Eindexamen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Paardenkachel, Heliumgas, Geluidspracticum, Solar vijverfontein, Kroon op het werk, Elektrische tandenborstel, Het betere hijswerk.
Het centraal examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2 telt 38 vragen. De meeste vragen gaan over krachten en bewegen (12), elektriciteit (8) en licht en geluid (7). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Krachten en bewegen | 11-12, 23-28, 35-38 | 12 |
| Elektriciteit | 4-6, 30-34 | 8 |
| Licht en geluid | 13-19 | 7 |
| Stoffen en materialen | 7-10, 20, 29 | 6 |
| Energie | 1-3, 21-22 | 5 |
Vergeleken met andere jaren
De verdeling over de onderwerpen ligt dicht bij het gemiddelde van de andere 17 examens natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl sinds 2018. Geen enkel onderwerp wijkt meer dan zes procentpunten af.
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Paardenkachel
Paarden worden gewassen met water. Op een manege kun je je paard na het wassen opwarmen en drogen onder een paardenkachel met 14 parallel geschakelde warmtelampen.
paard onder de paardenkachel een warmtelamp
Vraag 1 1 punt
Bij een warmtelamp is sprake van warmtetransport van de lamp naar het paard.
Wat is hierbij de belangrijkste vorm van het warmtetransport?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 2 2 punten
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over het drogen van het paard na het wassen.
→ Omcirkel in de eerste zin de juiste mogelijkheden en maak de tweede zin compleet.
Bekijk het antwoord
- vloeibare, gasvormige (1)
- consequent met de twee gekozen fasen in de eerste zin (1)
Opmerking
Als de kandidaat in de eerste zin twee gelijke fasen heeft omcirkeld, voor deze opgave 0 punten toekennen.
Vraag 3 3 punten
De paardenkachel staat een tijd van 10 minuten aan.
→ Bereken de energie die door één warmtelamp in deze tijd is omgezet.
Bekijk het antwoord
E = 1,1 ∙ 10⁵ J / E = 0,029 kWh
- juist omrekenen van de tijd (1)
- gebruik van de formule E = P ∙ t (1)
- rest van de berekening juist (1)
Alleen de paardenkachel is aangesloten op een groep van de huisinstallatie. De groep is beveiligd met een schakelaar en een groepszekering.
Vraag 4 1 punt
Wanneer schakelt de groepszekering de stroom uit?
Bekijk het antwoord
Het antwoord moet het inzicht bevatten dat een groepszekering ervoor zorgt dat de stroom uitschakelt bij overbelasting en/of bij kortsluiting.
Vraag 5 3 punten
Alle 14 parallel geschakelde lampen branden.
→ Bereken de stroomsterkte die door de groepszekering loopt.
Bekijk het antwoord
I = 10,7 A
- gebruik van de formule P = U ∙ I (1)
- juist toepassen van de factor 14 bij bepaling P_totaal of I_totaal (1)
- rest van de berekening juist (1)
Vraag 6 1 punt
Eén van de lampen gaat kapot, er blijven nog 13 lampen branden. Dit heeft een aantal gevolgen voor de werking van de paardenkachel. Op de uitwerkbijlage staat een zin met grootheden die veranderen als het aantal brandende lampen kleiner wordt.
→ Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.
Bekijk het antwoord
toenemen, afnemen
Heliumgas
Voor een feest vult Petra ballonnen met helium.
Dit gas haalt ze uit een tank. In de tank zit onder hoge druk samengeperst heliumgas.
Vraag 7 1 punt
Het samengeperste heliumgas in de tank heeft een massa van 0,070 kg en is geurloos en kleurloos.
→ Zet in de tabel op de uitwerkbijlage achter elke beschrijving een kruisje in de juiste kolom.
| beschrijving | wel een stofeigenschap | geen stofeigenschap |
|---|---|---|
| geurloos | ||
| kleurloos | ||
| massa |
Bekijk het antwoord
| beschrijving | wel een stofeigenschap | geen stofeigenschap |
|---|---|---|
| geurloos | x | |
| kleurloos | x | |
| massa | x |
Opmerking
Het scorepunt alleen toekennen als alle rijen juist zijn.
Vraag 8 1 punt
Welk veiligheidspictogram geeft ‘gassen onder druk’ weer?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Petra vult de ballonnen met heliumgas. Als ze de kraan opendraait en het heliumgas uit de tank de ballon instroomt, neemt het volume van het heliumgas toe.
Vraag 9 2 punten
Leg uit of het toenemen van het volume van het heliumgas een chemische reactie of een natuurkundig proces is.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld van een juist antwoord:
Omdat er geen nieuwe stoffen ontstaan / het proces omkeerbaar is, is het toenemen van het volume van helium een natuurkundig proces.
- inzicht dat er geen nieuwe stoffen ontstaan / het proces omkeerbaar is (1)
- consequente conclusie (1)
Vraag 10 3 punten
Uit de tank stroomt een massa van 0,070 kg heliumgas.
→ Bereken het volume van het uitgestroomde heliumgas. Gebruik de tabel ‘Gegevens van enkele gassen en dampen’ in BINAS.
Bekijk het antwoord
V = 0,39 m³ / V = 393 dm³ / V = 393 L
- noteren van de waarde van de dichtheid van helium (0,178 (kg/m³)) (1)
- gebruik van de formule ρ = m / V (1)
- rest van de berekening juist (1)
Een met heliumgas gevulde ballon hangt aan een touwtje stil in de lucht. Petra laat het touwtje los.
Direct na het loslaten beweegt de ballon recht omhoog.
Vraag 11 3 punten
De massa van een met heliumgas gevulde ballon is 4,4 g. De resulterende kracht op de ballon is op het moment van loslaten 0,058 N.
→ Bereken de versnelling bij het loslaten.
Bekijk het antwoord
a = 13 m/s²
- omrekenen van de massa (1)
- gebruik van de formule F = m ∙ a (1)
- rest van de berekening juist (1)
Vraag 12 2 punten
De ballon beweegt na enige tijd met constante snelheid recht omhoog. Op de uitwerkbijlage zie je een afbeelding van deze situatie waarbij de wrijvingskracht F_w en de zwaartekracht F_z die op de ballon werken zijn weergegeven.
Er ontbreekt nog een kracht waaruit blijkt dat de ballon met constante snelheid recht omhoog beweegt.
→ Teken op de uitwerkbijlage de ontbrekende kracht vanuit punt P.
Bekijk het antwoord
3,7 cm ≤ lengte vector ≤ 4,1 cm
- juiste aangrijpingspunt en juiste richting van de vector (1)
- juiste lengte van de vector (1)
Vraag 13 1 punt
Tijdens het feest inhaleert Petra een keer heliumgas. Haar stem heeft daardoor tijdelijk een hogere toon. Op de uitwerkbijlage staat een zin over een hogere toon. → Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.
Bekijk het antwoord
groter, kleiner
Geluidspracticum
Tuana en Okan voeren een practicum geluid uit met twee apps op hun smartphones. Met de toongenerator-app stelt Tuana een toon met een bepaalde frequentie in.
Vraag 14 1 punt
Het geluid van de toongenerator wordt opgevangen door de smartphone van Okan.
→ Noteer de naam van de elektronica-component die het geluid opvangt.
Bekijk het antwoord
geluidssensor / microfoon
Opmerking
Als de kandidaat als antwoord ‘sensor’ noteert, dit fout rekenen.
De oscilloscoop-app van Okan laat dit beeld zien.
Vraag 15 4 punten
Bereken de frequentie van de ingestelde toon. Gebruik de afbeelding.
Bekijk het antwoord
f = 667 Hz / f = 6,7 · 10² Hz
- bepalen van de waarde van de trillingstijd (1)
- juist omrekenen van de trillingstijd (1)
- gebruik van de formule f = 1/T (1)
- rest van de berekening juist (1)
Vraag 16 1 punt
Tuana heeft in de app iets veranderd bij de instellingen van de toon. Okan heeft niets gewijzigd in de oscilloscoop-app.
De oscilloscoop-app van Okan laat nu dit beeld zien.
Bekijk het antwoord
niet veranderd, vergroot
Op de uitwerkbijlage staat een zin over deze verandering. → Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.
Tuana stelt de frequentie van de toongenerator-app in op 12 000 Hz.
De geluidssterkte van deze toon vlakbij de luidspreker is 75 dB.
Vraag 17 1 punt
In welke zone van gehoorgevoeligheid valt het geluid van 75 dB? Gebruik BINAS.
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 18 1 punt
De docent van Tuana en Okan heeft een leeftijd van 40 jaar en heeft een gemiddelde afname van het gehoorvermogen.
Hij zet de luidspreker vlakbij zijn oor.
→ Noteer met welke geluidssterkte de docent deze toon van 75 dB daadwerkelijk waarneemt. Gebruik de tabel ‘Veroudering gehoorgevoeligheid’ in BINAS.
Bekijk het antwoord
(geluidssterkte =) 55 dB
Vraag 19 2 punten
Tuana vraagt aan nog drie andere klasgenoten met de toongenerator-app een geluid te maken met dezelfde frequentie.
De geluidssterkte die elke toon op elke smartphone maakt is 75 dB. Voor de geluidssterkte geldt:
Bekijk het antwoord
(geluidssterkte =) 81 dB
- inzicht dat het geluidsvermogen 2x is verdubbeld (1)
- rest van de berekening juist (1)
Solar vijverfontein
Bij elke verdubbeling van het geluidsvermogen neemt de geluidssterkte met 3 dB toe.
→ Bereken de geluidssterkte die de vier smartphones samen maken.
Er is een vijverfontein die zelf de elektriciteit opwekt uit zonne-energie. Dit apparaat met zonnepaneel en pomp drijft op het water. In het zonlicht komt de waterstraal hoger dan in de schaduw.
Vraag 20 1 punt
De dichtheid van water in de vijver is gelijk aan 1,0 kg/dm³. Wat is juist?
De gemiddelde dichtheid van de vijverfontein
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 21 3 punten
Op een bepaald moment heeft het zonlicht per m² een vermogen van 1000 W. Het zonnepaneel van de vijverfontein heeft een oppervlakte van 80 cm².
Het afgegeven vermogen van het zonnepaneel is dan 1,3 W. → Bereken het rendement van dit zonnepaneel op dit moment.
Bekijk het antwoord
(ɳ =) 16 % / (ɳ =) 0,16
- berekenen van het totaal opgenomen vermogen (1)
- toepassen van ɳ = P_af/P_op (· 100%) (1)
- rest van de berekening juist (1)
Opmerkingen: − Voor het toekennen van het tweede scorepunt hoeft het woord of symbool van rendement niet genoteerd te zijn.
− Als de kandidaat voor P_op 1000 W invult, voor deze vraag maximaal 2 scorepunten toekennen.
In een minuut wordt een massa van 2,5 kg water een afstand van 40 cm omhoog gepompt.
Vraag 22 3 punten
Bereken de benodigde arbeid om deze hoeveelheid water naar deze hoogte te verplaatsen.
Bekijk het antwoord
W = 10 J
- juist omrekenen van de afstand (1)
- gebruik van de formule W = F ∙ s (1)
- rest van de berekening juist (1)
Opmerkingen: − Als de kandidaat in plaats van de zwaartekracht de waarde van de massa gebruikt in de formule W = F ∙ s, voor deze opgave maximaal 2 scorepunten toekennen.
− Als de kandidaat de formule van de zwaarte-energie gebruikt, dit niet aanrekenen.
Vraag 23 2 punten
Later, in de felle zon, bereiken waterdruppels met een massa van 0,04 g een hoogte van 1,25 m.
→ Bereken met welke snelheid deze waterdruppels de pomp verlaten om deze hoogte te bereiken. Neem aan dat alle bewegingsenergie omgezet wordt in zwaarte-energie.
Bekijk het antwoord
v = 5,0 m/s
- gebruik van de formule (E_z =) E_bew = ½ ∙ m ∙ v² (1)
- rest van de berekening juist (1)
Vraag 24 1 punt
De druppel beweegt vanaf het hoogste punt in een vrije val naar beneden, totdat deze het wateroppervlak weer raakt.
Welk v,t diagram geeft deze beweging het best weer?
Bekijk het antwoord
B
Kroon op het werk
C D
Ries maakt vruchtensappen die hij bewaart in flessen. Met een apparaat sluit Ries de flessen met een kroonkurk af. Hij legt een kroonkurk op de fles, duwt het handvat van het apparaat naar beneden waardoor de kroonkurk op de fles gedrukt wordt. Het apparaat werkt als een hefboom.
D is het draaipunt van de hefboom.
Ries zet een fles en een nieuwe kroonkurk onder het apparaat en duwt het handvat naar beneden.
De benodigde kracht van het apparaat op de kroonkurk is 198 N. Het moment van deze kracht is dan 5,9 Nm.
Vraag 25 2 punten
Toon dit moment met een berekening aan.
Bekijk het antwoord
M = 5,9 (Nm)
- gebruik van de formule M = F ∙ l (1)
- rest van de berekening juist (1)
Vraag 26 2 punten
Bereken de benodigde spierkracht.
Bekijk het antwoord
(F_spier =) 36 N
- toepassen van de momentenwet (1)
- rest van de berekening juist (1)
Opmerking
Voor het toekennen van het eerste scorepunt hoeft het woord of symbool van de grootheid moment niet genoteerd te zijn.
Vraag 27 2 punten
Het contactoppervlak van het apparaat op de kroonkurk is 0,45 cm². → Bereken de druk van het apparaat op de kroonkurk.
Bekijk het antwoord
p = 4,4 · 10² N/cm² / p = 440 N/cm² / p = 4,4 · 10⁶ Pa
- gebruik van de formule p = F/A (1)
- rest van de berekening juist (1)
Ries heeft ook grotere flessen waarop eenzelfde kroonkurk past.
situatie I situatie II
Vraag 28 1 punt
Vergelijk situatie II met situatie I.
Wat is juist over de benodigde spierkracht bij situatie II?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 29 1 punt
Ries haalt de aluminium kroonkurk van de fles en drinkt zijn sapje. Hij levert een tas vol met gebruikte kroonkurken in bij het verzamelpunt van de gemeente.
→Wat gebeurt er daarna met de gebruikte kroonkurken? Gebruik de tabel ‘Klein chemisch afval, groente-, fruit- en tuinafval en recycling’ in BINAS.
Bekijk het antwoord
(gaan naar de) metaalsmelterij / (worden) hergebruikt / recycling
Elektrische tandenborstel
Een elektrische tandenborstel bestaat uit een oplader (1), een aandrijfdeel met accu en motor (2) en een opzetborstel (3). Met behulp van een transformator wordt er een elektrische stroom en spanning opgewekt in het aandrijfdeel. De transformator zit gedeeltelijk in de oplader en gedeeltelijk in het aandrijfdeel.
De oplader wordt aangesloten op netspanning van 230 V. Om de accu op te laden wordt het aandrijfdeel op de oplader gezet.
Je ziet een schakelschema van de transformator.
Vraag 30 2 punten
Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel. Ga ervan uit dat de transformator ideaal is.
Bekijk het antwoord
(n_s =) 13 (windingen)
- toepassen van n_p/ n_s = U_p/ U_s (1)
- rest van de berekening juist (1)
Opmerking
Voor het toekennen van het eerste scorepunt hoeft het woord of symbool van aantal windingen niet genoteerd te zijn.
Vraag 31 1 punt
De stroomsterkte I_p in de primaire spoel is 8,3 mA. Wat is juist over stroomsterkte I_s in de secundaire spoel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 32 1 punt
Om de accu op te laden moet de 1,2 V wisselspanning in het aandrijfdeel worden omgezet naar gelijkspanning.
Welk onderdeel is zeker nodig om wisselspanning om te zetten naar gelijkspanning?
Bekijk het antwoord
A
diode NTC weerstand
A B C
Vraag 33 2 punten
Met een schakelaar wordt de tandenborstel aangezet en uitgezet. Met een wisselschakelaar kan de tandenborstel ingesteld worden op hoog vermogen of op laag vermogen.
Op de uitwerkbijlage zie je een deel van het schakelschema. → Maak het schakelschema compleet met weerstand, motor en schakelaar op de juiste plaats.
Bekijk het antwoord
- alle symbolen juist (1)
- symbolen op de juiste plaats (1)
Opmerkingen: − Als de kandidaat geen gesloten schakelschema tekent, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.
− Als de kandidaat een of meer extra componenten toevoegt of verbindingen maakt, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.
Vraag 34 3 punten
De accu heeft een capaciteit van 2,1 Ah. De volledig opgeladen accu is na 50 minuten gebruik helemaal leeg.
→ Bereken de stroomsterkte die de accu levert voordat hij leeg is.
Bekijk het antwoord
I = 2,5 A
- juist omrekenen van de tijd / capaciteit (1)
- gebruik van de formule C = I ∙ t (1)
- rest van de berekening juist (1)
Het betere hijswerk
Met een hijskraan plaatst Bart een nieuwe dakkapel op het dak.
De dakkapel hangt met twee kabels aan een haak. De spankracht in elke kabel is 5250 N.
Je ziet een schematische afbeelding van de krachten in de kabels tijdens het hijsen. De gebruikte krachtenschaal is 1 cm ≙ 1500 N.
Vraag 35 1 punt
Toon deze krachtenschaal met een berekening aan.
Bekijk het antwoord
De berekening bestaat uit:
het noteren van de lengte van de vector en vermenigvuldigen met de krachtenschaal / het delen van de waarde van de kracht door de lengte van de vector / het delen van de waarde van de kracht door de schaalverhouding en meten dat de uitkomst gelijk is aan de lengte van de vector.
Opmerking
Als de kandidaat geen eenheden noteert, dit niet aanrekenen.
Vraag 36 3 punten
Construeer op de uitwerkbijlage de samengestelde kracht van F_A en F_B van de dakkapel vanuit punt P. Noteer de grootte van de samengestelde kracht onder de afbeelding.
Bekijk het antwoord
9300 (N) ≤ (F_samengestelde kracht ) ≤ 9900 (N)
Voorbeeld van een juiste constructie:
- juist samenstellen van F_A en F_B (1)
- consequent tekenen van de vector vanuit punt P / juist tekenen van de vector vanuit punt P (1)
- noteren van de consequente grootte van de kracht (1)
Vraag 37 1 punt
De hijskraan heeft vaste katrollen en losse katrollen om het gewicht te tillen.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de katrollen. →Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
Bekijk het antwoord
alleen de richting, alleen de grootte
De hijskraan heeft uitschuifbare kraanarmen met stempels. De hijskraan staat op stempels. De stempel staat op een grondplaat.
Vraag 38 1 punt
Wat is de functie van de grondplaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
Vraag 39 1 punt
Je ziet een afbeelding van een gekantelde hijskraan.
Bekijk het antwoord
A
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gt Natuur- en scheikunde I 2026, tijdvak 2. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Andere examens natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2?
Het centraal examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2 telt 38 vragen. De meeste vragen gaan over krachten en bewegen (12), elektriciteit (8) en licht en geluid (7).
Wat zijn de antwoorden van het examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2026/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-0173-a-26-2-c).
Hoe oefen ik met het examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.