Eindexamen aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 − De productieketen van sheaboter, Opgave 2 − De blokkade van het Suezkanaal, Opgave 3 − De fysische geografie van Midden-Amerika, Opgave 4 − De vorming van een atol, Opgave 5 − De Pantanal, Opgave 6 − Bevolkingsgroei en verstedelijking in Brazilië, Opgave 7 − Afvalmanagement in het Caribisch gebied, Opgave 8 − Geiten op Sint Eustatius.
Het centraal examen aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1 loopt tot vraag 32. Van 27 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over endogene en exogene processen (8), landbouw en voedsel (7) en globalisering (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Endogene en exogene processen | 11-16, 31-32 | 8 |
| Landbouw en voedsel | 1-4, 19-21 | 7 |
| Globalisering | 5-8 | 4 |
| Weer en klimaat | 9-10, 18 | 3 |
| Bevolking en migratie | 22-24 | 3 |
| Water en rivieren | 17 | 1 |
| Verstedelijking | 25 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 5 examens aardrijkskunde havo Cariben sinds 2024: dit examen vroeg meer over landbouw en voedsel (26% van de vragen, gemiddeld 7%) en endogene en exogene processen (30% van de vragen, gemiddeld 21%). Minder over ontwikkelingsvraagstukken (0% van de vragen, gemiddeld 10%) en weer en klimaat (11% van de vragen, gemiddeld 19%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Opgave 1 − De productieketen van sheaboter
Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.
Gebruik de bronnen 1 en 2 en het kaartenkatern. De wereld is verdeeld in zes landschapszones. In twee van deze landschapszones groeien karitébomen.
Vraag 1 1 punt
Geef de namen van deze twee landschapszones.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen als beide landschapszones juist zijn.
De mondiale vraag naar plantaardige vetten zoals palmolie en sheaboter neemt toe.
Vraag 2 2 punten
Geef een reden voor deze toenemende vraag
- vanuit de demografische dimensie;
- vanuit de economische dimensie.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Juiste redenen vanuit de economische dimensie zijn: (1p)
- De welvaart stijgt.
- De afzetmarkt wordt groter.
Gebruik bron 2. Traditionele centrum-periferieverhoudingen, zoals in de productieketen van sheaboter, leiden in perifere landen vaak tot ruilvoetverslechtering.
Vraag 3 2 punten
Geef aan
- waaruit blijkt dat de productieketen van sheaboter een voorbeeld is van een traditionele verhouding tussen centrum en periferie;
- welke maatregel Afrikaanse landen in de productieketen van sheaboter kunnen nemen om ruilvoetverslechtering tegen te gaan.
Bron 2
De productieketen van sheaboter De traditionele verwerking van kariténoten tot sheaboter is arbeidsintensief werk. Niet alle noten worden op traditionele wijze verwerkt. De noten worden ook onbewerkt verkocht aan lokale handelaren die deze noten weer doorverkopen. De noten worden daarna machinaal verwerkt tot sheaboter voor de internationale markt.
De productieketen van kariténoot naar sheaboter
Opgave 2
- De blokkade van het Suezkanaal
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Juiste maatregelen zijn: (1p)
- De export van onbewerkte kariténoten verbieden / bemoeilijken.
- De verwerking van kariténoten (in Afrikaanse landen) stimuleren.
Opmerking De eerste deelscore alleen toekennen als het antwoord ingaat op zowel de periferie als het centrum / semi-periferie.
Gebruik de bronnen 1 en 2. Door de toenemende aandacht voor duurzaamheid geven steeds meer consumenten de voorkeur aan producten waarin sheaboter in plaats van palmolie verwerkt is.
Vraag 4 2 punten
Beredeneer waarom het onwaarschijnlijk is dat sheaboter palmolie zal verdringen als belangrijkste plantaardige vet op de wereldmarkt.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern
Bekijk het antwoord
Opmerking Een omgekeerde redenering die ingaat op de makkelijk te realiseren schaalvergroting in de productie van palmolie dient goedgekeurd te worden.
Opgave 2 − De blokkade van het Suezkanaal
Bij deze opgave horen de bronnen 3 en 4.
Gebruik de bronnen 3 en 4. Tussen 1882 en 1952 had Groot-Brittannië controle over het Suezkanaal.
Vraag 5 2 punten
Beredeneer waarom deze controle voor Groot-Brittannië van essentieel belang was gezien de economische ontwikkeling in het land destijds.
Bekijk het antwoord
- de economie van Groot-Brittannië in die periode / in de koloniale periode sterk afhankelijk was van de industrie, (1)
- zodat de aanvoer van grondstoffen vanuit de koloniën / de afzet van Britse industrieproducten in de koloniën (rondom de Indische Oceaan) van groot belang was. (1)
Gebruik bron 3 en het kaartenkatern. Jaarlijks varen zo’n 17.000 schepen door het Suezkanaal. Een groot deel hiervan zijn containerschepen zoals de Ever Given.
Vraag 6 2 punten
Geef aan dat
- de aanleg van het Suezkanaal geleid heeft tot tijdruimtecompressie;
- het gebruik van containers geleid heeft tot tijdruimtecompressie.
Bron 3
De blokkade van het Suezkanaal in 2021 Het Suezkanaal in Egypte (geopend in 1869) verbindt de Middellandse Zee met de Rode Zee. Tussen 1882 en 1952 werd Egypte bezet door Groot-Brittannië, waardoor de Britten controle hadden over het Suezkanaal. Pas in 1956 kwam het Suezkanaal volledig in Egyptische handen. Jaarlijks varen zo'n 17.000 schepen door het Suezkanaal. In maart 2021 ging het mis. Op de route van China naar de Rotterdamse haven kwam het containerschip Ever Given (van de scheepvaartmaatschappij Evergreen) vast te zitten in het Suezkanaal. Deze blokkade leidde mondiaal tot leveringsproblemen van allerlei producten en liet zien hoe kwetsbaar smalle doorgangen, zoals het Suezkanaal, in mondiale scheepvaartroutes kunnen zijn.
Het schip Ever Given blokkeert het Suezkanaal
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat door de aanleg van het Suezkanaal de scheepvaarroute tussen Azië en Europa korter is geworden (dan de scheepvaarroute om Afrika heen). (1)
- Uit het antwoord moet blijken dat containers eenvoudiger / sneller overgeladen kunnen worden van het ene op het andere transportmiddel (dan losse goederen). (1)
Gebruik het kaartenkatern. Het Suezkanaal is een smalle doorgang op de scheepvaartroute tussen China en de Rotterdamse haven. Er zijn meer smalle doorgangen in mondiale scheepvaartroutes.
Vraag 7 3 punten
Geef
- de namen van nog twee andere smalle doorgangen op de scheepvaartroute tussen China en de Rotterdamse haven;
- de naam van de smalle doorgang op de scheepvaartroute tussen China en de oostkust van de Verenigde Staten.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Juiste doorgangen zijn: (2p)
- Straat Malakka
- Bab al Mandab / Golf van Aden / Rode Zee
- Straat van Gibraltar
- Het Kanaal
Opmerking Per juiste doorgang 1 scorepunt toekennen.
In West-Europa vindt al tientallen jaren de-industrialisatie plaats. De blokkade van het Suezkanaal kan het proces van de-industrialisatie vertragen.
Vraag 8 2 punten
Beredeneer waarom de blokkade van het Suezkanaal het proces van de-industrialisatie in West-Europa kan vertragen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern
Bekijk het antwoord
- Door de blokkade van het Suezkanaal is gebleken dat internationale handelsroutes kwetsbaar zijn / dat de levering van producten in Europa in gevaar kan komen, (1)
- zodat westerse bedrijven hun (eerder geoutsourcete) productie weer in Europa gaan vestigen / besluiten hun productie niet te outsourcen. (1)
Opgave 3 − De fysische geografie van Midden-Amerika
Bij deze opgave horen de bronnen 5 tot en met 8.
Gebruik de bronnen 5 en 6 en het kaartenkatern. In bron 5 staan de klimaatgrafieken van de plaatsen Havana, Kralendijk, Managua en Mexico-Stad.
Vraag 9 2 punten
Noteer de namen van deze plaatsen onder elkaar op je antwoordblad. Schrijf achter elke plaats de letter van de juiste klimaatgrafiek.
Bron 5
Klimaatgrafieken van vier plaatsen in Midden-Amerika klimaatgrafiek a klimaatgrafiek b
klimaatgrafiek c klimaatgrafiek d
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Havana c Kralendijk d Managua a Mexico-Stad b indien vier juiste antwoorden (2) indien drie of twee juiste antwoorden (1) indien minder dan twee juiste antwoorden (0) (2)
Gebruik bron 6 en het kaartenkatern. Het klimaat in het noorden van de Dominicaanse Republiek verschilt van het klimaat in het zuiden.
Vraag 10 2 punten
Leg het ontstaan van dit verschil uit. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 5
Klimaatgrafieken van vier plaatsen in Midden-Amerika klimaatgrafiek a klimaatgrafiek b
klimaatgrafiek c klimaatgrafiek d
Bron 6
Klimaten (volgens Köppen) in Midden-Amerika
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- de (vochtige) noordoostpassaat / wind uit het noordoosten in het noorden van de Dominicaanse Republiek wordt opgestuwd tegen de bergen, (oorzaak) (1)
- waardoor in het noorden van de Dominicaanse Republiek meer neerslag valt dan in het zuiden / het zuiden van de Dominicaanse Republiek in de regenschaduw ligt. (gevolg) (1)
Gebruik de bronnen 6 en 7 en het kaartenkatern. Saba is een van de Eilanden boven de Wind. Op Saba ligt Mount Scenery, het hoogste punt van het Koninkrijk der Nederlanden.
Vraag 11 3 punten
Beschrijf in drie stappen het ontstaan van Mount Scenery. Betrek in je beschrijving de namen van de twee betrokken platen.
Bron 6
Klimaten (volgens Köppen) in Midden-Amerika
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- ten (noord)oosten van Saba de (Noord- en/of Zuid-)Amerikaanse plaat onder de Caribische plaat duikt, (1)
- waarbij door het smelten van de onderduikende plaat magmastromen omhoog komen, (1)
- en (strato)vulkanen / vulkanische eilanden ontstaan. (1)
Gebruik de bronnen 7 en 8. De Caribische plaat wordt omringd door een aantal tektonische platen.
Vraag 12 2 punten
Geef de letter van de dwarsdoorsnede uit bron 8 die hoort bij de plaatgrens tussen de
- Cocosplaat en de Caribische plaat;
- Noord-Amerikaanse plaat en de Caribische plaat.
Bron 8
Dwarsdoorsnedes op vier plaatsen langs de Caribische plaat
Opgave 4
- De vorming van een atol
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- dwarsdoorsnede b (1)
- dwarsdoorsnede c (1)
Opgave 4 − De vorming van een atol
Bij deze opgave horen de bronnen 9 tot en met 11.
Gebruik de bronnen 9 en 10 en het kaartenkatern. Alle eilanden van de Genootschapseilanden hebben een vulkanische oorsprong.
Vraag 13 2 punten
Geef
- de oorzaak van het vulkanisme bij deze eilandengroep;
- de naam van het eiland uit bron 9 dat het meest recent ontstaan is.
Bron 9
De Genootschapseilanden De Genootschapseilanden liggen midden in het zuidelijke deel van de Stille Oceaan zo’n 7.000 kilometer voor de westkust van Zuid-Amerika. De eilandengroep hoort bij Frans-Polynesië en bestaat vooral uit atollen. De eilanden Bora Bora en Tahiti zijn dode vulkanen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de Genootschapseilanden door een hotspot / hotspotvulkanisme ontstaan zijn. (1)
- Mehetia (1)
Gebruik bron 10. Gesteente a in bron 10 is op een andere manier ontstaan dan gesteente b.
Vraag 14 3 punten
Neem de onderstaande tabel over op je antwoordblad en vul de drie ontbrekende onderdelen in.
Bron 10
Het ontstaan van een atol Een atol is een ringvormig eiland dat kan ontstaan als een koraalrif wordt gevormd op een in de oceaan wegzinkende vulkaan. Dit koraal groeit het best in helder, zout en warm zeewater.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- naam van gesteente hoofdgroep van gesteente a basalt stollingsgesteente b (koraal of kalksteen) sedimentgesteente per juist antwoord (1) (3)
naam van gesteente hoofdgroep van gesteenten a … … b koraal of kalksteen …
Gebruik het kaartenkatern. Gesteenten op de Genootschapseilanden worden door verwering afgebroken.
Vraag 15 2 punten
Leg met twee klimaatkenmerken uit door welke vorm van verwering gesteenten op de Genootschapseilanden vooral worden afgebroken. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 10
Het ontstaan van een atol Een atol is een ringvormig eiland dat kan ontstaan als een koraalrif wordt gevormd op een in de oceaan wegzinkende vulkaan. Dit koraal groeit het best in helder, zout en warm zeewater.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking De eerste deelscore alleen toekennen als beide klimaatkenmerken juist zijn.
Gebruik de bronnen 10 en 11 en het kaartenkatern. Voor de westkust van Afrika en voor de westkust van Zuid-Amerika liggen nauwelijks koraalriffen.
Vraag 16 2 punten
Geef twee oorzaken waardoor daar nauwelijks koraalriffen gevormd zijn.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern
Bekijk het antwoord
- Juiste oorzaken zijn: − Het zeewater voor de westkust van Afrika en voor de westkust van Zuid-Amerika is te koud. / Voor de westkust van Afrika en voor de westkust van Zuid-Amerika liggen koude zeestromen. − De zee voor de westkust van Afrika en voor de westkust van Zuid-Amerika is te diep. per juiste oorzaak (1) (2)
Opgave 5 − De Pantanal
Bij deze opgave hoort bron 12.
Gebruik bron 12 en het kaartenkatern. De Pantanal is een moerasgebied in het zuidwesten van Brazilië.
Vraag 17 2 punten
Leg uit dat het reliëf in dit deel van Brazilië bepalend is voor het ontstaan van dit moerasgebied. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 12
De Pantanal In het grensgebied van Brazilië met Bolivia en Paraguay bevindt zich het grootste moerasgebied ter wereld. Dit moerasgebied heet de Pantanal. Het waterpeil in het moeras is afhankelijk van het seizoen. Rondom de Pantanal worden plantages aangelegd.
Opgave 6
- Bevolkingsgroei en verstedelijking in Brazilië
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking De eerste deelscore alleen toekennen als beide elementen (door bergen omgeven én vlak) worden genoemd.
Gebruik het kaartenkatern. De Pantanal heeft een periode waarin weinig neerslag valt.
Vraag 18 2 punten
Geef aan
- in welke periode in de Pantanal weinig neerslag valt. Kies uit: a december
- februari b maart
- mei c juni
- augustus d september
- november
- waardoor in deze periode weinig neerslag valt.
Bron 12
De Pantanal In het grensgebied van Brazilië met Bolivia en Paraguay bevindt zich het grootste moerasgebied ter wereld. Dit moerasgebied heet de Pantanal. Het waterpeil in het moeras is afhankelijk van het seizoen. Rondom de Pantanal worden plantages aangelegd.
Opgave 6
- Bevolkingsgroei en verstedelijking in Brazilië
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- c / juni - augustus (1)
- Uit het antwoord moet blijken dat de Pantanal in die periode onder invloed staat van een hogedrukgebied / het lagedrukgebied (de ITCZ) naar het noorden verschoven is. (1)
Gebruik bron 12. Om plantages aan te leggen worden lokale boeren vaak gedwongen hun land af te staan. Plantagelandbouw heeft ook effect op de biodiversiteit.
Vraag 19 1 punt
Met welk begrip wordt het gedwongen afstaan van land van lokale boeren aangeduid?
Bron 12
De Pantanal In het grensgebied van Brazilië met Bolivia en Paraguay bevindt zich het grootste moerasgebied ter wereld. Dit moerasgebied heet de Pantanal. Het waterpeil in het moeras is afhankelijk van het seizoen. Rondom de Pantanal worden plantages aangelegd.
Opgave 6
- Bevolkingsgroei en verstedelijking in Brazilië
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- land grabbing / landroof (1)
Vraag 20 2 punten
Leg uit welk effect plantagelandbouw heeft op de biodiversiteit. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 12
De Pantanal In het grensgebied van Brazilië met Bolivia en Paraguay bevindt zich het grootste moerasgebied ter wereld. Dit moerasgebied heet de Pantanal. Het waterpeil in het moeras is afhankelijk van het seizoen. Rondom de Pantanal worden plantages aangelegd.
Opgave 6
- Bevolkingsgroei en verstedelijking in Brazilië
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- De oorspronkelijke (natuurlijke) vegetatie wordt vervangen door één bepaald gewas / een monocultuur, (oorzaak) (1)
- waardoor het leefgebied van allerlei soorten planten en dieren kleiner wordt / de biodiversiteit afneemt. (gevolg) (1)
Gebruik bron 12. Door de plantagelandbouw rondom de Pantanal komen in de Pantanal vaker natuurrampen als overstromingen en bosbranden voor.
Vraag 21 2 punten
Kies ‘overstromingen’ of ‘bosbranden’. Leg uit dat door de plantagelandbouw rondom de Pantanal jouw gekozen natuurramp in de Pantanal vaker voorkomt. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 12
De Pantanal In het grensgebied van Brazilië met Bolivia en Paraguay bevindt zich het grootste moerasgebied ter wereld. Dit moerasgebied heet de Pantanal. Het waterpeil in het moeras is afhankelijk van het seizoen. Rondom de Pantanal worden plantages aangelegd.
Opgave 6
- Bevolkingsgroei en verstedelijking in Brazilië
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Op de plantages rondom de Pantanal wordt (voor irrigatiedoeleinden) water vastgehouden / veel water gebruikt, (oorzaak) (1p)
Opgave 6 − Bevolkingsgroei en verstedelijking in Brazilië
Bij deze opgave horen de bronnen 13 en 14.
Gebruik de bronnen 13 en 14. Hieronder staan drie uitspraken over de bronnen 13 en 14. Uitspraak 1: de verstedelijkingsgraad van Brazilië nam tussen 1940 en
1990 toe. Uitspraak 2: de deelstaten in het westen van Brazilië hadden in 2020 in het algemeen een grotere relatieve bevolkingsgroei dan de deelstaten in het oosten. Uitspraak 3: steden in het economisch kerngebied van Brazilië groeiden in 2020 harder dan steden in het Amazonegebied.
Vraag 22 2 punten
Geef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- uitspraak 1: juist uitspraak 2: juist uitspraak 3: onjuist indien drie juiste antwoorden (2) indien twee juiste antwoorden (1) indien minder dan twee juiste antwoorden (0) (2)
Gebruik bron 14 en het kaartenkatern. De deelstaat Roraima heeft de grootste relatieve bevolkingsgroei in Brazilië.
Vraag 23 3 punten
Geef drie oorzaken waardoor de relatieve bevolkingsgroei in Roraima zo groot is.
Bron 14
Bevolkingsgroei per deelstaat en van steden met meer dan 250.000 inwoners in Brazilië (2020)
Caribisch Gebied
Opgave 7
- Afvalmanagement in het Caribisch gebied
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- In de deelstaat Roraima wonen weinig mensen (zodat zelfs een kleine absolute groei al tot een grote relatieve groei leidt). (1)
- De deelstaat Roraima heeft een relatief hoog geboortecijfer. / In de deelstaat Roraima worden relatief veel kinderen geboren. (1)
- De deelstaat Roraima heeft een positief migratiesaldo. / De deelstaat Roraima kent een grote toestroom van migranten / vluchtelingen (uit Venezuela). (1)
Migranten die naar steden trekken, hebben overeenkomstige demografische en economische kenmerken. Voor deze groep migranten zijn in de stad specifieke voorzieningen nodig.
Vraag 24 3 punten
Beredeneer met een demografisch en een economisch kenmerk van deze groep migranten welke voorzieningen in de stad nodig zijn.
Bron 14
Bevolkingsgroei per deelstaat en van steden met meer dan 250.000 inwoners in Brazilië (2020)
Caribisch Gebied
Opgave 7
- Afvalmanagement in het Caribisch gebied
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
Uit de redenering moet blijken dat migranten die naar de steden trekken
Gebruik bron 14.
Vraag 25 1 punt
Toon met bron 14 aan dat de meeste kuststeden in Brazilië tegenwoordig niet meer met urbanisatie, maar met suburbanisatie te maken hebben.
Bron 14
Bevolkingsgroei per deelstaat en van steden met meer dan 250.000 inwoners in Brazilië (2020)
Caribisch Gebied
Opgave 7
- Afvalmanagement in het Caribisch gebied
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de meeste kuststeden tegenwoordig een lagere bevolkingsgroei hebben dan de deelstaten waarin die steden liggen. (1)
Opgave 7 − Afvalmanagement in het Caribisch gebied
Bij deze opgave horen de bronnen 15 en 16.
Gebruik bron 15. De vuilnisbelt van Aruba ligt aan de zuidkant van het eiland en zorgt voor vervuiling van de Caribische Zee.
Vraag 26 3 punten
Geef
- een reden waarom het voor de bevolking van Aruba gunstig is dat de vuilnisbelt aan de zuidkant van het eiland ligt;
- twee manieren waarop de vuilnisbelt bijdraagt aan vervuiling van de Caribische Zee.
Bron 15
Vuilnisbelt Parkietenbos op Aruba De vuilnisbelt op Aruba (Parkietenbos) ligt aan de zuidkant van het eiland. Inmiddels is de vuilnisbelt gesloten. Tot januari 2023 werden op de vuilnisbelt verschillende soorten afval gestort: huisvuil, afval van de hotels en cruiseschepen, bouwafval en chemisch afval. De vuilnisbelt stond regelmatig in brand.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Juiste manieren zijn: (2p)
- Door het verbranden van afval komen giftige stoffen vrij (die de lucht en het water vervuilen).
- Door regenval / afstromend water kan afval in zee terecht komen.
- Door de wind kan afval / plastic de zee in waaien.
Opmerking Per juiste manier 1 scorepunt toekennen.
Mangroves hebben een belangrijke functie in het ecosysteem en zijn kwetsbaar voor plasticvervuiling.
Vraag 27 2 punten
Geef aan
- welke belangrijke functie mangroves hebben in het ecosysteem;
- waardoor mangroves kwetsbaar zijn voor plasticvervuiling.
Bron 15
Vuilnisbelt Parkietenbos op Aruba De vuilnisbelt op Aruba (Parkietenbos) ligt aan de zuidkant van het eiland. Inmiddels is de vuilnisbelt gesloten. Tot januari 2023 werden op de vuilnisbelt verschillende soorten afval gestort: huisvuil, afval van de hotels en cruiseschepen, bouwafval en chemisch afval. De vuilnisbelt stond regelmatig in brand.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Juiste antwoorden zijn: (1p)
- Mangroves beschermen de kust tegen erosie.
- Mangroves hebben een hoge biodiversiteit.
- Mangroves zijn een kraamkamer voor veel vissoorten.
- Juiste antwoorden zijn: (1p)
- Plastic blijft makkelijk hangen tussen de wortels van mangrovestruiken.
- Mangroves zijn moeilijk toegankelijk om het plastic op te ruimen.
Gebruik bron 16. Veel landen in het Caribisch gebied hebben al een verbod op het gebruik van plastic tasjes en styrofoam (piepschuim) of zijn daarmee bezig.
Vraag 28 2 punten
Beredeneer vanuit de economische dimensie waarom een verbod op het gebruik van plastic tasjes en styrofoam (piepschuim) juist voor landen in het Caribisch gebied van belang is.
Bron 16
Verbod op plastic tasjes en styrofoam (piepschuim) in het Caribisch gebied (gegevens uit 2019)
Opgave 8
- Geiten op Sint Eustatius
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- veel (ei)landen in het Caribisch gebied zijn voor hun inkomsten afhankelijk van zon- / zee- / strandtoerisme, (1)
- maar toeristen kunnen weg blijven als de Caribische Zee vervuild is (met plastic). (1)
Gebruik bron 16. Er zijn landen in het Caribisch gebied die geen verbod op plastic tasjes en styrofoam (piepschuim) hebben.
Vraag 29 2 punten
Geef hiervoor twee redenen, elk vanuit een andere dimensie.
Bron 16
Verbod op plastic tasjes en styrofoam (piepschuim) in het Caribisch gebied (gegevens uit 2019)
Opgave 8
- Geiten op Sint Eustatius
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste redenen zijn: − De bevolking kan (duurdere) verpakkingsmaterialen niet betalen. / Er zijn niet voldoende financiële middelen om duurzame verpakkingsmaterialen te introduceren. (economische dimensie) − Het zal lastig zijn om een verbod op plastic te handhaven. / Regeringen hebben andere prioriteiten. (politieke dimensie) per juiste reden (1) (2)
Opgave 8 − Geiten op Sint Eustatius
Bij deze opgave horen de bronnen 17 en 18.
De Nederlandse regering heeft in 2017 onderzoek laten doen naar de kusterosie op Sint Eustatius (zie bron 17).
Vraag 30 1 punt
Geef vanuit de politieke dimensie aan waarom de Nederlandse regering onderzoek kan laten doen op Sint Eustatius.
Bron 17
Erosie door loslopende geiten In 2017 heeft de Nederlandse regering opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de erosie van de kustlijn van Sint Eustatius. Vallende rotsblokken en aardverschuivingen zorgen voor gevaarlijke situaties voor inwoners en toeristen. Als gevolg hiervan kon een hotel niet veilig open gaan. Ook het National Marine Park wordt door de kusterosie bedreigd. Uit het onderzoek is gebleken dat de naar schatting 12.000 loslopende geiten een belangrijke oorzaak zijn van de erosie op Sint Eustatius. Deze geiten lopen al generaties lang vrij rond op het eiland. De Sint Eustatius National Parks Foundation (Stenapa) heeft geld ontvangen om het geitenprobleem op te lossen. Stenapa is verantwoordelijk voor het onderhoud en de bescherming van nationale parken op Sint Eustatius. De kustwateren tot 30 meter diep (National Marine Park) horen daar ook bij.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat Sint Eustatius wordt bestuurd door de Nederlandse regering / een bijzondere gemeente van Nederland is. (1)
Gebruik bron 17. Uit onderzoek is gebleken dat loslopende geiten een belangrijke oorzaak zijn van erosie op Sint Eustatius. Maar er zijn ook andere oorzaken.
Vraag 31 3 punten
Geef
- een manier waarop geiten erosie op Sint Eustatius veroorzaken;
- vanuit de dimensie natuur nog een andere oorzaak van erosie op Sint Eustatius;
- een manier waarop mensen erosie op Sint Eustatius veroorzaken.
Bron 17
Erosie door loslopende geiten In 2017 heeft de Nederlandse regering opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de erosie van de kustlijn van Sint Eustatius. Vallende rotsblokken en aardverschuivingen zorgen voor gevaarlijke situaties voor inwoners en toeristen. Als gevolg hiervan kon een hotel niet veilig open gaan. Ook het National Marine Park wordt door de kusterosie bedreigd. Uit het onderzoek is gebleken dat de naar schatting 12.000 loslopende geiten een belangrijke oorzaak zijn van de erosie op Sint Eustatius. Deze geiten lopen al generaties lang vrij rond op het eiland. De Sint Eustatius National Parks Foundation (Stenapa) heeft geld ontvangen om het geitenprobleem op te lossen. Stenapa is verantwoordelijk voor het onderhoud en de bescherming van nationale parken op Sint Eustatius. De kustwateren tot 30 meter diep (National Marine Park) horen daar ook bij.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Juiste manieren waarop geiten erosie veroorzaken zijn: (1p)
- Geiten lopen de bodem / grond los en/of kapot.
- Geiten eten de begroeiing op (die de bodem / grond vasthoudt).
- Juiste andere oorzaken vanuit de dimensie natuur zijn: (1p)
- zware regenval
- golfslag
- steilheid van het eiland
Gebruik de bronnen 17 en 18. Kusterosie op Sint Eustatius zorgt niet alleen voor problemen op het eiland zelf. Ook het National Marine Park wordt bedreigd door deze kusterosie.
Vraag 32 2 punten
Leg uit dat het National Marine Park wordt bedreigd door kusterosie. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage kaartenkatern
Bekijk het antwoord
- Door kusterosie komt meer puin / zand / materiaal in zee terecht, (oorzaak) (1)
- waardoor de helderheid van het water minder wordt en er minder zon doordringt tot het koraal / waardoor een laag sediment het koraal gaat bedekken. (gevolg) (1)
Gebruik bron 17. Mogelijke oplossingen voor het geitenprobleem zijn het plaatsen van hekken en het verminderen van het aantal geiten. Deze oplossingen liggen op Sint Eustatius echter gevoelig.
Vraag 33 2 punten
Beredeneer dat bij deze oplossingen van het geitenprobleem belangen uit verschillende dimensies met elkaar botsen.
Bron 17
Erosie door loslopende geiten In 2017 heeft de Nederlandse regering opdracht gegeven om onderzoek te doen naar de erosie van de kustlijn van Sint Eustatius. Vallende rotsblokken en aardverschuivingen zorgen voor gevaarlijke situaties voor inwoners en toeristen. Als gevolg hiervan kon een hotel niet veilig open gaan. Ook het National Marine Park wordt door de kusterosie bedreigd. Uit het onderzoek is gebleken dat de naar schatting 12.000 loslopende geiten een belangrijke oorzaak zijn van de erosie op Sint Eustatius. Deze geiten lopen al generaties lang vrij rond op het eiland. De Sint Eustatius National Parks Foundation (Stenapa) heeft geld ontvangen om het geitenprobleem op te lossen. Stenapa is verantwoordelijk voor het onderhoud en de bescherming van nationale parken op Sint Eustatius. De kustwateren tot 30 meter diep (National Marine Park) horen daar ook bij.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage kaartenkatern · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Sint Eustatius kan door gevaarlijke situaties voor toeristen / het niet veilig kunnen openen van hotels inkomsten mislopen, (economische dimensie) (1)
- maar het plaatsen van hekken en/of het verminderen van het aantal geiten kan botsen met het (cultureel / historisch) verworven recht om geiten los te laten lopen. (sociaal-culturele / politieke dimensie) (1)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen havo Aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2024/havo/documenten/cse-1/ha-0131-t-24-1-o
Andere examens aardrijkskunde havo Cariben
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1?
Het centraal examen aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1 loopt tot vraag 32. Van 27 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over endogene en exogene processen (8), landbouw en voedsel (7) en globalisering (4).
Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2024/havo/documenten/cse-1/ha-0131-t-24-1-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.
Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde havo Cariben 2024, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.