Examenvragen krachten en bewegen natuur- en scheikunde I vmbo-kb
67 vragen over krachten en bewegen uit 6 centrale examens van 2018 tot en met 2024.
Krachten en bewegen komt in 6 van de 6 examens natuur- en scheikunde I vmbo-kb voor, met 67 vragen (29% van alle examenvragen). Het meest in 2019, tijdvak 1 (14 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over krachten en bewegen
Per examen de vragen over krachten en bewegen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2024, tijdvak 1: Eenwieler
Vraag 9 1 punt
Michel rijdt met de eenwieler eerst over een zandpad en daarna over een asfaltweg. Wat is juist? Op een zandpad is de rolwrijving
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 10 1 punt
Tijdens het rijden op de eenwieler draagt Michel een veiligheidshelm. Welke veiligheidsvoorziening in een auto heeft dezelfde werking als de harde buitenkant van de helm?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 11 1 punt
Michel versnelt van een snelheid van 20 km/h naar 30 km/h. Wat is juist tijdens het versnellen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 12 3 punten
De totale massa van Michel en de eenwieler is 70 kg. Het contactoppervlak met de ondergrond is 150 cm2. Bereken de druk op de ondergrond.
Bekijk het antwoord
- Noteert de zwaartekracht: $F_z = 700\ \text{N}$ (1p)
- Gebruikt de formule $p = \frac{F}{A}$ (1p)
- Rekent de druk juist uit: 4,7 N/cm2 (of 4,7 ∙ 10^4 N/m2) (1p)
Gebruikt de leerling de massa in de formule in plaats van de zwaartekracht, dan maximaal 2 punten toekennen.
2024, tijdvak 1: Slowbiking
Vraag 29 1 punt
Bij het Nederlands Kampioenschap Slowbiking fiets je zo langzaam mogelijk over een recht parcours. Tijdens de wedstrijd mogen je voeten de grond niet raken. Voor de start laat Jochem wat lucht uit zijn fietsbanden lopen. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de gevolgen hiervan. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Met minder lucht in de banden is het contactoppervlak met de grond groter of kleiner. Met minder lucht in de banden is de druk op de ondergrond groter of kleiner.
Bekijk het antwoord
- Omcirkelt in beide zinnen de juiste mogelijkheid: het contactoppervlak wordt groter en de druk op de ondergrond wordt kleiner (1p)
Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn: groter en kleiner.
Bron 11

Afbeelding van Jochem op zijn fiets, stilstaand. Het punt Z ligt bij zijn lichaam. Bij beide wielen staat een verticale pijl omhoog die de kracht van de ondergrond aangeeft.
Vraag 30 3 punten
Tijdens de wedstrijd staat Jochem vaak stil. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van Jochem in die situatie. De krachten van de ondergrond op Jochem en zijn fiets zijn gegeven. Teken op de uitwerkbijlage vanuit Z de totale zwaartekracht op Jochem en zijn fiets. Noteer de grootte van de zwaartekracht naast de afbeelding. De krachtenschaal is 1,0 cm ≙ 350 N.
Bekijk het antwoord
- Juist aangrijpingspunt (Z) en juiste richting (verticaal omlaag) (1p)
- Juiste lengte van de vector: tussen 2,3 cm en 2,7 cm (1p)
- Consequent genoteerde waarde van Fz: 875 N (1p)
Een pijl die vanuit punt Z verticaal omlaag wijst. De pijl is 2,5 cm lang, dus 2,5 cm × 350 N/cm = 875 N. Naast de afbeelding staat Fz = 875 N.
Consequent: de genoteerde Fz moet passen bij de lengte van de getekende vector. Een lengte van 2,5 cm bij 350 N per cm geeft 875 N.
Vraag 33 3 punten
Het parcours is 11 m lang. Jochem heeft deze afstand in een tijd van 9,5 minuten afgelegd. Bereken de gemiddelde snelheid in m/s.
Bekijk het antwoord
- Rekent de tijd juist om: 9,5 min = 570 s (1p)
- Gebruikt de formule $v_{gem} = \frac{s}{t}$ (1p)
- Rekent de gemiddelde snelheid juist uit: 0,019 m/s (1p)
2024, tijdvak 1: Vrachtwagen
Opgavetekst
Bron 12

Leeg diagram met de remweg (m) op de verticale as, die nog niet is ingedeeld, en de beginsnelheid (m/s) op de horizontale as van 0 tot 25.
Bron 13
| Beginsnelheid (m/s) | Remweg (m) |
|---|---|
| 0,0 | 0 |
| 5,0 | 3 |
| 10 | 13 |
| 15 | 28 |
| 20 | 50 |
| 25 | 78 |
Vraag 34 3 punten
Edwin rijdt met een vrachtwagen op de autosnelweg om zijn lading bij een klant af te leveren. Edwin houdt tijdens het rijden rekening met zijn remweg. Je ziet een tabel van de remweg bij verschillende beginsnelheden. Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek. Deel eerst de verticale as in.
Bekijk het antwoord
- De verticale as is juist ingedeeld, zodat minstens twee derde van de as gebruikt wordt (1p)
- Alle meetpunten zijn juist uitgezet (1p)
- Een vloeiende lijn door de meetpunten (1p)
Een diagram met de beginsnelheid (m/s) op de horizontale as van 0 tot 25 en de remweg (m) op de verticale as. De meetpunten uit de tabel staan erin: (0; 0), (5,0; 3), (10; 13), (15; 28), (20; 50) en (25; 78). De punten zijn door een vloeiende lijn verbonden.
Gebruikt de leerling minder dan twee derde van één as, dan het eerste punt niet toekennen. Eén meetpunt niet juist uitgezet: dit niet aanrekenen.
Vraag 35 1 punt
Je ziet een tabel van de remweg bij verschillende beginsnelheden. Wat is juist over de remweg als de beginsnelheid verdubbelt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 36 1 punt
De vrachtwagen rijdt op een file af. Edwin trapt hard op de rem en komt tot stilstand. Hij heeft zijn veiligheidsgordel om. Wat is de functie van een veiligheidsgordel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Bron 14

Vier grafieken naast elkaar, elk met tijd op de horizontale as. Grafiek 2 is een rechte lijn die daalt. Grafiek 3 is een kromme die steeds vlakker stijgt. Grafiek 4 is een kromme die steeds steiler stijgt.
Bron 15
| grafiek 1 | grafiek 2 | grafiek 3 | grafiek 4 | |
|---|---|---|---|---|
| Bij afremmen heeft het v,t-diagram de vorm van | ||||
| Bij afremmen heeft het s,t-diagram de vorm van |
Vraag 37 2 punten
Op de uitwerkbijlage staan vier grafieken en een tabel. In de tabel staan twee zinnen over die grafieken. Zet in de tabel achter elke zin één kruisje op de juiste plaats.
Bekijk het antwoord
- Bij het v,t-diagram: grafiek 2 (rechte lijn die daalt) (1p)
- Bij het s,t-diagram: grafiek 3 (kromme die steeds vlakker stijgt) (1p)
Per juiste rij 1 punt. Voor elk extra kruisje in een rij krijgt die rij geen punt. Het model: het v,t-diagram is grafiek 2, het s,t-diagram is grafiek 3.
2023, tijdvak 1: Drone
Opgavetekst
Drone
Een drone is een luchtvaartuig dat op afstand bestuurbaar is.
Een drone maakt een vlucht. Hij stijgt op vanaf de grond.
De gemiddelde stijgsnelheid is 5,8 m/s.
Vraag 1 1 punt
De gemiddelde stijgsnelheid van de drone is 5,8 m/s. Noteer de gemiddelde stijgsnelheid in km/h.
Bekijk het antwoord
- Zet de stijgsnelheid om in km/h: 21 km/h (1p)
Bron 2

Foto van de drone in de lucht, met de letter Z en een zwarte stip op de romp van de drone (punt Z).
Vraag 3 2 punten
De zwaartekracht op de drone is 15 N. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van de drone tijdens het rondvliegen. Teken vanuit Z de zwaartekracht op de drone. De krachtenschaal is 1,0 cm ≙ 5,0 N.
Bekijk het antwoord
- Juist aangrijpingspunt (Z) en richting: verticaal omlaag (1p)
- Juiste lengte van de pijl: 2,9 cm tot en met 3,1 cm (1p)
Een pijl vanuit punt Z, verticaal omlaag, met een lengte van 3,0 cm (15 N bij 1,0 cm ≙ 5,0 N).
Een lengte van de pijl tussen 2,9 cm en 3,1 cm is goed.
2023, tijdvak 1: Palletset
Vraag 8 3 punten
De tafel heeft een massa van 20 kg. Het totale contactoppervlak van de tafelpoten met de ondergrond is 576 cm². Bereken de druk op de ondergrond.
Bekijk het antwoord
- Noteert de waarde van de zwaartekracht van de tafel: 200 N (1p)
- Gebruikt de formule $p = F / A$ (1p)
- Rekent de druk juist uit: 0,35 N/cm² (1p)
Als de kandidaat in de formule p = F / A de massa gebruikt in plaats van de zwaartekracht, voor deze fout maximaal 1 scorepunt in mindering brengen. Het antwoord is 0,35 N/cm².
Vraag 9 1 punt
De tafel staat op een hobbelig terras. Daardoor staat de tafel nu op drie poten. Als de tafel op drie poten staat, is de druk onder elke tafelpoot:
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2023, tijdvak 1: Vrije val
Opgavetekst
Vrije val
Luke maakt een val vanaf 7600 m hoogte uit een vliegtuig zonder parachute. Hij landt veilig in een net.
Bron 7
| t (s) | 0,0 | 1,0 | 2,0 | 3,0 | 4,0 | 5,0 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| s (m) | 0 | 5 | 20 | 45 | 80 | 125 |
Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, 2023
Vraag 21 3 punten
Zet in het diagram alle meetpunten uit en teken de grafiek. Deel eerst de verticale as in. Het diagram heeft s (m) op de verticale as en t (s) op de horizontale as, van 0 tot 5,0 s. De meetpunten staan in de tabel.
Bekijk het antwoord
- Verticale as juist ingedeeld (minstens twee derde van de as gebruikt) (1p)
- Alle meetpunten uitgezet (1p)
- Vloeiende lijn door de meetpunten (1p)
Een diagram met t (s) horizontaal van 0 tot 5,0 s en s (m) verticaal. De verticale as is zo ingedeeld dat de waarden tot 125 m passen en minstens twee derde van de as gebruikt wordt. De meetpunten (0; 0), (1,0; 5), (2,0; 20), (3,0; 45), (4,0; 80) en (5,0; 125) zijn uitgezet en verbonden met een vloeiende lijn die steeds steiler wordt.
Als de kandidaat minder dan 2/3 van de verticale as heeft gebruikt, het eerste scorepunt niet toekennen. Als de kandidaat één gegeven niet juist heeft uitgezet, dit niet aanrekenen.
Vraag 22 3 punten
Van t = 5,0 s tot t = 149 s valt Luke met een constante snelheid van 50 m/s. Bereken de afstand die Luke met deze snelheid aflegt van t = 5,0 s tot t = 149 s.
Bekijk het antwoord
- Noteert het tijdsverschil: 144 s (1p)
- Gebruikt de formule $s = v \cdot t$ (1p)
- Rekent de afstand juist uit: 7 200 m (7,2 km) (1p)
Het antwoord is 7 200 m (7,2 km).
Vraag 24 3 punten
Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over de nettokracht en de beweging tijdens de gehele sprong. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. 1. Van t = 0,0 s tot t = 5,0 s beweegt Luke [versneld / vertraagd / met constante snelheid]. 2. Tijdens het vallen met constante snelheid is de nettokracht [0 N / omhoog gericht / omlaag gericht]. 3. Tijdens het landen in het net is de nettokracht [0 N / omhoog gericht / omlaag gericht].
Bekijk het antwoord
- Zin 1: versneld (1p)
- Zin 2: 0 N (1p)
- Zin 3: omhoog gericht (1p)
Vraag 25 1 punt
Na enige tijd hangt Luke stil in het net. De draden van het net zijn dan uitgerekt. Noteer de naam van de kracht in de draden van het net.
Bekijk het antwoord
- Noemt de spankracht (1p)
Het antwoord 'veerkracht' ook goed rekenen.
2022, tijdvak 1: Kustrace
Vraag 1 1 punt
Op een bepaald moment heeft Ward een snelheid van 8,9 m/s. Noteer deze snelheid in km/h.
Bekijk het antwoord
- Noemt de snelheid als 32 km/h (8,9 m/s omgerekend, 32,04 km/h) (1p)
Bron 1

Grijs getinte foto van een renner op een racefiets. Punt P ligt op de romp van de renner. Bij beide wielen staat een pijl die de rolwrijving aangeeft; die pijlen wijzen naar rechts.
Vraag 2 3 punten
Ward rijdt op het strand met constante snelheid. De totale wrijvingskracht is 98 N. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding met de rolwrijving op elk wiel van Wards fiets. Teken de luchtwrijving vanuit P en noteer de grootte van de luchtwrijving onder de afbeelding. De krachtenschaal is 1,0 cm ≙ 20 N.
Bekijk het antwoord
- De lengte van de pijl is 1,1 tot en met 1,3 cm (1p)
- Het aangrijpingspunt is P en de richting is naar rechts (1p)
- De grootte van de luchtwrijving staat onder de afbeelding en is consequent met de getekende lengte (1p)
Een pijl vanuit punt P, met het aangrijpingspunt in P en de richting naar rechts. De lengte is 1,1 tot 1,3 cm (ongeveer 1,2 cm, dat is 24 N bij 1,0 cm ≙ 20 N). Onder de afbeelding staat de luchtwrijving in N, ongeveer 24 N.
Een grootte van 22 tot en met 26 N is goed (het model rekent 24 N). De lengte van de pijl moet tussen 1,1 en 1,3 cm liggen en consequent zijn met de genoteerde grootte.
Vraag 3 1 punt
Tijdens de wedstrijd oefent Ward kracht uit op de pedalen. Hierdoor werkt in de ketting een kracht. Noteer de naam van de kracht in de ketting.
Bekijk het antwoord
- Noemt spankracht (1p)
Vraag 5 3 punten
De kustrace wordt gehouden over een afstand van 41,2 km. Ward legt deze afstand af in een tijd van 1 uur en 45 minuten. Bereken zijn gemiddelde snelheid.
Bekijk het antwoord
- Rekent de tijd om naar uren of seconden (1 uur en 45 minuten is 1,75 h of 6300 s) (1p)
- Gebruikt de formule $v_{gem} = s : t$ (1p)
- De rest van de berekening is juist: $v_{gem}$ = 23,5 km/h of 6,54 m/s (1p)
Een uitkomst van 23,5 km/h of 6,54 m/s is goed. Voor het scorepunt voor de formule moet de grootheid (gemiddelde snelheid) zijn genoteerd.
Vraag 6 1 punt
Ward draagt een fietshelm. De fietshelm verkleint het risico op schade aan het hoofd bij een val. Wat is het effect van een fietshelm voor het hoofd bij een val?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 7 1 punt
De fietshelm heeft een harde buitenkant en een zachte binnenkant. Noteer een veiligheidsvoorziening in een auto waarmee de zachte binnenkant van de fietshelm te vergelijken is.
Bekijk het antwoord
- Noemt een veiligheidsvoorziening in een auto die met de zachte binnenkant te vergelijken is: airbag of kreukelzone (1p)
2022, tijdvak 1: Verhuizing
Vraag 28 1 punt
Jos gaat op kamers wonen. Hij doet al zijn spullen in dozen. De zwaartekracht op een van de gevulde dozen is 180 N. Noteer de massa van deze doos.
Bekijk het antwoord
- Noemt de massa: 18 kg (1p)
Vraag 29 3 punten
De bodem van de gevulde doos heeft de afmetingen 60 x 40 cm. Bereken de druk van de doos op de vloer.
Bekijk het antwoord
- Noteert de oppervlakte van de bodem: 2400 cm² (1p)
- Gebruikt de formule $p = F : A$ (1p)
- De rest van de berekening is juist: p = 0,075 N/cm² (750 Pa) (1p)
Een druk van 0,075 N/cm² of 750 Pa is goed.
manier 1

Foto van een doos. De vingers van Jos zitten door de handgreep van de doos, en de doos steunt op zijn vingers.
manier 2

Foto van een doos. De doos steunt op de hand van Jos, die onder de doos ligt.
Vraag 30 2 punten
Jos tilt de doos op. Hij kan de doos op twee manieren optillen. Op manier 1 steunt de doos op de vingers van Jos. Op manier 2 steunt de doos op de hand van Jos. Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het tillen op deze twee manieren. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
De zwaartekracht op de doos bij manier 2 is (kleiner dan / gelijk aan / groter dan) die bij manier 1.
Het contactoppervlak van de doos met de handen bij manier 2 is (kleiner dan / gelijk aan / groter dan) dat met de vingers (manier 1).
De druk op de handen bij manier 2 is (kleiner dan / gelijk aan / groter dan) die op de vingers (manier 1).
Bekijk het antwoord
- Zin 1: gelijk aan (1p)
- Zin 2 en zin 3: groter dan (zin 2) en kleiner dan (zin 3) (1p)
Het tweede scorepunt alleen toekennen als beide keuzes in zin 2 en zin 3 juist zijn (groter dan, kleiner dan).
Bron 9

Steekwagen met twee verhuisdozen, gekanteld en vastgehouden bij het handvat. Z is het zwaartepunt van de twee dozen, D het draaipunt van de steekwagen (de as van het wiel). Maatvoering: 15 cm van de lijn door Z tot de lijn door D, en 35 cm van de lijn door D tot de lijn bij het uiteinde van het handvat.
Vraag 31 2 punten
Jos zet twee verhuisdozen op een steekwagen en kantelt hem. Hij houdt de steekwagen bij het handvat in evenwicht. Je ziet een afbeelding van deze situatie. In de afbeelding is Z het zwaartepunt (massamiddelpunt) van de twee dozen. Punt D is het draaipunt van de steekwagen. De zwaartekracht op de dozen is samen 400 N. In evenwicht geldt: zwaartekracht × arm1 = spierkracht × arm2. Bereken de spierkracht die nodig is om de steekwagen in evenwicht te houden. Gebruik de gegevens in de afbeelding.
Bekijk het antwoord
- Past de momentenwet toe: zwaartekracht × arm1 = spierkracht × arm2 (1p)
- De rest van de berekening is juist: spierkracht = 171 N (1p)
Een spierkracht van 171 N is goed. Voor het scorepunt voor de momentenwet moet de grootheid (spierkracht) zijn genoteerd, of het symbool daarvan.
2021, tijdvak 1: Kinderstep
Vraag 1 1 punt
Lidwien heeft een nieuwe step gekregen. De step heeft een handrem voor en een voetrem achter. Als Lidwien op de voetrem drukt, duwt de voetrem tegen de achterband. De band is gemaakt van rubber. Door de stofeigenschappen van rubber, is de remkracht groot. Noteer een stofeigenschap van rubber, waardoor de remkracht groot is.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste stofeigenschap van rubber, bijvoorbeeld ruw, stroef, grote wrijving of zacht. (1p)
Vraag 2 2 punten
Lidwien heeft een nieuwe step gekregen. De step heeft een handrem voor en een voetrem achter. Als Lidwien op de voetrem drukt, duwt de voetrem tegen de achterband. De band is gemaakt van rubber. Door de stofeigenschappen van rubber, is de remkracht groot. Noteer twee factoren die invloed hebben op de remweg.
Bekijk het antwoord
- Noemt een juiste factor die invloed heeft op de remweg: remkracht, (begin)snelheid, soort wegdek of weersomstandigheden. (1p)
- Noemt een tweede juiste factor die invloed heeft op de remweg: remkracht, (begin)snelheid, soort wegdek of weersomstandigheden. (1p)
Er worden alleen de eerste twee genoemde factoren beoordeeld. Juiste factoren zijn: remkracht, (begin)snelheid, soort wegdek, weersomstandigheden. Per juiste factor 1 scorepunt.
Vraag 3 2 punten
Lidwien heeft een nieuwe step gekregen. De step heeft een handrem voor en een voetrem achter. Als Lidwien op de voetrem drukt, duwt de voetrem tegen de achterband. De band is gemaakt van rubber. Door de stofeigenschappen van rubber, is de remkracht groot. Lidwien knijpt in de handrem. Over de optredende krachten staan op de uitwerkbijlage twee zinnen. Maak elke zin compleet.
- 1. Tijdens het inknijpen levert Lidwien ___-kracht.
- 2. In de remkabel is sprake van ___-kracht.
Bekijk het antwoord
- 1. spierkracht (1p)
- 2. spankracht (1p)
2021, tijdvak 1: Training
Opgavetekst
Bron 1

Foto van John in de opdrukstand. Punt P ligt op zijn lichaam. De steunpunten Q en R liggen op de ondergrond.
Vraag 7 3 punten
John is zich tijdens zijn training aan het opdrukken. Je ziet een afbeelding van John bij het opdrukken. Op de uitwerkbijlage zijn de krachten op de ondergrond bij de steunpunten Q en R weergegeven. Teken op de uitwerkbijlage de vector van de zwaartekracht vanuit P. Bepaal eerst de krachtenschaal. De krachtenschaal is 1 cm ≙ ___ N.
Bekijk het antwoord
- Noteert de juiste krachtenschaal: 1 cm ≙ 120 N. (1p)
- De grootte van de vector is juist: 6,0 cm. (1p)
- Het aangrijpingspunt en de richting van de vector zijn juist. (1p)
Een pijl vanuit P, verticaal naar beneden, met een lengte van 6,0 cm bij de schaal 1 cm ≙ 120 N. De krachtenschaal staat op de uitwerkbijlage bij de vraag.
Als de leerling een onjuiste schaal heeft genoteerd, maar hier consequent juist mee verder is gewerkt, het tweede scorepunt toekennen. Schaal 110 N tot en met 130 N rekenen als juist.
Vraag 8 2 punten
John is zich tijdens zijn training aan het opdrukken. Je ziet een afbeelding van John bij het opdrukken. De spierkracht van John bij Q is 540 N. Het totale contactoppervlak van zijn handen met de ondergrond is 290 cm². Bereken de druk.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt de formule $p = \frac{F}{A}$. (1p)
- De rest van de berekening is juist: p = 1,86 N/cm². (1p)
Manier 1

Foto van Maria die opdrukt op manier 1. Het draaipunt bij het opdrukken is aangegeven met S.
Manier 2

Foto van Maria die opdrukt op manier 2. Het draaipunt bij het opdrukken is aangegeven met S.
Vraag 9 1 punt
Ook Maria doet aan fitness. Je ziet afbeeldingen van twee manieren waarop Maria zich kan opdrukken. Met S is het draaipunt bij het opdrukken aangegeven. Welke manier kost Maria de minste kracht?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Bron 4
| is het grootst bij manier 1 | is het grootst bij manier 2 | is gelijk voor manier 1 en 2 | |
|---|---|---|---|
| De totale kracht op de ondergrond | |||
| Het totale contactoppervlak | |||
| De druk op de ondergrond |
Vraag 10 2 punten
Ook Maria doet aan fitness. Je ziet afbeeldingen van twee manieren waarop Maria zich kan opdrukken. Met S is het draaipunt bij het opdrukken aangegeven. Over het opdrukken van Maria staat op de uitwerkbijlage een tabel. Zet in de tabel op de uitwerkbijlage in elke rij een kruisje in de juiste kolom.
Bekijk het antwoord
- De eerste rij is juist ingevuld. (1p)
- De tweede en derde rij zijn juist ingevuld. (1p)
Eerste rij (de totale kracht op de ondergrond): kruisje bij 'is gelijk voor manier 1 en 2'. Tweede rij (het totale contactoppervlak): kruisje bij 'is het grootst bij manier 1'. Derde rij (de druk op de ondergrond): kruisje bij 'is het grootst bij manier 2'.
Juiste antwoorden: de totale kracht op de ondergrond is gelijk voor manier 1 en 2 (kruisje in de derde kolom); het totale contactoppervlak is het grootst bij manier 1 (eerste kolom); de druk op de ondergrond is het grootst bij manier 2 (tweede kolom).
Bron 5

Afbeelding van het apparaat met vaste katrollen bovenaan, losse katrollen en gewichten. Bij de kabel staat de spierkracht F spier aangegeven.
Vraag 11 2 punten
John traint ook met gewichten. Je ziet een afbeelding van het apparaat dat John gebruikt. Als John aan de kabel trekt, gaan de gewichten omhoog. Over het apparaat staan op de uitwerkbijlage twee zinnen. Maak elke zin compleet.
- 1. Het apparaat heeft ___ vaste katrol(len) en ___ losse katrol(len).
- 2. Als John 50 cm kabel binnenhaalt, gaan de gewichten ___ cm omhoog.
Bekijk het antwoord
- 1. 4 (vaste katrollen) en 1 (losse katrol). (1p)
- 2. 25 cm. (1p)
2021, tijdvak 1: Sterre doet proefjes
Opgavetekst
Bron 6

Foto van Sterre die een munt laat vallen.
Vraag 12 1 punt
Sterre laat een munt vallen. Tijdens het vallen neemt de snelheid van de munt steeds toe. Welke uitspraak is juist?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Vraag 13 3 punten
Sterre laat een munt vallen. Tijdens het vallen neemt de snelheid van de munt steeds toe. De munt heeft een massa van 7,5 g. De zwaarte-energie van de munt op het hoogste punt is 0,105 J. Neem aan dat alle zwaarte-energie van de munt wordt omgezet in bewegingsenergie. Bereken de snelheid waarmee de munt op de grond terechtkomt.
Bekijk het antwoord
- Rekent de massa juist om naar kg: 0,0075 kg. (1p)
- Gebruikt de formule $E_k = 0{,}5 \cdot m \cdot v^2$. (1p)
- De rest van de berekening is juist: v = 5,3 m/s. (1p)
Vraag 14 1 punt
Sterre laat ook een papiertje vallen. Sterre laat het papiertje vanaf een hoogte van 1,40 m vallen. Met een stopwatch meet ze dat de val van het papiertje 2,6 s duurt. Wat is de gemiddelde snelheid van het papiertje?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2021, tijdvak 1: Echoput
Opgavetekst
Bron 7

Foto van een echoput met een houten dak en een emmer aan een touw.
A

Diagram A: rechte lijn door de oorsprong, de afstand neemt even snel toe.
B

Diagram B: kromme lijn die steeds steiler omhoog loopt.
C

Diagram C: kromme lijn die steeds vlakker loopt.
Vraag 16 1 punt
Ans laat een steen in de put vallen. Welk diagram is het juiste afstand,tijd-diagram van de beweging van de steen? Neem aan dat de steen geen luchtweerstand ondervindt.
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2019, tijdvak 1: Rekstokfinale
Vraag 24 2 punten
Epke Zonderland won goud aan de rekstok bij de Olympische Zomerspelen in Londen. Aan het begin van zijn oefening zet Epke zich af om aan de rekstok te gaan hangen.
Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over de afzet. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
- 1. Tijdens de afzet is $F_{afzet}$ [kleiner dan / even groot als / groter dan] $F_z$.
- 2. Tijdens de afzet is de beweging omhoog [constant / versneld / vertraagd].
- 3. Na de afzet is de beweging omhoog [constant / versneld / vertraagd].
Bekijk het antwoord
- Zin 1: groter dan en zin 2: versneld. Het punt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn (1p)
- Zin 3: vertraagd (1p)
Vraag 26 1 punt
Om een blessure te voorkomen, buigt Epke bij de landing door zijn knieën. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de landing. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
- 1. Door het buigen van de knieën wordt de [remafstand / remkracht] vergroot.
- 2. Door het buigen van de knieën wordt de [remafstand / remkracht] verkleind.
Bekijk het antwoord
- Zin 1: remafstand en zin 2: remkracht. Het punt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn (1p)
Bron 22
| Veiligheidsvoorziening | Kruisje |
|---|---|
| airbag | |
| veiligheidsgordel | |
| kooiconstructie | |
| kreukelzone |
Vraag 27 2 punten
Het door de knieën buigen is te vergelijken met veiligheidsvoorzieningen in een auto. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met veiligheidsvoorzieningen in een auto.
Zet in de tabel een kruisje achter elke veiligheidsvoorziening in een auto die te vergelijken is met het door de knieën buigen.
Bekijk het antwoord
- Zet een kruisje bij de airbag, de veiligheidsgordel en de kreukelzone. Drie juist: 2 punten; twee juist: 1 punt; een of geen juist: 0 punten (2p)
2019, tijdvak 1: Zeilrecord
Vraag 28 2 punten
Paul Larsen heeft het snelheidsrecord zeilen behaald.
Paul zeilde een afstand van 500 m met een gemiddelde snelheid van 33,7 m/s. Bereken de tijd die hij voor die afstand nodig had.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt de formule $v_{gem} = \frac{s}{t}$ (1p)
- Rest van de berekening juist: t = 14,8 s (1p)
Vraag 29 1 punt
De topsnelheid tijdens dit record was 35,0 m/s.
Noteer deze snelheid in km/h.
Bekijk het antwoord
- Noteert 126 km/h (1p)
Vraag 31 1 punt
Op de boot werken voortstuwende en tegenwerkende krachten.
Noteer in de zin op de uitwerkbijlage de oorzaken van de tegenwerkende krachten op de boot.
De tegenwerkende krachten ontstaan door wrijving met ___ en wrijving met ___.
Bekijk het antwoord
- Noemt lucht en water. Het punt alleen toekennen als beide oorzaken juist zijn (1p)
Afbeeldingen A, B en C

Drie figuren met elk een pijl naar links bij Ftegen en een pijl naar rechts bij Fstuw, op één lijn. In A is de pijl naar links langer. In B zijn de twee pijlen even lang. In C is de pijl naar rechts langer.
Vraag 32 1 punt
De boot vaart met een constante snelheid.
In welke afbeelding zijn de voortstuwende en tegenwerkende krachten juist weergegeven?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
2019, tijdvak 1: Wiebelstep
Opgavetekst
Bron 20

Foto van de voetenplank en het aandrijfwiel van de step, met een kabel over twee katrollen. Katrol 1 en katrol 2 zijn met de cijfers 1 en 2 aangegeven.
Vraag 33 1 punt
Ties heeft een speciale step. Deze step wordt aangedreven door de voetenplank op en neer te bewegen. De kracht op de voetenplank wordt op het aandrijfwiel overgebracht via een kabel die over twee katrollen loopt.
Over katrol 2 staan op de uitwerkbijlage twee zinnen. Maak elke zin compleet.
- 1. Katrol 2 verandert [niet / wel] de richting van de kracht.
- 2. Katrol 2 verandert [niet / wel] de grootte van de kracht.
Bekijk het antwoord
- Zin 1: wel en zin 2: niet. Het punt alleen toekennen als beide antwoorden juist zijn (1p)
Vraag 34 1 punt
Het op gang komen vanuit stilstand kost veel meer kracht dan het rijden met constante snelheid.
Door welk natuurkundig begrip komt dit?
Bekijk het antwoord
- Noemt traagheid (1p)
Bron 21
| snelheid (km/h) | remweg (m) |
|---|---|
| 4 | 0,8 |
| 8 | 3,5 |
| 10 | 5,3 |
| 14 | 10,3 |
| 16 | 13,5 |
Vraag 35 3 punten
Ties test de handremmen. Hij doet dit door bij verschillende snelheden de remweg te meten. Je ziet een tabel met de meetresultaten.
Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetresultaten uit en teken de grafiek.
Bekijk het antwoord
- Assen juist ingedeeld en benoemd (1p)
- Alle meetpunten juist uitgezet (1p)
- Vloeiende lijn door of langs alle meetpunten (1p)
Horizontale as: snelheid (km/h). Verticale as: remweg (m). Uitgezet zijn de punten (4; 0,8), (8; 3,5), (10; 5,3), (14; 10,3) en (16; 13,5), met een vloeiende lijn door of langs alle punten.
Als minder dan 2/3 deel van beide assen wordt gebruikt, het eerste scorepunt niet toekennen. Als de lijn door de oorsprong is getekend, dit niet aanrekenen.
Vraag 36 1 punt
Uit de tabel en de grafiek volgt een verband tussen de snelheid en de remweg. Op de uitwerkbijlage staat een zin over dit verband: bij een verdubbeling van de snelheid wordt de remweg ___ zo groot. Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheid.
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
Vraag 37 2 punten
Ties test de handremmen. Goede remmen hebben invloed op de remweg.
Noteer nog twee factoren die invloed hebben op de remweg.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee van de volgende factoren: de kwaliteit of toestand van het wegdek; de kwaliteit van de banden; de massa van step en berijder; de beginsnelheid; de remkracht (2p)
Per juist antwoord 1 punt. Tel alleen de eerstgegeven twee antwoorden.
Vraag 38 1 punt
De stopafstand hangt af van de reactietijd.
Noteer een factor die invloed heeft op de reactietijd.
Bekijk het antwoord
- Noemt een van de volgende factoren: afgeleid worden; vermoeidheid; gebruik van medicijnen, alcohol of drugs (1p)
Als de kandidaat (begin)snelheid noemt, hiervoor geen scorepunt toekennen.
2019, tijdvak 1: Wensballon
Vraag 42 1 punt
De wensballon gaat na enige tijd met constante snelheid omhoog.
Wat is juist over de nettokracht bij het stijgen met constante snelheid?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
2018, tijdvak 1: Opbeurend
Vraag 10 2 punten
Herman heeft een steekwagen met een elektromotor. Als Herman op een schakelaar drukt, brengt de elektromotor het pakket op de gewenste hoogte.
Herman houdt de schakelaar 7,5 seconden ingedrukt. Het pakket beweegt met een constante snelheid van 0,12 m/s omhoog.
Bereken de afstand die het pakket omhooggaat.
Bekijk het antwoord
- Gebruikt de formule $s = v \cdot t$ (1p)
- Rest van de berekening juist: s = 0,90 m (1p)
2018, tijdvak 1: Meeslepend
Opgavetekst
Bron 4

Een helling met de krachten op de snowboarder tijdens het slepen. De pijl Fsleep wijst langs de helling omhoog. De pijl Ftegen wijst langs de helling de andere kant op.
Vraag 18 1 punt
Een sleeplift sleept een snowboarder naar de top van een indoor skihelling. Op de snowboarder werken voortstuwende en tegenwerkende krachten langs de helling. Je ziet een afbeelding met de krachten op de snowboarder tijdens het slepen.
Noteer de naam van een tegenwerkende kracht.
Bekijk het antwoord
- Noemt wrijving(skracht) als tegenwerkende kracht (1p)
Antwoorden als ‘(een component van) de zwaartekracht’ en ‘luchtwrijving’ ook goed rekenen.
Vraag 19 1 punt
Een sleeplift sleept een snowboarder naar de top van een indoor skihelling.
Welke beweging heeft de snowboarder tijdens het slepen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Bron 5

Schets van een snowboarder op een helling. Fsleep is een korte pijl langs de helling. Fz = 900 N is een verticale pijl naar beneden. Naast de schets staan de lege velden voor de krachtenschaal, de lengte van Fsleep en de grootte van Fsleep.
Vraag 20 2 punten
Op de uitwerkbijlage zie je twee krachten die op de snowboarder werken: de sleepkracht Fsleep en de zwaartekracht Fz = 900 N.
Vul de gegevens in naast de afbeelding.
De krachtenschaal is 1 cm ≙ ___ N.
Fsleep heeft een lengte van ___ cm.
Fsleep = ___ N.
Bekijk het antwoord
- Noteert de juiste schaal (1 cm ≙ 150 N) (1p)
- Noteert de juiste lengte van de vector en de grootte van Fsleep (1,0 cm; 150 N) (1p)
De krachtenschaal is 1 cm ≙ 150 N. Het correctievoorschrift noemt daarbij een marge van 95 N tot en met 105 N, maar die past niet bij 150 N; reken een schaal goed die leidt tot een Fsleep van 140 N tot en met 160 N bij een vector van 0,9 tot 1,1 cm. Fsleep heeft een lengte van 1,0 cm (0,9 tot en met 1,1 cm goed) en is 150 N (140 tot en met 160 N goed). Als de kandidaat niet de juiste schaal noteert maar daar wel consequent juist mee verder werkt, het tweede scorepunt toekennen.
2018, tijdvak 1: Sonderen
Vraag 22 2 punten
Sonderen is een techniek waarbij men met een boring de samenstelling van de bodem onderzoekt. Daarvoor is een speciaal voertuig ontworpen. Met rupsbanden kan het voertuig ook over drassig land rijden. Vergelijk het rijden op rupsbanden met het rijden op banden.
Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
- 1. Rupsbanden maken (de druk op / de kracht op / het oppervlak met) de ondergrond groter.
- 2. Rupsbanden maken (de druk op / de kracht op / het oppervlak met) de ondergrond kleiner.
Bekijk het antwoord
- Zin 1 (groter): omcirkelt ‘het oppervlak met’ (1p)
- Zin 2 (kleiner): omcirkelt ‘de druk op’ (1p)
Vraag 23 3 punten
Vóór het uitvoeren van een boring schuift het voertuig vier palen uit. Onder elke paal zit een grondplaat. De grondplaten hebben een totaal contactoppervlak van 1100 cm². Het voertuig heeft een massa van 2575 kg.
Bereken de druk onder de grondplaten.
Bekijk het antwoord
- Berekent de zwaartekracht op het voertuig (1p)
- Gebruikt de formule $p = \frac{F}{A}$ (1p)
- Rest van de berekening juist: p = 23,4 N/cm² (2,34·10^5 N/m²) (1p)
Antwoordmodel: F = 2575 × 10 = 25 750 N (g = 10 N/kg); p = 25 750 / 1100 = 23,4 N/cm² (= 2,34·10^5 N/m²).
Bron 6

Lijngrafiek van de gemeten druk tegen de diepte. Horizontaal bovenaan: druk in hPa, van 0 tot 30. Verticaal: diepte in m, van 0 bovenaan tot 10 onderaan. De lijn heeft meerdere pieken; de hoogste piek ligt op ongeveer 6 m diepte, bij ruim 25 hPa.
Vraag 24 1 punt
Bij het sonderen meet men de druk die de kop van de sonde ondervindt bij het door de bodem persen. Je ziet het resultaat van zo’n meting.
Op welke diepte is de grootste druk gemeten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
2018, tijdvak 1: Hefboompracticum
Vraag 30 1 punt
Arjen doet een practicum met een veer en een hefboom. Arjen gebruikt twee gelijke blokjes. De zwaartekracht op deze twee blokjes is in totaal 1,0 N.
Hoe groot is de massa van één blokje?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Bron 14

Foto van de opstelling: een horizontale hefboom met gaatjes en het draaipunt D, aan een statief. Aan de linkerkant van D hangen twee blokjes aan de hefboom.
Vraag 31 3 punten
Arjen doet een practicum met een veer en een hefboom. Je ziet een afbeelding van de opstelling die Arjen gebruikt. De opstelling is in evenwicht. In evenwicht geldt de volgende woordformule: veerkracht × arm veerkracht = zwaartekracht blokjes × arm zwaartekracht.
De afstand tussen het draaipunt D en de twee blokjes (1,0 N) is 7 gaatjes (7,0 cm). Bereken de grootte van de veerkracht in deze situatie.
Bekijk het antwoord
- Bepaalt de arm van de veerkracht (1p)
- Gebruikt de formule veerkracht × arm = zwaartekracht × arm (1p)
- Rest van de berekening juist: Fveer = 0,70 N (1p)
Antwoordmodel: Fveer = 0,70 N.
Vraag 32 2 punten
Arjen doet een practicum met een veer en een hefboom. Je ziet een afbeelding van de opstelling. De veer wordt een gaatje naar rechts verplaatst. De hefboom wordt weer horizontaal in evenwicht gebracht door de lengte van de veer aan te passen.
Leg uit of hiervoor de lengte van de veer groter of kleiner moet worden gemaakt.
Bekijk het antwoord
- Inzicht dat de arm van de veerkracht kleiner wordt, waardoor de veerkracht bij een gelijkblijvend moment groter moet worden (1p)
- De lengte van de veer moet groter worden gemaakt (1p)
Het eerste scorepunt alleen toekennen als zowel de verandering van de arm van de veer als het gevolg voor de veerkracht is genoteerd.
2018, tijdvak 1: Remtest
Vraag 38 2 punten
Wendy en Ypke doen een remtest met de motor van Ypke. Ypke komt met een constante snelheid aanrijden. Als Wendy haar hand omhoogdoet, brengt Ypke zijn motor zo snel mogelijk tot stilstand. Ypke remt bij een snelheid van 12 m/s.
Noteer twee omstandigheden die invloed hebben op de remafstand bij die snelheid.
Bekijk het antwoord
- Noemt twee van de volgende omstandigheden: remkracht, staat van het wegdek, staat van de banden (per juist antwoord 1 punt) (2p)
Bron 18

Lijngrafiek van de snelheid (m/s) tegen de tijd (s). De snelheid is 12 m/s van 0,0 tot ongeveer 0,6 s. Daarna neemt de snelheid rechtlijnig af tot 0 m/s bij 1,4 s.
Vraag 39 1 punt
Wendy en Ypke doen een remtest met de motor van Ypke. Je ziet een v,t-diagram van de remtest.
Hoe groot is de reactieafstand bij deze remtest?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Hoe vaak krachten en bewegen in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2024, tijdvak 1 | 9-12, 29-30, 33-37 | 11 | 28% |
| 2023, tijdvak 1 | 1, 3, 8-9, 21-22, 24-25 | 8 | 23% |
| 2022, tijdvak 1 | 1-3, 5-7, 28-31 | 10 | 28% |
| 2021, tijdvak 1 | 1-3, 7-14, 16 | 12 | 32% |
| 2019, tijdvak 1 | 24, 26-29, 31-38, 42 | 14 | 33% |
| 2018, tijdvak 1 | 10, 18-20, 22-24, 30-32, 38-39 | 12 | 31% |
In 6 van de 6 ingedeelde examens natuur- en scheikunde I vmbo-kb staat een vraag over krachten en bewegen, samen 67 vragen (29% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2019, tijdvak 1: 14 vragen. In de examens van 2022 tot en met 2024 ging 26% van de vragen over krachten en bewegen, daarvoor 32%. Het onderwerp krijgt de laatste jaren minder ruimte.
Oefenen met krachten en bewegen
Maak de 15 nieuwste examenvragen over krachten en bewegen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over krachten en bewegen
Andere onderwerpen natuur- en scheikunde I vmbo-kb
Krachten en bewegen op andere niveaus
- Examenvragen krachten en bewegen natuur- en scheikunde I vmbo-bb
- Examenvragen krachten en bewegen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen natuur- en scheikunde I vmbo-kb onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op natuurkunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt krachten en bewegen voor in het eindexamen natuur- en scheikunde I vmbo-kb?
In de 6 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2024 gaan 67 vragen over krachten en bewegen, 29% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 6 van die examens.
In welk examen natuur- en scheikunde I vmbo-kb stonden de meeste vragen over krachten en bewegen?
In het examen van 2019, tijdvak 1, met 14 vragen: 24, 26-29, 31-38, 42.
Hoe oefen ik examenvragen over krachten en bewegen?
Op deze pagina staan alle vragen over krachten en bewegen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.