsgevonden. Deze mensen, ook wel ramptoeristen genoemd, kunnen op verschillende manieren voor overlast zorgen. Via de sociale media delen ze soms beelden die ze ter plaatse maken, direct met anderen.
De overheid moet in een rechtsstaat terughoudend zijn met het verbieden van publicaties zoals filmpjes en blogs in de media.
Noem twee grondrechten waarom de overheid terughoudend moet zijn bij het verbieden van publicaties.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een grondrecht: persvrijheid. (1p)
  • Noemt een tweede grondrecht, dat verschilt van persvrijheid: vrijheid van meningsuiting. (1p)

Per juist grondrecht 1 scorepunt.

Vraag 36 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Criminaliteit en rechtsstaat

Opgavetekst

Tekst 1 1671 mensen opgepakt na anonieme tips in 2016

Zo’n 16.900 meldingen die in 2016 zijn gedaan bij Meld Misdaad Anoniem, zijn doorgespeeld naar de politie. Dankzij deze anonieme tips konden 1671 verdachten worden aangehouden en ruim 1100 misdrijven worden opgelost.

naar: www.telegraaf.nl van 7 februari 2017

Tekst 4 Boeven vangen per verkeerscontrole?

Een verkeerscontrole houden als je criminaliteit vermoedt? Het gerechtshof zei nee, de hoogste rechter oordeelt anders.

De politie mag doorgaan met de opsporing van criminelen door middel van de ‘dynamische verkeerscontrole’. Dat heeft … dinsdag bepaald. Het gerechtshof had in december 2015 de bestuurder van een auto met daarin één kilo wiet1) vrijgesproken, omdat de aanhouding bij deze verkeerscontrole volgens het hof niet terecht was.

noot 1 wiet = een soort softdrug

naar: www.nrc.nl van 2 november 2016

Vraag 7 1 punt

Welke rechterlijke instantie moet op de puntjes in tekst 4 worden ingevuld?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de Hoge Raad. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Tekst 7 Boete voor weigeren homoseksuele stagiair

De eigenaar van een tuincentrum die vorig jaar een stagiair weigerde omdat hij homo is, is door de rechtbank in Leeuwarden veroordeeld tot een boete van 1.600 euro, waarvan 800 euro voorwaardelijk. De rechtbank acht bewezen dat de christelijke eigenaar de stagiair weigerde vanwege zijn geaardheid.

“Wij hebben iets gezien op je Facebookpagina, en dat is je seksuele geaardheid en vooral het uitleven van die geaardheid (je hebt een vriend). Dat je die geaardheid hebt is niet het punt, maar het uitleven daarvan wel. Wij zijn een christelijk bedrijf en voor ons is dit een punt waar we ons niet mee mogen verenigen”, schreef de eigenaar van het tuincentrum aan de geweigerde stagiair.

naar: www.volkskrant.nl van 25 april 2016

Vraag 11 2 punten

In deze zaak botsen twee grondrechten met elkaar.
→ Leg uit welke twee grondrechten in deze zaak met elkaar botsen.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
In deze zaak botsen … en … met elkaar, want uit tekst 7 blijkt …

Bekijk het antwoord
  • Noemt de twee botsende grondrechten: het recht op gelijke behandeling en de vrijheid van godsdienst. (1p)
  • Onderbouwt met tekst 7: de eigenaar weigerde de stagiair op basis van zijn geloofsovertuiging, en de rechter veroordeelde hem omdat hij de stagiair niet gelijk behandelde op basis van het uitleven van zijn geaardheid. (1p)

‘Vrijheid van meningsuiting’ mag niet goed gerekend worden.

Vraag 11 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Cybercrime

Opgavetekst

Bijlage tekst 1 Nederlanders niet voorbereid op cybercrime

Nederlanders weten te weinig over online gevaren en hoe zij zich daartegen kunnen beschermen. Ook onderschatten zij de kans dat zij [3] slachtoffer worden. Dit blijkt uit onderzoek van Alert Online. Ruim de helft [4] van de Nederlanders heeft nog nooit van ransomware gehoord, terwijl dit [5] de snelst groeiende dreiging op internet is. Daarom geeft staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie vandaag het startschot voor de campagne Alert Online.

Ransomware is de laatste paar jaar enorm populair geworden onder [9] cybercriminelen. Het virus gijzelt je computer door bestanden [10] ontoegankelijk te maken en geeft deze pas vrij als je losgeld hebt betaald. [11] In 2015 had 65% van de Nederlanders nog nooit van ransomware [12] gehoord. Inmiddels is dit gedaald naar 53%.

Staatssecretaris Dijkhoff van Veiligheid en Justitie: “Internetcriminelen weten steeds weer nieuwe vormen te vinden ons te verleiden om [15] bijvoorbeeld hun vervalste mails te openen, in te gaan op verzoeken of om op malafide advertenties te klikken. Wij moeten daarom ook steeds slimmer worden door onze cyberskills te verbeteren. Dit onderzoek laat zien dat we hier nog flinke stappen moeten zetten. Daarom starten tweehonderd partijen vandaag gezamenlijk de campagne Alert Online om [20] de cyberskills van burgers en bedrijven te verbeteren.”

Over Alert Online

[22] Alert Online is de jaarlijkse bewustwordingscampagne die dit jaar [23] plaatsvindt van 3 tot en met 14 oktober 2016. Alert Online is een initiatief van de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs en de wetenschap. [25] Tweehonderd partijen zetten zich in om de bewustwording en kennis over online veiligheid te vergroten en digitaal veilig gedrag te stimuleren.

naar: www.rijksoverheid.nl van 3 oktober 2016

Vraag 40 3 punten

In tekst 6 komt een bepaald dilemma van de rechtsstaat aan de orde.
→ Welk dilemma is dit? Leg je antwoord uit met twee voorbeelden uit tekst 6.
Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan.
Het dilemma tussen … en … , want in tekst 6 staat dat … maar ook dat …

Bekijk het antwoord
  • Noemt het dilemma tussen rechtshandhaving en rechtsbescherming (de belangen van rechtshandhaving tegenover die van rechtsbescherming). (1p)
  • Geeft het eerste voorbeeld uit tekst 6: de (uitgebreide) opsporingsbevoegdheden zijn nodig om burgers en bedrijven te beschermen tegen cybercriminaliteit (r. 9-10). (1p)
  • Geeft het tweede voorbeeld uit tekst 6: we moeten niet te losjes omgaan met grondrechten zoals het briefgeheim (r. 13-14). (1p)

Het dilemma tussen (de belangen van) rechtshandhaving en rechtsbescherming. Voorbeelden uit tekst 6: de (uitgebreide) opsporingsbevoegdheden zijn nodig om burgers en bedrijven te beschermen tegen cybercriminaliteit (r. 9-10); we moeten niet te losjes omgaan met grondrechten zoals het briefgeheim (r. 13-14).

Vraag 40 in het hele examen

Hoe vaak rechtsstaat in het examen komt

Vragen over rechtsstaat per centraal examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 114, 16, 19-20, 28514%
2026, tijdvak 217, 19, 21, 24, 28, 31615%
2025, tijdvak 115, 17, 19, 30, 33513%
2025, tijdvak 216, 21, 23, 27, 29512%
2024, tijdvak 117, 2225%
2024, tijdvak 27, 25, 29, 32-33513%
2023, tijdvak 13, 10, 18-19, 24-25617%
2023, tijdvak 24, 14, 17, 21411%
2022, tijdvak 19, 1825%
2022, tijdvak 29, 18, 21, 33410%
2022, tijdvak 33, 6, 1538%
2021, tijdvak 19, 14-15, 18, 25513%
2021, tijdvak 218-21, 25, 28, 31-32820%
2021, tijdvak 36-7, 16-17, 33512%
2019, tijdvak 210, 15, 25, 29-31, 34, 36819%
2018, tijdvak 17, 11, 4037%

In 16 van de 17 ingedeelde examens maatschappijkunde vmbo-gl/tl staat een vraag over rechtsstaat, samen 76 vragen (11% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2021, tijdvak 2: 8 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 12% van de vragen over rechtsstaat, daarvoor 11%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met rechtsstaat

Maak de 15 nieuwste examenvragen over rechtsstaat online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over rechtsstaat

Andere onderwerpen maatschappijkunde vmbo-gl/tl

Rechtsstaat op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op maatschappijwetenschappen oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt rechtsstaat voor in het eindexamen maatschappijkunde vmbo-gl/tl?

In de 17 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 76 vragen over rechtsstaat, 11% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 16 van die examens.

In welk examen maatschappijkunde vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over rechtsstaat?

In het examen van 2021, tijdvak 2, met 8 vragen: 18-21, 25, 28, 31-32.

Hoe oefen ik examenvragen over rechtsstaat?

Op deze pagina staan alle vragen over rechtsstaat met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.