Examenvragen krachten en bewegen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl

200 vragen over krachten en bewegen uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Krachten en bewegen komt in 18 van de 18 examens natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl voor, met 200 vragen (27% van alle examenvragen). Het meest in 2021, tijdvak 1 (13 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over krachten en bewegen

Per examen de vragen over krachten en bewegen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Duiken

Opgavetekst

Frans is duiker van beroep. Hij duikt tot een diepte van 60 m.

Twee foto's: een duiker zwemt onder water boven een koraalrif, en een duiker met duikbril maakt het oké-teken.

Tijdens zijn duik meet Frans op verschillende dieptes de watertemperatuur, de waterdruk en de lichtintensiteit.

Je ziet twee diagrammen over de temperatuur en de druk tijdens de duik.

0102030405060051015202530diepte (m)temperatuur (°C)
diagram 1
010203040506001020304050607080diepte (m)druk (N/cm²)
diagram 2

Vraag 1 1 punt

Welke van deze diagrammen toont een lineair verband?

  1. A geen van beide diagrammen
  2. B alleen diagram 1
  3. C alleen diagram 2
  4. D beide diagrammen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 3 punten

Op een diepte van 35 m kijkt Frans recht omhoog. Het glas van de duikbril heeft een totale contactoppervlakte van 150 cm$^2$ met het water.

Silhouet van een duiker die recht omhoog kijkt. Een accolade geeft aan dat het wateroppervlak 35 m boven hem ligt.

→ Bereken met behulp van diagram 2 de kracht van het water op het glas.

Bekijk het antwoord

$F = 6{,}8 \cdot 10^3$ N / $F = 6750$ N

($6{,}6 \cdot 10^3$ N $\le F \le 6{,}9 \cdot 10^3$ N / 6600 N $\le F \le$ 6900 N goed rekenen)

Vraag 2 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Krachttraining

Opgavetekst

Casper traint zijn spieren met een apparaat met gewichten.

Trekt Casper het handvat omlaag, dan bewegen de gewichten omhoog.

Het apparaat werkt als een hefboom.

Krachttrainingsapparaat met een stang die om een draaipunt draait. Links hangt aan een kabel het handvat met punt P, op 0,82 m van het draaipunt; rechts zitten de gewichten op 0,60 m van het draaipunt.

Bij het omlaag trekken van het handvat ontstaan er krachten in de kabel en in de stang.

Vraag 9 2 punten

Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over deze krachten.

→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

  • In de kabel ontstaan er alleen duwkrachten / alleen trekkrachten / duwkrachten en trekkrachten.
  • In de stang ontstaan er alleen duwkrachten / alleen trekkrachten / duwkrachten en trekkrachten.
Bekijk het antwoord
  • alleen trekkrachten
  • duwkrachten en trekkrachten

Vraag 9 in het hele examen

De gewichten hebben een totale massa van 80 kg. Casper trekt aan het handvat.

Bij een bepaalde spierkracht is de hefboom precies in balans. Dat is de minimale benodigde spierkracht om de gewichten naar boven te laten bewegen.

Vraag 10 3 punten

Bereken de minimale benodigde spierkracht bij P. Verwaarloos de massa van de stang, de kabel en het handvat.

Bekijk het antwoord

($F$ =) $5{,}9 \cdot 10^2$ N / ($F$ =) 585 N

Opmerking

Voor het toekennen van het tweede en derde scorepunt hoeven de grootheden niet genoteerd te zijn.

Vraag 10 in het hele examen

Casper hangt extra gewichten aan het apparaat.

Je ziet een schematische afbeelding van de spierkracht die aangrijpt in punt P van het handvat. De spierkracht van Casper is nu 900 N.

De krachtenschaal is 1 cm ≙ 150 N.

Punt P met daarboven de verticale kabel. Vanuit P loopt werklijn A schuin naar linksonder en werklijn B schuin naar rechtsonder; de pijl F_spier wijst vanuit P recht omlaag.

Vraag 12 1 punt

Toon deze krachtenschaal aan met een berekening.

Bekijk het antwoord

De berekening bestaat uit:

het noteren van de lengte van de vector en vermenigvuldigen met de krachtenschaal / het delen van de waarde van de kracht door de lengte van de vector / het delen van de waarde van de kracht door de schaalverhouding en meten dat de uitkomst gelijk is aan de lengte van de vector.

Opmerking

Als de kandidaat geen eenheden noteert, dit niet aanrekenen.

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 3 punten

Construeer op de uitwerkbijlage de kracht vanuit punt P in werklijn A en noteer de grootte van deze kracht onder de afbeelding.

Dezelfde figuur met punt P, werklijn A, werklijn B en de pijl F_spier, met daaronder de invulregel F_A = ... N.
Bekijk het antwoord

($F_A$ =) 788 (N)

(750 (N) $\le$ ($F_A$) $\le$ 825 (N) goed rekenen)

voorbeeld van een juiste constructie:

Vanuit de punt van F_spier loopt een stippellijn evenwijdig aan werklijn B tot werklijn A. De kracht in werklijn A is getekend als pijl vanuit P tot dat snijpunt.

Opmerking

Als de kandidaat de kracht in werklijn B ontbindt, dit niet aanrekenen.

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

De stang is inschuifbaar en uitschuifbaar.

Je ziet een afbeelding van het apparaat met een uitgeschoven stang en met een ingeschoven stang. De massa van de gewichten is in beide situaties even groot.

Het krachttrainingsapparaat met een lange stang: het handvat hangt ver van het draaipunt.
situatie I uitgeschoven stang
Het krachttrainingsapparaat met een korte stang: het handvat hangt dichter bij het draaipunt.
situatie II ingeschoven stang

Casper trekt in beide situaties de gewichten via het handvat omhoog.

Wat is juist over de benodigde spierkracht in situatie II?

  1. A Deze is even groot als bij situatie I.
  2. B Deze is groter dan bij situatie I.
  3. C Deze is kleiner dan bij situatie I.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 14 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Elektrische eenwieler

Opgavetekst

Op een afgesloten parcours rijdt Michel op een elektrische eenwieler. Het dragen van een veiligheidshelm is daar verplicht.

Een jongen met helm staat op een elektrische eenwieler: een plank met één groot wiel in het midden.
Michel met helm
De binnenkant van een helm, bekleed met een laag vervormbaar plastic in een netvormig patroon.
binnenkant van de helm

Michel draagt een veiligheidshelm. De binnenkant van de helm is voorzien van een laag vervormbaar plastic.

Vraag 27 1 punt

Wat is juist over de functie van de veiligheidshelm bij een val?

De helm

  1. A vergroot de remkracht.
  2. B verkort de botstijd.
  3. C verlengt de remweg.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 27 in het hele examen

Michel rijdt van een helling af. In een tijd van 2,0 s versnelt hij van een snelheid van 6,0 m/s naar 9,0 m/s.

Vraag 29 2 punten

Bereken de versnelling.

Bekijk het antwoord

$a = 1{,}5$ m/s$^2$

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Wat is juist over de nettokracht?

Bij een constante snelheid van 9,0 m/s is de nettokracht

  1. A even groot als bij een constante snelheid van 6,0 m/s.
  2. B groter dan bij een constante snelheid van 6,0 m/s.
  3. C kleiner dan bij een constante snelheid van 6,0 m/s.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 3 punten

Door de achterkant op de grond te drukken remt de eenwieler af.

Close-up van een eenwieler die remt doordat de berijder de achterkant van de plank op de grond drukt.

Michel maakt zo een noodstop met de eenwieler.

De eenwieler heeft een beginsnelheid van 9,0 m/s. De reactietijd van Michel is 0,90 s. De remweg is 8,9 m.

→ Bereken de stopafstand.

Bekijk het antwoord

(stopafstand =) 17 m

Opmerking

Voor het toekennen van het tweede scorepunt hoeft het woord of symbool voor stopafstand niet genoteerd te zijn.

Vraag 31 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Heliumgas

Opgavetekst

Voor een feest vult Petra ballonnen met helium.

Dit gas haalt ze uit een tank. In de tank zit onder hoge druk samengeperst heliumgas.

Afbeelding bij Heliumgas (opgaven-p4-1.webp).

Een met heliumgas gevulde ballon hangt aan een touwtje stil in de lucht. Petra laat het touwtje los.

Direct na het loslaten beweegt de ballon recht omhoog.

Vraag 11 3 punten

De massa van een met heliumgas gevulde ballon is 4,4 g. De resulterende kracht op de ballon is op het moment van loslaten 0,058 N.

→ Bereken de versnelling bij het loslaten.

Bekijk het antwoord

a = 13 m/s²

  • omrekenen van de massa (1)
  • gebruik van de formule F = m ∙ a (1)
  • rest van de berekening juist (1)

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 2 punten

De ballon beweegt na enige tijd met constante snelheid recht omhoog. Op de uitwerkbijlage zie je een afbeelding van deze situatie waarbij de wrijvingskracht F_w en de zwaartekracht F_z die op de ballon werken zijn weergegeven.

Er ontbreekt nog een kracht waaruit blijkt dat de ballon met constante snelheid recht omhoog beweegt.

→ Teken op de uitwerkbijlage de ontbrekende kracht vanuit punt P.

uitwerkbijlage
uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord

3,7 cm ≤ lengte vector ≤ 4,1 cm

Antwoordfiguur bij vraag 12 (cv-p8-2-12.webp).
  • juiste aangrijpingspunt en juiste richting van de vector (1)
  • juiste lengte van de vector (1)

Vraag 12 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Solar vijverfontein

Opgavetekst

Bij elke verdubbeling van het geluidsvermogen neemt de geluidssterkte met 3 dB toe.

→ Bereken de geluidssterkte die de vier smartphones samen maken.

Er is een vijverfontein die zelf de elektriciteit opwekt uit zonne-energie. Dit apparaat met zonnepaneel en pomp drijft op het water. In het zonlicht komt de waterstraal hoger dan in de schaduw.

Afbeelding bij Solar vijverfontein (opgaven-p8-1.webp).

Vraag 23 2 punten

Later, in de felle zon, bereiken waterdruppels met een massa van 0,04 g een hoogte van 1,25 m.

→ Bereken met welke snelheid deze waterdruppels de pomp verlaten om deze hoogte te bereiken. Neem aan dat alle bewegingsenergie omgezet wordt in zwaarte-energie.

Bekijk het antwoord

v = 5,0 m/s

  • gebruik van de formule (E_z =) E_bew = ½ ∙ m ∙ v² (1)
  • rest van de berekening juist (1)

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

De druppel beweegt vanaf het hoogste punt in een vrije val naar beneden, totdat deze het wateroppervlak weer raakt.

Welk v,t diagram geeft deze beweging het best weer?

Afbeelding bij vraag 24 (opgaven-p9-1.webp).
Afbeelding bij vraag 24 (opgaven-p9-2.webp).
A B
A B
Afbeelding bij vraag 24 (opgaven-p9-4.webp).
Bekijk het antwoord

B

Vraag 24 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Kroon op het werk

Opgavetekst

C D

Ries maakt vruchtensappen die hij bewaart in flessen. Met een apparaat sluit Ries de flessen met een kroonkurk af. Hij legt een kroonkurk op de fles, duwt het handvat van het apparaat naar beneden waardoor de kroonkurk op de fles gedrukt wordt. Het apparaat werkt als een hefboom.

Afbeelding bij Kroon op het werk (opgaven-p10-1.webp).

D is het draaipunt van de hefboom.

Ries zet een fles en een nieuwe kroonkurk onder het apparaat en duwt het handvat naar beneden.

De benodigde kracht van het apparaat op de kroonkurk is 198 N. Het moment van deze kracht is dan 5,9 Nm.

Vraag 25 2 punten

Toon dit moment met een berekening aan.

Bekijk het antwoord

M = 5,9 (Nm)

  • gebruik van de formule M = F ∙ l (1)
  • rest van de berekening juist (1)

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Bereken de benodigde spierkracht.

Bekijk het antwoord

(F_spier =) 36 N

  • toepassen van de momentenwet (1)
  • rest van de berekening juist (1)

Opmerking

Voor het toekennen van het eerste scorepunt hoeft het woord of symbool van de grootheid moment niet genoteerd te zijn.

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 2 punten

Het contactoppervlak van het apparaat op de kroonkurk is 0,45 cm². → Bereken de druk van het apparaat op de kroonkurk.

Bekijk het antwoord

p = 4,4 · 10² N/cm² / p = 440 N/cm² / p = 4,4 · 10⁶ Pa

  • gebruik van de formule p = F/A (1)
  • rest van de berekening juist (1)

Vraag 27 in het hele examen

Ries heeft ook grotere flessen waarop eenzelfde kroonkurk past.

Afbeelding bij vraag 28 (opgaven-p11-1.webp).

situatie I situatie II

Vraag 28 1 punt

Vergelijk situatie II met situatie I.

Wat is juist over de benodigde spierkracht bij situatie II?

  1. A Die is kleiner dan in situatie I.
  2. B Die is even groot als in situatie I.
  3. C Die is groter dan in situatie I.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

Vraag 28 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Het betere hijswerk

Opgavetekst

Met een hijskraan plaatst Bart een nieuwe dakkapel op het dak.

Afbeelding bij Het betere hijswerk (opgaven-p14-1.webp).

De dakkapel hangt met twee kabels aan een haak. De spankracht in elke kabel is 5250 N.

Je ziet een schematische afbeelding van de krachten in de kabels tijdens het hijsen. De gebruikte krachtenschaal is 1 cm ≙ 1500 N.

Afbeelding bij Het betere hijswerk (opgaven-p14-2.webp).

Vraag 35 1 punt

Toon deze krachtenschaal met een berekening aan.

Bekijk het antwoord

De berekening bestaat uit:

het noteren van de lengte van de vector en vermenigvuldigen met de krachtenschaal / het delen van de waarde van de kracht door de lengte van de vector / het delen van de waarde van de kracht door de schaalverhouding en meten dat de uitkomst gelijk is aan de lengte van de vector.

Opmerking

Als de kandidaat geen eenheden noteert, dit niet aanrekenen.

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 36 3 punten

Construeer op de uitwerkbijlage de samengestelde kracht van F_A en F_B van de dakkapel vanuit punt P. Noteer de grootte van de samengestelde kracht onder de afbeelding.

uitwerkbijlage
uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord

9300 (N) ≤ (F_samengestelde kracht ) ≤ 9900 (N)

Voorbeeld van een juiste constructie:

Antwoordfiguur bij vraag 36 (cv-p14-3-36.webp).
  • juist samenstellen van F_A en F_B (1)
  • consequent tekenen van de vector vanuit punt P / juist tekenen van de vector vanuit punt P (1)
  • noteren van de consequente grootte van de kracht (1)

Vraag 36 in het hele examen

Vraag 37 1 punt

De hijskraan heeft vaste katrollen en losse katrollen om het gewicht te tillen.

Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de katrollen. →Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

uitwerkbijlage
uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord

alleen de richting, alleen de grootte

Vraag 37 in het hele examen

De hijskraan heeft uitschuifbare kraanarmen met stempels. De hijskraan staat op stempels. De stempel staat op een grondplaat.

Afbeelding bij vraag 38 (opgaven-p15-1.webp).

Vraag 38 1 punt

Wat is de functie van de grondplaat?

  1. A De grondplaat vergroot de kracht op de ondergrond.
  2. B De grondplaat verkleint de kracht op de ondergrond.
  3. C De grondplaat vergroot de druk op de ondergrond.
  4. D De grondplaat verkleint de druk op de ondergrond.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

Vraag 38 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Suppen op een supboard

Opgavetekst

Bron 1

ρ (kg/dm3)Kunststof
0,94PE (polyetheen)
0,90PP (polypropeen)
1,0PS (polystyreen)
1,3PVC (polyvinylchloride)

Bron 2

Figuur uit het examen
supboard zonder Lynn (links) en supboard met Lynn (rechts)

Twee foto's naast elkaar. Links ligt het supboard stil op het water, zonder Lynn. Rechts staat Lynn met een peddel op het supboard, dat stil op het water ligt.

Vraag 7 1 punt

Het supboard ligt stil op het water. Lynn stapt op het supboard. Het supboard met Lynn ligt stil op het water. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over krachten die werken op het supboard. Vergelijk de krachten die werken op het supboard met Lynn, met de krachten die werken op het supboard zonder Lynn. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Zin 1: Met Lynn op het supboard is de totale kracht omlaag afgenomen / gelijk gebleven / toegenomen. Zin 2: Met Lynn op het supboard is de totale kracht omhoog afgenomen / gelijk gebleven / toegenomen.

Bekijk het antwoord
  • Beide keuzes juist: de totale kracht omlaag is toegenomen en de totale kracht omhoog is toegenomen. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 3 punten

De totale massa van Lynn met peddel en supboard is 76,5 kg. Het contactoppervlak van het supboard met het water is 1,25 m2. Bereken de druk van het supboard op het water.

Bekijk het antwoord
  • Berekent en/of noteert de waarde van de zwaartekracht (765 N). (1p)
  • Gebruik van de formule $p = \frac{F}{A}$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: p = 612 Pa. (1p)

Vult de kandidaat in de formule $p = \frac{F}{A}$ de massa in in plaats van de zwaartekracht: maximaal 2 punten.

Vraag 8 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Anita treedt op

Opgavetekst

Bron 3

Figuur uit het examen

Foto van Anita die met beide handen aan een metalen buis hangt. De buis is met ketting A en ketting B verbonden aan een kabel die aan het plafond is bevestigd. Ketting A en ketting B komen samen in punt P.

Vraag 15 1 punt

Anita treedt op als acrobaat. Ze hangt aan een metalen buis. De buis is met twee kettingen verbonden aan een kabel die aan het plafond is bevestigd. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over krachten in deze situatie. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Zin 1: In de kabel werken alleen duwkrachten / alleen trekkrachten / duwkrachten en trekkrachten. Zin 2: In de buis werken alleen duwkrachten / alleen trekkrachten / duwkrachten en trekkrachten.

Bekijk het antwoord
  • Beide keuzes juist: in de kabel werken alleen trekkrachten en in de buis werken duwkrachten en trekkrachten. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 15 in het hele examen

Bron 4

Figuur uit het examen

Schematische afbeelding van de kettingen. Ketting A en ketting B lopen schuin omhoog naar punt P. Vanuit P loopt een pijl omlaag, met het opschrift Fz, Anita. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 125 N.

Vraag 16 1 punt

Je ziet een schematische afbeelding van de kettingen. De zwaartekracht van Anita in punt P is 625 N. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 125 N. Toon deze krachtenschaal aan met een berekening.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een berekening waarin de lengte van de vector (in cm) wordt vermenigvuldigd met de krachtenschaal, of de kracht (625 N) wordt gedeeld door de lengte van de vector, of de kracht wordt gedeeld door de schaalverhouding en de uitkomst wordt gemeten als gelijk aan de lengte van de vector. (1p)

Noteert de kandidaat geen eenheden, dit niet aanrekenen.

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 3 punten

Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van de kettingen. De zwaartekracht van Anita in punt P is 625 N. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 125 N. Construeer op de uitwerkbijlage de kracht vanuit punt P in ketting A en noteer de grootte van deze kracht onder de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Juist ontbinden van de kracht langs de werklijn in ketting A. (1p)
  • Tekenen van de kracht in ketting A vanuit P. (1p)
  • Noteren van de juiste grootte van de kracht: 750 N. (1p)

Vanuit punt P een pijl langs de werklijn van ketting A, ongeveer 6 cm lang (750 N bij 1 cm ≙ 125 N), met de juiste richting. Onder de afbeelding staat de grootte van de kracht: 750 N.

Fketting A tussen 700 N en 800 N goed rekenen. Is de zwaartekracht vanuit P niet (juist) ontbonden, dan geen punten voor deze vraag. Is de vector van de kracht niet (juist) getekend, dan maximaal 2 punten voor deze vraag. Is de kracht in de andere ketting ontbonden, dan niet aanrekenen.

Vraag 17 in het hele examen

Bron 5

Figuur uit het examen
situatie 1 (links) en situatie 2 (rechts)

Twee foto's van Anita die aan een metalen buis hangt. In situatie 1 hangt ketting A schuiner dan in situatie 2. In situatie 2 zijn de kettingen richting het midden van de buis verplaatst.

Vraag 18 1 punt

Anita heeft de kettingen richting het midden van de buis verplaatst (situatie 2). Vergelijk de kracht in ketting A in deze twee situaties. Wat is juist over de kracht in ketting A?

  1. A Deze kracht is in situatie 1 het grootst.
  2. B Deze kracht is in situatie 2 het grootst.
  3. C De kracht is in beide situaties even groot.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 18 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Katapult

Vraag 23 1 punt

In België is het schieten met een katapult een populaire sport. Om het kogeltje weg te kunnen schieten, trekt Mathis de houder met het kogeltje naar achter. Het elastiek rekt daardoor uit. Noteer de naam van de kracht die ontstaat door het uitrekken van het elastiek.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de trekkracht, veerkracht of spankracht. (1p)

Noteert de kandidaat 'elastische kracht', dan niet aanrekenen.

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

Mathis laat de houder met het kogeltje los. De massa van het kogeltje is 0,0050 kg. In de houder is de versnelling van het kogeltje constant 1,8 · 10^3 m/s2. Het kogeltje verlaat de houder met een snelheid van 36,0 m/s. Bereken de tijd die het kogeltje versnelt.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $a = \frac{\Delta v}{\Delta t}$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: Δt = 0,020 s. (1p)

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 26 2 punten

Het kogeltje legt na het verlaten van de houder tot het raken van de schietschijf een afstand van 16 m af, met een gemiddelde snelheid van 34,0 m/s. Bereken de tijd tussen het verlaten van de houder en het raken van de schietschijf.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $s = v \cdot t$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 0,47 s. (1p)

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

In de tijd tussen het verlaten van de houder en het raken van de schietschijf neemt de snelheid van het kogeltje af. Welke tegenwerkende kracht zorgt voor deze snelheidsafname?

Bekijk het antwoord
  • Noemt (lucht)wrijving of (lucht)wrijvingskracht. (1p)

Vraag 27 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Remmen met de lichtsnelheid

Vraag 6 1 punt

Een auto rijdt met een snelheid van 25 m/s. Noteer deze snelheid in km/h.

Bekijk het antwoord
  • Snelheid omgerekend naar km/h: 90 km/h (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 2 punten

Een auto rijdt met een snelheid van 25 m/s. De bestuurder van de auto moet plotseling remmen. Zijn reactieafstand is 20 m. Bereken de reactietijd.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $s_{reactie} = v \cdot t_{reactie}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: t_reactie = 0,80 s (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 3 punten

Een auto met een noodremsysteem rijdt met een snelheid van 25 m/s. Deze auto nadert een stilstaande file. De bestuurder reageert niet op deze situatie. Het noodremsysteem grijpt in en vertraagt de auto in een tijd van 2,6 s tot stilstand. De vertraging is hierbij 9,6 m/s². Bereken de remweg van deze auto.

Bekijk het antwoord
  • Berekenen of noteren van de gemiddelde snelheid (12,5 m/s) (1p)
  • Gebruik van de formule $s = v_{gem} \cdot t$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: s = 33 m (1p)

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

Een auto met een noodremsysteem rijdt met een snelheid van 25 m/s en wordt in een tijd van 2,6 s tot stilstand gebracht. Toon deze vertraging van de auto met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $a = \frac{\Delta v}{\Delta t}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: a = −9,6 m/s² (het minteken is niet verplicht) (1p)

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 2 punten

De auto met bestuurder heeft een massa van 1250 kg. Het noodremsysteem vertraagt de auto met 9,6 m/s². Bereken de nettokracht die voor de vertraging nodig is.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $F = m \cdot a$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 1,2 · 10⁴ N (12 000 N) (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Tijdens het vertragen van de auto blijft de bestuurder even bewegen met een constante snelheid, tot hij door de veiligheidsgordel wordt tegengehouden. Wat is de naam van het natuurkundig verschijnsel waardoor de bestuurder nog even met constante snelheid blijft bewegen?

  1. A duwkracht
  2. B snelheid
  3. C traagheid
  4. D vermogen
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 11 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Schoonspringen

Vraag 24 1 punt

Nuray doet aan schoonspringen. Om een sprong te maken loopt Nuray op blote voeten op een metalen trap en daarna op een kunststof duikplank. De temperatuur van de trap en de duikplank zijn gelijk aan de buitentemperatuur van 20 °C. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over deze situatie. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Zin 1: Metaal is een [betere / slechtere] warmtegeleider dan kunststof. Zin 2: De trap voelt daarom [kouder / warmer] aan dan de springplank.

Bekijk het antwoord
  • Beide keuzes juist: betere warmtegeleider en kouder (1p)

Zin 1: 'betere' omcirkeld. Zin 2: 'kouder' omcirkeld.

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 24 in het hele examen

Bron 11

Figuur uit het examen

Schematische afbeelding van Nuray op een duikplank. De duikplank werkt als hefboom: het steunpunt S ligt 1,3 m van het draaipunt D. De afstand van het draaipunt D tot Nuray is 4,5 m.

Vraag 25 3 punten

Nuray heeft een massa van 70 kg. De duikplank werkt als een hefboom: S is het steunpunt en D is het draaipunt. Je ziet een schematische afbeelding van Nuray op de duikplank. Bereken de kracht die Nuray veroorzaakt op punt S. Gebruik ook de gegevens uit de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Berekenen of noteren van de zwaartekracht (700 N) (1p)
  • Toepassen van de momentenwet (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 2,4 · 10³ N (2423 N) (1p)

Gebruikt de kandidaat de massa in plaats van de zwaartekracht, dan voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen.

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 27 2 punten

Nuray heeft een massa van 70 kg. Op het hoogste punt heeft het massamiddelpunt van Nuray een zwaarte-energie van 5200 J ten opzichte van het wateroppervlak. Bereken de hoogte van het massamiddelpunt van Nuray ten opzichte van het wateroppervlak.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $E_z = m \cdot g \cdot h$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: h = 7,4 m (1p)

Vraag 27 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Op vakantie

Opgavetekst

Op vakantie

Marja gaat op vakantie. Zij heeft op haar auto een dakkoffer geplaatst om extra bagage mee te kunnen nemen. De dakkoffer is vastgemaakt aan de dakdragers van de auto. De zwaartekracht op de dakdragers en de dakkoffer met inhoud is 750 N.

Dakkoffer op de auto

Dakkoffer op de auto

Foto van een dakkoffer op het dak van een auto, vastgemaakt aan de dakdragers.

Vraag 18 2 punten

De zwaartekracht op de dakdragers en de dakkoffer met inhoud is 750 N. Het totale contactoppervlak van de dakdragers met de auto is 84 cm2. Bereken de druk op het contactoppervlak.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $p = \frac{F}{A}$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: p = 8,9 N/cm2 (of 8,9 · 10^4 Pa). (1p)

Vraag 18 in het hele examen

Auto zonder dakkoffer

Auto zonder dakkoffer

Schematische afbeelding van de auto zonder dakkoffer. Punt Z is het zwaartepunt.

Afbeelding A

Afbeelding A
Afbeelding A

Schematische afbeelding van de auto met de dakkoffer op het dak. Het zwaartepunt Z staat op de plek die de afbeelding aangeeft.

Afbeelding B

Afbeelding B
Afbeelding B

Schematische afbeelding van de auto met de dakkoffer op het dak. Het zwaartepunt Z staat op de plek die de afbeelding aangeeft.

Afbeelding C

Afbeelding C
Afbeelding C

Schematische afbeelding van de auto met de dakkoffer op het dak. Het zwaartepunt Z staat op de plek die de afbeelding aangeeft.

Vraag 19 1 punt

Het plaatsen van de dakkoffer met bagage heeft invloed op de ligging van het zwaartepunt. Je ziet een schematische afbeelding van de auto zonder dakkoffer, met punt Z als zwaartepunt. In welke afbeelding is het zwaartepunt van de auto met gevulde dakkoffer het best weergegeven?

  1. A Afbeelding A
  2. B Afbeelding B
  3. C Afbeelding C
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Vergelijk het rijden met en zonder dakkoffer bij dezelfde snelheid. Door het rijden met dakkoffer

  1. A neemt alleen de luchtweerstand toe
  2. B neemt alleen de rolweerstand toe
  3. C nemen de luchtweerstand en de rolweerstand toe
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 20 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Practicum telefoon

Opgavetekst

Practicum telefoon

Milan bepaalt tijdens een practicum de massa van zijn telefoon. Hij doet dit met massablokjes van 50,0 gram en een hefboom. Het volume van een massablokje is 5,9 cm3. Milan hangt de hefboom in een statief. Punt D is het draaipunt. De hefboom is in evenwicht. Het moment van de massablokjes is 0,40 Nm.

Hefboom met massablokjes en telefoon

Hefboom met massablokjes en telefoon

Hefboom in een statief met draaipunt D. Links, op 20 cm van D, hangen massablokjes met een totale massa van 0,20 kg. Rechts, op 18 cm van D, hangt de telefoon.

Vraag 22 3 punten

Milan hangt de hefboom in een statief. Links hangen de massablokjes, rechts de telefoon. Punt D is het draaipunt en de hefboom is in evenwicht. Het moment van de massablokjes is 0,40 Nm. Toon dit moment met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Noteren van de waarde van de zwaartekracht van de massablokjes: 2,0 N. (1p)
  • Gebruik van de formule $M = F \cdot \ell$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: M = 0,40 Nm. (1p)

Vult de leerling in de formule M = F · ℓ de massa in in plaats van de kracht, dan voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 2 punten

De massablokjes hangen op 20 cm van draaipunt D, de telefoon hangt op 18 cm van D. De totale massa van de massablokjes is 0,20 kg. Bereken de massa van de telefoon van Milan.

Bekijk het antwoord
  • Toepassen van de momentenwet. (1p)
  • Rest van de berekening juist: m = 0,22 kg (of 222 g). (1p)

Berekent de leerling de massa met verhoudingsgetallen (m = 20/18 · 0,20 kg), dan geldt dit als toepassen van de momentenwet.

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

Milan verplaatst de massablokjes in de richting van draaipunt D. Het verplaatsen van de massablokjes kan invloed hebben op het evenwicht. Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het gevolg van de verplaatsing. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Zin 1: Het moment links van D neemt af, blijft gelijk of neemt toe. Zin 2: Het moment rechts van D neemt af, blijft gelijk of neemt toe. Zin 3: De telefoon gaat omhoog, blijft op dezelfde hoogte of gaat omlaag.

Bekijk het antwoord
  • Zin 1: het moment links van D neemt af, en zin 2: het moment rechts van D blijft gelijk. (1p)
  • Zin 3: de telefoon gaat omlaag. (1p)

Het eerste scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn (zin 1 neemt af, zin 2 blijft gelijk). Antwoord neemt toe, blijft gelijk, gaat omhoog: 1 scorepunt voor deze vraag toekennen.

Vraag 24 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Drone

Opgavetekst

Drone

Een drone is een onbemand luchtvaartuig dat op afstand bestuurbaar is. Er staat een drone stil op de grond. De motoren worden gestart en de drone stijgt op. De drone versnelt eenparig met 8,0 m/s2. De massa van de drone is 1,6 kg.

Vraag 30 2 punten

De drone versnelt eenparig met 8,0 m/s2. De snelheid van de drone neemt toe van 0 m/s naar 6,0 m/s. Bereken de tijd die de drone versnelt.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $a = \frac{\Delta v}{\Delta t}$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 0,75 s. (1p)

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 2 punten

De massa van de drone is 1,6 kg. De drone versnelt eenparig met 8,0 m/s2. Bereken de nettokracht die voor deze versnelling nodig is.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $F = m \cdot a$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 13 N. (1p)

Vraag 31 in het hele examen

Afbeelding A

Afbeelding A
Afbeelding A

Schematische afbeelding van de krachten op de drone: een pijl Fomhoog naar boven en een pijl Fomlaag naar beneden, vanuit hetzelfde punt.

Afbeelding B

Afbeelding B
Afbeelding B

Schematische afbeelding van de krachten op de drone: een pijl Fomhoog naar boven en een pijl Fomlaag naar beneden, vanuit hetzelfde punt.

Afbeelding C

Afbeelding C
Afbeelding C

Schematische afbeelding van de krachten op de drone: een pijl Fomhoog naar boven en een pijl Fomlaag naar beneden, vanuit hetzelfde punt.

Vraag 32 1 punt

Na het versnellen stijgt de drone verder met een constante snelheid van 6,0 m/s. Je ziet drie afbeeldingen met de krachten op de drone. Welke afbeelding hoort bij het stijgen met een constante snelheid?

  1. A Afbeelding A
  2. B Afbeelding B
  3. C Afbeelding C
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 32 in het hele examen

Krachten op de drone in punt Z

Krachten op de drone in punt Z

Afbeelding van de drone met in punt Z een pijl Fdrone schuin naar linksboven en een pijl Fz = 16 N naar beneden. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 4,0 N. Naast de afbeelding staat de ruimte voor de grootte van Fres.

Vraag 34 1 punt

De zwaartekracht op de drone is 16 N en de krachtenschaal is 1 cm ≙ 4,0 N. Toon deze krachtenschaal met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Noteert de lengte van de vector van Fz in cm en vermenigvuldigt die met 4,0 N, of deelt de kracht (16 N) door de lengte van de vector in cm. (1p)

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 3 punten

Op de uitwerkbijlage zie je een afbeelding van de krachten op de drone in punt Z. De zwaartekracht op de drone is 16 N en de krachtenschaal is 1 cm ≙ 4,0 N. Construeer op de uitwerkbijlage de resulterende kracht van Fz en Fdrone. Noteer de grootte van deze kracht naast de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Juist samenstellen van Fres uit Fz en Fdrone met behulp van de werklijnen. (1p)
  • Juist tekenen van Fres, vanuit Z. (1p)
  • Noteren van de juiste, consequente grootte van Fres: tussen 9,6 N en 11,2 N. (1p)

De resulterende kracht als pijl vanuit punt Z, samengesteld uit Fz (16 N, omlaag) en Fdrone met behulp van de werklijnen. De lengte van de pijl komt overeen met een kracht van 9,6 N tot 11,2 N, en de grootte staat naast de afbeelding.

Is de resulterende kracht niet (juist) vanuit Z getekend, dan voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen. De grootte van Fres ligt tussen 9,6 N en 11,2 N.

Vraag 35 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Wielrennen

Vraag 9 1 punt

Mathieu doet mee aan een wielerwedstrijd. Mathieu draagt een veiligheidshelm. De helm heeft een harde buitenkant en een zachtere binnenkant.
Met welke veiligheidsvoorziening van een auto is de harde buitenkant van de helm te vergelijken?

  1. A airbag
  2. B kreukelzone
  3. C kooiconstructie
  4. D veiligheidsgordel
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 1 punt

Het begin van de wielerwedstrijd gaat bergopwaarts. Behalve de rolwrijving en luchtwrijving werkt er tijdens de beklimming nog een tegenwerkende kracht op Mathieu en zijn fiets.
Wat is de naam van deze kracht?

  1. A duwkracht
  2. B spankracht
  3. C veerkracht
  4. D zwaartekracht
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 10 in het hele examen

Bron 3

Figuur uit het examen

Tekening van een wielrenner op een racefiets, van opzij gezien. In de tekening ligt punt P op het bovenlichaam van de wielrenner. Vanuit P wijst een pijl naar links, met het label Fw,rol, en een pijl naar rechts, met het label Fstuw. Onder de tekening staat de regel Fw,lucht = ..... N.

Vraag 12 3 punten

Mathieu fietst met constante snelheid. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding met de vectoren van de rolwrijving en de stuwkracht. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 10 N.
Teken in de afbeelding de vector van de luchtwrijving vanuit punt P en noteer de grootte van deze kracht onder de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Juist aangrijpingspunt (punt P) en juiste richting: naar links (1p)
  • Juiste lengte van de vector, waarbij 4,0 cm ≤ lengte ≤ 4,4 cm (1p)
  • Consequent noteren van de waarde van de luchtwrijving: 42 N (1p)

Een vector vanuit punt P naar links, met een lengte van 4,2 cm (krachtenschaal 1 cm = 10 N), dus een luchtwrijving van 42 N. De grootte staat onder de afbeelding genoteerd als Fw,lucht = 42 N.

Het derde scorepunt alleen toekennen als er een kracht is getekend.

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Door een valpartij van andere renners moet Mathieu plotseling afremmen tot stilstand. Wat is juist over de invloed van de rijsnelheid?

  1. A Alleen invloed op de reactieafstand
  2. B Alleen invloed op de remweg
  3. C Invloed op de reactieafstand én de remweg
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 3 punten

Voor de eindsprint versnelt Mathieu in een tijd van 26 s van een snelheid van 60 km/h naar 72 km/h. Zijn versnelling is 0,13 m/s².
Toon deze versnelling met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Omrekenen van de waarde van de snelheden of het snelheidsverschil naar m/s (1p)
  • Gebruikt de formule $a = \frac{\Delta v}{\Delta t}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: a = 0,13 m/s² (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 2 punten

De massa van Mathieu met zijn racefiets is 78 kg.
Bereken de nettokracht die nodig is voor deze versnelling van 0,13 m/s².

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $F = m \cdot a$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 10 N (1p)

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 2 punten

Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de wrijvingskrachten en de nettokracht bij twee verschillende constante snelheden. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
Bij hogere constante snelheid zijn de wrijvingskrachten groter dan / kleiner dan / gelijk aan de wrijvingskrachten bij lagere constante snelheid.
Bij hogere constante snelheid is de nettokracht groter dan / kleiner dan / gelijk aan de nettokracht bij lagere constante snelheid.

Bekijk het antwoord
  • Eerste zin juist: de wrijvingskrachten zijn 'groter dan' bij de hogere constante snelheid (1p)
  • Tweede zin juist: de nettokracht is 'gelijk aan' bij de hogere constante snelheid (1p)

Vraag 16 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Kitten

Opgavetekst

Veiligheidsinformatie kitkoker

Irriterend voor de ogen.
Irriterend voor de huid.

Vraag 21 2 punten

Omar gebruikt het kitpistool. Door de kracht op Q wordt via een schijf de kit uit de koker geperst. Het contactoppervlak van de schijf met de kit is 30 cm². Omar knijpt bij P. Bij Q werkt een kracht van 613 N.
Bereken de druk op de kit.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $p = \frac{F}{A}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: p = 2,0 · 10⁵ Pa (20 N/cm²) (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Bron 5

Figuur uit het examen

Schematische afbeelding van het kitpistool, van opzij. Bovenaan de aanduiding Q, de plek waar de kracht op de schijf werkt. Op 2,0 cm onder Q het draaipunt D. Onder D een maat van 7,8 cm tot de werklijn van de spierkracht Fspier. Bij P, de hendel waar Omar in knijpt, wijst Fspier naar links.

Vraag 22 2 punten

Omar gebruikt het kitpistool. Je ziet een schematische afbeelding van het kitpistool. Knijpt Omar bij P, dan ontstaat er een kracht op Q. D is het draaipunt. Omar knijpt bij P. Bij Q werkt een kracht van 613 N.
Bereken de benodigde spierkracht F_spier bij P. Gebruik de afbeelding en pas de momentenwet toe.

Bekijk het antwoord
  • Toepassen van de momentenwet (1p)
  • Rest van de berekening juist: F_spier = 1,6 · 10² N (157 N) (1p)

Voor het eerste scorepunt hoeft het woord of symbool van de grootheden kracht en moment niet genoteerd te zijn.

Vraag 22 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Verhuislift

Vraag 35 1 punt

Bram gebruikt een verhuislift om verhuisdozen in een kist naar boven te transporteren. De massa van de kist met verhuisdozen is 120 kg.
Noteer de zwaartekracht op de kist met verhuisdozen.

Bekijk het antwoord
  • Noteert de zwaartekracht: F_z = 1200 N (1p)

Vraag 35 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Heup-airbag

Vraag 1 1 punt

Speciaal voor ouderen is er een heup-airbag ontwikkeld. Deze airbag beschermt bij een val. De heup-airbag is een gordel die je om je middel draagt. Tijdens het vallen blaast de airbag zich automatisch op. Bij de landing val je op de opgeblazen airbag.

Wat is juist bij een val?

  1. A De airbag vergroot de remkracht.
  2. B De airbag verkort de botstijd.
  3. C De airbag verlengt de remweg.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 1 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Vat veilig verplaatsen

Vraag 4 2 punten

Een vat met vloeistof staat op de grond. De zwaartekracht op het vat met inhoud is 525 N. Boven en onder heeft het vat een smalle rand. Het contactoppervlak van de smalle rand met de ondergrond is 30,0 cm².

Bereken de druk van het vat op de ondergrond.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $p = \frac{F}{A}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: p = 17,5 N/cm² (175.000 Pa) (1p)

Vraag 4 in het hele examen

Vat aan twee kabels

Vat aan twee kabels

Schematische afbeelding van het vat aan de vatenklemmen. Vanuit één punt lopen twee gestippelde lijnen schuin naar beneden; de linker is kabel A. Daarnaast loopt een zwarte pijl van dat punt naar beneden, met het opschrift Fz = 525 N.

Vraag 6 1 punt

De kracht op de haak wordt als vector getekend. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 150 N. Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van deze situatie.

Toon deze krachtenschaal met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Berekening: de lengte van de vector (3,5 cm) × 150 N/cm = 525 N, of 525 N : de lengte van de vector = 150 N per cm (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 3 punten

Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van het vat aan twee kabels. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 150 N.

Construeer op de uitwerkbijlage de kracht in kabel A en noteer de grootte van deze kracht naast de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • De kracht langs kabel A juist ontbonden (1p)
  • De vector van de kracht in kabel A getekend, met een lengte van 1,6 cm tot 2,0 cm (1p)
  • De grootte van de kracht genoteerd: FA = 270 N (1p)

De kracht langs kabel A ontbonden, met een vector langs kabel A van 1,6 cm tot 2,0 cm (bij 1 cm ≙ 150 N). Naast de afbeelding staat de grootte FA = 270 N.

Ontbindt de kandidaat de kracht niet (juist) langs kabel A, dan geen scorepunten voor de vraag. Is de vector langs kabel A niet (juist) getekend, dan maximaal 2 scorepunten. Ontbinden langs de andere kabel niet aanrekenen. Een grootte van 240 N tot 300 N is goed te rekenen.

Vraag 7 in het hele examen

Vat rechtop en gekanteld

Vat rechtop en gekanteld

Twee foto's van het vat aan de vatenklemmen, aan een haak met punt P. Links hangt het vat rechtop, rechts gekanteld. Kabel A loopt van de haak naar een vatenklem.

Vraag 8 2 punten

Het vat kan rechtop of gekanteld aan de vatenklemmen hangen. Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het hangen van het vat. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

  • 1. Bij het gekanteld hangen is de zwaartekracht op het vat (even groot als / groter dan / kleiner dan) bij het rechtop hangen van het vat.
  • 2. Bij het gekanteld hangen is de kracht in kabel A (even groot als / groter dan / kleiner dan) bij het rechtop hangen van het vat.
  • 3. Bij het gekanteld hangen is de kracht in punt P (even groot als / groter dan / kleiner dan) bij het rechtop hangen van het vat.
Bekijk het antwoord
  • Drie zinnen juist: 2 punten. Twee zinnen juist: 1 punt. Één of geen zin juist: 0 punten. (2p)

Zin 1: even groot als. Zin 2: groter dan. Zin 3: even groot als, of groter dan (tweede aanvulling op het correctievoorschrift, door de onduidelijke ligging van punt P).

Vraag 8 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Formula Rossa

Vraag 9 3 punten

Op een horizontale baan krijgt een treintje in een tijd van 4,8 s vanuit stilstand een snelheid van 240 km/h. Het treintje beweegt eenparig versneld. De versnelling is 14 m/s².

Toon deze versnelling met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Rekent de snelheid juist om van km/h naar m/s (1p)
  • Gebruik van de formule $a = \frac{v_e - v_b}{t}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: a = 14 m/s² (1p)

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 2 punten

Het treintje versnelt eenparig met een versnelling van 14 m/s². De massa van het treintje met inzittenden is 9800 kg.

Bereken de nettokracht op het treintje tijdens het versnellen.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $F = m \cdot a$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 1,4 · 10⁵ N (137 kN) (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 1 punt

Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het versnellen van het treintje. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

  • 1. Tijdens het versnellen neemt de luchtwrijving op het treintje (af / toe).
  • 2. Bij een gelijkblijvende nettokracht op het treintje neemt de aandrijfkracht tijdens de versnelling (af / toe).
Bekijk het antwoord
  • Zin 1: toe en zin 2: toe (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 11 in het hele examen

Situatie 1

Situatie 1
Situatie 1 Ebew = 200 kJ

Foto van het treintje op het traject, situatie 1.

Situatie 2

Situatie 2
Situatie 2 Ebew = 800 kJ

Foto van het treintje op het traject, situatie 2.

Vraag 14 1 punt

Je ziet twee situaties van het treintje tijdens een rit, met de bewegingsenergie op dat moment.
situatie 1: Ebew = 200 kJ
situatie 2: Ebew = 800 kJ

Wat is juist over de snelheid in situatie 2?

  1. A Die is twee keer zo groot als in situatie 1.
  2. B Die is twee keer zo klein als in situatie 1.
  3. C Die is vier keer zo groot als in situatie 1.
  4. D Die is vier keer zo klein als in situatie 1.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

Aan het eind van de rit remt het treintje af. Hierdoor worden de inzittenden tegen de veiligheidsbeugels geduwd.

Noteer de naam van het natuurkundig verschijnsel dat dit veroorzaakt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt traagheid (1p)

Vraag 15 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Practicum elektromagneet

Opgavetekst

Krachtmeter

Krachtmeter

Deel van een krachtmeter met een schaal in newton (N): hoofdstrepen met de cijfers 0, 0,1, 0,2 tot 1, en kleinere streepjes ertussen.

Opstelling van het practicum

Opstelling van het practicum

Foto van de opstelling: een statief met een krachtmeter (newton) en daaraan een metalen blokje. Daaronder een spoel met kern. Rechts een variabele gelijkspanningsbron met regelknoppen, links twee multimeters en kabels.

Vraag 27 1 punt

Merte voert een practicum 'elektromagneet' uit. Je ziet een afbeelding met de apparatuur die ze voor dit practicum gebruikt. Er hangt een metalen blokje aan een krachtmeter.

De massa van het blokje is 74 g. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van een deel van de krachtmeter.

Zet een streepje bij de juiste aanwijzing op de krachtmeter.

Bekijk het antwoord
  • Streepje bij de juiste aanwijzing: 0,74 N (1p)

Een streepje op de schaal van de krachtmeter bij 0,74 N.

Vraag 27 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Meteoroïde

Vraag 44 1 punt

Als een meteoroïde dichter bij de aarde komt, wordt de bewegingsrichting van die meteoroïde beïnvloed door een kracht. De meteoroïde beweegt door deze kracht richting de aarde.

Noteer de naam van deze kracht.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de zwaartekracht (1p)

Aantrekkingskracht van de aarde is ook goed (correctievoorschrift).

Vraag 44 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Polsstokhoogspringen

Opgavetekst

Polsstokhoogspringen

Polsstokhoogspringen
eigen archief: Cito/CvTE, 2019

Reeks van zeven posities van Stan bij het polsstokhoogspringen, genummerd 1 tot en met 7. Van 1 naar 2 neemt hij een aanloop met de polsstok in zijn handen. Van 3 naar 6 zet hij zich af en beweegt hij omhoog over de lat. Positie 7 is de val naar de mat.

Vraag 1 1 punt

Stan doet aan polsstokhoogspringen. Na een aanloop gebruikt hij zijn polsstok om over een lat te springen. Om de polsstok is ribbelige tape gewikkeld. Stan houdt de polsstok bij de tape vast. De polsstok glijdt daardoor niet uit zijn handen. Welke tegenwerkende kracht wordt door de tape vergroot?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de wrijvingskracht (1p)

Ook 'wrijving' is goed.

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 3 1 punt

Stan landt op de mat en komt door de tegenwerkende kracht tot stilstand. Op de uitwerkbijlage staat de zin: Tijdens het afremmen op de mat is de nettokracht op Stan ___. Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheid.

  1. A omhoog gericht
  2. B 0 N
  3. C omlaag gericht
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 3 punten

Stan heeft een massa van 60 kg. Stan landt op de mat en komt door de tegenwerkende kracht tot stilstand. Bij het afremmen tot stilstand oefent de mat een gemiddelde tegenwerkende kracht van 1,2 kN uit op Stan. Bereken de gemiddelde vertraging.

Bekijk het antwoord
  • Juist omrekenen van de kracht naar newton (1200 N) (1p)
  • Gebruik van de formule $F = m \cdot a$ (1p)
  • Rest van de berekening juist (a = 20 m/s2) (1p)

Het minteken geeft alleen de richting aan; 20 m/s2 en -20 m/s2 zijn beide goed.

Vraag 4 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Vuurpijl

Opgavetekst

Vuurpijl

Vuurpijl
rechtenvrije stockfoto-ID: 229424812, s-ts, via Shutterstock

Foto van een vuurpijl die omhoog gaat, met vuurwerk op de achtergrond. Aan de onderkant van de vuurpijl is een lichtstraal te zien.

Pictogram A

Pictogram A
Pictogram A eigen werk cito, 2019

Veiligheidspictogram met een hand en een voorwerp die worden aangetast door druppels (corrosief).

Pictogram B

Pictogram B
Pictogram B eigen werk cito, 2019

Veiligheidspictogram met een dode boom en een dode vis (milieugevaarlijk).

Pictogram C

Pictogram C
Pictogram C eigen werk cito, 2019

Veiligheidspictogram met een ontploffing (explosief).

Pictogram D

Pictogram D
Pictogram D eigen werk cito, 2019

Veiligheidspictogram met een vlam boven een cirkel (oxiderend).

Afbeelding A

Afbeelding A
Afbeelding A

Twee pijlen omhoog: Fomhoog (langste pijl) en Fnetto (korter dan Fomhoog). Een pijl omlaag: Fz.

Afbeelding B

Afbeelding B
Afbeelding B

Twee pijlen omhoog: Fnetto (langste pijl) en Fomhoog (korter dan Fnetto). Een pijl omlaag: Fz.

Afbeelding C

Afbeelding C
Afbeelding C

Een pijl omhoog: Fomhoog. Twee pijlen omlaag: Fz en Fnetto.

Vraag 7 1 punt

Op het moment dat de vuurpijl loskomt van de grond werken er verschillende krachten op de vuurpijl. In welke afbeelding zijn de kracht omhoog, de zwaartekracht en de nettokracht juist getekend?

  1. A Afbeelding A
  2. B Afbeelding B
  3. C Afbeelding C
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 7 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Wiel verwisselen

Vraag 21 3 punten

Janos test zijn auto. De auto rijdt met een beginsnelheid van 21,0 m/s. Janos remt tot de auto stilstaat. Na een tijd van 3,6 s staat de auto stil. Bereken de remweg.

Bekijk het antwoord
  • Noteren van de waarde van de gemiddelde snelheid $v_{gem}$ = 10,5 m/s (1p)
  • Gebruik van de formule $s = v_{gem} \cdot t$ (1p)
  • Rest van de berekening juist (s = 38 m) (1p)

Als de kandidaat een andere waarde voor de gemiddelde snelheid gebruikt, voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen.

Vraag 21 in het hele examen

Wiel verwisselen

Wiel verwisselen

Foto van een schaarkrik onder een auto. Het steunpunt zit bovenaan de krik, de grondplaat onderaan.

Vraag 23 3 punten

De krik staat met de grondplaat op de ondergrond. De krik duwt de auto omhoog vanuit het steunpunt. De kracht van de grondplaat op de ondergrond is 2300 N. Het contactoppervlak van de grondplaat met de ondergrond is 60 cm². Bereken de druk op de ondergrond in Pa.

Bekijk het antwoord
  • Juist omrekenen van de oppervlakte naar m² of van de druk naar Pa (1p)
  • Gebruik van de formule $p = \frac{F}{A}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist (p = 3,8 ∙ 10⁵ Pa) (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Op een zachte ondergrond kan de krik wegzakken in de grond. Hoe kan worden voorkomen dat de krik in de grond wegzakt?

  1. A door het oppervlak van de grondplaat te vergroten
  2. B door het oppervlak van de grondplaat te verkleinen
  3. C door het oppervlak van het steunpunt te vergroten
  4. D door het oppervlak van het steunpunt te verkleinen
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 24 in het hele examen

Wiel verwisselen

Wiel verwisselen
wielsleutel: eigen archief: Cito/CvTE, 2022

Foto van een wielsleutel op een wielbout van een auto, met een hand die de sleutel vasthoudt.

Bron 19

Figuur uit het examen

Schets van de wielsleutel met een maatlijn van 0,40 m, van het handvat naar het draaipunt van de bout.

Vraag 25 2 punten

Janos heeft de band verwisseld en draait de wielbouten vast met een wielsleutel die in lengte verstelbaar is. De afstand tussen het handvat van de wielsleutel en het draaipunt van de bout is 0,40 m. Janos zet de wielsleutel op de eerste wielbout en duwt loodrecht op het handvat. Hij oefent een spierkracht uit van 400 N. Bereken het moment van de spierkracht.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $M = F \cdot \ell$ (1p)
  • Rest van de berekening juist (M = 160 Nm) (1p)

Vraag 25 in het hele examen

Bron 20

Figuur uit het examen

Schets van de wielsleutel na het verlengen: het handvat staat verder van het draaipunt van de bout dan bij de eerste bout.

Vraag 26 1 punt

Voor het vastdraaien van de tweede bout schuift Janos de wielsleutel verder uit. Bij het aandraaien met de verlengde wielsleutel is het moment op de tweede wielbout even groot als het moment op de eerste wielbout. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de spierkracht die Janos nu uitoefent om de bout vast te draaien. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. De arm van de spierkracht is nu [even groot als / groter dan / kleiner dan] bij het aandraaien van de eerste bout. De benodigde spierkracht is nu [even groot als / groter dan / kleiner dan] bij het aandraaien van de eerste bout.

Bekijk het antwoord
  • Kiest 'groter dan' bij de arm van de spierkracht en 'kleiner dan' bij de benodigde spierkracht (beide keuzes juist) (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn: groter dan en kleiner dan.

Vraag 26 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Betonplaten

Opgavetekst

Betonplaten

Betonplaten
shutterstock 685976392

Foto van een hijskraan die een betonplaat met kabels optilt.

Bron 30

Figuur uit het examen
shutterstock 629356460

Foto van betonplaten die op een bouwplaats in de vloer worden gelegd, met wapeningsstaal erin.

Vraag 38 1 punt

In de woningbouw worden betonplaten opgetild met een hijskraan. Op de betonplaat werkt een zwaartekracht van 18 kN. De betonplaat hangt met twee kabels aan de hijskraan. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 4,5 kN. Toon deze krachtenschaal met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Noteren van de lengte van de vector en vermenigvuldigen met 4,5 kN, of het delen van de kracht (18 kN) door de lengte van de vector (1p)

Vraag 38 in het hele examen

Betonplaten

Betonplaten

Schets van een betonplaat die met twee kabels aan de hijskraan hangt. Kabel A is aangegeven, en een pijl Fz = 18 kN wijst omlaag. Naast de schets staat FA = ... kN, de plek voor de grootte van de kracht in kabel A.

Vraag 39 3 punten

Op de betonplaat werkt een zwaartekracht van 18 kN. De betonplaat hangt met twee kabels aan de hijskraan. Construeer op de uitwerkbijlage de kracht in kabel A en noteer de grootte van die kracht naast de afbeelding. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 4,5 kN.

Bekijk het antwoord
  • Juist ontbinden van de kracht langs de werklijnen van de kabels (1p)
  • Juist tekenen van de kracht in kabel A (1p)
  • Noteren van de juiste grootte: FA = 11 kN (1p)

Een pijl van het aangrijpingspunt langs kabel A die de kracht in kabel A voorstelt. De zwaartekracht van 18 kN is ontbonden langs de werklijnen van de twee kabels. De lengte van de pijl in kabel A is ongeveer 11 kN, dat is 2,4 cm bij 1 cm ≙ 4,5 kN.

Als de kandidaat de zwaartekracht niet (juist) heeft ontbonden, voor deze vraag geen scorepunten toekennen. Als de kandidaat de vector van de kracht niet (juist) heeft getekend, voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen. Als de kandidaat de kracht langs de andere kabel heeft ontbonden, dit niet aanrekenen. De grootte mag tussen 10,3 kN en 11,7 kN liggen.

Vraag 39 in het hele examen

Vraag 40 2 punten

Tijdens het hijsen van de betonplaat staan de kabels strak en buigt de betonplaat iets door. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de werkende krachten bij het hijsen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. In de kabels werken er [alleen trekkrachten / alleen duwkrachten / duw- en trekkrachten]. In de betonplaat werken er [alleen trekkrachten / alleen duwkrachten / duw- en trekkrachten].

Bekijk het antwoord
  • In de eerste zin (kabels): alleen trekkrachten (1p)
  • In de tweede zin (betonplaat): duw- en trekkrachten (1p)

Vraag 40 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Cheeta

Vraag 16 3 punten

De cheeta is het snelste landdier ter wereld. De massa van deze cheeta is 45 kg. De cheeta staat klaar om op een prooi af te rennen. Het totale contactoppervlak van de poten met de ondergrond is dan 140 cm². Bereken de druk op de ondergrond.

Bekijk het antwoord
  • Berekent en/of noteert de zwaartekracht op de cheeta (450 N) (1p)
  • Gebruik van de formule p = F / A (1p)
  • Rest van de berekening juist: p = 3,2 N/cm² of 3,2·10^4 Pa (1p)

Antwoord: p = 3,2 N/cm² (= 3,2·10^4 Pa). Als de kandidaat in plaats van de zwaartekracht de massa in de formule p = F / A gebruikt, voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen.

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 18 3 punten

De cheeta bereikt vanuit stilstand in een tijd van 4,2 s een snelheid van 30 m/s. Ga ervan uit dat de cheeta eenparig versnelt. Bereken de afstand die de cheeta in die tijd aflegt.

Bekijk het antwoord
  • Berekenen en/of noteren van de gemiddelde snelheid (15 m/s) (1p)
  • Gebruik van de formule s = v(gem) · t (1p)
  • Rest van de berekening juist: s = 63 m (1p)

Antwoord: s = 63 m, met de gemiddelde snelheid van 15 m/s.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 2 punten

De cheeta bereikt vanuit stilstand in een tijd van 4,2 s een snelheid van 30 m/s. De versnelling van de cheeta is 7,1 m/s². Toon deze versnelling met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule a = (ve - vb) / t (1p)
  • Rest van de berekening juist: a = 7,1 m/s² (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 2 punten

De massa van de cheeta is 45 kg. De versnelling van de cheeta is 7,1 m/s². Bereken de nettokracht op de cheeta tijdens het versnellen.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule F = m · a (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 3,2·10^2 N (320 N) (1p)

Vraag 20 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Parachuteloze val

Opgavetekst

Bron 8

Je ziet een tabel met gegevens van de eerste 18 s van de val.

t (s)0369121518
v (m/s)0254252555555

Bron 9

Figuur uit het examen

Leeg diagram met raster op de uitwerkbijlage. De horizontale as is t (s), met de getallen 0 tot en met 18 (in stappen van 2). De verticale as is v (m/s), met de pijl naar boven; de as heeft geen getallen, de kandidaat kiest de schaal. Onderaan staat 0.

Vraag 27 3 punten

Luke maakt zonder parachute een val van 7600 m hoogte uit een vliegtuig. Hij landt veilig in een net. Je ziet een tabel met gegevens van de eerste 18 s van de val. Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.

Bekijk het antwoord
  • Verticale as juist ingedeeld (1p)
  • Alle gegevens uit de tabel juist uitgezet (1p)
  • Vloeiende lijn van t = 0 s tot t = 12 s en horizontale lijn van t = 12 s tot t = 18 s (1p)

Assen: t (s) horizontaal van 0 tot 18; v (m/s) verticaal, met de schaal zo gekozen dat minstens twee derde van de as wordt gebruikt. De punten (3 s; 25 m/s), (6 s; 42 m/s), (9 s; 52 m/s), (12 s; 55 m/s), (15 s; 55 m/s) en (18 s; 55 m/s) liggen op één grafiek die bij (0 s; 0 m/s) begint, van 0 tot 12 s steeds vlakker loopt en vanaf 12 s horizontaal doorloopt op 55 m/s.

Gebruikt de kandidaat minder dan 2/3 van de verticale as, dan het eerste scorepunt niet toekennen. Is één gegeven niet juist uitgezet, dan dit niet aanrekenen. De grafiek is een vloeiende lijn van t = 0 s tot t = 12 s en daarna een horizontale lijn van t = 12 s tot t = 18 s.

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Je ziet een tabel met gegevens van de eerste 18 s van de val. Wat is de snelheid van Luke in km/h op t = 18 s?

  1. A 15 km/h
  2. B 55 km/h
  3. C 198 km/h
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 29 2 punten

Over de eerste 12 s van de val staan op de uitwerkbijlage drie zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

  • De luchtweerstand tussen t = 0 s en t = 12 s [blijft gelijk / wordt steeds kleiner / wordt steeds groter].
  • De nettokracht tussen t = 0 s en t = 12 s [blijft gelijk / wordt steeds kleiner / wordt steeds groter].
  • De versnelling tussen t = 0 s en t = 12 s [blijft gelijk / wordt steeds kleiner / wordt steeds groter].
Bekijk het antwoord
  • De luchtweerstand wordt steeds groter (1p)
  • De nettokracht en de versnelling worden allebei steeds kleiner (1p)

Het tweede scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn (nettokracht en versnelling beide 'wordt steeds kleiner').

Vraag 29 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Aan de haak

Opgavetekst

Bron 10

Figuur uit het examen

Schematische afbeelding van een betonnen plaat die aan twee kabels hangt. De kabels lopen schuin omhoog naar één punt (de haak). Links staat bij de linker kabel de letter A. Onder aan de plaat staat de pijl Fz, de zwaartekracht naar beneden. De grootte van de kracht in kabel A staat naast de afbeelding te noteren.

Vraag 31 3 punten

Op een bouwplaats worden materialen met een kraan op de juiste plaats gebracht. Een betonnen plaat hangt aan kabels aan de haak van een kraan. De zwaartekracht op de plaat is 18,0 kN. Op de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van deze situatie. Construeer de kracht in kabel A. Noteer de grootte van deze kracht naast de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Juist ontbinden van de zwaartekracht in kabel A (1p)
  • Tekenen van de kracht langs kabel A (1p)
  • Noteren van de juiste grootte van de kracht in kabel A (10,8 kN) (1p)

De zwaartekracht van 18,0 kN (naar beneden) is ontbonden langs kabel A en de rechter kabel, met een parallellogram. De vector langs kabel A is getekend en heeft een grootte van 10,8 kN (FA = 10,8 kN).

Aanvulling op het correctievoorschrift (pagina 12, vraag 31): een antwoord van 10,1 kN tot en met 11,5 kN goed rekenen (het voorschrift zegt 10,8 kN). Construeert de kandidaat de kracht in de rechter kabel in plaats van in kabel A, dit niet aanrekenen. Is de zwaartekracht niet (juist) ontbonden, dan voor deze vraag geen scorepunten. Is de vector van de kracht langs A niet (juist) getekend, dan voor deze vraag maximaal 2 scorepunten.

Vraag 31 in het hele examen

Bron 11

Figuur uit het examen

Twee schetsen naast elkaar. Links: het optillen van de eerste plaat. Rechts: het optillen van de tweede plaat, met een kortere kabel. Bij beide schetsen loopt de kabel van de plaat naar de haak en staat het woord kabel aangegeven.

Vraag 33 1 punt

Een tweede plaat met gelijke massa wordt opgetild met een kortere kabel. Je ziet een afbeelding van het optillen van de eerste en de tweede plaat. Wat is juist over de kracht in de kabel bij het optillen van de tweede plaat?

  1. A Die blijft even groot als bij het optillen van de eerste plaat.
  2. B Die is groter dan bij het optillen van de eerste plaat.
  3. C Die is kleiner dan bij het optillen van de eerste plaat.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 33 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Vrije val

Vraag 7 2 punten

Een populaire attractie in een pretpark is de vrije val. Een ring met inzittenden wordt met een constante snelheid van 1,5 m/s tot een hoogte van 67,5 m gebracht. Bereken de tijd die nodig is om de ring op deze hoogte te brengen.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule s = v ∙ t (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 45 s (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Bron 3

t (s)0,01,02,03,04,04,55,0
s (m)05,02045656767

Vraag 8 3 punten

Na de vrije val wordt de ring met inzittenden afgeremd tot stilstand. Je ziet een tabel met gegevens van de valbeweging. Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle gegevens uit en teken de grafiek.

Bekijk het antwoord
  • Verticale as juist ingedeeld en benoemd met grootheid en eenheid (s in m) (1p)
  • Alle gegevens uit de tabel juist uitgezet (1p)
  • Vloeiende lijn door de uitgezette gegevens (1p)

Horizontale as: t (s) van 0 tot 5 s. Verticale as: s (m) van 0 tot 70 m. Uit te zetten punten: (0; 0), (1,0; 5,0), (2,0; 20), (3,0; 45), (4,0; 65), (4,5; 67) en (5,0; 67). Een vloeiende lijn door deze punten, die na ongeveer 4,5 s vlak loopt op 67 m.

Als de kandidaat één gegeven niet juist heeft uitgezet, dit niet aanrekenen. Als de kandidaat minder dan 2/3 van de verticale as heeft gebruikt, het eerste scorepunt niet toekennen.

Vraag 8 in het hele examen

Bron 4

deel van de ritconstante snelheidversnelde bewegingvertraagde beweging
vrije val
afremmen tot stilstand

Vraag 9 1 punt

Op de uitwerkbijlage staat een tabel over de soorten bewegingen tijdens de totale rit. Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

Bekijk het antwoord
  • Vrije val is een versnelde beweging en afremmen tot stilstand is een vertraagde beweging (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide rijen juist zijn.

Vraag 9 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Pijl-en-boog

Vraag 15 1 punt

Yvonne doet aan boogschieten. Ze legt de achterkant van de pijl tegen de pees (het koord) en trekt deze pees naar achteren. In de pees ontstaat een trekkracht. Noteer de naam van deze kracht.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de spankracht (1p)

Als de kandidaat als antwoord veerkracht of elastische kracht noteert, dit ook goed rekenen. Als de kandidaat trekkracht noteert, dit niet goed rekenen.

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 2 punten

Bij het naar achteren trekken van de pees wordt de boog gespannen. Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het spannen van de boog. Omcirkel in de tweede en derde zin de juiste mogelijkheid. Zin 2: De kracht in de boog zal tijdens het spannen [afnemen / even groot blijven / toenemen]. Zin 3: In de boog werken er [alleen duwkrachten / alleen trekkrachten / zowel duw- als trekkrachten].

Bekijk het antwoord
  • Zin 2: toenemen (1p)
  • Zin 3: zowel duw- als trekkrachten (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Bron 5

Figuur uit het examen

Vereenvoudigde afbeelding van net voor het loslaten van de pees. Vanuit een punt op de pijl lopen twee stippellijnen als werklijnen van de krachten in de pees: lijn A (naar rechtsboven) en de andere lijn (naar rechtsonder). De resultante Fres = 160 N is als horizontale pijl naar rechts getekend. De krachtenschaal is 1 cm ≙ 40 N. Onder de afbeelding staat: FA = …… N.

Vraag 17 1 punt

Op de uitwerkbijlage staat een vereenvoudigde afbeelding van net voor het loslaten van de pees. In de afbeelding is de resultante van de krachten in de pees gegeven. Toon met een berekening aan dat de krachtenschaal 1 cm ≙ 40 N is.

Bekijk het antwoord
  • Berekening met de lengte van de vector: de lengte in cm vermenigvuldigen met 40 N, of de kracht delen door de lengte van de vector (1p)

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 3 punten

Construeer in de afbeelding de kracht in deel A van de pees. Noteer de grootte van deze kracht onder de afbeelding. De resultante van de krachten in de pees is 160 N.

Bekijk het antwoord
  • Ontbinden van de resulterende kracht langs de werklijn(en) (1p)
  • Tekenen van de kracht in koord A (1p)
  • Noteren van de juiste grootte van de kracht: FA = 196 N (1p)

De resultante Fres (horizontale pijl van 160 N, 4 cm lang) wordt ontbonden langs de twee werklijnen van de pees. Dat levert een krachtenparallellogram op. De kracht in deel A is de pijl langs de stippellijn A, vanaf het beginpunt van de pees, met een lengte van ongeveer 4,9 cm. Onder de afbeelding staat FA = 196 N (188 N tot en met 204 N goed rekenen).

Als de kandidaat de resulterende kracht niet (juist) heeft ontbonden, voor deze vraag geen scorepunten toekennen. Als de kandidaat de vector van de kracht langs A niet (juist) tekent, voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen. Als de kandidaat de kracht niet langs lijn A maar langs de andere lijn heeft ontbonden, dit niet aanrekenen. De grootte van FA is 196 N; 188 N ≤ FA ≤ 204 N goed rekenen.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 3 punten

Yvonne laat de pees los. De pijl bereikt in een tijd van 25 ms een snelheid van 58 m/s. De gemiddelde versnelling van de pijl is 2320 m/s². Toon deze versnelling met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule a = (ve - vb) / t (1p)
  • Juist omgerekend: 25 ms = 0,025 s (1p)
  • Rest van de berekening juist: a = 2320 m/s² (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 3 punten

De pijl heeft een massa van 35 g. Bereken de kracht op de pijl die nodig is om deze versnelling te bereiken.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule F = m ∙ a (1p)
  • Juist omgerekend: 35 g = 0,035 kg (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 81 N (1p)

Vraag 20 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Heftruck

Opgavetekst

Bron 6

Figuur uit het examen

Schematische afbeelding van de heftruck met het pakket voor de lift. Het pakket staat links van de lift met het zwaartepunt Z. De horizontale afstand van Z tot de as van het voorwiel is 1,1 m.

Vraag 24 3 punten

Een heftruck wordt gebruikt om zware pakketten te verplaatsen. Je ziet een schematische afbeelding van de heftruck met een pakket. Het pakket heeft een massa van 600 kg. Z is het zwaartepunt van het pakket. Bereken het moment van het pakket ten opzichte van de as van het voorwiel. Gebruik het gegeven in de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Berekenen of noteren van de zwaartekracht: 6000 N (1p)
  • Gebruik van de formule M = F ∙ ℓ (1p)
  • Rest van de berekening juist: M = 6,6 ∙ 10³ N·m (1p)

Als de kandidaat in plaats van de zwaartekracht de massa gebruikt in de formule M = F ∙ ℓ, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

De heftruck heeft een lift om de pakketten te tillen. Een pakket is verticaal opgetild om te stapelen. Wat is juist over het moment van het pakket ten opzichte van de as van het voorwiel als het pakket is opgetild?

  1. A Het moment is even groot.
  2. B Het moment is groter.
  3. C Het moment is kleiner.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 1 punt

Het pakket heeft een massa van 600 kg. De lift tilt het pakket met een constante snelheid omhoog. Wat is juist over de kracht omhoog en de nettokracht op het pakket tijdens het verplaatsen?

  1. A Kracht omhoog 0 N en nettokracht 0 N
  2. B Kracht omhoog 0 N en nettokracht 6000 N
  3. C Kracht omhoog 6000 N en nettokracht 0 N
  4. D Kracht omhoog 6000 N en nettokracht 6000 N
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 26 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Containerschip

Vraag 11 3 punten

Een containerschip wordt door een kanaal gesleept. Het kanaal is 8,8 km lang. De tocht door het kanaal begint om 14:00 uur en eindigt om 14:40 uur. De maximumsnelheid op het kanaal is 12 km/h. Laat met een berekening zien dat het schip te snel gevaren heeft.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule v = s / t, of s = v · t bij de maximumsnelheid (1p)
  • Rekent de tijd om naar uur (40 minuten is 0,67 uur) (1p)
  • De rest van de berekening is juist en er staat een conclusie: het schip is te snel gevaren (1p)

Goed zijn zowel de berekening van de gemiddelde snelheid (13,2 km/h, meer dan de toegestane snelheid) als de berekening van de afstand bij de maximumsnelheid (8 km, minder dan de 8,8 km die is afgelegd), met de juiste conclusie.

Vraag 11 in het hele examen

Bron 6

Figuur uit het examen

Bovenaanzicht van een vrachtschip in een kanaal, met de kades links en rechts. Vanaf de voorsteven wijzen F1 (links) en F2 (rechts) schuin naar voren. De afbeelding is op schaal.

Vraag 12 3 punten

Twee sleepboten slepen het containerschip. De sleepboten oefenen krachten F1 en F2 uit. Deze zijn elk $1{,}5 \cdot 10^{5}$ N. Je ziet een afbeelding van het bovenaanzicht. Deze afbeelding staat ook in de uitwerkbijlage en is op schaal. Bepaal met een constructie in de uitwerkbijlage de resultante (resulterende kracht) van F1 en F2. Noteer de grootte onder de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Past de parallellogramconstructie of de kop-staart-methode juist toe (1p)
  • Tekent de resulterende kracht (1p)
  • Noteert de juiste grootte onder de afbeelding ($2{,}7 \cdot 10^{5}$ N) (1p)

Een parallellogram (kop-staart-methode) met F1 en F2 als twee zijden, op schaal getekend in de richting van de krachtpijlen. De resultante is de diagonaal vanaf de voorsteven van het schip. De grootte is $2{,}7 \cdot 10^{5}$ N, onder de afbeelding genoteerd.

Maakt de kandidaat geen juiste constructie, dan voor deze vraag geen scorepunten toekennen. Een grootte tussen $2{,}5 \cdot 10^{5}$ N en $2{,}9 \cdot 10^{5}$ N is goed.

Vraag 12 in het hele examen

Bron 7

Figuur uit het examen

Drie v,t-diagrammen naast elkaar, met de letters A, B en C eronder. A: de snelheid neemt af en wordt negatief. B: de snelheid is constant. C: de snelheid neemt af tot nul en blijft daarna nul.

Vraag 13 1 punt

Vanaf een bepaald moment is de sleepkracht (de resultante van F1 en F2) kleiner dan de wrijvingskracht op het containerschip. Welk van de v,t-diagrammen geeft het best weer, wat er dan met de snelheid van het containerschip gebeurt?

  1. A Diagram A
  2. B Diagram B
  3. C Diagram C
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 13 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Een remmende vrachtauto

Vraag 19 3 punten

Een chauffeur rijdt met een beladen vrachtauto buiten de bebouwde kom. Uit een oprit komt een tractor. De chauffeur trapt hard op het rempedaal. De vrachtauto heeft een snelheid van 70 km/h. De reactietijd van de chauffeur is 0,93 s. Bereken de reactieafstand.

Bekijk het antwoord
  • Rekent de snelheid juist om naar m/s (70 km/h is 19,4 m/s) (1p)
  • Gebruikt de formule s = v · t (1p)
  • De rest van de berekening is juist (reactieafstand 18 m) (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 2 punten

Een chauffeur rijdt met een beladen vrachtauto buiten de bebouwde kom. Uit een oprit komt een tractor. De chauffeur trapt hard op het rempedaal. De vrachtauto heeft een massa van 10 000 kg. De remmen leveren een vertraging van 4,3 m/s². Bereken de remkracht van deze vrachtauto in kN.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule F = m · a (1p)
  • De rest van de berekening is juist (43 kN) (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 4 punten

Een chauffeur rijdt met een beladen vrachtauto buiten de bebouwde kom. Uit een oprit komt een tractor. De chauffeur trapt hard op het rempedaal. De vrachtauto heeft een massa van 10 000 kg en een vertraging van 4,3 m/s². Bereken de remweg van de vrachtauto bij een snelheid van 70 km/h. Bereken eerst de (rem)tijd.

Bekijk het antwoord
  • Rekent de snelheid juist om naar m/s (19,4 m/s) (1p)
  • Noteert de (rem)tijd (4,5 s) (1p)
  • Gebruikt de formule s = v_gem · t (1p)
  • De rest van de berekening is juist (remweg 44 m) (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 3 punten

Een chauffeur rijdt met een beladen vrachtauto buiten de bebouwde kom en moet hard remmen. Na het lossen is de vrachtauto leeg en rijdt de chauffeur dezelfde weg terug met dezelfde snelheid. Ook nu moet de chauffeur een keer flink afremmen. Over de remweg, de reactieafstand en de stopafstand, vergeleken met de beladen vrachtauto, staan in de uitwerkbijlage drie zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. 1. De lege vrachtauto heeft een kortere remweg dan / even lange remweg als / langere remweg dan de beladen vrachtauto. 2. De reactieafstand van de lege vrachtauto is korter dan / even lang als / langer dan die van de beladen vrachtauto. 3. De stopafstand van de lege vrachtauto is korter dan / even lang als / langer dan die van de beladen vrachtauto.

Bekijk het antwoord
  • Zin 1: kortere remweg dan is omcirkeld (1p)
  • Zin 2: even lang als is omcirkeld (1p)
  • Zin 3: korter dan is omcirkeld (1p)

Bij deze vraag de consequentieregel niet toepassen.

Vraag 22 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Klemmen en knippen

Opgavetekst

Tang bij het klemmen van een ringetje

Tang bij het klemmen van een ringetje

Bovenaanzicht van een platbektang met de draaipas in het midden, de handvatten links en de bek rechts, met een ring in de bek. Maatlijnen geven de afstand van het draaipunt tot de handvatten en tot de bek.

Vraag 23 3 punten

Marije maakt graag sieraden. Om een ringetje te klemmen gebruikt ze een platbektang. Voor het klemmen levert ze een spierkracht van 6,0 N bij de handvatten. Bereken met de afbeelding hoe groot de kracht bij de bek van de tang op de ring is.

Bekijk het antwoord
  • Past de momentenwet toe (1p)
  • Meet de afstanden in de afbeelding juist op (1p)
  • De rest van de berekening is juist (13,2 N) (1p)

Goed rekenen: een kracht tussen 12,9 N en 13,5 N. Als een kandidaat één moment uitrekent, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 23 in het hele examen

Tang bij het knippen van een koperdraadje

Tang bij het knippen van een koperdraadje

Dezelfde platbektang, nu met een koperdraadje in de bek, dichter bij het draaipunt dan de ring. Maatlijnen geven de afstand van het draaipunt tot de handvatten en tot het draadje.

Vraag 24 1 punt

Marije gebruikt het tangetje nu om een koperdraadje door te knippen. Voor het knippen van het koperdraadje is bij de bek van de tang een 2,5 maal zo grote kracht nodig als bij het klemmen van een ringetje. Wat kun je zeggen over de spierkracht die Marije dan moet leveren? Gebruik voor het bepalen van je antwoord beide afbeeldingen.

  1. A Marije knijpt even hard.
  2. B Marije knijpt harder.
  3. C Marije knijpt minder hard.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 2 punten

Marije wil het koperdraadje alleen een stukje indrukken en niet doorknippen. Ze levert op dezelfde plaats een even grote spierkracht als bij het doorknippen. Leg uit of ze nu het koperdraadje dichter bij het draaipunt of juist verder daar vandaan moet zetten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het moment gelijk blijft (1p)
  • Concludeert dat de arm groter moet worden, dus het koperdraadje moet verder van het draaipunt worden gezet, omdat de kracht op het draadje kleiner moet zijn (1p)

Vraag 25 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Ladderlift

Bron 15

Figuur uit het examen

Drie vakjes met krachtpijlen die de resultante Fr voorstellen. Bij B staat Fr = 0. Bij A en C is er een pijl die een resultante voorstelt.

Vraag 40 1 punt

De lading beweegt tijdens het transport met constante snelheid. Op de lading werken tijdens het transport verschillende krachten. Je ziet een drietal afbeeldingen waarin de resultante (resulterende kracht) is weergegeven. Welk van die afbeeldingen geeft de resultante juist weer?

  1. A Afbeelding A
  2. B Afbeelding B
  3. C Afbeelding C
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 40 in het hele examen

Bron 16

Figuur uit het examen

Foto van een ladderlift die schuin tegen een gebouw staat. Op de foto zijn D (draaipunt, onderaan de ladder) en P (steunpunt, op de ladder) aangegeven.

Vraag 41 2 punten

De ladderlift werkt als een hefboom. D is het draaipunt en P het steunpunt. Als de lading naar boven wordt gebracht steunt het uiteinde niet tegen de dakrand. Over het transport van de lading staan in de uitwerkbijlage twee zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. 1. De lading gaat met constante snelheid omhoog. De bewegingsenergie tijdens dit transport blijft gelijk / neemt af / neemt toe. 2. De kracht op het steunpunt P tijdens dit transport blijft gelijk / neemt af / neemt toe.

Bekijk het antwoord
  • Zin 1: blijft gelijk is omcirkeld (1p)
  • Zin 2: neemt toe is omcirkeld (1p)

Vraag 41 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Snelle werper

Opgavetekst

Bron 1

t (s)s (m)
0,00,0
0,104,2
0,208,4
0,3615,0
0,4418,5

Bron 2

Figuur uit het examen

Leeg diagram op de uitwerkbijlage met een verticale as s (m) en een horizontale as t (s). Op de horizontale as staan de waarden 0; 0,1; 0,2; 0,3; 0,4 en 0,5. Op de verticale as staat alleen de 0 bij de oorsprong. Het diagram heeft een raster van kleine vakjes.

Vraag 1 3 punten

Van de beweging van een bal na de worp is op verschillende tussentijden de afgelegde weg gemeten. Je ziet een tabel van de gegevens. Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de grafiek.

Bekijk het antwoord
  • Juist indelen van de verticale as (1p)
  • Juist uitzetten van alle meetpunten (1p)
  • Rechte lijn vanuit (0,0) door of langs de meetpunten (1p)

Horizontale as t (s) van 0 tot 0,5. Verticale as s (m), zo ingedeeld dat de meetpunten tot 18,5 m passen. De meetpunten (0,0; 0,0), (0,10; 4,2), (0,20; 8,4), (0,36; 15,0) en (0,44; 18,5) zijn juist uitgezet. Een rechte lijn vanuit (0,0) loopt door of langs de meetpunten.

Het eerste scorepunt niet toekennen als de kandidaat minder dan 2/3 van de verticale as gebruikt.

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Hoe groot is de gemiddelde snelheid van de bal tijdens de beweging na de worp?

  1. A 21 km/h
  2. B 42 km/h
  3. C 135 km/h
  4. D 151 km/h
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 2 in het hele examen

A

A
A

v,t-diagram: een horizontale lijn. De snelheid blijft in de tijd gelijk. Horizontale as t met pijl naar rechts.

B

B
B

v,t-diagram: een rechte lijn die vanuit de oorsprong omhoog loopt. De snelheid neemt gelijkmatig toe.

C

C
C

v,t-diagram: een kromme die vanuit de oorsprong steil omhoog loopt en daarna steeds vlakker wordt. De snelheid neemt toe, maar steeds minder snel.

D

D
D

v,t-diagram: een kromme die vanuit de oorsprong eerst vlak loopt en daarna steeds steiler omhoog gaat. De snelheid neemt steeds sneller toe.

Vraag 3 1 punt

Je ziet een aantal v,t-diagrammen. Welk diagram hoort bij de beweging na de worp?

  1. A Diagram A
  2. B Diagram B
  3. C Diagram C
  4. D Diagram D
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 2 punten

Op het moment dat de bal een afstand van 9,0 m heeft afgelegd, begint de slagman zijn honkbalknuppel in beweging te brengen. Bepaal hoeveel tijd de slagman dan nog heeft om de honkbalknuppel in de juiste positie te brengen om de bal te raken.

Bekijk het antwoord
  • Juist aflezen van de tijd als de bal op een afstand van 9,0 m is (1p)
  • Berekenen van de resterende tijd (t = 0,23 s) (1p)

Antwoorden van 0,22 s tot en met 0,24 s goed rekenen. Beoordeel het antwoord in overeenstemming met de door de kandidaat getekende grafiek. Als de kandidaat met de gemiddelde snelheid de resterende tijd berekent, dit goed rekenen.

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 3 punten

De bal heeft een massa van 145 g. De honkbalknuppel geeft de bal een versnelling van 550 m/s². Bereken de kracht van de honkbalknuppel op de bal.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule F = m · a (1p)
  • Juist omrekenen van de massa (0,145 kg) (1p)
  • Rest van de berekening juist (F = 79,8 N) (1p)

Vraag 5 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Practicum krachtmeter

Opgavetekst

Krachtmeter

Krachtmeter
Meetbereik 0 tot 1 N, schaal in stappen van 0,1 N

Krachtmeter met de schaal in newton, van 0 tot 1 N.

Krachtmeter

Krachtmeter
Meetbereik 0 tot 5 N, schaal in stappen van 0,5 N

Krachtmeter met de schaal in newton, van 0 tot 5 N.

Krachtmeter

Krachtmeter
Meetbereik 0 tot 10 N, schaal in stappen van 1 N

Krachtmeter met de schaal in newton, van 0 tot 10 N.

Vraag 11 2 punten

Liesbeth hangt een blokje met een gewicht van 1,40 N aan een krachtmeter. Liesbeth bepaalt met een krachtmeter de zwaartekracht op het blokje zo nauwkeurig mogelijk. Op de uitwerkbijlage staan afbeeldingen van drie krachtmeters. Zet een kruisje boven de krachtmeter met het juiste meetbereik bij het practicum en zet een streepje bij de aanwijzing op de schaalverdeling.

Bekijk het antwoord
  • Kruisje boven de krachtmeter met het juiste meetbereik (0 tot 5 N) (1p)
  • Streepje op de juiste plaats op de schaalverdeling, bij 1,4 N (1p)

Kruisje boven de middelste krachtmeter, met een meetbereik van 0 tot 5 N. Een streepje op de schaalverdeling bij 1,4 N, tussen 1 en 1,5 N.

Als de kandidaat het kruisje niet zet maar wel bij de juiste meter het streepje op de juiste plaats, dit niet fout rekenen. Als de kandidaat in de krachtmeter met een bereik van 10 N het streepje bij 1,4 N zet, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Liesbeth hangt een blokje met een gewicht van 1,40 N aan een krachtmeter. Wat is de massa van dit blokje?

  1. A 0,014 kg
  2. B 0,14 kg
  3. C 1,4 kg
  4. D 14 kg
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Wat is de naam van de tegenwerkende kracht in de krachtmeter?

  1. A spierkracht
  2. B veerkracht
  3. C wrijvingskracht
  4. D zwaartekracht
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 13 in het hele examen

Bron 14

Figuur uit het examen

Foto van een opstelling met twee touwen die van boven naar een punt lopen, met een blokje onderaan. Touw A is het linker touw en heeft de letter A erbij. Onderbroken lijnen geven de richting van de touwen aan. Onder het blokje staat de zwaartekracht Fz als pijl naar beneden. Naast de afbeelding staat FA = ……… N.

Vraag 14 3 punten

Liesbeth en Esmee bouwen de volgende opstelling. Construeer op de uitwerkbijlage de kracht op touw A. Noteer de grootte van de kracht naast de afbeelding. De krachtenschaal is 1,0 cm ≙ 0,40 N.

Bekijk het antwoord
  • Juist ontbinden van de zwaartekracht langs de werklijn(en) (1p)
  • Juist tekenen van de kracht op A met een lengte van 2,3 cm (1p)
  • Noteren van de juiste grootte van de kracht (FA = 0,92 N) (1p)

De zwaartekracht Fz is langs de werklijnen van de twee touwen ontbonden. De kracht op touw A is getekend als pijl langs touw A met een lengte van 2,3 cm (van 2,2 cm tot en met 2,4 cm). De grootte is FA = 0,92 N.

Als de kandidaat de kracht op A niet (juist) heeft getekend, voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen. Als de kandidaat de zwaartekracht niet (juist) heeft ontbonden, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen. Als de kandidaat de kracht in tegengestelde richting construeert, dit goed rekenen. Antwoorden van 0,88 N tot en met 0,96 N goed rekenen.

Vraag 14 in het hele examen

situatie 1

situatie 1
situatie 1

Foto van de opstelling met twee statieven, twee touwen die naar een punt in het midden lopen, en een blokje eronder. De statieven staan verder uit elkaar dan in situatie 2.

situatie 2

situatie 2
situatie 2

Foto van de opstelling met de statieven dichter bij elkaar, met twee touwen die naar een punt in het midden lopen, en een blokje eronder.

Vraag 15 1 punt

Esmee zet de statieven dichter bij elkaar (situatie 2). Je ziet een afbeelding van beide situaties. Wat is juist over de spankracht in de touwen?

  1. A In situatie 1 is deze kracht het kleinst.
  2. B In situatie 2 is deze kracht het kleinst.
  3. C De krachten zijn in beide situaties even groot.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 15 in het hele examen

De aanwijzing is:

aanpassingnauwkeurigerminder nauwkeurigeven nauwkeurig
een krachtmeter met een stuggere veer gebruiken
een blokje met een grotere massa gebruiken
een langer touw gebruiken

Vraag 16 2 punten

Esmee ziet dat na het verplaatsen van de statieven de aanwijzing van de krachtmeters weinig veranderd is. Ze willen het practicum zó uitvoeren dat ze de aanwijzing nauwkeuriger kunnen bepalen. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met mogelijke aanpassingen. Bij elke aanpassing blijft de hoek tussen de touwen gelijk. Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

Bekijk het antwoord
  • Per aanpassing één kruisje in de juiste kolom: stuggere veer bij minder nauwkeurig, grotere massa bij nauwkeuriger en langer touw bij even nauwkeurig (2p)

Een krachtmeter met een stuggere veer: minder nauwkeurig. Een blokje met een grotere massa: nauwkeuriger. Een langer touw: even nauwkeurig.

Indien drie rijen juist 2; indien twee rijen juist 1; indien een of geen rij juist 0.

Vraag 16 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Kantelbrug

Bron 24

Figuur uit het examen
F contragewicht = 84 kN

Vereenvoudigde tekening van een geopend brugdeel met draaipunt D. Het contragewicht hangt links van D en heeft een zwaartekracht van 84 kN, op een arm van 1,2 m tot D. Rechts van D is 9,2 m tot de stippellijn door punt Z op het brugdeel. De afmetingen zijn niet op schaal.

Vraag 33 2 punten

Je ziet een vereenvoudigde afbeelding van een geopend brugdeel. Dit brugdeel is in evenwicht met het contragewicht. D is het draaipunt. De afmetingen in de afbeelding zijn niet op schaal gegeven. De zwaartekracht van het contragewicht geeft in deze situatie een moment van 1,0 · 10⁵ Nm. Toon dit moment met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule M = F · λ (1p)
  • Rest van de berekening juist (M = 1,0 · 10⁵ Nm) (1p)

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 2 punten

Bereken met de gegevens in de afbeelding de zwaartekracht in punt Z op het brugdeel rechts van draaipunt D.

Bekijk het antwoord
  • Toepassen van de momentenwet (1p)
  • Rest van de berekening juist (Fz = 11 kN) (1p)

Voor het eerste scorepunt hoeft het woord of symbool van de grootheid moment niet genoteerd te zijn. Als de kandidaat rekent met de verhoudingen van de afstanden, dit goed rekenen.

Vraag 34 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Fietsen

Vraag 11 2 punten

Marja fietst samen met haar vriendin langs een winkelcentrum. Ze fietsen met een constante snelheid van 4,8 m/s. Marja heeft samen met de fiets een massa van 87,5 kg. Voor een verkeerslicht remt Marja af en komt in een tijd van 2,3 s tot stilstand. De remkracht is 184 N. Bereken de vertraging.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $a = \frac{v_e - v_b}{t}$ of $F = m \cdot a$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: a = -2,1 m/s2 (1p)

Vraag 11 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Demonstratieproef

Opgavetekst

Bron 8

Figuur uit het examen

Drie foto's van Diederik met de kogel aan de kabel bij de stellage. (1) Diederik brengt de kogel tegen zijn kin aan en laat dan de kogel los. (2) De kogel zwaait naar de andere kant van de stellage. (3) De kogel komt terug en raakt de kin van Diederik net niet.

Bron 12

Figuur uit het examen

Afbeelding van de beweging van de kogel. D is het draaipunt aan de stellage. P is het punt waar de kogel wordt losgelaten, Q is het laagste punt en R is het punt aan de andere kant. Met een pijl is de richting van P naar Q aangegeven.

Bron 9

Figuur uit het examen

s,t-diagram met de as van s (verticaal) en de as van t (horizontaal). De lijn loopt recht schuin omlaag: s neemt steeds even snel af.

Bron 10

Figuur uit het examen

s,t-diagram met de as van s (verticaal) en de as van t (horizontaal). De lijn begint steil bij de oorsprong en wordt daarna steeds vlakker: s neemt steeds langzamer toe.

Bron 11

Figuur uit het examen

s,t-diagram met de as van s (verticaal) en de as van t (horizontaal). De lijn begint vlak bij de oorsprong en wordt daarna steeds steiler: s neemt steeds sneller toe.

Vraag 22 1 punt

Je ziet een afbeelding van de beweging van de kogel vanaf het loslaten bij P via Q naar R. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met drie s,t-diagrammen. Zet in elke rij één kruisje in de kolom die hoort bij de beweging van de kogel tussen de drie posities. De rijen zijn: van P naar Q en van Q naar R.

Bekijk het antwoord
  • Beide rijen juist: van P naar Q het derde diagram (s neemt steeds sneller toe) en van Q naar R het tweede diagram (s neemt steeds langzamer toe). Het scorepunt alleen toekennen als beide rijen juist zijn. (1p)

Van P naar Q: het derde diagram (de lijn wordt steeds steiler). Van Q naar R: het tweede diagram (de lijn wordt steeds vlakker).

Vraag 22 in het hele examen

Bron 13

Figuur uit het examen

Vereenvoudigde afbeelding van de kogel in punt R: een cirkel met het draaipunt D en de kabel als gestippelde lijn. Aangegeven zijn de spankracht Fspan langs de kabel en de zwaartekracht Fz recht omlaag.

Vraag 24 2 punten

Op de uitwerkbijlage zie je een vereenvoudigde afbeelding van twee krachten op de kogel in punt R. Construeer de nettokracht op de kogel.

Bekijk het antwoord
  • Juist samenstellen van de krachten (Fz en Fspan) tot een nettokracht (1p)
  • Vector van de nettokracht getekend met een lengte van 4,6 cm (4,4 tot en met 4,8 cm goed rekenen) (1p)

Een vector van de nettokracht op de kogel, met een lengte van 4,6 cm (4,4 tot en met 4,8 cm), gevonden door de krachten Fz en Fspan samen te stellen.

Als de kandidaat de krachten niet (juist) heeft samengesteld, voor deze vraag geen scorepunten toekennen.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Na het loslaten van de kogel blijft Diederik rustig staan. Bij het terugkomen van de kogel raakt deze zijn kin net niet. Wat is de naam van de kracht waardoor dit niet gebeurt?

  1. A nettokracht
  2. B spankracht
  3. C wrijvingskracht
  4. D zwaartekracht
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 25 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Gatentang

Vraag 37 2 punten

Bilal gebruikt een gatentang om een extra gat in zijn riem te maken. De tang heeft snijbuisjes met verschillende diameters. Bilal kiest een snijbuis en legt de riem in de tang. Hij knijpt de handvatten samen. De kracht van de snijbuis op de riem bij het maken van het gat is 35 N. De snijbuis heeft een contactoppervlak van 0,050 cm2 met de riem. Bereken de druk onder het contactoppervlak.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $p = \frac{F}{A}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: p = 700 N/cm2 (1p)

Vraag 37 in het hele examen

Bron 19

Figuur uit het examen

Tekening van de gatentang met draaipunt D, het punt A waar de kracht op de riem wordt uitgeoefend, en de werklijn van de spierkracht bij B. Onder de tekening staan de afstanden 4,9 cm (van A tot D) en 11,0 cm (van D tot B).

Vraag 38 3 punten

Je ziet een afbeelding met de gegevens bij het samenknijpen van de tang. D is het draaipunt en bij A wordt de kracht op de riem uitgeoefend. B is de werklijn van de spierkracht. Bereken de totaal benodigde spierkracht bij B.

Bekijk het antwoord
  • Toepassen van het evenwicht: moment links om is gelijk aan moment rechts om (1p)
  • Gebruik van de formule $M = F \cdot \ell$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 16 N (1p)

Voor het toekennen van het eerste scorepunt hoeft het woord of symbool voor de grootheid moment niet genoteerd te zijn.

Vraag 38 in het hele examen

Vraag 39 1 punt

Bilal maakt een groter gat in de riem. Hij knijpt de handvatten op dezelfde plaats samen. Een snijbuis met een grotere diameter heeft een groter contactoppervlak. Wat is het gevolg voor de benodigde spierkracht?

  1. A Die is groter.
  2. B Die is kleiner.
  3. C Die blijft gelijk.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 39 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Hoverboard

Opgavetekst

Bron 20

Figuur uit het examen

Zwart silhouet van Meike op haar hoverboard, van de zijkant gezien. Punt P ligt onder het wiel. Een gestippelde horizontale lijn met een pijl geeft de rijrichting aan, naar rechts.

Vraag 40 2 punten

Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van Meike op haar hoverboard. Ze rijdt op topsnelheid. De stuwkracht is dan 18 N. Teken in de afbeelding op de uitwerkbijlage de stuwkracht op topsnelheid vanuit punt P. Gebruik als krachtenschaal 1,0 cm = 5,0 N.

Bekijk het antwoord
  • Juist aangrijpingspunt (punt P) en juiste richting (naar rechts, in de rijrichting) (1p)
  • Juiste lengte: 3,6 cm (3,5 tot en met 3,7 cm goed rekenen) (1p)

Een pijl vanuit punt P, naar rechts gericht, met een lengte van 3,6 cm (3,5 tot en met 3,7 cm goed), op schaal 1,0 cm = 5,0 N.

Vraag 40 in het hele examen

Vraag 41 1 punt

Meike rijdt op haar hoverboard op topsnelheid over een horizontale weg. Wat is dan de grootte van de nettokracht?

  1. A 18 N in de rijrichting
  2. B 36 N in de rijrichting
  3. C 18 N tegen de rijrichting in
  4. D 36 N tegen de rijrichting in
  5. E 0 N
Bekijk het antwoord

Antwoord: E

Vraag 41 in het hele examen

Vraag 42 2 punten

Meike rijdt met een gemiddelde snelheid van 9,0 km/h op haar hoverboard. Na een tijd van 3,5 h gebruik is de accu leeg. Bereken de afstand die Meike heeft afgelegd.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $s = v \cdot t$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: s = 31,5 km (1p)

Vraag 42 in het hele examen

Vraag 43 1 punt

Tijdens het rijden op haar hoverboard rijdt Meike met verschillende snelheden. Wat is juist over de luchtweerstand bij hogere snelheid?

  1. A De luchtweerstand blijft gelijk.
  2. B De luchtweerstand neemt af.
  3. C De luchtweerstand neemt toe.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 43 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Waterwoning

Opgavetekst

Situatie I en II

Situatie I en II
Situatie I en II

Vereenvoudigd zijaanzicht van de kraan. Situatie I (links): de hijsarm is minder ver uitgeschoven. Situatie II (rechts): de hijsarm is na het uitschuiven verder uitgeschoven. In beide situaties hangt de waterwoning aan de kabel onder de hijsarm.

Vraag 6 1 punt

In situatie I is de hijsarm minder ver uitgeschoven dan in situatie II. Vergelijk de situatie voor en na het uitschuiven. Omcirkel op de uitwerkbijlage in elke zin de juiste mogelijkheid. De zwaartekracht op de waterwoning is in beide situaties gelijk. De arm van de zwaartekracht is in situatie I groter dan of kleiner dan die in situatie II. Het moment van de zwaartekracht is in situatie I gelijk aan, groter dan of kleiner dan die in situatie II.

Bekijk het antwoord
  • Beide keuzes juist: de arm van de zwaartekracht en het moment zijn in situatie I kleiner dan in situatie II (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn: de arm is in situatie I kleiner dan in situatie II, en het moment is in situatie I kleiner dan in situatie II.

Vraag 6 in het hele examen

Hijsarm van de hijskraan

Hijsarm van de hijskraan

Afbeelding van de hijsarm met punt P. De zwaartekracht op de hijsarm is verticaal naar beneden gericht (Fz = 4000 kN). De krachten van de kabel op de hijsarm in punt P zijn gegeven en staan in de tekening.

Vraag 7 3 punten

Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van de hijsarm van de hijskraan. De krachten van de kabel op de hijsarm in punt P zijn gegeven. Construeer de resulterende kracht en noteer de grootte onder de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • De krachten zijn juist samengesteld via de parallellogram- of de kop-staartmethode (1p)
  • De resulterende kracht Fres is juist getekend (1p)
  • De grootte van Fres is bepaald en genoteerd onder de afbeelding (7900 kN tot en met 8300 kN) (1p)

Een constructie van de resulterende kracht bij punt P, met de krachten samengesteld via de parallellogram- of de kop-staartmethode. De resulterende kracht Fres is getekend en de grootte is genoteerd onder de afbeelding: Fres = 8100 kN.

Als de kracht niet juist is samengesteld, voor deze vraag geen scorepunten toekennen. Een resultante van 7900 kN tot en met 8300 kN is goed; het model rekent met 8100 kN.

Vraag 7 in het hele examen

Bron 8

Figuur uit het examen

Afbeelding van de hijskraan met de waterwoning. Punt A is het draaipunt van de hijsarm. Het vraagteken geeft de afstand aan die gevraagd wordt.

Vraag 8 2 punten

Je ziet een afbeelding van de hijskraan met de waterwoning. Het moment bij de hijskraan in deze stand is 42 800 kNm. De kracht op de hijsarm is 4000 kN. Bereken de arm van de kracht waarmee de waterwoning gehesen wordt.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule M = F · ℓ (1p)
  • Rest van de berekening juist: ℓ = 10,70 m (1p)

Vraag 8 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Drijvende olielamp

Opgavetekst

Drijvende olielamp

Lees de advertentie.

Een drijflamp die op zijn plaats blijft zonder om te slaan.
Een romantisch, brandend eiland in uw vijver of zwembad.
Van dubbelwandig aluminium.
Met kiel en anker.
Deze olielamp is gemaakt van gepolijst aluminium.
Het ijzeren anker is voorzien van een laagje zink.

Drijvende olielamp

Drijvende olielamp

Dwarsdoorsnede van de drijvende olielamp op het water, met punt Z in het midden van de lamp. De onderkant van de lamp steekt onder water.

Vraag 13 3 punten

De olielamp met petroleum heeft een massa van 1500 g. Teken vanuit het punt Z de kracht die het water op de olielamp uitoefent. Noteer de krachtenschaal die je gebruikt.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule Fz = m · g (1p)
  • Noteert een geschikte schaal en een kracht van de juiste grootte in overeenstemming met de gekozen schaal (ongeveer 15 N) (1p)
  • Tekent de vector verticaal omhoog vanuit Z (1p)

Een vector vanuit punt Z, verticaal omhoog, met een grootte van 15 N (de zwaartekracht op de lamp is Fz = m · g, dus ongeveer 15 N). De krachtenschaal is genoteerd en past bij de getekende lengte van de vector.

Vraag 13 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Superlift

Opgavetekst

Superlift

De Taipei 101 is een van de hoogste gebouwen ter wereld. Het gebouw heeft liften die met hoge snelheid tussen de etages bewegen. Gegevens van één lift:

GegevenWaarde
maximale hoogte382 m
maximale snelheid16,8 m/s (60 km/h)
versnelling0,98 m/s²
massa leeg1600 kg

Een lift vertrekt leeg vanaf de begane grond.

Vraag 15 2 punten

Gegevens van één lift: massa leeg 1600 kg, versnelling 0,98 m/s². Bereken de nettokracht die nodig is om de versnelling van 0,98 m/s² te bereiken.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule F = m · a (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 1568 N (1p)

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 2 punten

Een lift vertrekt leeg vanaf de begane grond met een versnelling van 0,98 m/s². Na 17,1 s bereikt de lift de maximale snelheid. Bereken op welke hoogte de lift deze snelheid bereikt.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule s = 0,5 · a · t² (1p)
  • Rest van de berekening juist: s = 143 m (1p)

Als de kandidaat de berekening uitvoert met de gemiddelde snelheid en als antwoord 144 m vindt, dit goed rekenen.

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 1 punt

Tijdens het versnellen van een lift merk je dat je gewicht toeneemt. Noteer het verschijnsel dat dit veroorzaakt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt traagheid (1p)

Vraag 17 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Supersnelle bus

Opgavetekst

Gegevens van de superbus

De Technische Universiteit Delft heeft een elektrische superbus ontwikkeld. Deze energiezuinige bus moet over een speciale baan gaan rijden tussen Groningen en Amsterdam (180 km). Gegevens van de superbus:

GegevenWaarde
aandrijvingelektromotor
gemiddeld vermogen300 kW
topsnelheid250 km/h (69,4 m/s)
bereik210 km

Vraag 28 2 punten

Als de superbus op topsnelheid een noodstop moet maken, is de remafstand 200 meter. Bereken de remtijd van de superbus.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule t = s / v_gem (1p)
  • Rest van de berekening juist: de remtijd is 5,8 s (1p)

De gemiddelde snelheid tijdens het remmen is de helft van de topsnelheid (69,4 m/s), dus 34,7 m/s.

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 30 2 punten

De gemiddelde snelheid van de superbus over de speciale baan is 240 km/h. Toon met een berekening aan dat de superbus 45 minuten over de afstand van 180 km doet.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule t = s / v_gem (1p)
  • Rest van de berekening juist: de tijd is 45 minuten (1p)

Vraag 30 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Koffie met smaak

Vraag 36 2 punten

De stoom wordt met een kracht van 900 N door het koffiecupje geperst en de koffie loopt in een beker. Het oppervlak van een cupje is 5,8 cm². Bereken de druk op het cupje.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule p = F / A (1p)
  • Rest van de berekening juist: p = 155 N/cm² (1p)

Vraag 36 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Speelmomentje

Bron 7

Figuur uit het examen
1,60 m en 1,82 m

Tekening van de wip in evenwicht. Het draaipunt D zit in het midden. Links van D staat een bak met stenen, op 1,60 m van D. Rechts van D hangt Leon aan een rek, op 1,82 m van D.

Vraag 12 3 punten

Je ziet een afbeelding met Leon die de wip in evenwicht heeft gebracht. De bak met stenen zit links van het draaipunt D op 1,60 m, Leon hangt rechts van D op 1,82 m. De totale massa van de stenen is 32 kg. Bereken het gewicht van Leon. Gebruik de momentenwet. Verwaarloos hierbij de massa van de bak waarin de stenen zitten en van het rek waaraan Leon hangt.

Bekijk het antwoord
  • Berekent en/of noteert de waarde van de zwaartekracht op de stenen (massa 32 kg) (1p)
  • Past de momentenwet toe, met de stenen links van D en Leon rechts van D (1p)
  • De rest van de berekening is juist: het gewicht van Leon is 281 N (1p)

Het antwoord is 281 N, volgens de aanvulling op het correctievoorschrift die het eerdere 280 N vervangt. Voor het tweede scorepunt hoeft het woord of symbool voor de grootheid gewicht niet genoteerd te zijn.

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 2 punten

Leon verplaatst zich in de richting van D. Over het gevolg van deze verplaatsing staan op de uitwerkbijlage drie zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Wanneer Leon zich in de richting van D verplaatst, zal het moment rechts van D (groter / kleiner / gelijk blijven) worden. Het moment links van D zal (groter worden / kleiner worden / gelijk blijven). Leon zal nu (omhoog bewegen / omlaag bewegen / op dezelfde hoogte blijven).

Bekijk het antwoord
  • Kiest de juiste combinatie: kleiner, gelijk blijven, omhoog bewegen (2p)

Puntentabel: kleiner, gelijk blijven, omhoog bewegen: 2 punten. Kleiner, gelijk blijven, omlaag bewegen: 1 punt. Groter, gelijk blijven, omlaag bewegen: 1 punt. Alle andere combinaties: 0 punten.

Vraag 13 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Wiebelstep

Opgavetekst

A

A
A

Tekening van Tijsje op haar step, met het massamiddelpunt aangegeven met M. De drie afbeeldingen verschillen in de plek van M.

B

B
B

Tekening van Tijsje op haar step, met het massamiddelpunt aangegeven met M. De drie afbeeldingen verschillen in de plek van M.

C

C
C

Tekening van Tijsje op haar step, met het massamiddelpunt aangegeven met M. De drie afbeeldingen verschillen in de plek van M.

Vraag 14 1 punt

Tijsje heeft een speciale step. Deze step wordt aangedreven door de voetenplank op en neer te bewegen. Je ziet drie afbeeldingen van Tijsje op haar step. In welke afbeelding is het massamiddelpunt M van Tijsje juist geplaatst?

  1. A Afbeelding A
  2. B Afbeelding B
  3. C Afbeelding C
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 14 in het hele examen

Bron 11

Figuur uit het examen

s,t-diagram van een rit op de step, met de afstand s verticaal en de tijd t horizontaal. De grafiek heeft vier delen, aangegeven met de letters P, Q, R en S. Deel P begint in de oorsprong en wordt steeds steiler. Deel Q is een rechte lijn met een vaste helling. Deel R wordt steeds vlakker. Deel S is horizontaal.

Vraag 15 2 punten

Van een rit op de step is een s,t-diagram gemaakt. Dit staat op de uitwerkbijlage. In het diagram zijn vier delen van de grafiek met een letter aangegeven. Bij ieder deel van de grafiek hoort een soort beweging. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met vier letters en de mogelijke bewegingen: constante snelheid, rust, versnelde beweging en vertraagde beweging. Zet achter elke letter één kruisje bij de juiste beweging.

Bekijk het antwoord
  • Vier rijen juist: P versnelde beweging, Q constante snelheid, R vertraagde beweging en S rust (of constante snelheid) (2p)

Puntentabel: vier rijen juist 2 punten; drie rijen juist 1 punt; twee of minder rijen juist 0 punten. Juiste rijen: P versnelde beweging, Q constante snelheid, R vertraagde beweging, S rust. Volgens de tweede aanvulling op het correctievoorschrift telt bij S ook ‘constante snelheid’ als juist.

Vraag 15 in het hele examen

Bron 12

Figuur uit het examen

v,t-diagram van het remmen. De snelheid v (m/s) staat verticaal van 0 tot 6, de tijd t (s) horizontaal van 0 tot 3,5. Van t = 0 tot t = 0,8 s is de snelheid 5 m/s. Daarna neemt de snelheid af in een rechte lijn tot 0 m/s, bij ongeveer t = 3,2 s.

Vraag 16 1 punt

Tijsje test de handrem van haar step. Zij stept op volle snelheid en remt dan voluit. Van deze test is een v,t-diagram gemaakt. Noteer de beginsnelheid van Tijsje in km/h.

Bekijk het antwoord
  • Noteert de beginsnelheid van 5 m/s omgerekend: 18 km/h (1p)

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 4 punten

Tijsje test de handrem van haar step. Zij stept op volle snelheid en remt dan voluit. Van deze test is een v,t-diagram gemaakt. Bereken de afstand die Tijsje aflegt tijdens het remmen vanaf t = 0,8 s. Gebruik het diagram.

Bekijk het antwoord
  • Bepaalt de remtijd vanaf t = 0,8 s tot het stilstaan bij ongeveer t = 3,2 s (1p)
  • Bepaalt de gemiddelde snelheid tijdens het remmen (5 m/s naar 0 m/s) (1p)
  • Gebruikt de formule $s = v_{gem} \cdot t$ (1p)
  • De rest van de berekening is juist: s = 6 m (1p)

Het eerste scorepunt bij het bepalen van de remtijd (3,2 s − 0,8 s = 2,4 s). Het tweede bij het bepalen van de gemiddelde snelheid (5 m/s en 0 m/s geeft 2,5 m/s).

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 2 punten

Tijsje test de handrem van haar step. De vertraging tijdens het remmen is 2,1 m/s². Toon deze vertraging met een berekening aan. Gebruik het diagram.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $a = \frac{v_e - v_b}{t}$ (1p)
  • De rest van de berekening is juist: a = 2,1 m/s² (1p)

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 2 punten

Tijsje remt met een vertraging van 2,1 m/s². De massa van Tijsje en de step samen is 45 kg. Bereken de nettokracht tijdens het remmen.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $F = m \cdot a$ (1p)
  • De rest van de berekening is juist: F = 95 N (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

De rem op het achterwiel wordt warm bij het remmen. Welke kracht zorgt voor het warm worden?

  1. A luchtweerstand
  2. B rolweerstand
  3. C spierkracht
  4. D wrijvingskracht
  5. E zwaartekracht
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 20 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Motorkraan

Bron 13

Figuur uit het examen

Het bovenste deel van de motorkraan. De balk (1) ligt horizontaal bovenaan. De cilinder (2) loopt schuin van onder naar de balk. De ketting (3) hangt aan de balk naar beneden.

Vraag 22 2 punten

Je ziet een afbeelding van het bovenste deel van de kraan. In de afbeelding zijn drie onderdelen genummerd: de balk (1), de cilinder (2) en de ketting (3). Geef in de tabel op de uitwerkbijlage voor elke plaats met een kruisje aan of er sprake is van een duwkracht, een trekkracht of duw- en trekkracht.

Bekijk het antwoord
  • Drie rijen juist: balk (1) duw- en trekkracht, cilinder (2) duwkracht, ketting (3) trekkracht (2p)

Puntentabel: drie rijen juist 2 punten; twee rijen juist 1 punt; een of geen rij juist 0 punten. Juiste rijen: balk (1) duw- en trekkracht; cilinder (2) duwkracht; ketting (3) trekkracht.

Vraag 22 in het hele examen

Bron 14

Figuur uit het examen
Fz = 9000 N

Tekening met het punt P, de ketting K en een verticale pijl Fz = 9000 N naar beneden vanuit P. Vanuit P lopen streeplijnen schuin naar beneden. Krachtenschaal: 1,0 cm ≙ 1500 N.

Vraag 23 1 punt

Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van de kraan met aan het uiteinde een motor. De kracht van de motor op het punt P is 9000 N. De gebruikte krachtenschaal is 1,0 cm ≙ 1500 N. Toon dit met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Noteert de lengte van de vector (6,0 cm) en vermenigvuldigt die met 1500 N, of deelt 9000 N door de lengte van de vector (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 3 punten

De kracht van de motor op het punt P is 9000 N (Fz). De krachtenschaal is 1,0 cm ≙ 1500 N. Bepaal met een constructie de kracht in ketting K vanuit P. Noteer de grootte van de kracht naast de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Ontbindt de zwaartekracht vanuit P juist langs de werklijn van ketting K (1p)
  • Tekent de kracht in ketting K vanuit P (1p)
  • Noteert de juiste grootte van de kracht: Fk = 5250 N (1p)

Antwoorden van 4950 N tot en met 5550 N goed rekenen. Heeft de kandidaat de zwaartekracht vanuit P niet (juist) ontbonden, dan voor deze vraag geen scorepunten. Tekent de kandidaat de vector niet (juist), dan maximaal 2 scorepunten. Een vectorlengte van 3,3 cm tot en met 3,7 cm is goed.

Vraag 24 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Iglo van formaat

Vraag 12 1 punt

Na het opblazen staan de touwen strak gespannen over de ballon. Over deze situatie staan op de uitwerkbijlage twee zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

  • 1. In de touwen werken duwkrachten / trekkrachten / trek- en duwkrachten.
  • 2. De druk in de ballon is gelijk aan / groter dan / kleiner dan de luchtdruk buiten.
Bekijk het antwoord
  • Trekkrachten en groter dan (beide keuzes juist) (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

In een artikel op internet staat: 'De stevigheid van de iglo is getest. Hiervoor zijn zandzakken met een totaalgewicht van 1800 kg op de top van de iglo gezet.' Natuurkundig gezien klopt de tweede zin niet. Verbeter deze zin op de uitwerkbijlage zodat die natuurkundig juist is.

Bekijk het antwoord
  • Vervangt 'totaalgewicht' door een juiste grootheid met juist getal en juiste eenheid. Voorbeelden: '(totale) massa van 1800 kg' of '(totaal)gewicht van 18 000 N / 18 kN' (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als in de zin bij de genoemde grootheid zowel het getal als de eenheid juist is.

Vraag 13 in het hele examen

Voor het uitschuiven

Voor het uitschuiven
Voor het uitschuiven

Kraanarm met een zandzak, voor het uitschuiven. Punt D is het draaipunt en P ligt op de arm.

Na het uitschuiven

Na het uitschuiven
Na het uitschuiven

Kraanarm met een zandzak, na het uitschuiven. Punt D is het draaipunt en P ligt op de arm.

Vraag 14 2 punten

Een kraan tilt de zandzakken op. De kraanarm schuift uit om de zandzakken op de iglo te plaatsen. Je ziet een afbeelding van de kraanarm met een zandzak voor en na het uitschuiven. Over de gevolgen van het uitschuiven van de kraanarm staat op de uitwerkbijlage een tabel. Zet in de tabel in elke rij één kruisje in de juiste kolom.
Na het uitschuiven is: even groot / groter / kleiner

  • de zwaartekracht op de zandzak
  • de arm van de zwaartekracht
  • het moment van de zwaartekracht
Bekijk het antwoord
  • Eerste rij juist: de zwaartekracht op de zandzak is even groot (1p)
  • Tweede en derde rij juist: de arm van de zwaartekracht en het moment van de zwaartekracht zijn groter (1p)

Het tweede scorepunt alleen toekennen als beide rijen juist zijn.

Vraag 14 in het hele examen

Bron 13

Figuur uit het examen

Kraanarm in uitgeschoven stand, met de maten 4 m en 14 m. Punt D is het draaipunt. Fz = 18 kN.

Vraag 15 3 punten

Je ziet een afbeelding van de kraanarm in uitgeschoven stand. Punt D is het draaipunt. Een kracht omhoog in P houdt de zandzak in evenwicht. Fz = 18 kN. Bereken met de gegevens in de afbeelding de grootte van deze kracht in punt P.

Bekijk het antwoord
  • Toepassen van Mlinksom = Mrechtsom (1p)
  • Gebruik van de formule $M = F \cdot \ell$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: Fp = 63 kN (1p)

Voor het eerste scorepunt hoeft het woord of symbool voor moment niet genoteerd te zijn.

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

De zandzak is op de top van de iglo gezet. De zwaartekracht op de gevulde zandzak is 18 kN. Het contactoppervlak van de zandzak met de iglo is 1,2 m². Hoe groot is de druk onder de zandzak?

  1. A 15 mbar
  2. B 15 N/m²
  3. C 15 kNm
  4. D 15 kPa
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 16 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Diabolo

Opgavetekst

Bron 14

Figuur uit het examen

Diabolo in het koord, met koord A en de zwaartekracht Fz = 2,4 N omlaag. Bij de afbeelding staan de krachtenschaal en een veld voor de grootte van FA.

Vraag 23 1 punt

Merel heeft een diabolo. Ze plaatst de diabolo op een koord aan twee stokjes. Ze brengt de diabolo met behulp van het koord in beweging en tilt deze omhoog. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van de situatie waarbij de diabolo in het koord hangt. Toon met een berekening aan dat de krachtenschaal 1,0 cm ≙ 0,5 N is.

Bekijk het antwoord
  • Berekening: de lengte van de vector in cm vermenigvuldigen met 0,5 N, of de kracht (Fz = 2,4 N) delen door de lengte van de vector (1p)

Vraag 23 in het hele examen

stand 1

stand 1
stand 1

Diabolo in stand 1, met koord A.

stand 2

stand 2
stand 2

Diabolo in stand 2, met koord A.

Vraag 24 3 punten

Merel heeft een diabolo. Ze plaatst de diabolo op een koord aan twee stokjes. Bepaal met een constructie de kracht van de diabolo op koord A. Noteer de grootte van de kracht naast de afbeelding. Je ziet de diabolo in twee standen. De diabolo hangt net boven de grond.

Bekijk het antwoord
  • Juist ontbinden van de zwaartekracht langs de werklijn(en) (1p)
  • Tekenen van de kracht vanuit het aangrijpingspunt in het verlengde van lijn A (lengte 2,6 cm tot en met 3,0 cm) (1p)
  • Noteren van de juiste grootte van de kracht: FA = 1,4 N (1,3 N tot en met 1,5 N) (1p)

Fz (2,4 N, dat is 4,8 cm) ontbinden langs de werklijnen van koord A en het andere koord. De kracht langs A vanuit het aangrijpingspunt in het verlengde van lijn A tekenen, 2,6 tot 3,0 cm lang (1,3 tot 1,5 N). De grootte naast de afbeelding: FA = 1,4 N.

Antwoorden van 1,3 N tot en met 1,5 N zijn goed. Heeft de kandidaat de zwaartekracht langs A niet (juist) ontbonden, dan geen scorepunten. Is de vector van de kracht niet (juist) getekend, dan maximaal 2 scorepunten.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Je ziet de diabolo in twee standen. De diabolo hangt net boven de grond. Wat is juist over de spankracht in koord A?

  1. A De spankracht is in beide standen even groot.
  2. B In stand 1 is de spankracht in het koord groter dan in stand 2.
  3. C In stand 1 is de spankracht in het koord kleiner dan in stand 2.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 25 in het hele examen

Vraag 26 3 punten

Merel trekt de stokjes snel uit elkaar waardoor het koord strak gespannen wordt. De diabolo komt los van het koord en beweegt omhoog. Bij het terugvallen vangt Merel de diabolo weer op in het koord. De massa van de diabolo is 0,24 kg. Merel vangt de diabolo op na een val over een afstand van 1,8 m. Neem aan dat alle zwaarte-energie wordt omgezet in bewegingsenergie. Bereken de snelheid van de diabolo bij het opvangen.

Bekijk het antwoord
  • Berekenen en/of noteren van de afname van de zwaarte-energie (1p)
  • Gebruik van de formule $E_k = \frac{1}{2} \cdot m \cdot v^2$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: v = 6,0 m/s (1p)

Vraag 26 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Klimmen en vallen

Opgavetekst

Bron 17

Boven de eerste kolom staat 'start vrije val' en boven de vierde kolom 'einde vrije val' (t = 0,90 s).

t (s)0,00,300,600,901,051,20
v (m/s)0,03,06,09,04,50,0

Vraag 27 3 punten

Jarno doet aan sportklimmen. Hij oefent het vallen vanaf een klimwand. Met een klimgordel klimt hij tot boven de veiligheidszekering. Daarna laat hij zich vallen. Op de grond staat Abdi die het touw vasthoudt. Van t = 0,0 s tot t = 0,90 s maakt Jarno een vrije val. Op t = 0,90 s wordt hij afgeremd door de veiligheidszekering en Abdi. Je ziet de gegevens van de val. Verwaarloos in deze opgave de uitrekking van het touw. Bereken de afstand die Jarno tijdens zijn vrije val aflegt.

Bekijk het antwoord
  • Inzicht dat de gemiddelde snelheid de helft is van de snelheid aan het eind van de vrije val (1p)
  • Gebruik van de formule $s = v_{gem} \cdot t$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: s = 4,1 m (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Bron 18

Figuur uit het examen

Leeg assenstelsel. De horizontale as is t (s), van 0 tot 1,2 s, met een label bij elke 0,2 s. De verticale as is v (m/s) en heeft geen schaalverdeling.

Vraag 28 3 punten

Zet in het diagram alle gegevens uit en teken de grafiek. Je ziet de gegevens van de val in de tabel bij de bron.

Bekijk het antwoord
  • Juist indelen van de verticale as (1p)
  • Juist uitzetten van alle meetpunten (1p)
  • Tekenen van een stijgende rechte lijn van t = 0,0 s tot t = 0,90 s en een dalende rechte lijn van t = 0,90 s tot t = 1,20 s (1p)

De verticale as v (m/s) juist ingedeeld, zodat 9,0 m/s binnen de as past. Punten: (0,0; 0,0), (0,30; 3,0), (0,60; 6,0), (0,90; 9,0), (1,05; 4,5) en (1,20; 0,0). Een stijgende rechte lijn van t = 0,0 s tot t = 0,90 s en daarna een dalende rechte lijn van t = 0,90 s tot t = 1,20 s.

Gebruikt de kandidaat minder dan 2/3 van de verticale as, dan het eerste scorepunt niet toekennen.

Vraag 28 in het hele examen

Diagram 1

Diagram 1
Diagram 1

s,t-diagram: een rechte lijn door de oorsprong met een gelijkblijvende steilheid.

Diagram 2

Diagram 2
Diagram 2

s,t-diagram: de lijn begint vlak, wordt in het midden steiler en wordt aan het eind weer vlak.

Diagram 3

Diagram 3
Diagram 3

s,t-diagram: de lijn begint steil, wordt in het midden vlakker en wordt aan het eind weer steiler.

Vraag 29 1 punt

Je ziet drie s,t-diagrammen. Welk s,t-diagram hoort bij de totale beweging van Jarno?

  1. A diagram 1
  2. B diagram 2
  3. C diagram 3
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 3 punten

Van t = 0,90 s tot t = 1,20 s is Jarno (m = 75 kg) afgeremd tot stilstand. Bereken de remkracht op Jarno. Bereken eerst de vertraging.

Bekijk het antwoord
  • Berekenen en/of noteren van de waarde van de vertraging: 30 m/s² (1p)
  • Gebruik van de formule $F = m \cdot a$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 2,25 kN (2250 N) (1p)

De uitkomst F = (-)2,25 kN of (-)2250 N is goed; het minteken mag ontbreken.

Vraag 30 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Elektrische motor

Opgavetekst

Bron 1

Figuur uit het examen

Zwart-witfoto van een motor met een rijder erop, op een weg.

Vraag 5 3 punten

De motor met bestuurder heeft een totale massa van 285 kg. De motor trekt in 6,25 s vanuit stilstand op tot een topsnelheid van 252 km/h. De gemiddelde versnelling is 11,2 m/s². Toon deze gemiddelde versnelling met een berekening aan.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $a = (v_e - v_b) / t$ en noemt dat de versnelling wordt berekend (1p)
  • Rekent de topsnelheid om naar 70 m/s (1p)
  • Rest van de berekening juist: a = 11,2 m/s² (1p)

Topsnelheid 252 km/h is 70 m/s. Berekening: a = 70 / 6,25 = 11,2 m/s².

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 2 punten

De motor met bestuurder heeft een totale massa van 285 kg. De gemiddelde versnelling is 11,2 m/s². Bereken de kracht die nodig is voor deze versnelling.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $F = m \cdot a$ en noemt dat de kracht wordt berekend (1p)
  • Rest van de berekening juist: F = 3,19 kN (1p)

Antwoord: F = 3,19 kN, 3,19 · 10³ N of 3192 N.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 3 punten

De motor rijdt 9,0 minuten op topsnelheid. De topsnelheid is 252 km/h. Bereken de afstand die de motor op topsnelheid in die tijd aflegt.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $s = v \cdot t$ en noemt dat de afstand wordt berekend (1p)
  • Rekent de eenheden om naar de juiste eenheden voor de berekening (1p)
  • Rest van de berekening juist: s = 37,8 km (37 800 m) (1p)

Antwoord: s = 37,8 km / s = 37 800 m. Let op de omrekening van km/h naar m/s en van minuten naar seconden.

Vraag 7 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Scheepslift

Opgavetekst

Bron 3

Figuur uit het examen

Afbeelding van de scheepslift halverwege de draai. Het draaipunt is D en het zwaartepunt van de rechter bak is Z. De afstand van D tot Z is 12,0 m, aangegeven op de afbeelding. De twee bakken staan op gelijke hoogte.

Vraag 8 3 punten

In Schotland zijn elf sluizen vervangen door één draaiende scheepslift. De constructie maakt een halve draai linksom, waarna de boot 24 m hoger verder kan varen. Je ziet een afbeelding van de constructie halverwege de draai. De twee bakken staan dan op gelijke hoogte. De massa van elke bak met of zonder een boot is $2{,}8 \cdot 10^5$ kg. In de afbeelding is Z het zwaartepunt. Bereken het moment van de rechter bak met boot ten opzichte van draaipunt D.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de zwaartekracht op de rechter bak met boot (1p)
  • Gebruikt de formule $M = F \cdot \ell$ met een arm van 12,0 m (1p)
  • Rest van de berekening juist: M = 3,4 · 10⁷ Nm (1p)

Uitkomst volgens het correctievoorschrift: M = 3,4 · 10^7 Nm.

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Je ziet de constructie halverwege de draai, met de twee bakken op gelijke hoogte. Vergelijk in deze situatie het moment van de linker bak met het moment van de rechterbak. Wat is juist? Het moment van de linker bak is:

  1. A even groot
  2. B groter
  3. C kleiner
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 9 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Jacuzzi plaatsen

Opgavetekst

Bron 5

Figuur uit het examen

Foto van een hoogwerker die een jacuzzi over een huis omhoog tilt. Bovenaan de kraan zit de vaste katrol. Onder de losse katrol met haak hangt de jacuzzi. Bij A is de staalkabel tussen de vaste en de losse katrol aangegeven.

Vraag 19 1 punt

Tim en Anneke laten een jacuzzi in hun tuin plaatsen. Een hoogwerker tilt de jacuzzi over het huis naar de achtertuin. De zwaartekracht op de jacuzzi is 18 kN. Met een staalkabel over de twee katrollen wordt de jacuzzi omhooggehesen. Hoe groot is de spankracht in de staalkabel bij A?

  1. A 36 kN
  2. B 18 kN
  3. C 12 kN
  4. D 9 kN
  5. E 6 kN
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 19 in het hele examen

Bron 6

Figuur uit het examen

Vereenvoudigd zijaanzicht van de jacuzzi aan de haak van de losse katrol. Bovenaan staat de haak. Twee stippellijnen (werklijnen) lopen van de haak naar beneden. De letter P staat bij de rechter lijn. Een pijl Fz = 18 kN wijst omlaag. Onder de afbeelding staat de invulregel FP = ……. kN.

Vraag 21 3 punten

De jacuzzi hangt in banden aan de haak van de losse katrol. Je ziet op de uitwerkbijlage een vereenvoudigd zijaanzicht. Bepaal met een constructie de grootte van de kracht langs P vanuit de haak. Vul de grootte van de kracht in onder de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Ontbindt de zwaartekracht juist met minstens een werklijn in de juiste richting (1p)
  • Tekent de kracht langs P vanuit de haak (1p)
  • Noteert de juiste grootte van de kracht langs P: 9,6 kN (1p)

Met een constructie wordt de zwaartekracht Fz = 18 kN ontbonden langs de werklijn van P en langs de andere werklijn. De pijl van de kracht langs P begint in de haak en ligt op de werklijn van P. De lengte is 2,4 cm (2,3 tot en met 2,5 cm), bij een Fz-pijl die 18 kN voorstelt. De grootte die bij de afbeelding wordt ingevuld is 9,6 kN (9,2 tot en met 10,0 kN).

Antwoord: F_P = 9,6 kN; antwoorden van 9,2 kN tot en met 10,0 kN goed rekenen. De vector langs P heeft een lengte van 2,4 cm (2,3 tot en met 2,5 cm goed rekenen). Als de kandidaat de kracht langs P niet (juist) heeft getekend, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 21 in het hele examen

Bron 7

Figuur uit het examen
voor inkorten

Vereenvoudigd zijaanzicht voor het inkorten. Een staalkabel hangt boven aan de banden. De banden vormen een driehoek naar het grijze vlak van de jacuzzi.

Bron 8

Figuur uit het examen
na inkorten

Vereenvoudigd zijaanzicht na het inkorten. De banden zijn korter dan voor het inkorten. De staalkabel is boven aangegeven.

Vraag 22 2 punten

De banden waar de jacuzzi in hangt, zijn net te lang om de jacuzzi over het huis te krijgen. Daarom worden de banden iets ingekort. Je ziet een vereenvoudigd zijaanzicht voor en na het inkorten van de banden. Op de uitwerkbijlage staan over de gevolgen van het inkorten twee zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Na het inkorten van de banden is de kracht in de staalkabel even groot, groter of kleiner, en is de kracht in de banden even groot, groter of kleiner.

Bekijk het antwoord
  • Kracht in de staalkabel: even groot (1p)
  • Kracht in de banden: groter (1p)

Vraag 22 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Seabreacher

Opgavetekst

Bron 5

Figuur uit het examen

Zwart-witfoto van de Seabreacher tijdens het varen. Vanuit een aangrijpingspunt op de boot lopen twee pijlen: naar links de luchtweerstand (Fw,lucht) en naar rechts de stuwkracht (Fstuw). Onder de boot loopt een horizontale stippellijn.

Vraag 8 2 punten

Je ziet op de uitwerkbijlage een afbeelding van de boot tijdens het varen. In de afbeelding zijn de stuwkracht en de luchtweerstand getekend tijdens het varen met constante snelheid. Teken in de afbeelding de vector van de tegenwerkende kracht van het water langs de stippellijn.

Bekijk het antwoord
  • Vector vanuit het aangrijpingspunt in de juiste richting (1p)
  • Vector met de juiste lengte (3,0 cm; 2,8 tot en met 3,2 cm goed rekenen) (1p)

Een vector vanuit het aangrijpingspunt, langs de stippellijn, naar links gericht (tegengesteld aan de stuwkracht), met een lengte van 3,0 cm. Lengtes van 2,8 cm tot en met 3,2 cm zijn goed.

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 10 2 punten

De boot duikt na een sprong met een snelheid van 15 m/s in het water. Zijn snelheid neemt in 2,5 s af tot 8,0 m/s. Bereken de vertraging.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $a = \frac{v_{eind} - v_{begin}}{t}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: a = (-) 2,8 m/s² (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 3 punten

Ashwin vaart de boot terug naar de haven over een afstand van 8,0 km. Hij vaart met een gemiddelde snelheid van 40 km/h. Bereken de tijd in minuten die de boot van Ashwin nodig heeft om bij de haven aan te komen.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $v_{gem} = \frac{s}{t}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 0,20 h (1p)
  • Juist omrekenen naar minuten: t = 12 minuten (1p)

Het correctievoorschrift schrijft de formule als 's = v_gem / t'. Dat is een tikfout; de juiste formule is v_gem = s / t, en die telt. Het antwoord is 12 minuten.

Vraag 11 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Dolfijn zwemmen

Opgavetekst

Bron 6

Figuur uit het examen

Twee schema's van de energiestroom per seconde, links bij een zwemmer zonder mono-vin en rechts met mono-vin. In beide schema's gaat 1000 J naar de zwemmer (grijze balk met het opschrift zwemmer). Uit de zwemmer gaan twee pijlen weg, een bovenste en een onderste. Bij de pijlen staan geen getallen.

Bron 7

Figuur uit het examen

Vereenvoudigd v,t-diagram: snelheid verticaal, tijd horizontaal (pijl). De curve laat drie zwemslagen zien, elk met een top en een dal. Op de tijdas staan A en B, met stippellijnen naar de curve. A en B liggen op de afnemende tak tussen een top en een dal, B iets later dan A.

Vraag 17 1 punt

De snelheid tijdens het zwemmen is niet constant. Je ziet een vereenvoudigd v,t-diagram van de zwemmer met mono-vin die drie zwemslagen maakt. Over de beweging en de krachten tussen A en B staan op de uitwerkbijlage twee zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Van A naar B beweegt de zwemmer met constante snelheid / versneld / vertraagd.
Van A naar B geldt: Fstuw > Ftegen / Fstuw = Ftegen / Fstuw < Ftegen.

Bekijk het antwoord
  • Omcirkelt 'vertraagd' in de eerste zin en 'Fstuw < Ftegen' in de tweede zin (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 17 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Gelsluis

Bron 10

Figuur uit het examen

Schematische dwarsdoorsnede van de gelsluis, lengte 3,2 km. Links binnenwater en rechts zeewater, aan beide kanten NAP 0. De gel ligt op de bodem en vormt in het midden een heuvel. Bovenop de gel staan de locomotieven. Links ligt een schip in het binnenwater.

Vraag 25 1 punt

Het schip wordt van binnenwater via de gelsluis naar zeewater gesleept. Waar is de diepgang van het schip het grootst?

  1. A in binnenwater
  2. B in de gelsluis
  3. C in zeewater
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 25 in het hele examen

Bron 11

Figuur uit het examen

Schematische tekening van een schip van boven gezien, met de punt naar rechts en een kleine opbouw. Vanuit de punt lopen twee pijlen schuin naar rechts, elk met het opschrift Flocomotief = 90 kN. Een stippellijn loopt horizontaal naar rechts vanuit de punt.

Vraag 26 3 punten

Twee locomotieven op de kade van de sluis trekken het schip door de bovenste laag van de gel. Je ziet op de uitwerkbijlage een schematische afbeelding van een schip met de krachten tijdens het trekken. Construeer in de afbeelding de resulterende kracht. Vul de grootte van de kracht in onder de afbeelding: Fres = …… kN. Elke locomotief levert een kracht van 90 kN.

Bekijk het antwoord
  • Toepassen van de parallellogram- of de kop-staart-methode (1p)
  • Juist tekenen van de resultante (lengte 5,2 cm tot en met 5,6 cm) (1p)
  • Noteren van de grootte van de resulterende kracht: Fres = 156 kN (1p)

Een juiste constructie met de parallellogram- of de kop-staart-methode met de twee krachten van 90 kN. De resultante is de diagonaal van het parallellogram en is 5,2 cm tot en met 5,6 cm lang. De grootte van de resulterende kracht is 156 kN; antwoorden van 150 kN tot en met 162 kN worden goed gerekend.

Als de kandidaat de resultante niet (juist) heeft getekend, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 26 in het hele examen

Bron 12

Figuur uit het examen

Schematische afbeelding van de spoorlijnen, de vaarrichting van het schip en de trekkabels naar de locomotieven. Links staat voor de sluis, rechts in de sluis. Voor de sluis ligt de spoorlijn verder van het schip af dan in de sluis. Vanuit het schip lopen trekkabels naar de locomotieven op de spoorlijnen.

Vraag 27 1 punt

De spoorlijn van de locomotieven ligt vóór de sluis verder van het schip dan in de sluis. Je ziet een afbeelding van de spoorlijnen, de vaarrichting van het schip en de trekkabels naar de locomotieven. De locomotieven leveren tijdens het slepen steeds een even grote kracht. Wat is juist over de resulterende kracht die de locomotieven leveren op het schip?

  1. A Die is in de sluis even groot als voor de sluis.
  2. B Die is in de sluis groter dan voor de sluis.
  3. C Die is in de sluis kleiner dan voor de sluis.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 27 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Moment voor de zwaartekracht

Opgavetekst

Bron 16

Figuur uit het examen

Foto van de opstelling: een aluminium buis op een tafel. Bij punt A aan het uiteinde hangt een gewicht aan een touwtje, met de aanduiding Fz = 10 N. Punt D is het draaipunt en punt Z het zwaartepunt van de buis. Maten in de afbeelding: van D naar Z 0,20 m en van A naar Z 0,50 m.

Vraag 34 1 punt

Renske maakt tijdens de natuurkundeles een opstelling met een aluminium buis met aan een uiteinde een gewicht aan een touwtje. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de krachten bij deze opstelling. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

In het touwtje bij A is er sprake van duwkracht / trekkracht.
In het draaipunt bij D is er sprake van duwkracht / trekkracht.

Bekijk het antwoord
  • Omcirkelt 'trekkracht' in de eerste zin en 'duwkracht' in de tweede zin (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 3 punten

Renske maakt tijdens de natuurkundeles een opstelling met een aluminium buis met aan een uiteinde een gewicht aan een touwtje. De buis van 1,0 m lengte is in evenwicht. D is het draaipunt. Het zwaartepunt van de buis is aangegeven met punt Z. Bereken de grootte van de zwaartekracht op de buis. Gebruik de gegevens in de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Berekent de zwaartekracht op de buis: Fz = 15 N. Met de momenten: het moment van het touwtje bij A (10 N) om D is gelijk aan het moment van de zwaartekracht om D. Of met de afstanden: de afstand D-Z is 1,5 keer zo klein als de afstand D-A, dus de zwaartekracht is 1,5 keer zo groot als 10 N. Beide manieren zijn even goed. (3p)

Voor het toekennen van het eerste en tweede scorepunt hoeft de grootheid moment niet genoteerd te zijn.

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 36 2 punten

Het totale gewicht van de tafel met opstelling is 135 N. Het contactoppervlak met de grond is 64 cm². Bereken de druk van de tafel op de grond. Rond je antwoord af op 1 decimaal.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $p = \frac{F}{A}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist en correct afgerond: p = 2,1 N/cm² (1p)

Vraag 36 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Fierljeppen

Opgavetekst

Bron 21

Figuur uit het examen

Schematische tekening van het fierljeppen met zes genummerde posities: 1 de aanloop, 2 de springer in de polsstok, 3 en 4 het klimmen langs de polsstok (4 hoger dan 3), 5 de afsprong en 6 de landing aan de andere kant van het water.

Vraag 41 1 punt

Na de afsprong (van 5 naar 6) landt de springer op de grond. De springer buigt daarbij door zijn knieën. Wat is juist over de remtijd mét doorbuigen? De remtijd mét doorbuigen is

  1. A even groot als de remtijd zonder doorbuigen.
  2. B groter dan de remtijd zonder doorbuigen.
  3. C kleiner dan de remtijd zonder doorbuigen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 41 in het hele examen

Vraag 42 1 punt

Na de afsprong (van 5 naar 6) landt de springer op de grond. De springer buigt daarbij door zijn knieën. Wat is juist over de remkracht mét doorbuigen? De remkracht mét doorbuigen is

  1. A even groot als de remkracht zonder doorbuigen.
  2. B groter dan de remkracht zonder doorbuigen.
  3. C kleiner dan de remkracht zonder doorbuigen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 42 in het hele examen

Vraag 43 1 punt

Bij het landen buigt de springer door zijn knieën. Met welke veiligheidsvoorziening in een auto komt de functie van de knieën bij het landen overeen?

  1. A met de hoofdsteun
  2. B met de kooiconstructie
  3. C met de kreukelzone
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 43 in het hele examen

Hoe vaak krachten en bewegen in het examen komt

Vragen over krachten en bewegen per centraal examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 11-2, 9-10, 12-14, 27, 29-311130%
2026, tijdvak 211-12, 23-28, 35-381232%
2025, tijdvak 17-8, 15-18, 23-24, 26-271027%
2025, tijdvak 26-11, 24-25, 27923%
2024, tijdvak 118-20, 22-24, 30-32, 34-351128%
2024, tijdvak 29-10, 12-16, 21-22, 351026%
2023, tijdvak 11, 4, 6-11, 14-15, 27, 441227%
2023, tijdvak 21, 3-4, 7, 21, 23-26, 38-401229%
2022, tijdvak 116, 18-20, 27-29, 31, 33922%
2022, tijdvak 27-9, 15-20, 24-261228%
2022, tijdvak 311-13, 19-25, 40-411229%
2021, tijdvak 11-5, 11-16, 33-341331%
2021, tijdvak 211, 22, 24-25, 37-431126%
2021, tijdvak 36-8, 13, 15-17, 28, 30, 361024%
2019, tijdvak 112-20, 22-241228%
2019, tijdvak 212-16, 23-301331%
2018, tijdvak 15-9, 19, 21-22818%
2018, tijdvak 28, 10-11, 17, 25-27, 34-36, 41-431330%

In 18 van de 18 ingedeelde examens natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl staat een vraag over krachten en bewegen, samen 200 vragen (27% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2021, tijdvak 1: 13 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 28% van de vragen over krachten en bewegen, daarvoor 27%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met krachten en bewegen

Maak de 15 nieuwste examenvragen over krachten en bewegen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over krachten en bewegen

Andere onderwerpen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl

Krachten en bewegen op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op natuurkunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt krachten en bewegen voor in het eindexamen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 200 vragen over krachten en bewegen, 27% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over krachten en bewegen?

In het examen van 2021, tijdvak 1, met 13 vragen: 1-5, 11-16, 33-34.

Hoe oefen ik examenvragen over krachten en bewegen?

Op deze pagina staan alle vragen over krachten en bewegen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.