Eindexamen biologie vmbo-bb 2019, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: De grote klis, Melkgebit, Vitamine D, Ziek van geluid, Overgang, Kauwen, Muggen, 4b Het achterlijf is licht gekleurd langpootmug, Huilen, Castratie, Aardbeving, Bloedsomloop, Anticonceptiemiddelen, Niertjes in een petrischaal, Luchtvervuiling bij een bosbrand.
Het centraal examen biologie vmbo-bb 2019, tijdvak 1 loopt tot vraag 37. Van 29 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over voortplanting (6), voeding en vertering (6) en zenuwstelsel en hormonen (6). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Voortplanting | 1-2, 13, 26-27, 33 | 6 |
| Voeding en vertering | 8-10, 15-17 | 6 |
| Zenuwstelsel en hormonen | 11-12, 14, 23-25 | 6 |
| Bloedsomloop | 29-32 | 4 |
| Ademhaling | 21, 36-37 | 3 |
| Planten en fotosynthese | 3-4 | 2 |
| Afweer | 19-20 | 2 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 5 examens biologie vmbo-bb sinds 2018: dit examen vroeg meer over voortplanting (21% van de vragen, gemiddeld 14%). Minder over cellen (0% van de vragen, gemiddeld 6%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen biologie vmbo-bb 2019, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen biologie vmbo-bb 2019, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen biologie vmbo-bb 2019, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
De grote klis
George de Mestral is de uitvinder van het klittenband. Hiervoor gebruikte hij een plant, de grote klis, als voorbeeld. De vruchten van deze plant hebben haakjes. Deze haakjes zie je in de afbeelding. Voordat er vruchten aan de plant ontstaan, moet de plant bestoven worden. De grote klis heeft daarvoor paarse bloemen die een lekkere geur verspreiden.
Vraag 1 1 punt
Hoe vindt de bestuiving bij de grote klis plaats?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- (bestuiving door) insecten (1)
..................................................................................................................
Vraag 2 1 punt
Over de stamper van de grote klis worden twee beweringen gedaan. Geef in de tabel bij elke bewering met een kruisje aan of deze juist is of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen.
juist onjuist De stamper maakt stuifmeel. Uit een deel van de stamper ontstaat een vrucht.
Vraag 3 1 punt
Als de vruchten op de grond vallen, komen er zaden vrij. Vervolgens groeit er uit elk zaadje een nieuw plantje. Hoe heet het proces waarbij dit nieuwe plantje ontstaat?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Aan het antwoord “groei” mag geen scorepunt worden toegekend.
..................................................................................................................
Vraag 4 1 punt
Leg uit dat de bouw van de vruchten van de grote klis de verspreiding door dieren vergemakkelijkt.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit de uitleg moet blijken dat de haakjes van de vruchten ervoor zorgen dat de vruchten aan de vacht van dieren blijven plakken (en daardoor verder verspreid worden). (1)
Melkgebit
Een baby krijgt meestal tussen de 6 en de 12 maanden zijn eerste tandje. Het tandvlees is dan vaak rood en gezwollen. Je ziet in de afbeelding wanneer de tanden en kiezen van het melkgebit doorkomen.
Legenda: doorkomst tand/kies:
6 - 12 maanden
9 - 16 maanden
16 - 23 maanden
13 - 23 maanden
23 - 33 maanden
Vraag 5 1 punt
Welk orgaanstelsel veroorzaakt het roder worden van het tandvlees?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 6 1 punt
Het melkgebit bevat snijtanden. Omcirkel alle snijtanden in de afbeelding in de informatie.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen het scorepunt toekennen als alle snijtanden zijn omcirkeld. Wanneer er ook andere gebitselementen zijn omcirkeld, geen scorepunt toekennen.
Vraag 7 1 punt
De tanden van baby’s zijn kwetsbaarder dan de tanden van een volwassene. Het laagje over het tandbeen, dat de tanden beschermt, is bij baby’s dunner. Hoe heet dit laagje?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- (het) glazuur (1)
Vitamine D
In een tijdschrift staat:
Ultraviolet licht heeft een gezonde uitwerking op je lichaam. Als je in de zon loopt, komt er ultraviolette straling op je huid. Door deze straling maakt je huid vitamine D aan. Vitamine D zorgt ervoor dat calcium in de darmen wordt opgenomen in het bloed. In het lichaam zorgt vitamine D voor de aanmaak van botcellen.
Vraag 8 2 punten
Vitamine D is een voedingsstof die behoort tot de groep vitamines. Noem nog twee andere groepen voedingsstoffen.
Bekijk het antwoord
- de juiste groepen voedingsstoffen: − koolhydraten − eiwitten − vetten − mineralen − water per juiste groep voedingsstof (1) (2)
groep 1: ....................................................................................................
groep 2: ....................................................................................................
Vraag 9 1 punt
Voedingsstoffen kunnen verschillende functies hebben. Ze kunnen dienen als brandstof, als bouwstof, als beschermende stof of als reservestof. In het menselijk lichaam hebben vitamines twee van deze functies. Geef in de tabel met een kruisje één van deze twee functies aan.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- De juist ingevulde tabel bevat één kruisje: functie van vitamines beschermende stof X bouwstof brandstof reservestof of functie van vitamines beschermende stof bouwstof X brandstof reservestof (1)
functie van vitamines beschermende stof bouwstof brandstof reservestof
Vraag 10 1 punt
Vitamine D wordt ook opgenomen via de voeding. Waar in het lichaam worden vitamines opgenomen in het bloed?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Ziek van geluid
Mensen kunnen ziek worden van geluidsprikkels. Ze kunnen last krijgen van misselijkheid en hoofdpijn. Uit een onderzoek blijkt dat zeer harde geluidsprikkels problemen veroorzaken in het evenwichtsorgaan. Ook kunnen deze prikkels problemen veroorzaken in het deel van het gehoororgaan dat zintuigcellen bevat. Deze zintuigcellen zetten geluidsprikkels om in impulsen.
Vraag 11 1 punt
Hoe heet het deel van het gehoororgaan waarin deze harde geluidsprikkels worden omgezet in impulsen?
Bekijk het antwoord
- (het) slakkenhuis (1)
..................................................................................................................
Vraag 12 1 punt
Je ziet een tekening van het gehoororgaan.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- X (1)
Overgang
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 13 1 punt
De vruchtbaarheid van vrouwen in de overgang neemt af. Wat vindt er minder vaak plaats bij een vrouw in de overgang?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 14 1 punt
In de overgang verandert de samenstelling van hormonen in het bloed. Hoe heet het deel van het bloed dat hormonen bevat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Kauwen
Door voedsel te kauwen vermengt speeksel zich met het voedsel. Speeksel bevat enzymen die koolhydraten afbreken.
In een biologieles voert Léon een proef uit. De onderzoeksvraag bij dit experiment is: wat is de invloed van de hoeveelheid speeksel op de afbraak van zetmeel?
Vraag 15 1 punt
Léon gebruikt bij de proef een indicator die zetmeel aantoont. Hoe heet de indicator die hij gebruikt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Léon heeft vier reageerbuizen gevuld met verschillende stoffen:
buis nummer water zetmeel speeksel
1 nee ja nee
2 ja ja weinig
3 ja ja veel
4 ja nee nee
Aan elke buis voegt hij een paar druppels indicator toe. Hij meet vervolgens gedurende 30 minuten de hoeveelheid blauwe kleur in de buizen. Je ziet in de grafiek het resultaat van zijn proef. De y-as geeft de hoeveelheid blauwe kleur aan van de vloeistof in de reageerbuis.
1,2 Legenda: hoeveelheid blauwe kleur buis met alleen zetmeel 1,0 buis met water en zetmeel en weinig speeksel buis met water en zetmeel 0,8 en veel speeksel
0,6
0,4
0,2
0
0 5 10 15 20 25 30 tijd (minuten)
Vraag 16 1 punt
De lijn van buis 4 ontbreekt. Teken deze lijn in de grafiek.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- In de grafiek is een lijn getekend die de x-as overlapt. (1)
Vraag 17 1 punt
Geef de juiste conclusie die past bij de onderzoeksvraag.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Als een leerling in plaats van “snellere afbraak”, “betere afbraak” noemt, dan moet dit goed worden gerekend.
Muggen
Als een mug je steekt, zuigt de mug bloed op uit je huid. Daarna ontstaat er een muggenbult. Deze muggenbult kan jeuken. Als je een muggenbult openkrabt om de jeuk te verminderen, heb je kans dat bacteriën in het wondje komen en daar een infectie veroorzaken. Deze bacteriën worden opgeruimd door een bepaald type bloeddeeltje.
Vraag 18 1 punt
In welke huidlaag bevinden zich de bloedvaatjes waarin de mug steekt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 19 1 punt
Jolijn heeft een infectie gekregen in haar huid, nadat ze een muggenbult kapot heeft gekrabd. Welk type bloeddeeltje zorgt ervoor dat de bacteriën worden opgeruimd?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 20 1 punt
Welk type cel wordt volgens de informatie opgeruimd door bloeddeeltjes?
Bekijk het antwoord
- Antwoord: B (1)
A B C D
Vraag 21 1 punt
Muggen zijn insecten. Waarmee halen muggen adem?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
4b Het achterlijf is licht gekleurd langpootmug
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 22 1 punt
Bepaal met behulp van de determineertabel de naam van de muggensoort op de afbeelding.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Huilen
Je kunt huilen als je verdrietig bent, maar ook als je flink moet lachen. Er is onderzoek gedaan naar de samenstelling van traanvocht. In het onderzoek werden drie typen tranen gevonden: de normale traan, de reflextraan en de emotionele traan. De normale traan houdt het oog vochtig. De reflextraan komt vrij als er bijvoorbeeld rook in je ogen geblazen wordt. De emotionele traan komt vrij bij verdriet of als je flink moet lachen.
Mensen met de ziekte PBA hebben veel last van ‘dwanghuilen’. Ze huilen op momenten dat er geen aanleiding voor is. Deze mensen huilen vaak en kunnen ook moeilijk stoppen met dit huilen.
Vraag 23 1 punt
Je ziet een afbeelding van het oog.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: A (1)
Verschillende delen zijn met letters aangegeven. Welke letter geeft de plaats aan waar het traanvocht gemaakt wordt?
A letter P
B letter Q
C letter R
Vraag 24 1 punt
In de afbeelding is met letter S een deel van het oog aangegeven waarover traanvocht verspreid wordt. Hoe heet deel S?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- (het) harde oogvlies / oogwit (1)
..................................................................................................................
Vraag 25 1 punt
Dwanghuilen kan ontstaan doordat een deel van de hersenen minder goed werkt. Je ziet in de afbeelding dit deel aangeven met de letter P.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- (de) hersenstam (1)
Castratie
Dierenartsen castreren soms katten. Daarmee wordt voorkomen dat de katten ongewenst mannelijk gedrag vertonen. Bij een castratie wordt de balzak leeggehaald. Drie delen van het mannelijk voortplantingsstelsel zijn: bijbal, prostaat en teelbal. Deze delen hebben bij katten dezelfde ligging en dezelfde functie als bij mensen.
Vraag 26 2 punten
Geef in de tabel met een kruisje aan of het deel wel of niet in de balzak ligt.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- de juist ingevulde tabel: wel in de balzak niet in de balzak bijbal X prostaat X teelbal X indien drie kruisjes juist (2) indien twee kruisjes juist (1) indien minder dan twee kruisjes juist (0) (2)
wel in de balzak niet in de balzak bijbal prostaat teelbal
Vraag 27 1 punt
Mannelijk gedrag wordt veroorzaakt door het mannelijk geslachtshormoon. In welk van de drie delen van het mannelijk voortplantingsstelsel wordt dit hormoon gemaakt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Aardbeving
Tijdens een grote aardbeving storten veel gebouwen in. Soms komen mensen dan onder het puin terecht. Honden kunnen dan ingezet worden om deze mensen te vinden. De honden kunnen met hun lichaamshouding aangeven of het om een levend mens gaat of om een overledene. De honden zoeken naar levenskenmerken en reageren daarop. Honden maken dan duidelijk waar een mens ligt door krabben, graven, blaffen en door hun lichaamshouding.
Vraag 28 2 punten
Noem twee levenskenmerken van mensen die door de honden waargenomen kunnen worden.
Bekijk het antwoord
- de juiste levenskenmerken: − stofwisseling/ademhaling/voeding/uitscheiding − reageren op prikkels/geur/geluid − voortplanting − beweging per juist levenskenmerk (1) (2)
Bloedsomloop
In de afbeelding zijn twee bloedvaten met een letter aangegeven.
hoofd
P armen
longen
Q darmen
nier
benen
Vraag 29 1 punt
Hoe heet bloedvat P?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 30 1 punt
Aron en Dennis doen twee beweringen over bloedvat Q. Aron zegt dat het bloed in bloedvat Q zuurstofrijk is. Dennis zegt dat bloedvat Q de darmslagader is. Wie heeft of wie hebben gelijk?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 31 2 punten
Het hart heeft een linkerkant en een rechterkant. Hoe heten de twee delen waaruit de linkerkant van het hart is opgebouwd?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- (linker)boezem (1)
- (linker)(hart)kamer (1)
deel 1: ......................................................................................................
deel 2: ......................................................................................................
Vraag 32 1 punt
Sommige bloedvaten bevatten kleppen. Twee bloedvaten zijn: beenader en beenslagader. Bevat de beenader kleppen? En bevat de beenslagader kleppen?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Anticonceptiemiddelen
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 33 2 punten
Twee anticonceptiemiddelen zijn de anticonceptiepil en het condoom. Over deze voorbehoedmiddelen worden drie beweringen gedaan. Geef in de tabel bij elke bewering met een kruisje aan of deze juist is of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- de juist ingevulde tabel: juist onjuist De anticonceptiepil beschermt tegen seksueel X overdraagbare aandoeningen. Een condoom zonder zaaddodend middel is een X zeer onveilig anticonceptiemiddel. Een spiraaltje voorkomt innesteling. X indien drie kruisjes juist (2) indien twee kruisjes juist (1) indien minder dan twee kruisjes juist (0) (2)
Niertjes in een petrischaal
In een laboratorium kunnen wetenschappers niertjes kweken in een petrischaal. Deze niertjes functioneren net zoals normale nieren en zijn nu beter te bestuderen. De wetenschappers bestuderen de buitenkant van niercellen.
Vraag 34 1 punt
Hoe heet de buitenkant van een niercel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
De niertjes in de petrischaal zien er hetzelfde uit als nieren in het menselijk lichaam, alleen kleiner. Je ziet in een doorsnede van een nier vier delen met een letter aangegeven.
P Q
R
S
Vraag 35 2 punten
Drie van de vier delen zijn: nierbekken, niermerg en nierschors. Geef met een kruisje bij elk deel aan bij welke letter het hoort.
Bekijk het antwoord
- de juist ingevulde tabel: P Q R S nierbekken X niermerg X nierschors X indien drie kruisjes juist (2) indien twee kruisjes juist (1) indien minder dan twee kruisjes juist (0) (2)
Luchtvervuiling bij een bosbrand
In sommige gebieden wordt een stuk bos in brand gestoken om vruchtbare grond te krijgen voor landbouw. Bij deze branden komt veel rook vrij. Deze rook bevat een stof die erg schadelijk is voor longcellen.
Vraag 36 1 punt
Vooral de cellen in een bepaald deel van de longen zijn gevoelig voor deze stof. Je ziet dit deel in de afbeelding aangegeven met letter P.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op de opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: B (1)
P
Hoe heet deel P?
A bronchiën
B longblaasjes
C luchtpijp
Vraag 37 1 punt
Sommige stofdeeltjes die vrijkomen bij bosbranden kunnen worden tegengehouden in het ademhalingsstelsel, zodat ze deel P niet bereiken. Kunnen stofdeeltjes tegen worden gehouden in de neus? En kunnen stofdeeltjes in de luchtpijp worden tegengehouden?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-bb Biologie 2019, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2019/vmbo-bb/documenten/cse-1/bb-0191-a-19-1-o
Andere examens biologie vmbo-bb
Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen biologie vmbo-bb 2019, tijdvak 1?
Het centraal examen biologie vmbo-bb 2019, tijdvak 1 loopt tot vraag 37. Van 29 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over voortplanting (6), voeding en vertering (6) en zenuwstelsel en hormonen (6).
Wat zijn de antwoorden van het examen biologie vmbo-bb 2019, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van biologie vmbo-bb 2019, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2019/vmbo-bb/documenten/cse-1/bb-0191-a-19-1-c).
Hoe oefen ik met het examen biologie vmbo-bb 2019, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.