Eindexamen biologie vmbo-bb 2024, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Kwaliteit van lucht, Effecten van medicijnen, Diabetes, Nieuwe voorbehoedmiddelen, Vogels in een bos, Ruiken, Biologisch bewijsmateriaal, Giftige insecten, Tanden en kiezen, Voeding, Overmatig eten.
Het centraal examen biologie vmbo-bb 2024, tijdvak 1 loopt tot vraag 38. Van 37 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over voeding en vertering (9), bloedsomloop (8) en zenuwstelsel en hormonen (5). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Voeding en vertering | 17, 30-36, 38 | 9 |
| Bloedsomloop | 2, 6-9, 27-29 | 8 |
| Zenuwstelsel en hormonen | 5, 10, 19, 21, 37 | 5 |
| Voortplanting | 11-14 | 4 |
| Planten en fotosynthese | 3-4, 24 | 3 |
| Ademhaling | 1, 20 | 2 |
| Ecologie | 15-16 | 2 |
| Cellen | 22-23 | 2 |
| Erfelijkheid | 25-26 | 2 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 5 examens biologie vmbo-bb sinds 2018: dit examen vroeg meer over bloedsomloop (22% van de vragen, gemiddeld 12%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen biologie vmbo-bb 2024, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen biologie vmbo-bb 2024, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen biologie vmbo-bb 2024, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Kwaliteit van lucht
Meerkeuzevragen
Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1). Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.
Kwaliteit van lucht
Goede ventilatie is belangrijk in een klaslokaal. Ramen worden opengedaan om frisse lucht het lokaal binnen te laten en de koolstofdioxide af te voeren. De frisse lucht neemt zuurstof mee.
Vraag 1 1 punt
In welk deel van het ademhalingsstelsel komen deze deeltjes direct in het bloed?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 2 1 punt
Hoe heten de bloeddeeltjes die de zuurstof vervoeren?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
In sommige klaslokalen staan kamerplanten. Iedere kamerplant produceert zuurstof. Wanneer er veel zuurstof in de lucht zit, kun je je vaak beter concentreren.
Vraag 3 1 punt
Hoe heet het proces waarbij kamerplanten zuurstof produceren?
Bekijk het antwoord
fotosynthese
Je ziet vijf planten die een luchtzuiverende werking hebben.
Annan vindt de middelste plant mooi en vraagt zich af hoe deze plant heet.
Hij maakt een foto van de plant.
Hij gebruikt de volgende determineertabel om de naam van deze plant te bepalen:
| Determineertabel luchtzuiverende planten | ||
|---|---|---|
| 1a | de plant heeft takken | ga naar 2 |
| 1b | de plant heeft geen takken | ga naar 3 |
| 2a | de bladeren van de plant hebben één kleur | rubberplant |
| 2b | de bladeren van de plant hebben meerdere kleuren | aronskelk |
| 3a | de bladeren zijn gekruld | nestvaren |
| 3b | de bladeren zijn niet gekruld | lepelplant |
Vraag 4 1 punt
Welke plant vindt Annan mooi?
Vijf luchtzuiverende planten naast elkaar en een foto van de middelste plant. Bekijk in Opgaven, pagina 3
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Effecten van medicijnen
Parkinson is een ziekte die je kunt herkennen aan onder andere trillende handen. Het deel van het centraal zenuwstelsel dat bewegingen coördineert, is dan beschadigd.
Vraag 5 1 punt
Welk deel van het centraal zenuwstelsel is volgens de informatie beschadigd geraakt bij de ziekte van Parkinson?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Mensen met de ziekte van Parkinson slikken een bepaald medicijn. Onderzoekers vroegen zich af of dit medicijn ook gebruikt kon worden bij jongeren met diabetes type 1. Jongeren met dit type diabetes deden mee aan het onderzoek. Aan het begin en aan het einde van het onderzoek werd de bloeddruk gemeten bij de jongeren. Uit de resultaten blijkt dat het Parkinson medicijn de bloeddruk verlaagt in het bloedvat met de hoogste bloeddruk.
Vraag 6 1 punt
Welk type bloedvat wordt hier bedoeld?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Een verlaging van de bloeddruk heeft gunstige effecten op verschillende organen in het lichaam. Een hoge bloeddruk is een risicofactor voor het krijgen van een hartinfarct.
Vraag 7 1 punt
Noem een andere risicofactor voor het krijgen van een hartinfarct.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van juiste risicofactoren:
- stress
- overgewicht
- roken
- te grote inspanning
- erfelijke aanleg
Een verklaring voor de verlaging van de bloeddruk is dat het medicijn de rekbaarheid van de aorta verbetert.
In de afbeelding zie je een deel van de bloedsomloop.
Vraag 8 1 punt
Welke letter geeft het bloedvat aan waarop het medicijn invloed heeft?
Deel van de bloedsomloop met het hart en de bloedvaten, aangegeven met de letters P, Q, R en S. Bekijk in Opgaven, pagina 5
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
De onderzoeksgroep bestond uit 12 mannen en 22 vrouwen.
Om deze mannen en vrouwen over de twee groepen te verdelen heb je twee manieren:
Manier 1: De mannen en de vrouwen worden gelijk verdeeld over de groepen.
Manier 2: De mannen en de vrouwen worden willekeurig (door loting) over de groepen verdeeld.
Vraag 9 1 punt
Leg uit dat het voor dit onderzoek beter is als je gebruik maakt van manier 1.
Bekijk het antwoord
Deze vraag komt te vervallen. Bij deze vraag moet altijd 1 scorepunt worden toegekend, ongeacht of er wel of geen antwoord gegeven is, en ongeacht het gegeven antwoord.
Diabetes
Vraag 10 1 punt
Diabetes is een ziekte waarbij een hormoonklier beschadigd raakt. Deze hormoonklier regelt het suikergehalte van het bloed. In de afbeelding zie je enkele hormoonklieren aangegeven met een letter.
Welke letter geeft de hormoonklier aan die beschadigd is bij diabetes?
Menselijk lichaam met hormoonklieren, aangegeven met de letters P, Q, R en S. Bekijk in Opgaven, pagina 6
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Nieuwe voorbehoedmiddelen
Voorbehoedmiddelen zijn bedoeld om zwangerschap te voorkomen. Soms voorkomen ze ook seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's). Onderzoekers hebben een middel ontdekt dat in de toekomst misschien gebruikt kan worden als nieuw voorbehoedmiddel. Het middel zorgt er bij proefdieren voor dat sperma minder vloeibaar is. Zaadcellen kunnen dan minder vrij bewegen. Hierdoor neemt de kans op een zwangerschap af.
Vraag 11 1 punt
Noteer een voorbehoedmiddel dat gebruikt kan worden om soa's te voorkomen.
Bekijk het antwoord
het (vrouwen)condoom
Vraag 12 2 punten
Hoe heten de twee verschillende organen die vloeistof toevoegen aan de zaadcellen?
orgaan 1:
orgaan 2:
Bekijk het antwoord
de twee juiste organen:
- prostaat
- zaadblaasjes
Vraag 13 1 punt
Het nieuwe voorbehoedmiddel moet voorkomen dat een zaadcel een eicel bevrucht. In welk orgaan vindt de bevruchting plaats?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Voorbehoedmiddelen kunnen de menstruatiecyclus beïnvloeden. In de figuur zie je verschillende tijdstippen en perioden aangegeven van deze cyclus. Je ziet ook de opbouw van het baarmoederslijmvlies.
Vraag 14 2 punten
Welke letter geeft de menstruatie aan? En welke letter geeft de eisprong aan?
menstruatie: letter
eisprong: letter
Menstruatiecyclus over 28 dagen met de dikte van het baarmoederslijmvlies, met de letters P, Q, R, S en T. Bekijk in Opgaven, pagina 8
Bekijk het antwoord
menstruatie: letter P
eisprong: letter S
per juiste letter
Vogels in een bos
In bossen die regelmatig te maken hebben met een grote brand vliegen meer soorten vogels dan in bossen die niet regelmatig te maken hebben met een grote brand. Na een brand herstelt een bos weer snel. Vogels hebben daarbij ook een rol.
Vraag 15 1 punt
Hoe kunnen vogels bijdragen aan het weer snel herstellen van een bos?
Bekijk het antwoord
voorbeelden van juiste bijdragen:
- Vogels kunnen zorgen voor zaadverspreiding.
- Vogels kunnen de grond bemesten (via de ontlasting).
Vraag 16 1 punt
Welke rol hebben vogels in een ecosysteem?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vogels in een bos hebben verschillende typen snavels.
Vraag 17 1 punt
Welk type snavel is aangepast aan het eten van insecten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 18 1 punt
Waaruit bestaat een snavel van een vogel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Ruiken
Aan parfums worden geurstoffen toegevoegd die we lekker vinden ruiken.
Vraag 19 1 punt
Jaap heeft parfum opgespoten. In welk deel van het centraal zenuwstelsel word hij zich bewust van deze geur?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 20 1 punt
Om stoffen te ruiken, moeten we via de neus ademen in plaats van met de mond. Ademen door de neus heeft nog meer voordelen.
Noem zo'n voordeel.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van juiste voordelen:
- verwarmen van de lucht
- vochtig maken van de lucht
- tegenhouden van stofdeeltjes
Vraag 21 2 punten
Over prikkels worden enkele beweringen gedaan.
Geef bij elke bewering met een kruisje aan of deze juist is of onjuist is.
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| De geurstof is een prikkel. | ||
| Impulsen worden omgezet in prikkels. | ||
| Zonder prikkels vindt er geen waarneming plaats. |
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| De geurstof is een prikkel. | X | |
| Impulsen worden omgezet in prikkels. | X | |
| Zonder prikkels vindt er geen waarneming plaats. | X |
Biologisch bewijsmateriaal
Wanneer ergens een misdaad is gepleegd, doet de politie sporenonderzoek. De politie zoekt naar biologisch bewijsmateriaal dat gebruikt kan worden om de dader te vinden. Wanneer cellen gevonden worden, kan de politie deze gebruiken om daaruit het erfelijk materiaal te onderzoeken.
Je ziet zo'n cel met delen aangegeven.
Vraag 22 1 punt
Het mitochondrion bevat erfelijke informatie. Een ander deel van de cel bevat ook erfelijk materiaal. Welke letter in de figuur geeft dit deel van de cel aan?
Links een foto van cellen en rechts de tekening van een cel met de letters P, Q, R en de aanduiding mitochondrion. Bekijk in Opgaven, pagina 11
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Aarde onder een schoen kan ook gebruikt worden om te bepalen of iemand op de plaats was waar de misdaad is gepleegd. Cellen van planten en schimmels komen vaak voor in aarde.
Vraag 23 1 punt
De plantencel en de schimmelcel bevatten celdelen die bij beide cellen voorkomen.
Geef bij elk celdeel aan of het wel of niet voorkomt bij een schimmelcel.
| komt wel voor bij een schimmelcel | komt niet voor bij een schimmelcel | |
|---|---|---|
| celkern | ||
| bladgroenkorrel |
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| komt wel voor bij een schimmelcel | komt niet voor bij een schimmelcel | |
|---|---|---|
| celkern | X | |
| bladgroenkorrel | X |
Vraag 24 1 punt
Soms komt de politie ook stuifmeel tegen tijdens het sporenonderzoek. Stuifmeel is aangepast aan de manier waarop bestuiving plaatsvindt bij de plant.
Noem een kenmerk van stuifmeel dat gemaakt wordt door bloemen met windbestuiving.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van juiste kenmerken:
licht / niet plakkerig
Aan de hand van het sporenonderzoek kan er een profiel worden samengesteld van de dader. Daarbij worden soms ook tekeningen gemaakt op basis van getuigenverklaringen.
Een profiel kan er als volgt uitzien:
- Geslacht: man
- Leeftijd: 25-35 jaar
- Haarkleur: geverfd bruin
- Oogkleur: blauw
Vraag 25 2 punten
In de tabel zie je verschillende conclusies die getrokken worden.
Geef bij elke conclusie met een kruisje aan of deze juist is of onjuist is.
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| In de tekening zijn primaire geslachtskenmerken te zien. | ||
| In de tekening zijn secundaire geslachtskenmerken te zien. | ||
| De dader bevindt zich in de volwassene fase. |
Tekening van een man met baard in voor- en zijaanzicht. Bekijk in Opgaven, pagina 12
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| In de tekening zijn primaire geslachtskenmerken te zien. | X | |
| In de tekening zijn secundaire geslachtskenmerken te zien. | X | |
| De dader bevindt zich in de volwassene fase. | X |
Vraag 26 1 punt
De oogkleur wordt bepaald door een deel van het oog.
Hoe heet dit deel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Giftige insecten
Wanneer iemand gebeten wordt door een giftig dier worden gifstoffen door het bloed vervoerd. De snelheid waarmee de stoffen vervoerd worden, is afhankelijk van je hartslag. Een snelle hartslag zorgt ervoor dat bloed ook sneller door je bloedvaten stroomt.
Je ziet een figuur van de bloedsomloop waarin een bloedvat, een orgaan en een deel van het hart zijn aangegeven.
Vraag 27 1 punt
Claude is door een spin in zijn knieholte gebeten. Het gif komt vervolgens in de knieholteader terecht. De giftige stof wordt vanuit de knieholteader via de kortste weg naar de lever vervoerd. Hoe vaak komt het bloed met deze giftige stof dan door het hart?
Bloedsomloop met een bloedvat, de lever, de knieholteader en een deel van het hart, aangegeven met de letter P. Bekijk in Opgaven, pagina 13
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 28 1 punt
Wanneer je gebeten bent door een giftig dier, wordt geadviseerd om een bepaald medicijn in te nemen. Dit medicijn heeft een effect op de werking van deel P van het hart.
Hoe heet dit deel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 29 1 punt
Giftige stoffen kunnen uit het bloed worden verwijderd. Dit gebeurt in deel P van de nier.
Hoe heet dit deel van de nier?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Tanden en kiezen
Melktanden en volwassentanden verschillen in bouw. Melktanden hebben een dunnere laag aan de buitenkant. Hierdoor kunnen sneller gaatjes ontstaan in deze tanden.
Vraag 30 1 punt
Hoe heet de buitenste laag van een tand?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 31 1 punt
Wat kun je doen om gaatjes in de buitenste laag te voorkomen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 32 1 punt
Uit welk type kiezen bestaat het gebit van mensen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Voeding
Vitamine C is een voorbeeld van een beschermende stof. Het helpt om ons afweersysteem in stand te houden en helpt te beschermen tegen schade aan onze cellen. In groente en fruit zit vaak vitamine C. In de tabel zie je voor een aantal voedingsmiddelen hoeveel milligram vitamine C het bevat.
| vitamine C per portie | portiegrootte (gram) | vitamine C milligram (mg) |
|---|---|---|
| 1 opscheplepel gekookte spruitjes | 70 | 92 |
| 1 rode paprika | 120 | 180 |
| 1 sinaasappel | 130 | 66 |
| 1 schaaltje aardbeien | 100 | 60 |
| 1 kiwi | 75 | 59 |
| 1 gekookte aardappel | 70 | 6 |
Vraag 33 2 punten
Het advies is om dagelijks 75 milligram vitamine C binnen te krijgen.
Pieter houdt veel van aardbeien.
Hoeveel gram aardbeien moet hij eten om te voldoen aan het advies? Noteer je berekening.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
60 / 100 × 75 = 125 (gram)
Vraag 34 2 punten
Naast beschermende stoffen, zoals vitamine C, bevatten groente en fruit ook brandstoffen en reservestoffen.
Geef van beide stoffen een voorbeeld.
brandstof:
reservestof:
Bekijk het antwoord
de volgende stoffen zijn brandstoffen:
- vet
- koolhydraat/glucose/zetmeel
- eiwit
de volgende stoffen zijn reservestoffen:
- vet
- koolhydraat/zetmeel
Vraag 35 1 punt
Tot welk levenskenmerk behoort het eten van voedsel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Overmatig eten
Op een website over overmatig eten staat:
“Wanneer iemand met regelmaat ‘overmatig eet’, eet je sneller dan normaal. Ook neem je grotere hoeveelheden, zonder dat je daadwerkelijk honger hebt. Langzamerhand overheerst ‘het eten’ je leven en je hebt het idee dat je tijdens een eetbui de controle volledig verliest.”
Soms krijg je na overmatig eten pijn in het orgaan dat je ziet in de figuur.
Vraag 36 1 punt
Hoe heet dit orgaan?
Afbeelding van een orgaan met een slokdarm erboven en een darm eronder. Bekijk in Opgaven, pagina 16
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 37 1 punt
Na elke maaltijd gaat de alvleesklier een hormoon produceren. Daarmee behoort de alvleesklier tot het hormoonstelsel. Bij welk ander orgaanstelsel hoort de alvleesklier?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Vraag 38 1 punt
De peristaltische bewegingen in de darmen moeten ervoor zorgen dat de voedingsmiddelen goed gemengd worden met de verteringssappen. Welke darm produceert een verteringssap?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-bb Biologie 2024, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Andere examens biologie vmbo-bb
Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen biologie vmbo-bb 2024, tijdvak 1?
Het centraal examen biologie vmbo-bb 2024, tijdvak 1 loopt tot vraag 38. Van 37 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over voeding en vertering (9), bloedsomloop (8) en zenuwstelsel en hormonen (5).
Wat zijn de antwoorden van het examen biologie vmbo-bb 2024, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van biologie vmbo-bb 2024, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2024/vmbo-bb/documenten/cse-1/bb-0191-a-24-1-c).
Hoe oefen ik met het examen biologie vmbo-bb 2024, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.