Eindexamen aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Opgave 1 − Landenvergelijking MINT-landen, Opgave 2 − Digitalisering in Afrika, Opgave 3 − Geschiedenis van de platentektoniek, Opgave 4 − Overstromingen in Venetië, Opgave 5 − Grondstoffen in Suriname, Opgave 6 − Sociale ongelijkheid en de politieke toekomst van, Opgave 7 – Klimaten in het Caribisch gebied, Opgave 8 − Demografische vergelijking van drie Caribische.
Het centraal examen aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2 telt 32 vragen. De meeste vragen gaan over ontwikkelingsvraagstukken (13), endogene en exogene processen (4) en energie en grondstoffen (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Ontwikkelingsvraagstukken | 1-9, 21-24 | 13 |
| Endogene en exogene processen | 10-13 | 4 |
| Energie en grondstoffen | 17-20 | 4 |
| Weer en klimaat | 25-28 | 4 |
| Bevolking en migratie | 29-32 | 4 |
| Water en rivieren | 14-16 | 3 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 5 examens aardrijkskunde vwo Cariben sinds 2024: dit examen vroeg meer over ontwikkelingsvraagstukken (41% van de vragen, gemiddeld 5%) en bevolking en migratie (13% van de vragen, gemiddeld 6%). Minder over globalisering (0% van de vragen, gemiddeld 18%) en endogene en exogene processen (13% van de vragen, gemiddeld 23%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Opgave 1 − Landenvergelijking MINT-landen
Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 4.
Gebruik bron 1 en het kaartenkatern. Van de MINT-landen heeft Indonesië de gunstigste ligging om tot verdere economische ontwikkeling te komen. Door deze economische ontwikkeling zal de samenstelling van de beroepsbevolking veranderen.
Vraag 1 2 punten
Geef aan
- waarom Indonesië een gunstige ligging heeft om tot verdere economische ontwikkeling te komen;
- welke verandering in de samenstelling van de beroepsbevolking zal optreden door de verdere economische ontwikkeling.
Bron 1
De MINT-landen De bedenker van de term BRIC-landen, de voormalige econoom Jim O'Neill van investeringsbank Goldman Sachs, is in 2013 met een nieuw landenlijstje gekomen om groeimarkten aan te duiden die economisch kansrijk zijn: de MINT-landen. De landen Mexico, Indonesië, Nigeria en Turkije hebben het potentieel om tot het ontwikkelingsniveau van de BRIC-landen te komen. Volgens O'Neill maken deze landen de komende twintig jaar een gunstige demografische ontwikkeling door. Bovendien ziet hij 'interessante economische perspectieven' voor de MINT-landen.
Ligging MINT-landen
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Indonesië ligt in een regio met een groeiende economie / dicht bij grote opkomende landen (China / India) / aan drukbevaren handelsroutes. (1)
- Uit het antwoord moet blijken dat het aandeel mensen werkzaam in de primaire sector zal afnemen / secundaire (en/of tertiaire) sector zal toenemen. (1)
Gebruik de bronnen 1 en 2. Van de MINT-landen heeft Nigeria op dit moment een ongunstige demografische opbouw om tot economische ontwikkeling te komen.
Vraag 2 2 punten
Leg uit dat Nigeria op dit moment een ongunstige demografische opbouw heeft om tot economische ontwikkeling te komen. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Nigeria heeft op dit moment een groter aandeel jongeren / relatief minder mensen in de (arbeids)productieve leeftijdsgroep (dan de andere MINT-landen, (oorzaak) (1)
- waardoor de kosten (van bijvoorbeeld onderwijs) relatief hoog zijn ten opzichte van het bnp / de belastinginkomsten. (gevolg) (1)
Gebruik bron 3.
Vraag 3 1 punt
Geef het verband tussen de economische complexiteit en het bnp per hoofd van een land.
Bron 3
De economische complexiteit en bnp per hoofd van de MINT-landen en de BRIC-landen (2019) De Economic Complexity Index (ECI) is een maatstaf voor de mate van ontwikkeling van grote economieën. Om de economische complexiteit te meten wordt gekeken naar wat de landen exporteren en hoe uniek deze export is. Zwitserland scoort op deze rangorde hoog omdat het veel verschillende hoogwaardige producten exporteert die door andere landen niet of nauwelijks geëxporteerd worden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Hoe hoger de economische complexiteit (ECI), hoe hoger het bnp per hoofd van een land. (1)
Gebruik de bronnen 3 en 4. Stelling: Mexico is ondanks een hogere economische complexiteit economisch kwetsbaarder dan Turkije.
Vraag 4 2 punten
Ben jij het eens of oneens met deze stelling? Onderbouw je keuze met twee argumenten.
Bron 3
De economische complexiteit en bnp per hoofd van de MINT-landen en de BRIC-landen (2019) De Economic Complexity Index (ECI) is een maatstaf voor de mate van ontwikkeling van grote economieën. Om de economische complexiteit te meten wordt gekeken naar wat de landen exporteren en hoe uniek deze export is. Zwitserland scoort op deze rangorde hoog omdat het veel verschillende hoogwaardige producten exporteert die door andere landen niet of nauwelijks geëxporteerd worden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Ik ben het eens met deze stelling. Juiste argumenten vóór de stelling zijn: (2p)
- De export van Mexico is vooral gericht op één land.
- Het (drugsgerelateerde) geweld maakt Mexico kwetsbaar.
of
- Ik ben het oneens met deze stelling. Juiste argumenten tegen de stelling zijn: (2p)
- Mexico maakt deel uit van een van de machtigste / grootste handelsblokken ter wereld / de NAFTA.
- De export van Mexico bestaat uit hoogwaardige industrieproducten / grondstoffen waar (in de Verenigde Staten) veel vraag naar is.
Opmerking Per juist argument 1 scorepunt toekennen.
Bij het opstellen van landenlijstjes als BRIC en MINT worden niet vanuit alle dimensies kenmerken meegewogen.
Vraag 5 2 punten
Beredeneer dat de bruikbaarheid van dergelijke lijstjes in de geografie daardoor beperkt is.
Bron 3
De economische complexiteit en bnp per hoofd van de MINT-landen en de BRIC-landen (2019) De Economic Complexity Index (ECI) is een maatstaf voor de mate van ontwikkeling van grote economieën. Om de economische complexiteit te meten wordt gekeken naar wat de landen exporteren en hoe uniek deze export is. Zwitserland scoort op deze rangorde hoog omdat het veel verschillende hoogwaardige producten exporteert die door andere landen niet of nauwelijks geëxporteerd worden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Bij het opstellen van landenlijstjes als BRIC en MINT worden geen kenmerken meegewogen vanuit de politieke dimensie / alleen kenmerken meegewogen vanuit de economische en sociaal-culturele dimensie, (1)
- terwijl (bijvoorbeeld) ook politieke ontwikkelingen een belangrijke rol spelen in de (economische) ontwikkeling van landen. (1)
Opgave 2 − Digitalisering in Afrika
Bij deze opgave horen de bronnen 5 en 6.
Gebruik bron 5. Hieronder staan drie uitspraken. Uitspraak 1: in Afrika bestaat een verband tussen het aantal simkaarten per 100 inwoners en het percentage internetgebruikers van de totale bevolking. Uitspraak 2: door digitalisering nemen de absolute afstanden in Afrika af. Uitspraak 3: verstedelijking en analfabetisme versnellen de digitalisering in Afrika.
Vraag 6 2 punten
Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage
Bekijk het antwoord
- uitspraak 1: juist uitspraak 2: onjuist uitspraak 3: onjuist indien drie juiste antwoorden (2) indien twee juiste antwoorden (1) indien minder dan twee juiste antwoorden (0) (2)
Gebruik bron 5. In centrumlanden zijn telefoons met een abonnement de populairste manier van mobiele telefonie. In Afrika wordt veel vaker gebruikgemaakt van prepaid simkaarten dan van abonnementen.
Vraag 7 2 punten
Beredeneer waarom het gebruik van prepaid simkaarten goed aansluit op de economische situatie in Afrika.
Bron 5
Digitalisering in Afrika Mobiele telefonie is de populairste vorm van communicatie in Afrika en het aantal internetgebruikers is er sinds 2010 meer dan verviervoudigd. Deskundigen voorspellen dat rond 2025 nog eens 300 miljoen mensen in Afrika digitaal verbonden zullen zijn en dat het dataverkeer er vertienvoudigt.
Aantal SIM-kaarten Internetgebruikers
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- In Afrika werken veel mensen in de informele sector / hebben veel mensen geen vast inkomen, (1)
- zodat zij geen bankrekening hebben en geen abonnement kunnen / willen afsluiten. (1)
Gebruik bron 6. Hubs als Konza Technopolis zullen op langere termijn cruciaal zijn voor de verdere ontwikkeling van Afrika.
Vraag 8 2 punten
Geef hiervoor twee redenen.
Bron 6
Nairobi: 'Silicon Savannah' De Keniaanse hoofdstad Nairobi is de afgelopen tien jaar uitgegroeid tot een centrum van digitale innovatie in Afrika. De Keniaanse overheid haakt in op deze ontwikkelingen en heeft ten zuiden van Nairobi een technologiehub gepland: Konza Technopolis. De hub moet technologiebedrijven aantrekken, zoals softwareontwikkelaars, datacentra en callcenters. In de hub komen woningen, hotels en winkelcentra. Verder zijn er plannen voor een universiteitscampus, (internationale) scholen en ziekenhuizen. In 2019 is het eerste gebouwencomplex opgeleverd.
Artist's impression van de eerste fase van Konza Technopolis
Aarde
Opgave 3
- Geschiedenis van de platentektoniek
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste redenen zijn: − Technologiehubs als Konza Technopolis zullen zorgen voor een toename van het aantal hoogopgeleide mensen. − Door technologiehubs als Konza Technopolis worden buitenlandse bedrijven en/of buitenlands kapitaal aangetrokken. per juiste reden (1) (2)
Gebruik de bronnen 5 en 6.
Vraag 9 2 punten
Beredeneer waarom door de ontwikkeling van Konza Technopolis de economische ongelijkheid op verschillende schaalniveaus kan toenemen.
Bron 6
Nairobi: 'Silicon Savannah' De Keniaanse hoofdstad Nairobi is de afgelopen tien jaar uitgegroeid tot een centrum van digitale innovatie in Afrika. De Keniaanse overheid haakt in op deze ontwikkelingen en heeft ten zuiden van Nairobi een technologiehub gepland: Konza Technopolis. De hub moet technologiebedrijven aantrekken, zoals softwareontwikkelaars, datacentra en callcenters. In de hub komen woningen, hotels en winkelcentra. Verder zijn er plannen voor een universiteitscampus, (internationale) scholen en ziekenhuizen. In 2019 is het eerste gebouwencomplex opgeleverd.
Artist's impression van de eerste fase van Konza Technopolis
Aarde
Opgave 3
- Geschiedenis van de platentektoniek
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Door de investeringen kan Kenia zich sneller / beter ontwikkelen dan andere landen / buurlanden (en kunnen de economische verschillen tussen landen groter worden), (1)
- maar ook kan deze regio binnen Kenia zich sneller / beter ontwikkelen dan andere regio’s in Kenia (en kunnen de economische verschillen binnen Kenia groter worden). (1)
Opgave 3 − Geschiedenis van de platentektoniek
Bij deze opgave horen de bronnen 7 tot en met 10.
Hieronder staan drie beschrijvingen die te maken hebben met de theorie van de platentektoniek. Beschrijving a: omhooggerichte convectiestromen onder de oceanische korst zorgen hier voor ridge push. Beschrijving b: de langgerekte, diepe delen in de oceaan die ontstaan op plaatsen waar door slab pull de oceanische korst de mantel ingetrokken wordt. Beschrijving c: de aardkorst en het bovenste deel van de mantel die als één geheel bewegen.
Vraag 10 2 punten
Noteer de letters a, b en c onder elkaar op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter het begrip dat beschreven wordt.
Bekijk het antwoord
- a (mid)oceanische rug b (diepzee)trog c lithosfeer indien drie juiste antwoorden (2) indien twee juiste antwoorden (1) indien minder dan twee juiste antwoorden (0) (2)
Gebruik de bronnen 7 en 8. De ligging en ouderdom van gebergten aan de randen van het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan zijn een bewijs voor de theorie van de platentektoniek.
Vraag 11 2 punten
Beredeneer dat aardwetenschappers deze ligging en ouderdom als bewijs gebruikten om de theorie van de platentektoniek te onderbouwen.
Bekijk het antwoord
- Aan de westkant van Noorwegen / Bij Schotland en/of Ierland en aan de oostkant van Groenland liggen gebergten die zijn ontstaan tijdens de Caledonische plooiingsfase / met dezelfde ouderdom, (1)
- waaruit aardwetenschappers de conclusie trokken dat deze gebergten ooit één waren / aan elkaar vast gezeten moeten hebben (en door sea- floor-spreading / divergentie van elkaar weg geduwd zijn). (1)
Gebruik bron 9. Aan de randen van de Grote Oceaan liggen delen van de aardkorst die sterk vervormd worden.
Vraag 12 1 punt
Welk proces zorgt op deze plekken voor deze sterke vervorming?
Bron 9
De vervorming van de aardkorst
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- subductie / convergentie / slab pull (1)
Gebruik de bronnen 9 en 10. Op de kaart in bron 9 staan met de letters a tot en met d vier locaties aangegeven. Locatie a is Hawaii. In bron 10 staan acht beweringen over deze locaties.
Vraag 13 3 punten
Noteer de letters a tot en met d onder elkaar op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter de cijfers van de twee beweringen die daarbij horen.
Bron 9
De vervorming van de aardkorst
Bron 10
Acht beweringen over de locaties a tot en met d in bron 9
1 Een divergente plaatgrens zorgt op deze plek voor een lange rij actieve onderzeese vulkanen.
2 Hier ligt één actieve vulkaan, maar onder water ligt een lange rij uitgedoofde vulkanen.
3 In dit deel speelt slab pull een grote rol bij de plaatbeweging.
4 Hoog in de bergen vind je hier fossielen van planten en dieren die op de zeebodem van een verdwenen oceaan leefden.
5 In juni 2018 verloren tientallen mensen het leven door pyroclastische stromen na een heftige vulkaanuitbarsting.
6 Toeristen komen hier elke dag kijken naar de lavastromen die rustig in zee stromen.
7 Aan weerszijden van de plaatgrens liggen op gelijke afstand van de plaatgrens gesteenten van dezelfde ouderdom.
8 In 2015 vielen in dit gebergte duizenden doden als gevolg van een catastrofale aardbeving. Een van de hoofdsteden in dit gebergte ligt sinds de aardbeving 1 meter hoger en is 2 meter verschoven.
Opgave 4
- Overstromingen in Venetië
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- a (Hawaii): 2 en 6 b (Centraal-Amerika): 3 en 5 c (Himalaya): 4 en 8 d (Zuidoost-Indische rug): 1 en 7 indien acht juiste antwoorden (3) indien zeven of zes juiste antwoorden (2) indien vijf of vier juiste antwoorden (1) indien minder dan vier juiste antwoorden (0) (3)
Opgave 4 − Overstromingen in Venetië
Bij deze opgave horen de bronnen 11 en 12.
Gebruik bron 11 en het kaartenkatern. Acqua alta in de Golf van Venetië ontstaat bij een combinatie van natuurlijke oorzaken.
Vraag 14 3 punten
Beschrijf in drie stappen het ontstaan van acqua alta in de Golf van Venetië. Je beschrijving moet
- twee natuurlijke oorzaken van hoogwater op zee bevatten;
- een kenmerk van de vorm van de Adriatische Zee bevatten.
Bron 11
Acqua alta in Venetië Venetië ligt in het noorden van Italië in een lagune. Een smalle landtong scheidt het water in de lagune van de Golf van Venetië, het noordelijkste deel van de Adriatische Zee. Venetië is altijd al kwetsbaar geweest voor overstromingen. Dat komt door hoogwater in de Golf van Venetië en treedt vooral op in de periode oktober
- april. Dit hoge water in de Golf van Venetië (en dus ook in de lagune van Venetië) wordt door de Italianen acqua alta genoemd. De laatste decennia neemt het aantal overstromingen in Venetië ook door menselijk handelen toe.
San Marcoplein in Venetië tijdens een overstroming in 2019
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- In de periode oktober - april zijn er vaak stormen / harde winden (vanuit het zuiden) op de Adriatische Zee / in het Middellandse Zeegebied. (1)
- De Golf van Venetië heeft periodiek te maken met extra hoge vloed / springtij (waardoor het zeewater hoger staat). (1)
- Het noordelijk deel van de Adriatische Zee is een doodlopende zeearm, waardoor het zeewater (bij storm / harde wind vanuit het zuiden) opgestuwd wordt. (1)
Gebruik bron 11. Bij Venetië is sprake van absolute en relatieve zeespiegelstijging. Deze zeespiegelstijging heeft oorzaken op verschillende schaalniveaus.
Vraag 15 2 punten
Geef voor Venetië een oorzaak van
- de relatieve zeespiegelstijging op regionaal schaalniveau;
- de absolute zeespiegelstijging op een hoger schaalniveau.
Bron 11
Acqua alta in Venetië Venetië ligt in het noorden van Italië in een lagune. Een smalle landtong scheidt het water in de lagune van de Golf van Venetië, het noordelijkste deel van de Adriatische Zee. Venetië is altijd al kwetsbaar geweest voor overstromingen. Dat komt door hoogwater in de Golf van Venetië en treedt vooral op in de periode oktober
- april. Dit hoge water in de Golf van Venetië (en dus ook in de lagune van Venetië) wordt door de Italianen acqua alta genoemd. De laatste decennia neemt het aantal overstromingen in Venetië ook door menselijk handelen toe.
San Marcoplein in Venetië tijdens een overstroming in 2019
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Juiste oorzaken op regionaal schaalniveau zijn: (1p)
- bodemdaling door grondwateronttrekking
- bodemdaling door (het gewicht van) bebouwing (op de relatief zwakke ondergrond)
Gebruik de bronnen 11 en 12. Er is een terugkerende discussie over de vraag op welke hoogte van het zeewater de kleppen in de onderwaterpoorten gesloten moeten worden.
Vraag 16 2 punten
Beredeneer dat in deze discussie belangen vanuit verschillende dimensies met elkaar botsen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Enerzijds is Venetië een toeristische stad met cultureel erfgoed dat beschermd moet worden / een stad met veel inwoners die beschermd moeten worden tegen overstromingen, (sociaal-culturele dimensie) (1)
- anderzijds moet het havengebied wel bereikbaar blijven voor de scheepvaart. (economische dimensie) (1)
Opgave 5 − Grondstoffen in Suriname
Bij deze opgave horen de bronnen 13 en 14.
Gebruik het kaartenkatern. Suriname is rijk aan de natuurlijke hulpbronnen bauxiet en aardolie.
Vraag 17 2 punten
Geef aan waardoor juist in Suriname
- bauxiet kon ontstaan;
- aardolie kon ontstaan.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken de bodem door het vochtige en warme klimaat / het tropisch regenwoudklimaat in Suriname makkelijk verweert / oxideert (waarbij bauxiet gevormd wordt). (1)
- Uit het antwoord moet blijken dat het laaggelegen (kust)gebied van Suriname aan een passieve continentrand ligt (waar de omstandigheden voor het ontstaan van aardolie gunstig zijn). (1)
Gebruik de bronnen 13 en 14. Suriname is ook rijk aan goud.
Vraag 18 2 punten
Geef aan dat bij de winning van goud in Suriname op twee verschillende schaalniveaus sprake is van landgrabbing.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Grootschalige mijnbouwgebieden / mijnen in Suriname zijn (vooral) in handen van buitenlandse multinationals (1)
- en op lokaal / regionaal / op een lager schaalniveau wordt grond van de lokale bevolking ingenomen door (illegale) Braziliaanse mijnbouwers / goudzoekers uit andere landen. (1)
Gebruik bron 14. De mijnbouw is voor Suriname van groot economisch belang. De handelsbalans van Suriname is echter kwetsbaar.
Vraag 19 2 punten
Geef twee aanwijzingen uit de bron waaruit blijkt dat de handelsbalans van Suriname kwetsbaar is.
Bron 14
Exportproducten van Suriname (2019)
Exportbestemmingen van Suriname (2019)
Opgave 6
- Sociale ongelijkheid en de politieke toekomst van Zuid-Amerika
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste aanwijzingen zijn: − De export van Suriname bestaat voornamelijk uit één product (met een sterk wisselende prijs op de wereldmarkt). − De export van Suriname is voor ongeveer 70% gericht op slechts twee landen. − Het exportpakket van Suriname bestaat voornamelijk uit goederen uit de primaire sector / onbewerkte producten. per juiste aanwijzing (1) (2)
Gebruik bron 13 en het kaartenkatern. De kleinschalige en traditionele goudwinning is voor Suriname schadelijker dan de grootschalige goudwinning door multinationals.
Vraag 20 3 punten
Geef hiervoor drie redenen, elk vanuit een andere dimensie.
Bron 14
Exportproducten van Suriname (2019)
Exportbestemmingen van Suriname (2019)
Opgave 6
- Sociale ongelijkheid en de politieke toekomst van Zuid-Amerika
Bron 13
Goud in Suriname De Wereldbank plaatste Suriname in 1995 op basis van beschikbare natuurlijke hulpbronnen op de zeventiende plek op een lijst van de potentieel rijkste landen. Goud en hout zijn in overvloed aanwezig. Ze vormen de basis van de Surinaamse economie, samen met aardolie en bauxiet. Vanaf de jaren zeventig trok Suriname steeds meer goudzoekers. Vooral garimpeiros
- illegale Braziliaanse goudzoekers
- trokken het binnenland van Suriname in op zoek naar goud. Bijna 80% van de traditionele mijnbouw wordt nog steeds door deze groep mensen gedaan, terwijl de lokale bevolking (marrons) amper vertegenwoordigd is in de mijnbouw. Bij de traditionele goudwinning wordt giftig kwik gebruikt om het goud van het erts te scheiden. Sinds de jaren negentig ontstond ook bij buitenlandse multinationals goudkoorts in Suriname. De overheid wees enkele exploitatiegebieden aan voor grootschalige mijnbouw, zoals de Rosebel-goudmijn. Deze mijn is voor 95% in handen van een Canadees bedrijf en voor 5% in handen van de Surinaamse staat.
Traditionele mijnbouw Rosebel-goudmijn
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Juiste redenen vanuit de dimensie natuur zijn: (1p)
- De kleinschalige en traditionele goudwinning beslaat in totaal een groter oppervlak / is veel meer versnipperd dan de goudwinning door grootschalige multinationals.
- Bij de kleinschalige en traditionele goudwinning wordt giftig kwik gebruikt om goud van het erts te scheiden.
- Juiste redenen vanuit de politieke dimensie zijn: (1p)
- De kleinschalige en traditionele goudwinning is in tegenstelling tot de goudwinning door grootschalige multinationals vaak illegaal.
- Het naleven van / De controle op milieuregels bij de kleinschalige en traditionele goudwinning is lastiger dan bij de goudwinning door grootschalige multinationals.
- Een juiste reden vanuit de economische dimensie is: (1p)
- De Surinaamse staat loopt inkomsten mis doordat de kleinschalige en traditionele goudwinning niet in handen van de staat is.
Opgave 6 − Sociale ongelijkheid en de politieke toekomst van
Zuid-Amerika
Bij deze opgave horen de bronnen 15 tot en met 17.
Gebruik de bronnen 15 en 16. Hieronder staan drie uitspraken. Uitspraak 1: in het land met de laagste welvaart is de sociale ongelijkheid het grootst. Uitspraak 2: in landen waar rechtse regeringen lang aan de macht geweest zijn, is de sociale ongelijkheid groter dan in landen waar linkse regeringen lang aan de macht geweest zijn. Uitspraak 3: het gemiddelde inkomen van het grootste Zuid-Amerikaanse land is ongeveer gelijk aan het gemiddelde van alle landen in de grafiek.
Vraag 21 2 punten
Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage
Bekijk het antwoord
- uitspraak 1: onjuist uitspraak 2: onjuist uitspraak 3: juist indien drie juiste antwoorden (2) indien twee juiste antwoorden (1) indien minder dan twee juiste antwoorden (0) (2)
Gebruik het kaartenkatern. Het beeld van Zuid-Amerika is in de loop van de tijd veranderd van een werelddeel met instabiele corrupte landen met een grote sociale ongelijkheid tot een werelddeel met politiek en economisch meer stabiele landen.
Vraag 22 2 punten
Geef aan
- welk Zuid-Amerikaans land de laatste jaren politiek en economisch het minst stabiel is;
- waarom in Zuid-Amerika Frans-Guyana politiek en economisch het meest stabiel is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage
Bekijk het antwoord
- Venezuela (1)
- Uit het antwoord moet blijken dat Frans-Guyana een (overzees) departement van Frankrijk is. (1)
Gebruik bron 17.
Vraag 23 1 punt
Noteer de letters van de toekomstscenario’s a, b en d op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter de juiste regeringsvorm uit bron 17.
Bron 17
Politieke toekomstscenario's voor Zuid-Amerika De meeste Zuid-Amerikaanse landen hebben sinds de dekolonisatie in het algemeen vier regeringsvormen gekend. Na de dekolonisatie hadden veel landen in eerste instantie een oligarchisch systeem. Daarna volgde een periode waarin het populisme de boventoon voerde. In de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw hadden veel landen een dictatoriaal regime. De laatste decennia hebben de meeste landen een democratisch gekozen regering. Deze democratieën kunnen blijven bestaan, maar er zijn ook toekomstscenario's denkbaar waarbij de eerdere drie regeringsvormen (oligarchie, populisme, dictatuur) weer terugkomen. Dit hangt af van een aantal factoren, onder andere of de sociale polarisatie toeneemt of afneemt, en hoe de bevolkingsparticipatie zich ontwikkelt. sociale polarisatie neemt toe
scenario a scenario b
bevolkings bevolkings participatie participatie neemt af neemt toe
scenario c scenario d dictatuur
sociale polarisatie neemtaf
Caribisch gebied
Opgave 7
- Klimaten in het Caribisch gebied
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen als drie juiste toekomstscenario's worden gegeven 1 scorepunt toekennen.
Gebruik bron 17. Het toekomstscenario ‘dictatuur’ is voor Zuid-Amerikaanse landen niet waarschijnlijk.
Vraag 24 2 punten
Beredeneer dat het sociaal-economisch beleid dat veel Zuid-Amerikaanse landen eind twintigste eeuw zijn gaan voeren dit toekomstscenario niet waarschijnlijk maakt.
Bron 17
Politieke toekomstscenario's voor Zuid-Amerika De meeste Zuid-Amerikaanse landen hebben sinds de dekolonisatie in het algemeen vier regeringsvormen gekend. Na de dekolonisatie hadden veel landen in eerste instantie een oligarchisch systeem. Daarna volgde een periode waarin het populisme de boventoon voerde. In de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw hadden veel landen een dictatoriaal regime. De laatste decennia hebben de meeste landen een democratisch gekozen regering. Deze democratieën kunnen blijven bestaan, maar er zijn ook toekomstscenario's denkbaar waarbij de eerdere drie regeringsvormen (oligarchie, populisme, dictatuur) weer terugkomen. Dit hangt af van een aantal factoren, onder andere of de sociale polarisatie toeneemt of afneemt, en hoe de bevolkingsparticipatie zich ontwikkelt. sociale polarisatie neemt toe
scenario a scenario b
bevolkings bevolkings participatie participatie neemt af neemt toe
scenario c scenario d dictatuur
sociale polarisatie neemtaf
Caribisch gebied
Opgave 7
- Klimaten in het Caribisch gebied
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Het sociaal-economisch beleid in Zuid-Amerikaanse landen is vanaf het einde van de twintigste eeuw gericht op economische groei en vermindering van armoede / op de afname van sociale ongelijkheid, (1)
- zodat een welvarende / geschoolde / participerende middenklasse ontstaan is (die meer politieke vrijheden opeist). (1)
Opgave 7 – Klimaten in het Caribisch gebied
Bij deze opgave horen de bronnen 18 en 19.
Gebruik bron 18. Hieronder staan de namen van vijf windsystemen die horen bij de cijfers
1 tot en met 5 in bron 18.
- Azorenhoog
- ITCZ
- noordoostpassaat
- tropische storm
- zuidoostpassaat
Vraag 25 2 punten
Noteer de cijfers 1 tot en met 5 onder elkaar op je antwoordblad. Schrijf achter elk cijfer de naam van het juiste windsysteem.
Bron 18
Windsystemen op de Atlantische Oceaan
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 tropische storm 2 Azorenhoog 3 noordoostpassaat 4 ITCZ 5 zuidoostpassaat indien vijf juiste antwoorden (2) indien vier of drie juiste antwoorden (1) indien minder dan drie juiste antwoorden (0) (2)
Gebruik de bronnen 18 en 19. Op de eilanden van de Grote Antillen bestaat een verschil in klimaat tussen de noordzijde en de zuidzijde.
Vraag 26 2 punten
Leg het ontstaan van dit verschil uit. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 18
Windsystemen op de Atlantische Oceaan
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- de (vochtige) noordoostpassaat aan de noordzijde van de eilanden wordt opgestuwd tegen de bergen, (oorzaak) (1)
- waardoor aan de noordkant van de eilanden meer neerslag valt dan aan de zuidkant / de zuidkant van de eilanden in de regenschaduw ligt. (gevolg) (1)
Hurricanes beginnen klein, maar worden door een positief terugkoppelingsmechanisme steeds krachtiger.
Vraag 27 2 punten
Leg uit dat hurricanes door een positief terugkoppelingsmechanisme steeds krachtiger worden. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage
Bekijk het antwoord
- bij de condensatie van waterdamp warmte / energie vrijkomt, (oorzaak) (1)
- waardoor er nog meer water kan verdampen (en er dus nog meer warmte / energie vrijkomt en de hurricane zichzelf versterkt / krachtiger kan worden). (gevolg) (1)
El Niño is een verschijnsel met wereldwijde invloed op het weer. In het Caribisch gebied leidt El Niño tot een hete, droge zomer. Als de eerstvolgende regenperiode dan begint, ontstaan vaak aardverschuivingen.
Vraag 28 2 punten
Leg uit dat in de regenperiode juist na een El Niño vaak aardverschuivingen ontstaan. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Bijlage · Bijlage
Bekijk het antwoord
- na een (door El Niño) extra droge en warme periode de vegetatie schaars is / vegetatie verdwijnt / de bodem uitdroogt, (oorzaak) (1)
- waardoor (na de eerste regen) de bodem makkelijk erodeert / wegspoelt (en aardverschuivingen ontstaan). (gevolg) (1)
Opgave 8 − Demografische vergelijking van drie Caribische
landen
Bij deze opgave horen bronnen 20 tot en met 22.
Gebruik de bronnen 20 en 21. Op basis van bevolkingsontwikkeling kunnen landen worden ingedeeld in het demografisch transitiemodel, waarin verschillende fases worden onderscheiden.
Vraag 29 2 punten
Geef aan welk land in bron 21
- het minst ver in de demografische transitie is;
- op dit moment de meest gunstige bevolkingsopbouw heeft om de komende twintig jaar tot economische ontwikkeling te komen.
Bron 21
Demografisch transitiemodel
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Haïti (1)
- Jamaica (1)
Gebruik bron 20. Cuba lijkt in de leeftijdsgroep 35 - 49 een groep mensen te missen.
Vraag 30 2 punten
Leg uit waardoor de leeftijdsgroep 35 - 49 op Cuba relatief klein is. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 20
Cuba Haïti
Jamaica
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Cuba 35 - 45 jaar geleden een economisch / politiek instabiele periode kende, (oorzaak) (1)
- waardoor veel Cubanen (in de reproductieve leeftijd) toen emigreerden / geen kinderen (in Cuba) kregen. (gevolg) (1)
Gebruik bron 21. Het geboortecijfer van Haïti is de laatste jaren gedaald. Toch zal de bevolkingsgroei de komende tientallen jaren nog groot zijn.
Vraag 31 2 punten
Leg uit dat de bevolkingsgroei van Haïti de komende tientallen jaren nog groot zal zijn. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bron 20
Cuba Haïti
Jamaica
Bron 21
Demografisch transitiemodel
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- Haïti een relatief jonge bevolking heeft / veel mensen in Haïti zich (de komende tientallen jaren) in de reproductieve fase bevinden, (oorzaak) (1)
- waardoor de komende tientallen jaren nog veel kinderen geboren zullen worden (en de bevolkingsgroei nog lang groot blijft). (gevolg) (1)
Gebruik bron 22. Veel Haïtianen, Jamaicanen en Dominicanen wonen en werken in de Verenigde Staten en sturen geld naar bijvoorbeeld hun familie in het moederland.
Vraag 32 2 punten
Beredeneer voor welke van deze landen de geldzendingen relatief gezien het meest bijdragen aan het bnp.
Bron 21
Demografisch transitiemodel
Bron 22
Geldzendingen naar het Caribisch gebied De meeste Caribische eilanden hebben een sterke braindrain. Een positief gevolg hiervan is een toename in geldovermakingen (remittances). De Dominicaanse Republiek ontving in 2020 in totaal 8,33 miljard dollar, Haïti 3,46 miljard dollar en Jamaica 3,07 miljard dollar. De Verenigde Staten zijn de belangrijkste bron van geldovermakingen.
►►► ν
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Bijlage · Bijlage · Opgaven
Bekijk het antwoord
- de geldzendingen naar Haïti relatief gezien het meest bijdragen aan het bnp, (1)
- omdat van de genoemde landen Haïti het armste land is / het laagste bnp per hoofd heeft. (1)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2024/vwo/documenten/cse-2/vw-0131-t-24-2-o
Andere examens aardrijkskunde vwo Cariben
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2?
Het centraal examen aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2 telt 32 vragen. De meeste vragen gaan over ontwikkelingsvraagstukken (13), endogene en exogene processen (4) en energie en grondstoffen (4).
Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2024/vwo/documenten/cse-2/vw-0131-t-24-2-c).
Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde vwo Cariben 2024, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.