Eindexamen aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Territoriale en internationale wateren, De productie van zonnepanelen, Vulkaanuitbarstingen op het schiereiland Reykjanes, Massabewegingen bij de Illhorn in Zwitserland, De Perito Moreno-gletsjer, Ontwikkelingen in Argentinië, Hòfi mango op Curaçao.
Het centraal examen aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2 telt 33 vragen. De meeste vragen gaan over endogene en exogene processen (9), globalisering (7) en water en rivieren (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Endogene en exogene processen | 10-16, 20, 28 | 9 |
| Globalisering | 1-2, 5-7, 24, 31 | 7 |
| Water en rivieren | 4, 21, 29-30 | 4 |
| Weer en klimaat | 17-19, 27 | 4 |
| Energie en grondstoffen | 3, 8-9 | 3 |
| Bevolking en migratie | 22, 26 | 2 |
| Ontwikkelingsvraagstukken | 23, 25 | 2 |
| Landbouw en voedsel | 32-33 | 2 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 5 examens aardrijkskunde vwo Cariben sinds 2024: dit examen vroeg meer over endogene en exogene processen (27% van de vragen, gemiddeld 20%) en globalisering (21% van de vragen, gemiddeld 14%). Minder over energie en grondstoffen (9% van de vragen, gemiddeld 17%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Territoriale en internationale wateren
Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
De basis van de regelgeving over territoriale en internationale wateren werd al in de zeventiende eeuw gelegd.
bron 1 Territoriale wateren en internationale wateren
De territoriale wateren zijn de eerste 12 zeemijl (22 kilometer) vanaf de kustlijn. Een land heeft de volledige controle over de territoriale wateren. Na het territoriaal water komt de exclusieve economische zone (EEZ). In deze zone mag het land natuurlijke hulpbronnen winnen en schepen controleren. Een land heeft de plicht om het milieu in dit deel van de zee of oceaan te beschermen. Na 200 zeemijl beginnen de internationale wateren.
De basis van de regelgeving over de territoriale en internationale wateren werd al in de zeventiende eeuw gelegd. In 1964 werd deze regelgeving opnieuw door de Verenigde Naties vastgelegd in een verdrag en ondertekend door 168 landen. Er ontstaan steeds meer bedreigingen voor de internationale wateren, zoals vervuiling en overbevissing. Ook grootschalige diepzeemijnbouw kan in de toekomst tot problemen leiden. In 2023 werd daarom door de Verenigde Naties een verdrag gesloten, waarin afgesproken werd dat 30% van de internationale wateren voor 2030 beschermd gebied moet zijn.
bron 2 Exclusieve economische zone (EEZ) van landen
Vraag 1 2 punten
Geef aan
- waarom de basis van deze regelgeving juist toen werd gelegd;
- welke twee landen uit bron 2 nog altijd een relatief grote exclusieve economische zone hebben door de regelgeving uit die periode.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat het voor koloniale (zeevarende) machten noodzakelijk werd om afspraken te maken over het claimen / veroveren van overzeese gebieden. (1 scorepunt)
Frankrijk en Verenigd Koninkrijk / Engeland / Groot-Brittannië (1 scorepunt)
Opmerking: alleen als bij de tweede deelscore beide landen juist zijn, 1 scorepunt toekennen.
Gebruik de bronnen 1 en 2 en het kaartenkatern.
De Spratly-eilanden zijn een archipel van zo'n 250 eilanden en riffen in het zuidelijke deel van de Zuid-Chinese Zee. Veel landen rondom de Zuid-Chinese Zee leggen een claim op (een deel van) de Spratly eilanden.
Vraag 2 2 punten
Beredeneer waarom veel landen rondom de Zuid-Chinese Zee een claim leggen op de Spratly-eilanden.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste redeneringen zijn:
- Het land dat de Spratly-eilanden bezit, zou zijn territoriale wateren / EEZ (in de Zuid-Chinese Zee) sterk uitbreiden / de wateren rondom de Spratly-eilanden dan tot zijn territoriale wateren mogen rekenen, (1 scorepunt)
- zodat dat land het recht heeft om economische / militaire activiteiten in de wateren rondom de Spratly-eilanden te ontplooien. (1 scorepunt)
Gebruik bron 1.
In 2023 sloten de Verenigde Naties een verdrag over het beschermen van internationale wateren.
Vraag 3 2 punten
Beredeneer waarom technologische ontwikkelingen het noodzakelijk maakten om dit verdrag te sluiten.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste redeneringen zijn:
- Door technologische ontwikkelingen worden gebieden in de internationale wateren toegankelijk voor diepzeemijnbouw, (1 scorepunt)
- wat kan leiden tot ecologische dreigingen die gepaard gaan met economische activiteiten (zodat het noodzakelijk is om ook die wateren te beschermen). (1 scorepunt)
Gebruik bron 1.
Vervuiling van internationale wateren is lastiger op te lossen dan vervuiling van territoriale wateren.
Vraag 4 2 punten
Beredeneer waarom vervuiling van internationale wateren lastig op te lossen is.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste redeneringen zijn:
- De internationale wateren zijn van iedereen / in de internationale wateren liggen geen staatkundige grenzen, (1 scorepunt)
- zodat landen (en bedrijven) geen verantwoordelijkheid voelen / nemen voor (het oplossen van) de vervuiling van de internationale wateren. (1 scorepunt)
De productie van zonnepanelen
Bij deze opgave horen de bronnen 3 en 4.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
Stelling: de productieketens van zonnepanelen in 2010 past in het traditionele centrum-periferiepatroon.
bron 3 De productie van zonnepanelen
China is de grootste producent van zonnepanelen ter wereld. De productie van zonnepanelen past in de ambitie van de Chinese overheid om wereldleider te worden in de ontwikkeling en de productie van hoogwaardige goederen.
Chinese fabrikanten van zonnepanelen konden daarom lang rekenen op uitgebreide staatssteun. Deze staatssteun was voor de Europese Unie reden om tussen 2013 en 2018 importheffingen in te stellen op zonnepanelen uit China. Ook zet de Europese Unie steeds meer in op het zelf produceren van recyclebare zonnepanelen.
De belangrijkste grondstof van zonnepanelen is het mineraal kwarts. De eerste stappen in de productie van zonnepanelen - het maken van polysilicium en siliciumstaven - kosten veel energie. In de laatste stap worden zonnecellen uiteindelijk geassembleerd tot zonnepanelen.
bron 4 Vraag naar zonnepanelen en herkomst van (onderdelen van) zonnepanelen
Vraag 5 2 punten
Geef een argument
- voor deze stelling;
- tegen deze stelling.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste argumenten zijn:
- voor de stelling: uit het argument moet blijken dat de vraag naar zonnepanelen toen vooral uit centrumlanden / uit Europa / (nog) niet uit (semi)perifere landen kwam (1 scorepunt);
- tegen de stelling: de grondstof (polysilicium) voor zonnepanelen kwam grotendeels uit centrumlanden / Europa / Noord-Amerika, of (semi)perifere landen produceerden / China produceerde (ook toen al) hoogwaardige producten / wafers / zonnecellen (1 scorepunt).
Gebruik bron 4.
Vraag 6 1 punt
Toon met bron 4 aan dat in de productieketens van zonnepanelen geen reshoring plaatsvindt.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juist antwoord zijn:
- De productie van zonnepanelen heeft altijd al in Azië / China plaatsgevonden / nooit grootschalig in centrumgebieden plaatsgevonden (en kan dus ook niet teruggehaald worden).
- De (onderdelen van) de zonnepanelen komen steeds vaker uit China.
1 scorepunt
Tussen 2013 en 2018 hanteerde de Europese Unie importheffingen op Chinese zonnepanelen. Exportgeoriënteerde landen proberen importheffingen te ontwijken.
Vraag 7 1 punt
Geef aan op welke manier een exportgeoriënteerd land importheffingen kan ontwijken.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juist antwoord is: China kan de assemblage (van zonnecellen naar zonnepanelen) naar andere landen (waarvoor geen importheffingen gelden) verplaatsen. (1 scorepunt)
Gebruik bron 3 en het kaartenkatern.
Europa wil zelf op grote schaal op een milieuvriendelijke manier zonnepanelen produceren.
Vraag 8 2 punten
Geef een reden
- om de eerste stappen in de productie van zonnepanelen in Noorwegen te doen;
- om de laatste stap in de productie van zonnepanelen in Oost-Europa te doen.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste redenen zijn:
- Uit het antwoord moet blijken dat Noorwegen met waterkrachtcentrales energie opwekt / duurzame energie opwekt (om polysilicium / siliciumstaven te maken). (1 scorepunt)
- Uit het antwoord moet blijken dat lonen / productiekosten in Oost-Europa relatief laag zijn (om de assemblage van zonnepanelen te doen). (1 scorepunt)
Gebruik bron 4.
In Nederland worden recyclebare zonnepanelen ontwikkeld. Dit wordt niet alleen gezien als een gunstige ontwikkeling op het gebied van duurzaamheid, maar ook als een geopolitieke strategie.
Vraag 9 2 punten
Beredeneer waarom de ontwikkeling van recyclebare zonnepanelen wordt gezien als een geopolitieke strategie.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste redeneringen zijn:
- Door (delen van) zonnepanelen te recyclen hoeven geen nieuwe grondstoffen / zonnepanelen geïmporteerd te worden, (1 scorepunt)
- zodat Nederland / de Europese Unie voor de energievoorziening minder afhankelijk van China / andere landen wordt. (1 scorepunt)
Vulkaanuitbarstingen op het schiereiland Reykjanes
Bij deze opgave horen de bronnen 5 en 6.
Gebruik het kaartenkatern.
Dwars door IJsland loopt een divergente plaatgrens die ontstaan is door ridge push. Divergentie ontstaat meestal niet alleen door ridge push. Ook een andere kracht draagt bij aan divergentie.
Vraag 10 2 punten
Geef aan
- welke andere kracht bijdraagt aan divergentie;
- waardoor die andere kracht geen rol speelt bij divergentie op IJsland.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juist antwoord is:
- slab pull (1 scorepunt)
- Uit het antwoord moet blijken dat de platen waar IJsland op ligt / de Noord-Amerikaanse plaat en de Euraziatische plaat (bijna) nergens subduceren. (1 scorepunt)
Gebruik bron 5.
De vulkaanuitbarstingen op Reykjanes leiden tot vulkaantoerisme.
bron 5 Vulkaanuitbarstingen op het schiereiland Reykjanes op IJsland
Op IJsland barstte in 2021 de vulkaan Fagradalsfjall op het schiereiland Reykjanes uit. In de jaren daarna volgden meerdere erupties op het schiereiland. Deze uitbarstingen vonden plaats op veilige afstand van bebouwing en trokken veel toeristen. De IJslandse regering gebruikte de uitbarstingen om verdedigingsdammen te testen die de lava moesten tegenhouden.
In oktober 2023 nam de seismische activiteit in het zuiden van het schiereiland opnieuw toe. Vulkanologen waarschuwden daarna dat er binnen enkele dagen een nieuwe vulkaanuitbarsting zou kunnen plaatsvinden. Op 10 november besloten de autoriteiten de inwoners van het stadje Grindavik te evacueren. Op 18 december 2023 barstte de vulkaan opnieuw uit. Over een lengte van ongeveer vier kilometer ontstonden lavafonteinen en stroomde lava over het aardoppervlak.
Vulkaantoerisme op IJsland
Vraag 11 2 punten
Leg met een kenmerk van de lava uit waardoor toeristen relatief veilig dichtbij de vulkaanuitbarstingen kunnen komen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juist antwoord is:
- de lava heeft een lage viscositeit / is makkelijk ontgast (oorzaak), (1 scorepunt)
- waardoor de uitbarstingen effusief zijn / rustig verlopen (en de toeristen relatief veilig dichtbij kunnen komen). (gevolg) (1 scorepunt)
Gebruik bron 6.
bron 6 Topografische kaart omgeving van Grindavik
Hieronder staan zes geomorfologische verschijnselen:
- delta
- slenk
- morene
- plooiingsgebergte
- puinwaaier
- schildvulkaan
Vraag 12 2 punten
Welke twee geomorfologische verschijnselen zijn te herkennen in de kaart van bron 6?
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:
- slenk (1 scorepunt)
- schildvulkaan (1 scorepunt)
Gebruik bron 6.
Het schiereiland Reykjanes wordt door de IJslandse geologische dienst met seismometers en GPS-meetstations gemonitord. Meetgegevens van deze instrumenten worden gebruikt om nieuwe erupties te voorspellen.
Vraag 13 2 punten
Geef aan
- welke verandering seismometers meten voorafgaand aan een nieuwe eruptie;
- welke verandering GPS-meetstations meten voorafgaand aan een nieuwe eruptie.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:
- Uit het antwoord moet blijken dat seismometers voorafgaand aan een nieuwe eruptie steeds meer (krachtigere) aardbevingen / trillingen meten. (1 scorepunt)
- Uit het antwoord moet blijken dat de GPS-meetstations voorafgaand aan een nieuwe eruptie (verticale) verschuivingen / verplaatsing in de aardkorst meten. (1 scorepunt)
Massabewegingen bij de Illhorn in Zwitserland
Bij deze opgave horen de bronnen 7 en 8.
Gebruik bron 7.
Op de hellingen van de berg Illhorn ontstaan elk jaar in de lente aardverschuivingen.
bron 7 Aardverschuivingen en modderstromen bij de Illhorn in Zwitserland
De Illhorn is een 2.717 meter hoge berg in het zuiden van Zwitserland in de regio Valais / Wallis. Vanaf de Illhorn lopen twee rivieren richting het dal van de Rhône: de Illbach en de Illgraben. Vooral in het dal van de Illgraben ontstaan vaak aardverschuivingen en modderstromen. In de loop van duizenden jaren is aan de voet van de Illhorn in het dal van de Rhône een puinwaaier ontstaan.
Vraag 14 2 punten
Leg uit waardoor deze aardverschuivingen juist in de lente ontstaan.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juist antwoord is:
- in de lente smelt sneeuw / ontdooit de bovenlaag van de bodem (oorzaak), (1 scorepunt)
- waardoor hellingen met water verzadigd raken (en instabiel worden). (gevolg) (1 scorepunt)
Gebruik bron 7.
De Illgraben en de Illbach zijn twee rivieren die vanaf de Illhorn naar de Rhône stromen. In het dal van de Illgraben ontstaan vaker aardverschuivingen en modderstromen dan in het dal van de Illbach.
Vraag 15 2 punten
Geef hiervan twee oorzaken.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste oorzaken zijn:
- het (bovenste deel van het) dal van de Illgraben is steiler (dan dat van de Illbach);
- het dal van de Illgraben is minder begroeid (dan dat van de Illbach).
per juiste oorzaak: 1 scorepunt
Aan de voet van de Illhorn is een puinwaaier ontstaan.
Vraag 16 2 punten
Beschrijf in twee stappen het ontstaan van deze puinwaaier.
Je beschrijving moet twee exogene processen bevatten.
Bekijk het antwoord
Uit de beschrijving moet blijken dat:
- verweerd / geërodeerd materiaal van de hellingen van de Illhorn (1 scorepunt);
- door een rivier / fluviatiele proces wordt afgezet in het dal. (1 scorepunt)
Gebruik bron 8.
bron 8 Stroomgebied van de Rhône
De Illgrabengeul mondt uit in de Rhône. De Rhône stroomt daarna van Zwitserland naar Frankrijk en vormt daar een groot dal. In de zomer kan het Rhônedal in Frankrijk snel en sterk opwarmen, waardoor hoge piekafvoeren kunnen ontstaan.
Vraag 17 2 punten
Leg uit dat door het snel en sterk opwarmen van het Rhônedal hoge piekafvoeren in de Rhône kunnen ontstaan.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juist antwoord is:
- door opwarming van het Rhônedal stijgt warme / vochtige lucht (snel) (oorzaak), (1 scorepunt)
- waardoor (onweers)buien met hoge neerslagintensiteit ontstaan / veel neerslag in korte tijd kan vallen. (gevolg) (1 scorepunt)
De Perito Moreno-gletsjer
Bij deze opgave horen de bronnen 9 tot en met 11.
Door de mondiale temperatuurstijging worden veel gletsjers in Patagonië (zie bron 9) kleiner.
bron 9 De Perito Moreno-gletsjer
De Perito Moreno is een gletsjer in Patagonië, een gebied in het zuiden van Zuid-Amerika op de grens van Chili en Argentinië (zie bron 10). De gletsjer ontstaat op de Zuid-Patagonisch IJsvlakte. De Perito Moreno-gletsjer heeft perioden waarin de gletsjer groeit en perioden waarin de gletsjer juist weer kleiner wordt.
Vraag 18 2 punten
Geef twee gevolgen van de mondiale temperatuurstijging waardoor veel gletsjers in Patagonië kleiner worden.
Bekijk het antwoord
Uit de antwoorden moet blijken dat er als gevolg van de mondiale temperatuurstijging:
- minder neerslag valt in de vorm van sneeuw / meer neerslag valt in de vorm van regen; (1 scorepunt)
- de gletsjers smelten. (1 scorepunt)
El Niño kan het weer voor de westkust van Patagonië verstoren.
Vraag 19 2 punten
Leg uit welke invloed El Niño kan hebben op het weer in het westen van Patagonië.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juiste uitleg is:
- tijdens El Niño is de koude zeestroom voor de westkust van Patagonië warmer (dan in de normale situatie) (oorzaak), (1 scorepunt)
- waardoor in het westen van Patagonië meer neerslag kan vallen / de temperatuur hoger kan zijn. (gevolg) (1 scorepunt)
Gebruik de bronnen 10 en 11.
De meren uit bron 10 zijn op dezelfde manier ontstaan als Laguna de Los Témpanos. Aan de zijkanten van deze meren liggen bepaalde typen afzettingen.
bron 10 De waterhuishouding van Lago Argentino
De Perito Moreno-gletsjer mondt uit op de grens van Brazo Rico en Laguna de Los Témpanos, die beide afwateren in Lago Argentino. Het water in Lago Argentino wordt ook gevoed door de Rio La Leona. Vervolgens wordt het water via de Santa Cruz afgevoerd richting de Atlantische Oceaan.
bron 11 Dwarsdoorsnede van Laguna de Los Témpanos
Vraag 20 2 punten
Geef aan
- waardoor de meren zoals Laguna de Los Témpanos ontstaan zijn;
- hoe de afzettingen aan de zijkanten van deze meren genoemd worden.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:
- Uit het antwoord moet blijken dat de meren zijn ontstaan door glaciale erosie. (1 scorepunt)
- morenen (1 scorepunt)
Gebruik de bronnen 9 en 10.
De Perito Moreno heeft perioden waarin de gletsjer groeit en weer kleiner wordt. Dit heeft gevolgen voor de waterstand van de Brazo Rico.
Vraag 21 2 punten
Leg uit welke invloed de uitbreiding van de Perito Moreno-gletsjer heeft op de waterstand van Brazo Rico.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bekijk het antwoord
De uitleg moet blijken dat:
- de uitbreiding van de Perito Moreno-gletsjer de doorgang tussen Lago Argentino en Brazo Rico blokkeert (oorzaak), (1 scorepunt)
- waardoor het waterpeil in Brazo Rico (door smeltwater) stijgt. (gevolg) (1 scorepunt)
Ontwikkelingen in Argentinië
Bij deze opgave horen de bronnen 12 tot en met 14.
Gebruik bron 12.
bron 12 Herkomst van de bevolking in Argentinië, Bolivia, Brazilië en Peru
Vraag 22 2 punten
Noteer de letters a tot en met d uit bron 12 op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter de naam van het juiste land.
Bekijk het antwoord
- a Brazilië
- b Argentinië
- c Bolivia
- d Peru
Indien vier juiste antwoorden: 2 scorepunten. Indien drie of twee juiste antwoorden: 1 scorepunt. Indien minder dan twee juiste antwoorden: 0 scorepunten.
Argentinië had in 2023 een score van 0,865 op de Human Development Index (HDI). Onder andere door een groot aandeel werkenden in de informele sector scoort Argentinië relatief laag op de economische indicator van de HDI.
Vraag 23 2 punten
Geef aan
- waarom een groot aandeel werkenden in de informele sector zorgt voor een lage score op de economische indicator van de HDI;
- uit welke twee andere indicatoren de HDI nog meer bestaat.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:
- Uit het antwoord moet blijken dat geld dat wordt verdiend in de informele sector niet wordt meegenomen bij het bnp per hoofd / de economische indicator van de HDI. (1 scorepunt)
- gezondheid / levensverwachting en onderwijs / analfabetisme / opleidingsniveau / aantal jaren genoten onderwijs (1 scorepunt)
Opmerking: de tweede deelscore alleen toekennen indien beide indicatoren juist zijn.
Gebruik bron 13.
Rond 1970 veranderde het politieke beleid in Argentinië, waardoor de werkgelegenheid in de secundaire sector ook veranderde.
bron 13 Politieke en economische ontwikkelingen in Argentinië
De economie van Argentinië groeide rond 1900 door de export van grondstoffen. In die periode was Argentinië een van de rijkste landen ter wereld. Door de economische crisis rond 1930 nam de export van grondstoffen af, waarna de Argentijnse overheid decennialang een beleid van importsubstitutie voerde. Vanaf 1970 volgden periodes waarin Argentinië neoliberaal beleid voerde. Hierdoor nam de werkgelegenheid in de secundaire sector af. De laatste twintig jaar zijn de economische resultaten van Argentinië wisselend.
Vraag 24 2 punten
Geef aan
- waarom het beleid tot 1970 leidde tot veel werkgelegenheid in de secundaire sector;
- waarom het beleid dat daarop volgde, leidde tot een afname van de werkgelegenheid in de secundaire sector.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:
- Uit het antwoord moet blijken dat met het beleid van importsubstitutie de Argentijnse industrie beschermd / gestimuleerd werd (waardoor er veel werkgelegenheid in de secundaire sector was). (1 scorepunt)
- Uit het antwoord moet blijken dat bij neoliberaal beleid (dat daarop volgde) de Argentijnse markt werd opengesteld voor (industrie)producten uit andere landen (en de werkgelegenheid in de secundaire sector afnam). (1 scorepunt)
Gebruik bron 14.
Om tot verdere economische ontwikkeling te komen, kan een land exportvalorisatie toepassen.
bron 14 Exportsamenstelling Argentinië (2023)
Vraag 25 2 punten
Beredeneer met bron 14 waarom exportvalorisatie in Argentinië maar beperkt kan bijdragen aan economische ontwikkeling.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste redeneringen zijn:
- Het exportpakket bestaat voor een groot deel uit (grondstoffen voor) voedings- en/of levensmiddelen (oorzaak), (1 scorepunt)
- zodat relatief weinig waarde aan deze producten toe te voegen is / de mogelijkheid tot waarde toevoegen door bewerking van de grondstoffen beperkt is. (gevolg) (1 scorepunt)
Hòfi mango op Curaçao
Bij deze opgave horen de bronnen 15 tot en met 17.
Gebruik bron 15.
Jandino Asporaat voelt zich als ‘Yu di Kòrsou’ (kind van Curaçao) sterk verbonden met het Caribisch gebied.
bron 15 Jandino Asporaat opent natuurpark Hòfi Mango
Hòfi Mango is een natuurpark op Curaçao met zo’n 700 mangobomen. In 1707 was het een plantage waar naast mango’s ook andere gewassen zoals suikerriet werden verbouwd. Hòfi Mango is nu in bezit van de Curaçaose comedian en acteur Jandino Asporaat. Na restauratie van de historische bouwwerken en de renovatie van de wegen opende het natuurpark in september 2022 voor publiek. Inmiddels zijn er verschillende soorten bomen geplant en worden een bloementuin en een vlindertuin ontwikkeld. In het park kunnen jongeren landbouw- en landschapsopleidingen volgen. Asporaat kwam op het idee om iets met het historische Hòfi Mango te doen, omdat eten duur is op Curaçao. Asporaat zegt: “95% van het voedsel wordt geïmporteerd. Daarom wilden we landbouwgrond kopen om zelf eten te verbouwen. Curaçao moet veel minder afhankelijk zijn van de import van voedsel.”
Vraag 26 1 punt
Welk begrip is van toepassing op deze verbondenheid?
Bekijk het antwoord
Een juist antwoord is: lokaal / regionaal / nationaal bewustzijn of lokale / regionale / nationale identiteit. (1 scorepunt)
Gebruik de bronnen 15 en 16 en het kaartenkatern.
De zware regenval leidde vooral in het noordwesten van Curaçao tot problemen.
bron 16 Overstroming in Hòfi Mango
In Hòfi Mango liggen rivierbeddingen waar in de regentijd water doorheen stroomt. In deze beekjes - rooien genoemd - liggen meerdere dammen achter elkaar. Na zware regenval in mei 2024 braken dammen door, waardoor Hòfi Mango overstroomde.
Na Hòfi Mango stroomde het water naar de lagune achter het strand van Santa Cruz en daarna naar zee (zie bron 17).
Om herhaling te voorkomen, is een team van experts ingeschakeld om de problemen aan te pakken. Er zijn drie doelen opgesteld:
- herstel van de rooien
- schoonmaken van de rooien
- herbebossing
Ook zijn gesprekken gevoerd met de overheden van Curaçao en Nederland om gezamenlijk te werken aan een oplossing voor heel Curaçao. De Nederlandse overheid zou hebben aangegeven dat de verantwoordelijkheid bij Curaçao zelf ligt.
Vernielde brug in Hòfi Mango na de overstroming
Vraag 27 2 punten
Beschrijf in twee stappen het ontstaan van de neerslag in het noordwesten van Curaçao. Betrek in je antwoord een kenmerk van het landschap.
Bekijk het antwoord
Uit de beschrijving moet blijken dat:
- door het reliëf / de bergen de lucht moet opstijgen, (1 scorepunt)
- waarbij de lucht afkoelt / de waterdamp condenseert (en er stuwingsneerslag ontstaat). (1 scorepunt)
Door de zware regenval braken in Hòfi Mango dammen door. Het natuurpark kreeg daardoor te maken met landdegradatie. Experts hebben daarom geadviseerd om meer bomen te planten.
Vraag 28 2 punten
Leg uit op welke manieren bomen landdegradatie kunnen tegengaan.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juiste uitleg is:
- de wortels van bomen houden de grond / bodem goed vast (oorzaak), (1 scorepunt)
- waardoor bodemdeeltjes minder makkelijk wegspoelen. (gevolg) (1 scorepunt)
Gebruik bron 16.
In de rooien liggen meerdere dammen achter elkaar.
Vraag 29 2 punten
Beredeneer waarom het juist in Hòfi Mango zo belangrijk is om in de rooien meerdere dammen achter elkaar aan te leggen.
Bekijk het antwoord
Uit de redenering moet blijken dat:
- in Hòfi Mango landbouwactiviteiten plaatsvinden, (1 scorepunt)
- zodat het (in het droge Curaçao) noodzakelijk is zoveel mogelijk water vast te houden / zo min mogelijk water naar zee te laten afstromen. (1 scorepunt)
Gebruik bron 17.
Overstromingen zoals in mei 2024 kunnen in de kustgebieden op lange termijn leiden tot economische schade.
bron 17 Twee foto’s na de overstroming in mei 2024
Vraag 30 3 punten
Beschrijf in drie stappen dat overstromingen op lange termijn tot economische schade kunnen leiden.
Begin je beschrijving met een exogeen proces.
Bekijk het antwoord
Uit de beschrijving moet blijken dat:
- sediment bezinkt in zee / op het koraal, (1 scorepunt)
- waardoor het koraal niet meer kan groeien / het koraal zal afsterven, (1 scorepunt)
- zodat de toeristen wegblijven. (1 scorepunt)
De Nederlandse overheid heeft aangegeven niet bij te dragen aan de herstelwerkzaamheden in Hòfi Mango.
Vraag 31 1 punt
Geef vanuit de politieke dimensie een reden waarom de Nederlandse overheid niet bijdraagt aan de herstelwerkzaamheden in Hòfi Mango.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat Curaçao in het koninkrijk (sinds 2010) een onafhankelijke / autonome status heeft. (1 scorepunt)
Om de landbouwactiviteiten in Hòfi Mango te stimuleren, zou de Curaçaose regering een beleid van importsubstitutie kunnen voeren.
Vraag 32 2 punten
Geef twee maatregelen die de regering bij een beleid van importsubstitutie kan nemen om de landbouwactiviteiten in Hòfi Mango te stimuleren.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste maatregelen zijn:
- verhogen van de invoerrechten op landbouwproducten van elders
- subsidiëren van landbouwproducten uit Curaçao zelf
- investeren in landbouwstimulerende activiteiten
per juiste maatregel: 1 scorepunt
Toch zal de Curaçaose regering niet snel kiezen om de vrijemarkteconomie te vervangen voor een beleid van importsubstitutie.
Vraag 33 2 punten
Beredeneer vanuit de dimensie natuur waarom een vrijemarkteconomie belangrijk is voor de voedselzekerheid van Curaçao.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld van een juiste redenering:
- door het (voor de landbouw) droge / onvoorspelbare klimaat is de opbrengst uit de landbouw onzeker / niet gegarandeerd, (1 scorepunt)
- zodat een stabiele toevoer van landbouwproducten / voedsel van elders noodzakelijk blijft. (1 scorepunt)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Andere examens aardrijkskunde vwo Cariben
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2?
Het centraal examen aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2 telt 33 vragen. De meeste vragen gaan over endogene en exogene processen (9), globalisering (7) en water en rivieren (4).
Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2026/vwo/documenten/cse-2/vw-0131-t-26-2-c).
Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde vwo Cariben 2026, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.