Eindexamen biologie vmbo-bb 2023, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Alcoholtesten, Ziekte van Alzheimer, Hoefzweer, Struikheide, IJs, Bacteriën en schimmels, Passiebloemen, Voortplanting, Ademhaling, Vertering, Nieren, Schijf van Vijf.
Het centraal examen biologie vmbo-bb 2023, tijdvak 1 loopt tot vraag 36. Van 35 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over voeding en vertering (8), zenuwstelsel en hormonen (5) en planten en fotosynthese (5). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Voeding en vertering | 2, 14-16, 22, 32-34 | 8 |
| Zenuwstelsel en hormonen | 4-6, 8, 13 | 5 |
| Planten en fotosynthese | 10, 12, 20, 23-24 | 5 |
| Voortplanting | 19, 21, 25-27 | 5 |
| Ademhaling | 3, 29-31 | 4 |
| Bloedsomloop | 1, 35-36 | 3 |
| Cellen | 7, 17-18 | 3 |
| Afweer | 9 | 1 |
| Ecologie | 11 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 5 examens biologie vmbo-bb sinds 2018: dit examen vroeg meer over planten en fotosynthese (14% van de vragen, gemiddeld 8%). Minder over bloedsomloop (9% van de vragen, gemiddeld 15%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen biologie vmbo-bb 2023, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen biologie vmbo-bb 2023, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen biologie vmbo-bb 2023, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Alcoholtesten
Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.
Mensen die meerdere drankjes met alcohol gedronken hebben, mogen niet deelnemen aan het verkeer. De alcohol wordt opgenomen in het bloed en bereikt daarna via het hart de hersenen via een bloedvat. De alcohol heeft invloed op de werking van de hersenen.
Vraag 1 1 punt
De alcohol bereikt de hersenen via een bloedvat. Welke zin over dit bloedvat is waar?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 2 1 punt
De alcohol uit het bloed wordt afgebroken door een orgaan dat gifstoffen kan afbreken.
Hoe heet dit orgaan?
Bekijk het antwoord
(de) lever
Vraag 3 1 punt
Soms controleert de politie weggebruikers op de aanwezigheid van alcohol in hun lichaam met een blaastest. De weggebruiker moet dan diep uitademen in een testapparaat. Wanneer iemand alcohol heeft gedronken, komt er alcohol in de uitgeademde lucht voor.
Geef in de tabel bij elke zin met een kruisje aan of deze juist of onjuist is.
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| Tijdens het blazen in het testapparaat wordt de inhoud van de borstholte groter. | ||
| De uitgeademde lucht met alcohol passeert de bronchiën. |
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| Tijdens het blazen in het testapparaat wordt de inhoud van de borstholte groter. | X | |
| De uitgeademde lucht met alcohol passeert de bronchiën. | X |
Opmerking: Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel het scorepunt toekennen.
Vraag 4 1 punt
Onderzoekers hebben ontdekt dat de aanwezigheid van alcohol in het lichaam van een weggebruiker ook aangetoond kan worden door een meetapparaat te plaatsen over deel Q van het oor.
Hoe heet deel Q?
Foto van een oor met een lijn die naar deel Q wijst. Bekijk in Opgaven, pagina 3
Bekijk het antwoord
(de) oorschelp
Ziekte van Alzheimer
Bij iemand die de ziekte van Alzheimer heeft, is een deel van het centraal zenuwstelsel aangetast. Vooral het deel waar de bewustwording plaatsvindt, werkt niet goed meer.
In de afbeelding zie je een deel van het centraal zenuwstelsel.
Vraag 5 1 punt
In de afbeelding zijn enkele delen aangegeven.
Welke letter geeft het deel aan dat volgens de informatie vooral is aangetast?
Doorsnede van de hersenen met aanwijzingen Q, R en S. Bekijk in Opgaven, pagina 4
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 6 1 punt
Artsen hebben ontdekt dat bij de meeste mensen met de ziekte van Alzheimer het vlies met lichtgevoelige zintuigcellen in het oog dunner is.
Hoe heet het vlies dat dan vaak dunner is?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Hoefzweer
Een paard kan kreupel lopen als gevolg van een hoefzweer. Een hoefzweer is een ontsteking in de hoef. Bij die ontsteking ontstaat ontstekingsvocht. Door in de hoef te snijden, kan dit vocht eruit.
Vraag 7 1 punt
De hoefsmid snijdt in het dode deel van de hoef.
Dit deel is vergelijkbaar met het deel van de huid dat bij mensen uit dode cellen bestaat. Hoe heet dit deel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 8 1 punt
De hoefsmid snijdt te diep in de hoef en raakt een zenuw. Dit veroorzaakt een plotselinge pijnprikkel bij het paard. Het paard trekt direct zijn hoef terug. Delen van het zenuwstelsel van paarden hebben dezelfde namen en functies als bij mensen.
Omcirkel in de onderstaande zinnen de juiste antwoorden. / steeds het juiste antwoord.
Het terugtrekken van de hoef is een bewuste reactie / reflex.
Dit verloopt via de grote hersenen / de kleine hersenen / de hersenstam / het ruggenmerg.
Bekijk het antwoord
de juist omcirkelde delen: reflex en het ruggenmerg
Opmerking: Alleen wanneer beide delen zijn omcirkeld het scorepunt toekennen.
Vraag 9 1 punt
In de hoefzweer bevinden zich deeltjes van het bloed die ziekteverwekkers bestrijden.
Hoe heten deze bloeddeeltjes?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Struikheide
Rond augustus staat de struikheide in bloei. Een heideveld kleurt dan door de bloemen paars en is vol geur. Deze geur is afkomstig van de bloemen van struikheide. De bloemen bevatten ook nectar.
Gebieden met struikheide worden vaak begraasd door schapen. De schapen eten de andere grassen, struiken en jonge boompjes op waardoor de heide blijft bestaan.
Vraag 10 1 punt
In de informatie wordt de bloei van struikheide beschreven.
Noteer twee kenmerken uit de informatie waaruit blijkt dat de struikheide door insecten bestoven wordt.
kenmerk 1: ........................................................
kenmerk 2: ........................................................
Bekijk het antwoord
de juiste kenmerken: paarse kleur/paarse bloemen, geur (van de bloemen), nectar
Opmerking: Alleen wanneer twee van deze drie kenmerken zijn opgeschreven het scorepunt toekennen.
Vraag 11 1 punt
Geef van het schaap en de struikheide aan of ze producent, consument of reducent zijn door in de tabel een kruis te zetten in het juiste vak.
| producent | consument | reducent | |
|---|---|---|---|
| schaap | |||
| struikheide |
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| producent | consument | reducent | |
|---|---|---|---|
| schaap | X | ||
| struikheide | X |
Opmerking: Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel het scorepunt toekennen.
Vraag 12 1 punt
Planten, zoals struikheide, zijn aangepast aan het groeien op een droge grond.
Welk kenmerk is een aanpassing van planten die op een droge grond leven?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
IJs
Laurens gaat op een zonnige dag een ijsje halen bij een ijssalon.
In de tabel is de voedingswaarde van een ijssoort zien.
| voedingswaarde per 100 gram | |
|---|---|
| energie | 800,0 kJ |
| vetten | 9,6 g |
| koolhydraten | 25,0 g |
| waarvan suiker | 20,0 g |
| eiwitten | 2,7 g |
| zout | 0,1 g |
Vraag 13 1 punt
Laurens doet zijn zonnebril af. Hierdoor wijzigt de grootte van zijn pupillen.
Hoe heet het deel van het oog dat zorgt voor een verandering van de pupilgrootte?
Bekijk het antwoord
(de) iris
Vraag 14 1 punt
In de tabel staan verschillende voedingsstoffen die in ijs zitten.
Welk van deze voedingsstoffen kan direct worden opgenomen in het bloed?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 15 2 punten
Een arts adviseert een maximum inname van 60 gram suiker per dag. Laurens weet dat hij al 40 gram suiker heeft gehad eerder op de dag. Laurens eet nog 150 gram ijs.
Blijft hij dan binnen het advies van de arts voor de maximum inname van suiker? Leg je antwoord uit met een berekening.
Bekijk het antwoord
Nee, hij krijgt dan 20 x 1,5 + 40 = 70 gram suiker binnen dat 10 gram (70-60) meer is dan geadviseerd.
Vraag 16 1 punt
Suikerresten van het ijs worden door bacteriën in de mond omgezet in zuur. Dit zuur tast een bepaald deel van tanden en kiezen aan.
Op de afbeelding zie je verschillende delen van een kies aangegeven. Welk deel kan door zuur aangetast worden?
Doorsnede van een kies met aanwijzingen Q, R en S. Bekijk in Opgaven, pagina 8
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Bacteriën en schimmels
Sommige bacteriën kunnen je ziek maken. Via een wondje kunnen bacteriën in je lichaam terecht komen. De schimmel penicillium is in staat om zulke bacteriën te doden.
Vraag 17 2 punten
Delen die voorkomen bij cellen zijn: bladgroenkorrels, celkern, celwand en vacuole.
Zet een kruisje in de tabel bij de delen die wel voorkomen bij penicillium en bij de delen die niet voorkomen bij penicillium.
| delen | komt wel voor | komt niet voor |
|---|---|---|
| bladgroenkorrels | ||
| celkern | ||
| celwand | ||
| vacuole |
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| delen | komt wel voor | komt niet voor |
|---|---|---|
| bladgroenkorrels | X | |
| celkern | X | |
| celwand | X | |
| vacuole | X |
Vraag 18 1 punt
Een bacterie deelt zich om de twintig minuten.
In de tabel zie je hoeveel bacteriën er zijn na 20 en na 40 minuten.
| tijd (in minuten) | aantal bacteriën |
|---|---|
| 0 | 1 |
| 20 | 2 |
| 40 | 4 |
Hoeveel bacteriën zijn er na 100 minuten?
Bekijk het antwoord
32 (bacteriën)
Passiebloemen
Passiebloemen zijn klimplanten die naar het licht groeien. Ze hechten zich vast aan andere planten, zoals bomen. De bloemen van passiebloemen produceren nectar. Passiebloemen kunnen zich door zaad vermeerderen, maar stekken is ook goed mogelijk. Na bestuiving kunnen eetbare vruchten ontstaan die veel voedingsvezels bevatten.
Vraag 19 1 punt
In de afbeeldingen zie je delen van de levenscyclus van een passiebloem.
Welk proces heeft er plaatsgevonden tussen afbeeldingen 1 en 2?
Twee afbeeldingen: links een zaadje dat in een pot wordt gestopt (1), rechts een plant in een pot (2). Bekijk in Opgaven, pagina 10
Bekijk het antwoord
(Ont)kieming / groei / ontwikkeling
Vraag 20 1 punt
Voor welk stofwisselingsproces hebben passiebloemen licht nodig?
Bekijk het antwoord
(voor de) fotosynthese
Vraag 21 1 punt
Wat is juist over de voortplanting van passiebloemen? Geef voor elke zin in de tabel met een kruisje aan of deze juist of onjuist is.
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| Bij passiebloemen is geslachtelijke voortplanting mogelijk. | ||
| Bij passiebloemen is ongeslachtelijke voortplanting mogelijk. |
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| Bij passiebloemen is geslachtelijke voortplanting mogelijk. | X | |
| Bij passiebloemen is ongeslachtelijke voortplanting mogelijk. | X |
Opmerking: Alleen aan een volledig juist ingevulde tabel het scorepunt toekennen.
Vraag 22 1 punt
De voedingsvezels in passievruchten zijn nuttig voor ons lichaam.
Waarvoor hebben we voedingsvezels nodig?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Kraagrot-ziekte bij passiebloemen wordt veroorzaakt door een schimmel. De stengels gaan rotten en hierdoor raakt het transport van voedsel en water verstoord. Door deze schimmelziekte kunnen de wortels van passiebloemen slechter water en mineralen opnemen uit de grond.
Vraag 23 1 punt
Noem nog een andere functie van de wortels van planten.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van juiste functies:
- vastzetten in de grond
- reservevoedsel opslaan
Vraag 24 1 punt
Via welk type transportvaten worden water en mineralen vanuit de wortels naar de andere delen van planten vervoerd?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Voortplanting
De verschillende primaire en secundaire geslachtskenmerken zijn aan het einde van de puberteit meestal volledig ontwikkeld. In de afbeelding zie je verschillende levensfasen afgebeeld. De naam van één levensfase ontbreekt.
Vraag 25 1 punt
Wat is de naam van de levensfase waar het vraagteken staat?
Acht levensfasen van baby tot bejaarde, elk met een leeftijd; bij de fase van 6 t/m 12 jaar staat een vraagteken. Bekijk in Opgaven, pagina 12
Bekijk het antwoord
schoolkind / schoolgaand kind
Vraag 26 1 punt
In de afbeelding is ook de kleding te zien.
Is kleding een secundair geslachtskenmerk? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
Nee, met een uitleg waaruit blijkt dat secundaire geslachtskenmerken lichamelijke veranderingen zijn (die ontstaan zijn tijdens de puberteit onder invloed van hormonen).
Vraag 27 2 punten
Als een vrouw zwanger wordt, vinden een aantal processen plaats. Twee van deze processen zijn bevruchting en innesteling.
Geef in de tabel van elk proces met een kruisje aan waar dit plaatsvindt.
| eierstok | eileider | baarmoeder | vagina | |
|---|---|---|---|---|
| bevruchting | ||||
| innesteling |
Bekijk het antwoord
de juiste tabel:
| eierstok | eileider | baarmoeder | vagina | |
|---|---|---|---|---|
| bevruchting | X | |||
| innesteling | X |
Vraag 28 1 punt
Voortplanting is een levenskenmerk.
Noem een ander levenskenmerk.
Bekijk het antwoord
stofwisseling (ademhaling, voeding, uitscheiding) / groei (ontwikkeling) / reageren op prikkels (beweging)
Ademhaling
Er zijn mensen met te weinig zuurstof in het bloed. Ze kunnen dan in het ziekenhuis behandeld worden met een beademingsapparaat dat lucht in hun longen blaast.
Vraag 29 1 punt
Via welk deel van je ademhalingsstelsel wordt zuurstof opgenomen in het bloed?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 30 1 punt
In welk type bloedvat wordt de zuurstof opgenomen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 31 1 punt
De opgenomen zuurstof wordt vanuit de longen via een bloedvat richting het hart vervoerd.
Welke letter geeft dit bloedvat aan?
Tekening van het hart met de bloedvaten, met aanwijzingen Q, R, S en T. Bekijk in Opgaven, pagina 13
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Vertering
Verschillende organen maken verteringssappen aan. Voedingsstoffen worden door deze sappen verteerd. Je ziet in een afbeelding enkele organen aangegeven met een letter.
Vraag 32 1 punt
Welke organen produceren een verteringssap?
Overzicht van de buikorganen met aanwijzingen Q, R, S en T. Bekijk in Opgaven, pagina 14
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 33 1 punt
Via orgaan T wordt veel water opgenomen in het bloed.
Hoe heet dit orgaan?
Overzicht van de buikorganen met aanwijzingen Q, R, S en T. Bekijk in Opgaven, pagina 14
Bekijk het antwoord
(de) dikke darm
Vraag 34 1 punt
Speeksel maakt de kans op tandbederf kleiner.
Leg dit uit.
Bekijk het antwoord
Uit de uitleg moet blijken dat door vertering van voedingsmiddelen / suiker bacteriën minder kans hebben om tandbederf te veroorzaken.
of
Uit de uitleg moet blijken dat speeksel bacteriën doodt (waardoor de kans op tandbederf kleiner wordt).
Nieren
Verschillende delen van de nieren zijn betrokken bij het zuiveren van het bloed. Sommige medicijnen worden door de nieren uit het bloed gehaald. Je ziet een doorsnede van onder andere de nier.
Vraag 35 1 punt
In deel Q van de nier wordt een bepaald medicijn uit het bloed gehaald.
Hoe heet dit deel van de nier?
Doorsnede van de nier met aanwijzingen P, Q en R. Bekijk in Opgaven, pagina 15
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 36 1 punt
Hoe heet het deel waardoor urine van de nier naar de blaas wordt vervoerd?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Schijf van Vijf
De Schijf van Vijf heeft in de afgelopen jaren verschillende indelingen gehad.
Je ziet hieronder zo'n Schijf van Vijf.
Vraag 37 1 punt
Met welk cijfer is het vak aangegeven waarvan de voedingsstoffen per 100 gram de meeste eiwitten bevatten?
Schijf van Vijf met de vakken genummerd 1 tot en met 5. Bekijk in Opgaven, pagina 16
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-bb Biologie 2023, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Andere examens biologie vmbo-bb
Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen biologie vmbo-bb 2023, tijdvak 1?
Het centraal examen biologie vmbo-bb 2023, tijdvak 1 loopt tot vraag 36. Van 35 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over voeding en vertering (8), zenuwstelsel en hormonen (5) en planten en fotosynthese (5).
Wat zijn de antwoorden van het examen biologie vmbo-bb 2023, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van biologie vmbo-bb 2023, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2023/vmbo-bb/documenten/cse-1/bb-0191-a-23-1-c).
Hoe oefen ik met het examen biologie vmbo-bb 2023, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.