Eindexamen biologie vmbo-bb 2022, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Patrijsvogel, Huidolie, Aquariumvissen, Een onderzoek, Deeltjes in het heelal, De celwand, Luchtweginfectie, Hondenvoer, Dubbele baarmoeder, Het hart, Kiespijn, NIPT, Diabetes.
Het centraal examen biologie vmbo-bb 2022, tijdvak 1 loopt tot vraag 37. Van 31 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over voeding en vertering (9), zenuwstelsel en hormonen (5) en bloedsomloop (4). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Voeding en vertering | 15, 18-21, 27-28, 36-37 | 9 |
| Zenuwstelsel en hormonen | 10-12, 34-35 | 5 |
| Bloedsomloop | 25-26, 29, 33 | 4 |
| Cellen | 4, 14, 32 | 3 |
| Voortplanting | 22-24 | 3 |
| Ademhaling | 7, 16 | 2 |
| Erfelijkheid | 30-31 | 2 |
| Ecologie | 5 | 1 |
| Planten en fotosynthese | 13 | 1 |
| Afweer | 17 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 5 examens biologie vmbo-bb sinds 2018: dit examen vroeg meer over voeding en vertering (29% van de vragen, gemiddeld 21%). Minder over planten en fotosynthese (3% van de vragen, gemiddeld 10%) en voortplanting (10% van de vragen, gemiddeld 17%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen biologie vmbo-bb 2022, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen biologie vmbo-bb 2022, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen biologie vmbo-bb 2022, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Patrijsvogel
Een van de vogels waarop vroeger gejaagd werd, is de patrijsvogel. Deze vogels bevatten veel vlees. De vogel eet vooral zaden. Je ziet een patrijsvogel en zijn kop met snavel.
Vraag 1 1 punt
Welk type snavel heeft de patrijsvogel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 2 1 punt
Is de patrijsvogel een steltloper? Leg je antwoord uit.
Bekijk het antwoord
- voorbeeld van een juiste uitleg: Nee, de poten van de vogel zijn kort; een steltloper heeft lange poten. (1)
......................................................................................................................
......................................................................................................................
Jagers maken vaak gebruik van honden tijdens de jacht. De honden jagen de dieren op, of halen de prooi op als die door de jager geschoten is. Ook bij de patrijsvogel-jacht worden honden ingezet om de prooi te halen. Je ziet een foto van zo’n hond en een determineertabel van honden.
determineertabel 1a De hond heeft witte of grijze poten. ga naar 2 1b De hond heeft geen witte of grijze poten. ga naar 3 2a De hond heeft een vlek op de rug. Duitse korthaar 2b De hond heeft geen vlek op de rug. beagle 3a De hond heeft een gladde vacht. labrador retriever 3b De hond heeft geen gladde vacht. Ierse setter
Vraag 3 1 punt
Welk hondenras is dit?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Huidolie
In de winter kunnen sommige mensen last hebben van een droge huid. Om dat te voorkomen kun je soms een middel gebruiken waarin olie zit. De olie wordt opgenomen door de bovenste laag van de huid: de opperhuid. De opperhuid wordt daarna soepeler en houdt langer vocht vast.
Vraag 4 2 punten
Noteer de twee delen waaruit de opperhuid bestaat.
Bekijk het antwoord
- bovenste laag van de opperhuid: hoornlaag (1)
- onderste laag van de opperhuid: kiemlaag (1)
Aquariumvissen
Pieter heeft een groot aquarium met veel vissen. Helaas heeft Pieter ook algen (microscopisch kleine plantjes) en slakken in het aquarium. Dat vindt hij niet leuk. Hij besluit twee vissen te kopen:
- een Siamese algeneter, want die eet de algen op
- een kogelvis, want die eet graag slakken
Net als de Siamese algeneter, eten slakken algen. In sommige aquariums leven ook garnalen. Deze garnalen eten ook algen. Garnalen zijn dieren die zich behalve met algen ook voeden met resten van visvoer.
Vraag 5 1 punt
Voor een werkstuk over aquariums maakt Pieter een voedselketen waarin drie van zijn organismen voorkomen. Je ziet een deel van de voedselketen.
Bekijk het antwoord
- de juiste voedselketen: alg(en) slak(ken) kogelvis(sen) (1)
algen ……………….……. ……………………………
Maak deze voedselketen af door de ontbrekende organismen op de juiste plaats te noteren.
Vraag 6 1 punt
Noteer een levenskenmerk dat in de informatie genoemd is.
Bekijk het antwoord
- stofwisseling (voeden) (1)
Vraag 7 1 punt
Aquariumvissen hebben net als andere organismen zuurstof nodig om te kunnen leven. Waarmee halen vissen adem?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Een onderzoek
Iedereen heeft wel eens behoefte aan vrije ruimte om zich heen. Een groep wetenschappers heeft onderzocht of iemand die zwanger is, ongemerkt behoefte heeft aan meer vrije ruimte. Ze gebruikten de volgende proefopstelling:
- een tafel met daarop een drukknop
- een geluidsbox
Het geluid uit de geluidsbox begon zacht en werd steeds harder. De vrouwen moesten op een knop drukken zodra ze het geluid hoorden. De onderzoekers dachten dat hoe eerder je het geluid hoort, hoe meer behoefte aan vrije ruimte je hebt.
Tijdens het onderzoek bleek dat de behoefte aan meer vrije ruimte bij zwangere vrouwen groter is naarmate de zwangerschap verder gevorderd is.
Vraag 8 1 punt
De controlegroep bestond alleen uit vrouwen. Leg uit dat mannen voor dit onderzoek niet geschikt zijn.
Bekijk het antwoord
- voorbeelden van een juiste uitleg: − Mannen kunnen niet zwanger worden. − Mannen kunnen anders reageren. (1)
......................................................................................................................
......................................................................................................................
Vraag 9 1 punt
Wat was de verwachting van dit onderzoek?
Bekijk het antwoord
- voorbeeld van een juiste verwachting: Zwangere vrouwen drukken sneller op de knop dan niet-zwangere vrouwen. (1)
......................................................................................................................
......................................................................................................................
Vraag 10 1 punt
Het geluid uit de boxen bereikt via de oorschelp de gehoorgang. Hoe heet het deel van het gehoororgaan dat het geluid vervolgens opvangt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Deeltjes in het heelal
In de nabije toekomst zullen mensen verre reizen in het heelal maken. Tijdens zo’n reis botsen er veel onzichtbare deeltjes met je lichaam. Onderzoekers hebben gekeken naar het effect van deze deeltjes op het gedrag van muizen. Zodra ze muizen bestraalden met deze deeltjes, bleken de muizen last te krijgen van angstaanvallen en geheugenproblemen. Omdat het centraal zenuwstelsel van muizen en dat van mensen sterk op elkaar lijkt, denken de onderzoekers dat mensen last kunnen krijgen van dezelfde problemen.
Vraag 11 1 punt
Je ziet een tekening van een deel van het centraal zenuwstelsel van mensen en een deel van dat van muizen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- Het juiste kruisje: (1)
In de tekening staan cirkels. Zet een kruisje in de cirkel die het deel aangeeft dat zorgt voor het geheugen.
Sommige mensen die al naar de maan zijn gevlogen, vertelden dat ze soms lichtflitsen zagen, terwijl ze hun ogen dicht hadden. De onderzoekers denken dat de onzichtbare deeltjes in het glasachtig lichaam botsten met eiwitten. Tijdens deze botsing kwam energie vrij en dat zagen die mensen als een lichtflits.
Vraag 12 1 punt
Je ziet een afbeelding van een oog.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: B (1)
De celwand
Planten krijgen stevigheid door celwanden rondom de cellen. Wanneer een plantencel meer glucose bevat, komt er meer water de cel in. Daardoor zet de cel uit en drukt dan tegen de celwand. De celwand is zo stevig dat hij niet kapotgaat. Mensen kunnen deze celwand niet verteren, maar planteneters vaak wel.
Vraag 13 1 punt
Hoe heet het deel van de plantencel waar, onder invloed van licht, glucose wordt gemaakt?
Bekijk het antwoord
- bladgroenkorrel/chloroplast (1)
......................................................................................................................
Vraag 14 2 punten
In de afbeelding is een plantencel zonder celwand getekend.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- P heet: celmembraan (1)
- Q heet: vacuole (1)
Hoe heten de delen P en Q?
P heet: ..........................................................................................................
Q heet: ..........................................................................................................
Vraag 15 1 punt
Celwanden worden niet verteerd door mensen en zijn daarom voor ons voedingsvezels. In de tabel staan twee beweringen over voedingsvezels. Geef met een kruisje aan of de bewering juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen aan volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen.
Luchtweginfectie
Wanneer het buiten kouder wordt, krijgen mensen soms last van een luchtweginfectie. Een luchtweginfectie kan zich diep in de luchtwegen bevinden. Je ziet een schematische tekening van een deel van de luchtwegen met bloedvaten. Met de letter P is het kleinste deel van de luchtwegen aangegeven.
Vraag 16 1 punt
Hoe heet deel P?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- longblaasje (1)
......................................................................................................................
Vraag 17 1 punt
De bacteriën die een luchtweginfectie veroorzaken, worden door bepaalde bloeddeeltjes bestreden. Welke bloeddeeltjes hebben als functie het bestrijden van bacteriën?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Hondenvoer
Van een bepaald merk hondenbrokken is bekend dat de brokken vooral bestaan uit eiwitten, mineralen en voedingsvezels. Verterings-enzymen in het verteringsstelsel van de hond breken deze eiwitten af. Daarna worden de resten van het eiwit opgenomen in het bloed. Het verteringsstelsel van de hond bestaat uit dezelfde organen met dezelfde namen en functies als die van mensen.
Vraag 18 1 punt
Twee organen zijn de dunne darm en de dikke darm. Geef bij elk orgaan met een kruisje aan, of het wel of geen verterings- enzym maakt.
Bekijk het antwoord
Opmerking Alleen aan volledig juist ingevulde tabel 1 scorepunt toekennen.
wel verterings-enzym geen verterings-enzym dunne darm dikke darm
Vraag 19 1 punt
Wanneer honden hun brokken eten, moeten ze vaak veel drinken. Dit water wordt via het darmkanaal opgenomen in het bloed. In welk deel van het darmkanaal wordt het meeste water opgenomen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 20 1 punt
Het darmkanaal van een hond wordt vergeleken met het darmkanaal van een planteneter die even oud en even groot is. Wat weet je dan van de lengte van het darmkanaal van deze hond? Het darmkanaal van de hond is:
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 21 1 punt
Honden zijn vleeseters. Welk type kiezen hebben vleeseters?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Dubbele baarmoeder
Lees het nieuwsbericht.
Drie kinderen uit twee baarmoeders
28 maart 2019 Een vrouw uit Bangladesh was nog maar 26 dagen geleden bevallen toen ze opnieuw moest bevallen. Ze bleek twee baarmoeders te hebben en in beide baarmoeders waren baby’s gegroeid. Een maand geleden beviel zij van een jongetje. Vorige week kwam uit de tweede baarmoeder haar tweeling ter wereld: een jongetje en een meisje. Haar tweede baarmoeder was niet ontdekt, omdat er tijdens haar eerste zwangerschap geen prenataal onderzoek uitgevoerd was.
Vraag 22 1 punt
Je ziet een vorm van prenataal onderzoek afgebeeld. De tweede baarmoeder van de vrouw had eerder ontdekt kunnen worden, als zij dit onderzoek had laten doen.
Bekijk het antwoord
- Antwoord: A (1)
Hoe heet deze vorm van prenataal onderzoek?
A echoscopie
B vlokkentest
C vruchtwaterpunctie
Vraag 23 1 punt
Tijdens de ontsluitingsfase van de geboorte krijgt een vrouw pijn in haar buik. Deze pijn ontstaat door het samentrekken van de spieren in de baarmoeder, waardoor de baarmoedermond wijder wordt. Hoe heten deze samentrekkingen van de spieren tijdens deze fase?
Bekijk het antwoord
- (ontsluitings)weeën (1)
......................................................................................................................
Vraag 24 2 punten
Direct na de geboorte van de tweeling kon de moeder aan de primaire geslachtskenmerken zien dat de baby’s niet hetzelfde geslacht hadden. Noem voor elk geslacht zo’n primair geslachtskenmerk.
Bekijk het antwoord
- mannelijk: penis/balzak (1)
- vrouwelijk: schaamlippen/vagina (1)
Het hart
Je ziet een doorsnede van het hart met bloedvaten.
Vraag 25 1 punt
Bloed stroomt in de delen P en Q van het hart. Hoe heet een bloedvat dat aansluit op deel P?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 26 1 punt
Met de letter R is een hartklep aangegeven. Wat is de functie van de hartkleppen?
Bekijk het antwoord
- voorkomen dat bloed terugstroomt (1)
Kiespijn
Dennis heeft pijn in zijn kies en gaat naar de tandarts. Je ziet een afbeelding van de kies van Dennis.
Vraag 27 1 punt
Je ziet dat de kies een gaatje heeft waarin bacteriën terecht zijn gekomen. Het gaatje is zo diep dat het in deel P zit. Hoe heet deel P?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 28 1 punt
Om tandbederf tegen te gaan kun je een fluoridebehandeling doen. Wat is het effect van zo’n behandeling?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
NIPT
De NIPT is een onderzoek waarbij bloed van een zwangere vrouw wordt afgenomen en onderzocht. Daarvoor wordt een naaldje in een bloedvat geprikt. Van het bloedvat is bekend dat:
- het aan de oppervlakte in de huid ligt.
- de bloeddruk erin laag is.
- het kleppen bevat.
Vraag 29 1 punt
Welk type bloedvat is dit?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 30 1 punt
In het bloed van een zwangere vrouw zit erfelijk materiaal van haarzelf, maar ook van de baby. Het erfelijke materiaal van de baby komt via orgaan P in het bloed van de moeder terecht.
Bekijk het antwoord
- Antwoord: B (1)
Hoe heet orgaan P?
A navelstreng
B placenta
C vruchtvlies
Nadat het bloed is afgenomen, wordt het naar een laboratorium gestuurd. In de tabel is aangegeven wat ook van het bloed wordt onderzocht.
stof Wat is het? hemoglobine de hoeveelheid hemoglobine in de rode bloedcellen glucose de hoeveelheid glucose in het bloedplasma hormoon TSH de hoeveelheid hormoon TSH in het bloedplasma
Bloed bevat verschillende delen zoals bloedplasma en bloedcellen. Hieronder is te zien hoe je deze delen van elkaar kunt scheiden. Je houdt daarna een buisje met bloedplasma over en een buisje met bloeddeeltjes. Na scheiding worden de stoffen in de buisjes 1 en 2 onderzocht.
Vraag 31 2 punten
In welk buisje zit elke stof? Zet een kruisje op de juiste plaatsen in de tabel.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- de juist ingevulde tabel: te onderzoeken stof buisje 1 buisje 2 hemoglobine X glucose X hormoon TSH X indien drie kruisjes juist ingevuld (2) indien twee kruisjes juist ingevuld (1) indien minder dan twee kruisjes juist ingevuld (0) (2)
te onderzoeken stof buisje 1 buisje 2 hemoglobine glucose hormoon TSH
Vraag 32 1 punt
Je ziet een schematische tekening van een cel. Het erfelijk materiaal dat onderzocht wordt bij de NIPT, komt uit deel U van de cel.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- (cel)kern (1)
Hoe heet deel U?
......................................................................................................................
Vraag 33 1 punt
Je ziet drie typen bloeddeeltjes aangegeven met een letter:
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: A (1)
Diabetes
Hormoonklieren geven hormonen af aan het bloed. Ook de alvleesklier is een hormoonklier. Het hormoon dat door de alvleesklier wordt afgegeven, zorgt ervoor dat het glucosegehalte van het bloed omlaag gaat. Wanneer iemand diabetes heeft, werken sommige cellen van de alvleesklier niet. Daardoor stijgt het glucosegehalte van het bloed soms sterk. Je ziet in de afbeelding hormoonklieren aangegeven met een letter.
Vraag 34 1 punt
Welke letter geeft de alvleesklier aan?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 35 1 punt
Wanneer iemand een hoog glucosegehalte in het bloed heeft, kan er glucose in de urine terechtkomen. De nieren zorgen voor de aanmaak van urine. Via welke weg verlaat de urine vervolgens het lichaam?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Vraag 36 1 punt
Bij diabetes wordt minder glucose omgezet in glycogeen. Glycogeen wordt opgeslagen in spieren en in de lever. Je ziet een afbeelding met organen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: C (1)
Welk orgaan is de lever?
A orgaan 1
B orgaan 2
C orgaan 3
D orgaan 4
Vraag 37 1 punt
De functies van de lever zijn bij diabetes niet veranderd. Wat is een andere functie van de lever?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven · Erratum op opgaven
Bekijk het antwoord
- voorbeelden van een juiste functie: − het produceren van gal − het ontgiften van het bloed (1)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-bb Biologie 2022, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2022/vmbo-bb/documenten/cse-1/bb-0191-a-22-1-o
Andere examens biologie vmbo-bb
Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen biologie vmbo-bb 2022, tijdvak 1?
Het centraal examen biologie vmbo-bb 2022, tijdvak 1 loopt tot vraag 37. Van 31 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over voeding en vertering (9), zenuwstelsel en hormonen (5) en bloedsomloop (4).
Wat zijn de antwoorden van het examen biologie vmbo-bb 2022, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van biologie vmbo-bb 2022, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2022/vmbo-bb/documenten/cse-1/bb-0191-a-22-1-c).
Hoe oefen ik met het examen biologie vmbo-bb 2022, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.