Examenvragen elektriciteit natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl

178 vragen over elektriciteit uit 18 centrale examens van 2018 tot en met 2026.

Kort antwoord

Elektriciteit komt in 18 van de 18 examens natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl voor, met 178 vragen (24% van alle examenvragen). Het meest in 2021, tijdvak 2 (15 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over elektriciteit

Per examen de vragen over elektriciteit, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Boiler

Opgavetekst

Jolanda heeft een boiler aangesloten op een netspanning van 230 V. Een boiler verwarmt water en slaat het verwarmde water op in een goed geïsoleerde tank. Als de boiler met warm water gevuld is en je de kraan opent, komt er direct warm boilerwater uit de kraan.

De boiler heeft een schakelaar met twee standen: stand I 'langzaam verwarmen' en stand II 'snel verwarmen'.

Met een thermostaat wordt de maximale watertemperatuur ingesteld tussen 50 °C en 90 °C.

Bedieningspaneel van de boiler: een draaiknop voor de temperatuur met een schaal van 50 tot 90 °C en een schakelaar 'verwarmen' met stand II snel en stand I langzaam.

Je ziet het vereenvoudigde schakelschema van de boiler.

~TLegenda:~wisselspanningsbronschakelaarverwarmingselementTthermostaat

Bij 'snel verwarmen' is de schakelaar gesloten.

Vraag 5 2 punten

Vergelijk de stand 'snel verwarmen' met de stand 'langzaam verwarmen'.

Op de uitwerkbijlage staan hierover drie zinnen.

→ Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

In de stand 'snel verwarmen'

  • is de totale weerstand groter / kleiner dan bij de stand 'langzaam verwarmen'.
  • is de totale stroomsterkte groter / kleiner dan bij de stand 'langzaam verwarmen'.
  • is het totale vermogen groter / kleiner dan bij de stand 'langzaam verwarmen'.
Bekijk het antwoord
  • kleiner, groter
  • groter

Opmerkingen

  • Het eerste scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.
  • Als de kandidaat 'groter, kleiner, kleiner' omcirkelt, voor deze vraag 1 scorepunt toekennen.

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 2 punten

Jolanda stelt de boiler in op de stand 'snel verwarmen'.

Elk verwarmingselement heeft een weerstand van 52 $\Omega$.

→ Bereken de vervangingsweerstand van de twee verwarmingselementen.

Bekijk het antwoord

$R_v = 26\ \Omega$

Opmerking

Als de kandidaat $R_v = 52 / 2 = 26\ \Omega$ noteert, beide scorepunten toekennen.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 8 1 punt

Als het water de ingestelde temperatuur heeft bereikt, zorgt een sensor in de thermostaat ervoor dat het verwarmingselement uitschakelt.

Welke elektronicacomponent in de sensor reageert op de temperatuur?

  1. A NTC
  2. B reedcontact
  3. C relais
  4. D transistor
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 8 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Elektrische eenwieler

Opgavetekst

Op een afgesloten parcours rijdt Michel op een elektrische eenwieler. Het dragen van een veiligheidshelm is daar verplicht.

Een jongen met helm staat op een elektrische eenwieler: een plank met één groot wiel in het midden.
Michel met helm
De binnenkant van een helm, bekleed met een laag vervormbaar plastic in een netvormig patroon.
binnenkant van de helm

Michel draagt een veiligheidshelm. De binnenkant van de helm is voorzien van een laag vervormbaar plastic.

De eenwieler wordt aangedreven door een elektromotor. Een accu met een spanning van 36 V voorziet de elektromotor van energie.

Bij een snelheid van 9,0 m/s levert de accu een stroomsterkte van 12 A aan de elektromotor.

Vraag 32 2 punten

Bereken het geleverde vermogen van de accu bij deze snelheid.

Bekijk het antwoord

$P = 4{,}3 \cdot 10^2$ W / $P = 432$ W

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 4 punten

De accu van de eenwieler is volledig opgeladen. De eenwieler rijdt met een constante snelheid van 9,0 m/s. Na een afstand van 12,6 km is de accu leeg.

→ Bereken de capaciteit van de accu in Ah. Bereken eerst de rijtijd.

Bekijk het antwoord

$C = 4{,}7$ (Ah)

Vraag 33 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Verlichting zonneklep

Opgavetekst

Melisa gaat naar een feest. Voordat zij de auto start, werkt ze haar make-up bij. Daarvoor gebruikt zij de lamp en de spiegel in de zonneklep.

De lamp werkt op de accu van de auto.

Foto vanaf de bestuurdersstoel van een neergeklapte zonneklep, met de lamp, de dichte schuif en de zonneklep aangegeven.
zonneklep omlaag en schuif dicht: de lamp brandt niet
Dezelfde zonneklep met de schuif open. In de spiegel is het gezicht van Melisa te zien en de lamp brandt.
zonneklep omlaag en schuif open: de lamp brandt wel

In de schakeling zit de lamp met vier leds. Weerstand $R_1$ is in serie geschakeld met de lamp. Je ziet een deel van het schakelschema.

R1lamp met 4 leds

Vraag 34 1 punt

Wat is de reden om een weerstand in serie met de lamp te schakelen?

  1. A het verhogen van de spanning over de leds
  2. B het verhogen van het vermogen van de leds
  3. C het verlagen van de stroomsterkte door de leds
  4. D het verlagen van de capaciteit van de spanningsbron
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 3 punten

Alleen als de zonneklep omlaag is getrokken en de schuif voor de spiegel is geopend, brandt de lamp.

  • Schakelaar $S_1$ sluit bij het omlaag trekken van de zonneklep.
  • Schakelaar $S_2$ sluit als de schuif open wordt gezet.

Op de uitwerkbijlage zie je een deel van het schakelschema.

→ Maak het schakelschema compleet met de spanningsbron en de schakelaars $S_1$ en $S_2$. Gebruik voor de spanningsbron het symbool voor een batterij.

Deel van een schakelschema op de uitwerkbijlage: de lamp met 4 leds en weerstand R1, waarvan de uiteinden nog niet verbonden zijn.
Bekijk het antwoord

voorbeeld van een juist schakelschema:

-+S1S2R1lamp met 4 leds

Opmerkingen

  • Als de kandidaat een of meer extra componenten plaatst en/of verbindingen maakt, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.
  • Als de kandidaat geen gesloten stroomkring tekent, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.
  • Als de kandidaat voor het symbool van schakelaar het symbool voor drukschakelaar gebruikt, dit niet aanrekenen.

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 36 3 punten

De schakeling met de lamp en de weerstand $R_1$ is aangesloten op een accu van 12 V. Als de lamp brandt, is de totale stroomsterkte door de schakeling 0,030 A.

De totale spanning over de lamp is 8,0 V.

→ Bereken de grootte van weerstand $R_1$ in de schakeling.

Bekijk het antwoord

$R_1 = 1{,}3 \cdot 10^2\ \Omega$ / $R_1 = 133\ \Omega$

Vraag 36 in het hele examen

Vraag 37 1 punt

Een van de vier brandende leds in de lamp gaat stuk.

Hoeveel leds branden er dan nog?

  1. A 0
  2. B 1
  3. C 2
  4. D 3
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Vraag 37 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Paardenkachel

Opgavetekst

Paarden worden gewassen met water. Op een manege kun je je paard na het wassen opwarmen en drogen onder een paardenkachel met 14 parallel geschakelde warmtelampen.

Afbeelding bij Paardenkachel (opgaven-p2-1.webp).
Afbeelding bij Paardenkachel (opgaven-p2-2.webp).

paard onder de paardenkachel een warmtelamp

Alleen de paardenkachel is aangesloten op een groep van de huisinstallatie. De groep is beveiligd met een schakelaar en een groepszekering.

Vraag 4 1 punt

Wanneer schakelt de groepszekering de stroom uit?

Bekijk het antwoord

Het antwoord moet het inzicht bevatten dat een groepszekering ervoor zorgt dat de stroom uitschakelt bij overbelasting en/of bij kortsluiting.

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 3 punten

Alle 14 parallel geschakelde lampen branden.

→ Bereken de stroomsterkte die door de groepszekering loopt.

Bekijk het antwoord

I = 10,7 A

  • gebruik van de formule P = U ∙ I (1)
  • juist toepassen van de factor 14 bij bepaling P_totaal of I_totaal (1)
  • rest van de berekening juist (1)

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 1 punt

Eén van de lampen gaat kapot, er blijven nog 13 lampen branden. Dit heeft een aantal gevolgen voor de werking van de paardenkachel. Op de uitwerkbijlage staat een zin met grootheden die veranderen als het aantal brandende lampen kleiner wordt.

→ Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden.

uitwerkbijlage
uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord

toenemen, afnemen

Vraag 6 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Elektrische tandenborstel

Opgavetekst

Een elektrische tandenborstel bestaat uit een oplader (1), een aandrijfdeel met accu en motor (2) en een opzetborstel (3). Met behulp van een transformator wordt er een elektrische stroom en spanning opgewekt in het aandrijfdeel. De transformator zit gedeeltelijk in de oplader en gedeeltelijk in het aandrijfdeel.

Afbeelding bij Elektrische tandenborstel (opgaven-p12-1.webp).
Afbeelding bij Elektrische tandenborstel (opgaven-p12-2.webp).

De oplader wordt aangesloten op netspanning van 230 V. Om de accu op te laden wordt het aandrijfdeel op de oplader gezet.

Je ziet een schakelschema van de transformator.

Afbeelding bij Elektrische tandenborstel (opgaven-p12-3.webp).

Vraag 30 2 punten

Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel. Ga ervan uit dat de transformator ideaal is.

Bekijk het antwoord

(n_s =) 13 (windingen)

  • toepassen van n_p/ n_s = U_p/ U_s (1)
  • rest van de berekening juist (1)

Opmerking

Voor het toekennen van het eerste scorepunt hoeft het woord of symbool van aantal windingen niet genoteerd te zijn.

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

De stroomsterkte I_p in de primaire spoel is 8,3 mA. Wat is juist over stroomsterkte I_s in de secundaire spoel?

  1. A I_s is groter dan I_p .
  2. B I_s is gelijk aan I_p .
  3. C I_s is kleiner dan I_p .
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 1 punt

Om de accu op te laden moet de 1,2 V wisselspanning in het aandrijfdeel worden omgezet naar gelijkspanning.

Welk onderdeel is zeker nodig om wisselspanning om te zetten naar gelijkspanning?

Afbeelding bij vraag 32 (opgaven-p13-1.webp).
Afbeelding bij vraag 32 (opgaven-p13-2.webp).
Afbeelding bij vraag 32 (opgaven-p13-3.webp).
Bekijk het antwoord

A

Vraag 32 in het hele examen

diode NTC weerstand

A B C

Vraag 33 2 punten

Met een schakelaar wordt de tandenborstel aangezet en uitgezet. Met een wisselschakelaar kan de tandenborstel ingesteld worden op hoog vermogen of op laag vermogen.

Op de uitwerkbijlage zie je een deel van het schakelschema. → Maak het schakelschema compleet met weerstand, motor en schakelaar op de juiste plaats.

uitwerkbijlage
uitwerkbijlage
Bekijk het antwoord
Antwoordfiguur bij vraag 33 (cv-p12-1-33.webp).
  • alle symbolen juist (1)
  • symbolen op de juiste plaats (1)

Opmerkingen: − Als de kandidaat geen gesloten schakelschema tekent, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.

− Als de kandidaat een of meer extra componenten toevoegt of verbindingen maakt, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 3 punten

De accu heeft een capaciteit van 2,1 Ah. De volledig opgeladen accu is na 50 minuten gebruik helemaal leeg.

→ Bereken de stroomsterkte die de accu levert voordat hij leeg is.

Bekijk het antwoord

I = 2,5 A

  • juist omrekenen van de tijd / capaciteit (1)
  • gebruik van de formule C = I ∙ t (1)
  • rest van de berekening juist (1)

Vraag 34 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Generator op benzine

Vraag 10 2 punten

Noteer de twee onderdelen in een dynamo die nodig zijn om elektrische energie op te wekken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een spoel. (1p)
  • Noemt een magneet. (1p)

Noteert de kandidaat 'koperdraad' in plaats van 'spoel', dan geen punt voor de spoel. Noteert de kandidaat 'wikkelingen van koperdraad', dan wel een punt voor de spoel.

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 13 3 punten

De generator levert 33,0 kWh aan elektrische energie. Alleen de ijsmachine is aangesloten op de generator. Het opgenomen vermogen van de ijsmachine is 4400 W. Bereken de tijd die de ijsmachine ingeschakeld was.

Bekijk het antwoord
  • Rekent de energie of het vermogen juist om. (1p)
  • Gebruikt de formule $E = P \cdot t$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 7,50 h. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

In de generator zit een elektrische beveiliging. Deze beveiliging schakelt de stroomtoevoer uit als de geleverde stroomsterkte te hoog is. Welk onderdeel schakelt de stroomtoevoer bij een te grote stroomsterkte uit?

  1. A de aardlekschakelaar
  2. B de dubbele isolatie
  3. C de zekering
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 14 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Tekstkar

Opgavetekst

A

A
A

Schakelschema van vier accu's van 6 V, linksboven in het examen.

B

B
B

Schakelschema van vier accu's van 6 V, rechtsboven in het examen.

C

C
C

Schakelschema van vier accu's van 6 V, linksonder in het examen.

D

D
D

Schakelschema van vier accu's van 6 V, rechtsonder in het examen.

Vraag 19 1 punt

In de tekstkar zit een accupakket van vier aan elkaar geschakelde accu's. De spanning over het led-paneel is 24 V. De spanning van één accu is 6 V. Je ziet vier schakelschema's met elk vier 6 V accu's. De accu's zijn zo geschakeld dat ze de juiste spanning voor het led-paneel leveren. Welk schakelschema is van de accu's in de tekstkar?

  1. A Het schakelschema linksboven
  2. B Het schakelschema rechtsboven
  3. C Het schakelschema linksonder
  4. D Het schakelschema rechtsonder
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 2 punten

De spanning over het led-paneel is 24 V. De stroomsterkte door het led-paneel is 3,6 A. Bereken de weerstand van het led-paneel bij deze stroomsterkte.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $R = \frac{U}{I}$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: R = 6,7 Ω. (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 2 punten

In de tekstkar zit een accupakket van vier aan elkaar geschakelde accu's. De capaciteit van het accupakket in de tekstkar is 216 Ah. De stroomsterkte door het led-paneel is 3,6 A. Bereken de tijd die de tekstkar bij deze stroomsterkte kan werken op dit accupakket.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $C = I \cdot t$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 60 h. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 3 punten

Er staat een nieuwe tekst op het led-paneel. Er branden nu minder leds op het led-paneel. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met vier zinnen. Zet achter elke zin één kruisje in de juiste kolom. Als er minder leds branden, is: de spanning van het accupakket / het geleverde vermogen door het accupakket / de geleverde stroomsterkte door het accupakket / de tijd die het led-paneel kan werken op een opgeladen accupakket. Kolommen: even groot, groter, kleiner.

Bekijk het antwoord
  • Vier rijen juist: de spanning van het accupakket is even groot; het geleverde vermogen door het accupakket is kleiner; de geleverde stroomsterkte door het accupakket is kleiner; de tijd die het led-paneel kan werken op een opgeladen accupakket is groter. (3p)

Vier rijen juist: 3 punten. Drie rijen juist: 2 punten. Twee rijen juist: 1 punt. Een of geen rij juist: 0 punten.

Vraag 22 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Elektrische puntenslijper

Opgavetekst

Bron 10

Figuur uit het examen

Deel van het schakelschema: een spanningsbron van 6,0 V met het plus- en minpunt. De rest van de kring moet de leerling aanvullen.

Vraag 29 2 punten

Igor heeft een elektrische puntenslijper. De puntenslijper heeft een mesje dat wordt aangedreven met een elektromotor. Bij het plaatsen van een kapje voor het mesje sluit drukschakelaar S1. Als een potlood in de puntenslijper wordt geduwd, sluit drukschakelaar S2. De elektromotor werkt alleen als beide schakelaars gesloten zijn. De puntenslijper werkt op een spanning van 6,0 V. Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema van de puntenslijper. Maak het schakelschema compleet met de twee drukschakelaars en de elektromotor.

Bekijk het antwoord
  • Juiste symbolen voor de drukschakelaar(s) en de elektromotor. (1p)
  • De drie componenten (twee drukschakelaars en elektromotor) zijn in serie geschakeld. (1p)

Een gesloten kring met de spanningsbron van 6,0 V, drukschakelaar S1, drukschakelaar S2 en de elektromotor. De drie componenten staan in serie in de kring, met de juiste symbolen voor de drukschakelaars en de elektromotor.

Een extra component of een extra verbinding: 1 punt aftrek. Is de stroomkring bij gesloten schakelaars open getekend: 1 punt aftrek.

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 3 punten

De puntenslijper werkt op een spanning van 6,0 V. De stroomsterkte door de elektromotor is 54 mA. Bereken het vermogen van de elektromotor.

Bekijk het antwoord
  • Rekent de stroomsterkte juist om (0,054 A). (1p)
  • Gebruik van de formule $P = U \cdot I$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: P = 0,32 W. (1p)

Vraag 30 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Practicum met een LDR

Opgavetekst

Bron 3

Figuur uit het examen

Deel van een schakelschema: bovenaan een batterij met + en −, onderaan een LDR (symbool met pijltjes van licht). De batterij en de LDR zijn nog niet met elkaar verbonden. De stroommeter en de spanningsmeter moeten nog getekend worden.

Vraag 13 2 punten

Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema van Bram: een batterij en een LDR. Maak het schakelschema compleet met de stroommeter en spanningsmeter.

Bekijk het antwoord
  • Beide symbolen (stroommeter en spanningsmeter) juist getekend (1p)
  • Beide symbolen op de juiste plaats: stroommeter in serie met de LDR, spanningsmeter parallel over de LDR (1p)

Een gesloten stroomkring met de batterij en de LDR, waarin de stroommeter (symbool A) in serie met de LDR staat en de spanningsmeter (symbool V) parallel over de LDR. Beide symbolen zijn juist getekend en staan op de juiste plaats.

Plaatst de kandidaat één of meer extra componenten of verbindingen, dan 1 scorepunt in mindering. Tekent de kandidaat geen gesloten stroomkring, dan ook 1 scorepunt in mindering.

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 3 punten

Bram sluit de LDR en twee multimeters aan op een batterij. Met de ene multimeter meet hij de spanning over de LDR en met de andere meet hij de stroomsterkte door de LDR. De LDR staat in het licht. In het licht meet Bram een spanning van 1,3 V en een stroomsterkte van 11 mA door de LDR. Bereken de weerstand van de LDR bij deze lichthoeveelheid.

Bekijk het antwoord
  • Omrekenen van de stroomsterkte naar ampère (0,011 A) (1p)
  • Gebruik van de formule $R = \frac{U}{I}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: R = 1,2 · 10² Ω (118 Ω) (1p)

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 2 punten

Bram zet de LDR in het donker. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de LDR. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Zin 1: In het donker is de spanning over de LDR [kleiner dan / even groot als / groter dan] de spanning over de batterij. Zin 2: In het donker is de weerstand van de LDR [kleiner dan / even groot als / groter dan] in het licht.

Bekijk het antwoord
  • Zin 1: even groot als (1p)
  • Zin 2: groter dan (1p)

Zin 1: 'even groot als' omcirkeld. Zin 2: 'groter dan' omcirkeld.

Vraag 15 in het hele examen

Bron 4

Figuur uit het examen

Schakelschema van Bram. Een batterij, een weerstand R1 en een LDR sturen samen de basis van een transistor aan. In de collectorkring zit de spoel van een relais, met een schakelaar die wisselt tussen b en m. Boven in het schema staat R2. Rechts van het relais staan de aansluitingen I en II; de lamp ontbreekt nog en komt op plaats I of II.

Vraag 16 2 punten

Bram ontwerpt een schakeling met een LDR. Hij wil dat er een lamp automatisch gaat branden als het donker wordt. Als het donker is loopt er bijna geen stroom door de LDR. Daardoor is de transistor niet ingeschakeld. Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over de werking van deze schakeling in het donker. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Zin 1: Als het donker is, loopt er [geen / wel] stroom door de spoel van het relais. Zin 2: Als het donker is, is de schakelaar verbonden met [m / b]. Zin 3: Als het donker is, brandt de lamp als de lamp bij [I / II] is geplaatst.

Bekijk het antwoord
  • Zin 1: geen (1p)
  • Zin 2 en zin 3: b en II (1p)

Zin 1: 'geen' omcirkeld. Zin 2: 'b' omcirkeld. Zin 3: 'II' omcirkeld.

Het tweede scorepunt alleen toekennen als beide keuzes in zin 2 en zin 3 juist zijn. Als de kandidaat 'wel, m, I' noteert, hiervoor 1 scorepunt toekennen.

Vraag 16 in het hele examen

Vraag 17 1 punt

Bram ontwerpt een schakeling met een LDR. Je ziet het schakelschema dat Bram heeft ontworpen. Wat is juist over de stroomsterkte door de LDR? De stroomsterkte door de LDR is

  1. A groter dan de stroomsterkte door R1.
  2. B gelijk aan de stroomsterkte door R1.
  3. C kleiner dan de stroomsterkte door R1.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 17 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Heggenschaar

Vraag 29 1 punt

Nevzat heeft een dubbel geïsoleerde heggenschaar op netspanning waarmee hij de heg knipt. Tijdens het werk knipt Nevzat per ongeluk het snoer door. Er ontstaat kortsluiting en de stroomaanvoer stopt onmiddellijk. Waardoor stopt de stroomaanvoer?

  1. A De aardlekschakelaar schakelt de stroom uit.
  2. B De dubbele isolatie schakelt de stroom uit.
  3. C De groepszekering schakelt de stroom uit.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

De heggenschaar heeft twee schakelaars. Alleen als schakelaar S1 én schakelaar S2 gelijktijdig zijn ingedrukt worden de scharen aangedreven. Waarom is het veiliger dat de scharen van de heggenschaar alléén aangedreven worden als beide schakelaars zijn ingedrukt?

Bekijk het antwoord
  • Het antwoord bevat het inzicht dat door dit ontwerp het onmogelijk is om handen of armen tijdens het knippen van de heg te verwonden (1p)

Vraag 30 in het hele examen

A Schakelschema A

Schakelschema A
A

Schakelschema met een batterij, een motor (M) en twee schakelaars naast elkaar in de leiding.

B Schakelschema B

Schakelschema B
B

Schakelschema met een batterij, een motor (M) en een blok met meerdere schakelaars tussen de batterij en de motor.

C Schakelschema C

Schakelschema C
C

Schakelschema met een batterij, een motor (M) en drie schakelaars onder elkaar in één tak.

D Schakelschema D

Schakelschema D
D

Schakelschema met een batterij, een motor (M) en twee schakelaars naast elkaar onderaan in de leiding.

Vraag 32 1 punt

Je ziet vier schakelschema's. Welk schakelschema is van de heggenschaar?

  1. A Schakelschema A
  2. B Schakelschema B
  3. C Schakelschema C
  4. D Schakelschema D
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 32 in het hele examen

Bron 9

HeggenschaarAccu
stroomsterkte2,0 Aspanning20 V
geluidssterkte92 dBmaximale capaciteit1,5 Ah

Vraag 33 2 punten

Je ziet een tabel met de gegevens van de heggenschaar en de accu. Bereken de maximale tijd die de heggenschaar bij een opgeladen accu kan werken.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $C = I \cdot t$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 0,75 h (1p)

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 2 punten

Je ziet een tabel met de gegevens van de heggenschaar en de accu. Bereken het vermogen van de heggenschaar.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $P = U \cdot I$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: P = 40 W (1p)

Vraag 34 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Latte macchiato

Opgavetekst

Latte macchiato

Karin maakt latte macchiato. Dit kopje koffie bestaat uit drie lagen: warme melk, warme koffie en melkschuim (melk met luchtbelletjes). Karin maakt de warme melk en het melkschuim met een melkopschuimer. In de melkopschuimer zitten een verwarmingselement en een elektromotor. Het verwarmingselement warmt de melk op. De elektromotor laat de melk draaien om de melk op te schuimen. Als de melk voldoende is opgewarmd schakelt de melkopschuimer automatisch uit.

Vereenvoudigd schakelschema van de melkopschuimer

Vereenvoudigd schakelschema van de melkopschuimer

Vereenvoudigd schakelschema van de melkopschuimer. Links: een batterij, een NTC (temperatuurafhankelijke weerstand) met een weerstand, een transistor en de spoel van een relais. Rechts: de schakelaar van het relais, een verwarmingselement en 230 V netspanning. Er staat geen elektromotor in het rechter gedeelte.

Vraag 5 2 punten

Je ziet een deel van het vereenvoudigde schakelschema van de melkopschuimer. In het rechter gedeelte zijn een elektromotor en een verwarmingselement aangesloten op netspanning. De spanning over de elektromotor is 230 V. De spanning over het verwarmingselement is ook 230 V. Maak op de uitwerkbijlage het rechter gedeelte van het schakelschema compleet met een elektromotor.

Bekijk het antwoord
  • Juist symbool voor de elektromotor. (1p)
  • Getekende elektromotor parallel geschakeld aan het verwarmingselement. (1p)

Het rechter gedeelte van het schakelschema met een elektromotor (het symbool van een motor) parallel geschakeld aan het verwarmingselement, dus op dezelfde 230 V netspanning, in een gesloten stroomkring.

Plaatst de leerling een extra component of maakt hij verbindingen waardoor er geen of een niet-werkend circuit ontstaat, dan 1 scorepunt aftrekken. Tekent de leerling geen gesloten stroomkring, dan het tweede scorepunt niet toekennen.

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 2 punten

Als de melk warm genoeg is, schakelt de melkopschuimer automatisch uit. Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over het automatisch uitschakelen van de melkopschuimer. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Zin 1: Door het opwarmen van de melk neemt de temperatuur van de NTC toe, waardoor de weerstand van de NTC afneemt of toeneemt. Zin 2: De stroomsterkte naar de basis van de transistor neemt af of toe. Zin 3: De schakelaar van het relais wordt wel of niet aangetrokken.

Bekijk het antwoord
  • Zin 1: de weerstand van de NTC neemt af. (1p)
  • Zin 2: de stroomsterkte naar de basis van de transistor neemt af, en zin 3: de schakelaar van het relais wordt niet aangetrokken. (1p)

Het tweede scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn (zin 2 afneemt en zin 3 niet). Antwoord toeneemt, toeneemt, wel: voor deze vraag 1 scorepunt toekennen.

Vraag 6 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Led practicum

Opgavetekst

Led practicum

Tijdens de natuurkundeles maakt Ayoup een schakeling met leds. Je ziet een afbeelding van zijn opstelling en het schakelschema. De spanning over elke led is 2,7 V. De spanning over de weerstand is 1,8 V.

Opstelling van Ayoup

Opstelling van Ayoup

Foto van de opstelling: drie batterijen in een batterijhouder, met draden naar een schakeling met leds op een plaat.

Schakelschema van de opstelling

Schakelschema van de opstelling

Schakelschema: drie batterijen in serie, een weerstand en twee leds. De twee leds staan parallel aan elkaar en zijn in serie geschakeld met de weerstand.

Vraag 8 1 punt

Ayoup maakt een schakeling met leds. De spanning over elke led is 2,7 V en de spanning over de weerstand is 1,8 V. Wat is de spanning van één batterij?

  1. A 0,6 V
  2. B 0,9 V
  3. C 1,5 V
  4. D 1,8 V
  5. E 2,4 V
  6. F 2,7 V
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 8 in het hele examen

Schakelschema A

Schakelschema A
Schakelschema A

Schakelschema met batterijen, een weerstand en twee leds. Een voltmeter (V) zit in de linkerdraad en een ampèremeter (A) in de rechterdraad.

Schakelschema B

Schakelschema B
Schakelschema B

Schakelschema met batterijen, een weerstand en twee leds. Een ampèremeter (A) zit in de linkerdraad en een voltmeter (V) in de rechterdraad.

Schakelschema C

Schakelschema C
Schakelschema C

Schakelschema met batterijen, een weerstand en twee leds. Een ampèremeter (A) zit in de linkerdraad en een voltmeter (V) in de onderste tak.

Schakelschema D

Schakelschema D
Schakelschema D

Schakelschema met batterijen, een weerstand en twee leds. Een voltmeter (V) zit in de linkerdraad en een ampèremeter (A) in de onderste tak.

Vraag 9 1 punt

Ayoup wil de stroomsterkte door en de spanning over de weerstand meten. Welk schakelschema is juist voor deze meting? De vier schakelschema's staan bij deze vraag als bron.

  1. A Schakelschema A
  2. B Schakelschema B
  3. C Schakelschema C
  4. D Schakelschema D
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 10 3 punten

Het schakelschema van de led-schakeling hoort bij deze vraag. De stroomsterkte door de weerstand is 50 mA. De spanning over de weerstand is 1,8 V. Bereken de grootte van deze weerstand.

Bekijk het antwoord
  • Juist omrekenen van de stroomsterkte naar ampère: 50 mA = 0,050 A. (1p)
  • Gebruik van de formule $R = \frac{U}{I}$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: R = 36 Ω. (1p)

Vraag 10 in het hele examen

Vraag 11 2 punten

De leds kunnen een tijd van 48 uur branden op deze batterijen. De stroomsterkte door de weerstand is 50 mA. Bereken de totale capaciteit die daarvoor nodig is. Ga ervan uit dat hierbij geen energieverlies optreedt.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $C = I \cdot t$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: C = 2,4 · 10^3 mAh (of 2400 mAh, of 2,4 Ah). (1p)

Als de leerling in vraag 10 de stroomsterkte fout heeft omgerekend en die waarde in de formule C = I · t gebruikt, dit niet aanrekenen (aanvulling op het correctievoorschrift). Deelt de leerling de capaciteit door 3 (800 mAh per batterij), dan dit niet aanrekenen.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 1 punt

Ayoup vervangt de weerstand door een weerstand met een grotere waarde. Wat is dan juist over de spanning over de leds?

  1. A die blijft gelijk
  2. B die neemt af
  3. C die neemt toe
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 12 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Citroenaccu

Opgavetekst

Citroenaccu

Een monteur probeert met 1000 halve citroenen de motor van een auto te starten. Door citroenen met metalen plaatjes en draden te verbinden ontstaat er een citroenaccu als spanningsbron. Er zijn in totaal 50 rijen met 20 halve citroenen.

Schakeling met citroenen

Schakeling met citroenen

Schematische afbeelding van de schakeling met citroenen: 50 rijen met elk 20 halve citroenen. De citroenen in een rij liggen naast elkaar en de rijen liggen onder elkaar. Een spanningsmeter (V) is aangesloten op de schakeling.

Vraag 26 1 punt

Je ziet een schematische afbeelding van de schakeling met citroenen. Er zijn in totaal 50 rijen met 20 halve citroenen. Wat is juist over de citroenen in de schakeling?

  1. A De citroenen in één rij zijn in serie geschakeld en de rijen zijn in serie geschakeld
  2. B De citroenen in één rij zijn in serie geschakeld en de rijen zijn parallel geschakeld
  3. C De citroenen in één rij zijn parallel geschakeld en de rijen zijn in serie geschakeld
  4. D De citroenen in één rij zijn parallel geschakeld en de rijen zijn parallel geschakeld
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 26 in het hele examen

Spanningsmeter

Spanningsmeter

Foto van een digitale spanningsmeter. Het display toont 13,50 (V).

Vraag 27 2 punten

De stroomsterkte die de citroenaccu met 50 rijen halve citroenen levert is 1,50 A. De monteur meet de spanning over de citroenaccu; de spanningsmeter geeft 13,50 V aan. Bereken het vermogen dat de citroenaccu levert.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $P = U \cdot I$. (1p)
  • Rest van de berekening juist: P = 20,3 W. (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Om de motor op te kunnen starten is een stroomsterkte van 90 A nodig. De citroenaccu met 50 rijen halve citroenen levert 1,50 A. Noteer het aantal rijen met halve citroenen dat daarvoor nodig is. Het aantal halve citroenen in elke rij blijft gelijk.

Bekijk het antwoord
  • Aantal rijen: 3000. (1p)

Vraag 28 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Kastlamp

Opgavetekst

Bron 1

Figuur uit het examen

Vier schakelschema's van de kastlamp, elk met een schakelaar, een batterij (+ en -) en acht leds. Ze staan in een raster van twee bij twee: A linksboven, B rechtsboven, C linksonder, D rechtsonder. In A en B staan de leds in twee verticale kolommen van vier leds, aan weerszijden van de schakeling. In C en D staan de leds in vier horizontale rijen, elke rij met een led links en een led rechts. C en D verschillen alleen in de richting van de leds.

Vraag 5 1 punt

De kastlamp werkt op een batterij van 4,50 V. In de kastlamp zitten acht leds. Elke led werkt op een spanning van 2,25 V.
Je ziet vier schakelschema's. Welk schakelschema hoort bij deze kastlamp?

  1. A Schakelschema linksboven
  2. B Schakelschema rechtsboven
  3. C Schakelschema linksonder
  4. D Schakelschema rechtsonder
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 7 3 punten

De kastlamp staat aan. De batterij levert een totale stroomsterkte van 0,20 A. De capaciteit van de batterij is 1200 mAh.
Bereken de tijd die de kastlamp kan branden op deze batterij.

Bekijk het antwoord
  • Omrekenen van de capaciteit of de stroomsterkte (1p)
  • Gebruikt de formule $C = I \cdot t$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 6,0 h (1p)

Vraag 7 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Haardroger

Opgavetekst

Bron 6

Figuur uit het examen

Vereenvoudigd schakelschema van de haardroger. Bovenaan een netspanning van 230 V met schakelaar S. De elektromotor M is weergegeven met een M-symbool. Daaronder staat de keuzeschakelaar K met de standen I en II. Het verwarmingselement is weergegeven als een weerstand en zit in de tak van stand II.

Vraag 23 3 punten

Dina heeft een haardroger die op netspanning werkt. Met schakelaar S wordt de haardroger ingeschakeld. Met keuzeschakelaar K is de haardroger in twee standen in te stellen. In stand I blaast de haardroger koude lucht. In stand II wordt een verwarmingselement ingeschakeld en blaast de haardroger warme lucht. Je ziet het vereenvoudigde schakelschema van de haardroger. De netspanning is 230 V. De weerstand van de elektromotor is 140 Ω. De schakelaar S wordt gesloten.
De keuzeschakelaar K staat in stand I.
Bereken het vermogen van de haardroger in deze stand. Noteer eerst de waarde van de stroomsterkte.

Bekijk het antwoord
  • Berekent of noteert de waarde van de stroomsterkte: 1,64 A (1p)
  • Gebruikt de formule $P = U \cdot I$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: P = 378 W (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

De keuzeschakelaar K wordt van stand I naar stand II gezet. In stand II is de weerstand van het verwarmingselement 120 Ω. De weerstand van de elektromotor is 140 Ω.
Bereken de vervangingsweerstand van de haardroger in stand II.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $\frac{1}{R_v} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: R_v = 64,6 Ω (1p)

Als de kandidaat als antwoord '1/Rv = 64,6 Ω' noteert, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 2 punten

Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen waarin stand I en stand II van de haardroger worden vergeleken. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
In stand II is de spanning over de elektromotor groter dan / kleiner dan / even groot als in stand I.
In stand II is de totale stroomsterkte groter dan / kleiner dan / even groot als in stand I.
In stand II is het totale vermogen groter dan / kleiner dan / even groot als in stand I.

Bekijk het antwoord
  • Eerste zin juist: de spanning over de elektromotor is 'even groot als' in stand I (1p)
  • Tweede en derde zin juist: de totale stroomsterkte en het totale vermogen zijn 'groter dan' in stand II (1p)

Het tweede scorepunt alleen toekennen als bij de tweede en derde keuzemogelijkheid beide keuzes juist zijn.

Vraag 25 in het hele examen

Bron 7

Figuur uit het examen

Symbool op het typeplaatje van de haardroger: een vierkant binnen een vierkant.

Vraag 27 2 punten

Je ziet een afbeelding van een symbool op het typeplaatje van de haardroger.
Leg uit of de haardroger volgens dit symbool een aardedraad nodig heeft.

Bekijk het antwoord
  • Inzicht dat de haardroger dubbel geïsoleerd is: de buitenkant van het apparaat kan niet onder spanning staan (1p)
  • Consequente conclusie: de haardroger heeft geen aardedraad nodig (1p)

Vraag 27 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Altijd licht

Vereenvoudigd schakelschema van de lamp

Vereenvoudigd schakelschema van de lamp

Schakelschema: een accu (+ en -) rechts. Links een verticale weerstand bovenaan en een LDR onderaan (de LDR is het lichtgevoelige onderdeel); een horizontale weerstand loopt van de verbinding tussen beide naar de basis van een transistor in het midden. Boven in het schema staan tien leds in vijf kolommen; in elke kolom staan twee leds achter elkaar, en de kolommen zijn parallel geschakeld.

Vraag 19 2 punten

Je ziet een vereenvoudigd schakelschema van de lamp. Over het automatisch inschakelen van de lamp staan op de uitwerkbijlage vier zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
Als het donker wordt,

  • 1. neemt de weerstand van de LDR (af / toe).
  • 2. neemt de stroomsterkte door de LDR (af / toe).
  • 3. neemt de stroomsterkte naar de basis van de transistor (af / toe).
  • 4. neemt de stroomsterkte van de collector naar de emitter (af / toe).
Bekijk het antwoord
  • Zinnen 1 en 2: de weerstand van de LDR neemt toe en de stroomsterkte door de LDR neemt af (beide juist) (1p)
  • Zinnen 3 en 4: de stroomsterkte naar de basis neemt toe en de stroomsterkte van de collector naar de emitter neemt toe (beide juist) (1p)

Per paar zinnen één scorepunt, alleen als beide keuzes in het paar juist zijn. Omcirkelt de kandidaat achtereenvolgens 'af, toe' en 'af, af', dan 1 scorepunt voor de vraag (correctievoorschrift).

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 2 punten

De spanning over elke led is 1,8 V. De stroomsterkte door elke led is 0,020 A.

Bereken het opgenomen vermogen van één led.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $P = U \cdot I$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: P = 0,036 W (1p)

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 2 punten

De capaciteit van de volledig opgeladen accu is 720 mAh. Als alle leds branden is de geleverde stroomsterkte 100 mA.

Bereken de tijd die de lamp met een volledig opgeladen accu kan blijven branden.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $C = I \cdot t$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 7,20 h (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Een van de tien leds gaat kapot.

Hoeveel leds geven dan licht als het donker wordt?

  1. A 0
  2. B 5
  3. C 8
  4. D 9
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 22 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Practicum elektromagneet

Opgavetekst

Krachtmeter

Krachtmeter

Deel van een krachtmeter met een schaal in newton (N): hoofdstrepen met de cijfers 0, 0,1, 0,2 tot 1, en kleinere streepjes ertussen.

Opstelling van het practicum

Opstelling van het practicum

Foto van de opstelling: een statief met een krachtmeter (newton) en daaraan een metalen blokje. Daaronder een spoel met kern. Rechts een variabele gelijkspanningsbron met regelknoppen, links twee multimeters en kabels.

A

A
A

Elektromagneet: een spoel met een kern, met de noordpool boven en de zuidpool onder. Twee veldlijnen met pijlen lopen buiten de spoel van de noordpool naar de zuidpool.

B

B
B

Elektromagneet: een spoel met een kern, met de noordpool boven en de zuidpool onder. Twee veldlijnen met pijlen lopen buiten de spoel.

C

C
C

Elektromagneet: een spoel met een kern, met de noordpool boven en de zuidpool onder. Twee veldlijnen met pijlen lopen buiten de spoel.

Vraag 29 1 punt

Je ziet drie afbeeldingen van de elektromagneet met twee veldlijnen.

In welke afbeelding zijn de richtingen van de veldlijnen juist getekend?

  1. A Afbeelding A
  2. B Afbeelding B
  3. C Afbeelding C
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 29 in het hele examen

Bron 15

Figuur uit het examen

Deel van het schakelschema: een horizontale lijn met het symbool van een variabele gelijkspanningsbron, met + en - en het opschrift variabele gelijkspanningsbron.

Vraag 30 3 punten

Merte meet de spanning over en de stroomsterkte door de spoel. Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema, met de variabele gelijkspanningsbron.

Maak het schakelschema compleet met stroommeter, spanningsmeter en de spoel met kern.

Bekijk het antwoord
  • Juiste symbolen voor stroommeter en spanningsmeter (1p)
  • Juist symbool voor de spoel met kern (1p)
  • Spanningsmeter parallel aan de spoel en stroommeter in serie met de spoel (1p)

Een spanningsmeter parallel aan de spoel, een stroommeter in serie met de spoel, en het symbool van een spoel met kern, aangesloten op de variabele gelijkspanningsbron.

Plaatst de kandidaat één of meer extra componenten en/of verbindingen, dan 1 scorepunt in mindering. Plaatst de kandidaat een spoel zonder kern, dan ook 1 scorepunt in mindering.

Vraag 30 in het hele examen

Bron 16

Afgegeven vermogen (W)2,03,65,86,68,0
Magnetische kracht (N)0,010,020,040,050,07

Bron 17

Figuur uit het examen

Leeg diagram op de uitwerkbijlage met een fijn raster. De verticale as heeft het opschrift magnetische kracht (N), de horizontale as afgegeven vermogen (W). Beide assen beginnen bij 0.

Vraag 31 3 punten

Merte bepaalt de magnetische kracht op het blokje bij verschillende afgegeven vermogens van de spanningsbron. Je ziet een tabel van het (berekende) afgegeven vermogen van de spanningsbron en de magnetische kracht op het blokje.

Zet alle gegevens uit en teken de grafiek in het diagram op de uitwerkbijlage.

Bekijk het antwoord
  • Juist indelen van beide assen (1p)
  • Juist uitzetten van alle meetpunten (1p)
  • Vloeiende lijn door of langs de meetpunten (1p)

Een diagram met op de horizontale as het afgegeven vermogen (W) en op de verticale as de magnetische kracht (N), beide assen juist ingedeeld. De meetpunten (2,0 W; 0,01 N), (3,6 W; 0,02 N), (5,8 W; 0,04 N), (6,6 W; 0,05 N) en (8,0 W; 0,07 N) zijn juist uitgezet, met een vloeiende lijn door of langs de punten.

Het eerste scorepunt alleen toekennen als minstens 2/3 van elke as is gebruikt. Eén meetpunt dat niet juist is uitgezet: niet aanrekenen. Een grafiek die door de oorsprong is getekend: niet aanrekenen.

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 1 punt

Merte bepaalt de magnetische kracht op het blokje bij verschillende afgegeven vermogens van de spanningsbron (zie de tabel bij vraag 31).

Wat is juist over het afgegeven vermogen van de spanningsbron als de magnetische kracht op het blokje twee keer zo groot wordt?

  1. A Het afgegeven vermogen is minder dan twee keer zo groot.
  2. B Het afgegeven vermogen is twee keer zo groot.
  3. C Het afgegeven vermogen is meer dan twee keer zo groot.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Merte zet de spanningsbron uit. Het blokje gaat daardoor wat hoger hangen. Daarna verwisselt ze de aansluitingen op de + en de - van de spanningsbron.

Wat gebeurt er nu met het blokje als Merte de spanningsbron aanzet?

  1. A Het blokje blijft stil hangen.
  2. B Het blokje wordt aangetrokken.
  3. C Het blokje wordt afgestoten.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 33 in het hele examen

2023, tijdvak 1: Geurverspreider

Opgavetekst

Veiligheidspictogrammen

Veiligheidspictogrammen

Tabel met zes veiligheidspictogrammen in de bovenste rij, van links naar rechts: een uitroepteken; een vlam; een doodskop met gekruiste botten; een vlam boven een cirkel; corrosie (vloeistof op een hand en op een plaat); een dode boom en een vis (milieugevaar). De onderste rij van de tabel is leeg.

Vraag 41 2 punten

De geurverspreider is via een adapter aangesloten op de netspanning van 230 V. De secundaire spoel van de transformator levert een spanning van 12 V. De primaire spoel heeft 1150 windingen.

Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel. Ga ervan uit dat de transformator ideaal is.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $\frac{n_p}{n_s} = \frac{U_p}{U_s}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: n_s = 60 windingen (1p)

Vraag 41 in het hele examen

Vraag 42 1 punt

In de adapter zit een elektronica-onderdeel dat stroom maar in één richting doorlaat.

Wat is de naam van dat onderdeel?

  1. A condensator
  2. B diode
  3. C reedcontact
  4. D relais
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 42 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Ledlamp

Opgavetekst

Ledlamp

Ledlamp
Ledlamp: eigen archief: Cito/CvTE, 2019

Foto van een ronde lamp met vier leds, van voren gezien. De rand van de lamp is zilverkleurig.

Koelkastdeur met lamp

Koelkastdeur met lamp
Koelkast: eigen archief: Cito/CvTE, 2022

Foto van een koelkastdeur met de lamp aan de deur bevestigd.

Bron 12

Figuur uit het examen
Magnetische ledlamp: eigen archief: Cito/CvTE, 2022

Zijaanzicht: de lamp zit met een magneet op de metalen koelkastdeur. Punt 1 ligt aan de kant van de deur, punt 2 ligt er net naast op de magneet, en de letter N staat aan de kant van de lamp.

Vraag 10 1 punt

Je ziet een afbeelding van de zijkant van de lamp die door de magneet aan de metalen koelkastdeur is bevestigd. De noordpool van de magneet is aangegeven met de letter N. Welke magnetische pool is er bij 1 en bij 2?

  1. A bij 1 noordpool, bij 2 noordpool
  2. B bij 1 noordpool, bij 2 zuidpool
  3. C bij 1 zuidpool, bij 2 noordpool
  4. D bij 1 zuidpool, bij 2 zuidpool
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 10 in het hele examen

Ledlamp

Ledlamp

Schakelschema van de lamp: een spanning Utotaal van 4,5 V van drie batterijen in serie, een weerstand R in de hoofdleiding, vier leds die parallel zijn geschakeld, en een schakelaar onderaan.

Vraag 11 1 punt

Je ziet een afbeelding van het schakelschema van de lamp. Noteer de functie van de weerstand R in deze schakeling.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste functie van de weerstand R, bijvoorbeeld het verlagen van de stroomsterkte door of de spanning over de leds (1p)

Eén functie is genoeg. Beoordeel alleen het eerst genoemde antwoord. Voorbeelden van een juist antwoord: de weerstand verlaagt de stroomsterkte door of de spanning over de leds; de weerstand verlengt de levensduur van de leds; de weerstand verlaagt de kans dat de leds doorbranden; de weerstand voorkomt dat de leds kapot gaan.

Vraag 11 in het hele examen

Vraag 12 2 punten

Op de uitwerkbijlage staan vier zinnen over deze schakeling. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. De batterijen zijn [in serie / parallel] geschakeld. De spanning van één batterij is [1,5 / 4,5] V. De stroomsterkte door de weerstand is [even groot als / groter dan / kleiner dan] de stroomsterkte door één led. Als een van de leds kapot is, doen de andere leds het [wel / ook niet].

Bekijk het antwoord
  • Kiest 'in serie' en '1,5 V' (beide keuzes juist) (1p)
  • Kiest 'groter dan' en 'wel' (beide keuzes juist) (1p)

Een scorepunt alleen toekennen als beide keuzes van het paar juist zijn.

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 2 punten

De lamp staat aan. Alle leds branden. De totale stroomsterkte door de schakeling is 80 mA. De opgeladen batterijen hebben een totale capaciteit van 1800 mAh. Bereken de tijd die de lamp kan branden op volledig opgeladen batterijen.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $C = I \cdot t$ (1p)
  • Rest van de berekening juist (t = 23 h) (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

De vervangingsweerstand van de vier leds is 50 Ω. Elke led heeft dezelfde weerstand. Wat is juist over de weerstand van één led?

  1. A Die is even groot als de vervangingsweerstand.
  2. B Die is groter dan de vervangingsweerstand.
  3. C Die is kleiner dan de vervangingsweerstand.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 14 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Practicum elektriciteit

Opgavetekst

Practicum elektriciteit

Practicum elektriciteit
eigen archief: Cito/CvTE, 2021

Foto van de practicumopstelling: een variabele spanningsbron, een lampje in serie met een weerstand op een plaat, en rechts twee digitale multimeters.

Vraag 15 1 punt

Tahra voert een practicum elektriciteit uit. Ze schakelt een lampje in serie met een weerstand. Als spanningsbron gebruikt ze een variabele spanningsbron. Tahra heeft een meetinstrument dat onder andere spanning en stroomsterkte kan meten. Noteer de naam van dit meetinstrument dat verschillende grootheden kan meten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een multimeter (ook universeelmeter) (1p)

Vraag 15 in het hele examen

Practicum elektriciteit

Practicum elektriciteit

Onvolledig schakelschema: een variabele spanningsbron boven, een weerstand R linksonder en een lampje rechtsonder. De spanningsmeter en de stroommeter ontbreken.

Vraag 16 2 punten

Tahra voert een practicum elektriciteit uit. Ze schakelt een lampje in serie met een weerstand. Tahra meet de spanning over en de stroomsterkte door het lampje. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding van een deel van het schakelschema. Maak het schakelschema compleet met spanningsmeter en stroommeter.

Bekijk het antwoord
  • Juiste symbolen voor spanningsmeter en stroommeter (1p)
  • De stroommeter staat in serie met het lampje en de spanningsmeter parallel aan het lampje (1p)

Een stroommeter met het symbool A, in serie met het lampje, en een spanningsmeter met het symbool V, parallel aan het lampje, in het schakelschema op de uitwerkbijlage.

Als de kandidaat een of meer extra componenten en/of verbindingen plaatst, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.

Vraag 16 in het hele examen

Meetresultaten

Ulampje (V)02,04,06,08,01012
I (mA)0203240465154

Vraag 17 3 punten

Tahra stelt de spanning van de spanningsbron in op verschillende waarden. Ze leest vervolgens de spanning over en de stroomsterkte door het lampje af. In de tabel staan haar meetresultaten. Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de grafiek.

Bekijk het antwoord
  • Juist indelen van beide assen (1p)
  • Alle meetpunten uitzetten (1p)
  • Vloeiende lijn door de meetpunten (1p)

Een diagram met de stroomsterkte I in mA op de verticale as (van 0 tot ongeveer 70 mA) en de spanning Ulampje in V op de horizontale as (van 0 tot ongeveer 14 V). De meetpunten (0 V, 0 mA), (2,0 V, 20 mA), (4,0 V, 32 mA), (6,0 V, 40 mA), (8,0 V, 46 mA), (10 V, 51 mA) en (12 V, 54 mA) zijn uitgezet, en er loopt een vloeiende lijn door de meetpunten.

Het eerste scorepunt alleen toekennen als minstens 2/3 van elke as is gebruikt. Als de kandidaat één meetpunt niet juist heeft uitgezet, dit niet aanrekenen.

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Tahra's meetresultaten staan in de tabel. Bepaal met behulp van de meetresultaten of het diagram de stroomsterkte bij een spanning van 6,4 V.

Bekijk het antwoord
  • Stroomsterkte van 41 mA bij een spanning van 6,4 V (1p)

Een waarde van 41 mA tot en met 43 mA is goed.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 4 punten

Tahra stelt de spanningsbron zó in dat de spanning over het lampje 8,0 V is. De stroomsterkte door de schakeling is dan 46 mA. De weerstand R in de schakeling is 150 Ω. Bereken de spanning over de weerstand en noteer de geleverde spanning van de spanningsbron.

Bekijk het antwoord
  • Juist omrekenen van de stroomsterkte naar A (0,046 A) (1p)
  • Gebruik van de formule $R = \frac{U}{I}$ (1p)
  • Rest van de berekening van de spanning over de weerstand juist (U = 6,9 V) (1p)
  • Noteren van de spanning van de spanningsbron (14,9 V) (1p)

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Wat is juist over de weerstand van het lampje bij hogere spanning?

  1. A die neemt af
  2. B die blijft constant
  3. C die neemt toe
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 20 in het hele examen

2023, tijdvak 2: Drinkbak

Opgavetekst

Drinkbak

Drinkbak
shutterstock 465291380

Foto van een drinkbak in de wei met twee koeien die drinken. Op een paal boven de pomp zit een zonnepaneel.

Vraag 35 2 punten

Het zonnepaneel levert een spanning van 12 V aan de accu. Bij fel zonlicht is het maximale afgegeven vermogen 50 W. Bereken de maximale stroomsterkte die het zonnepaneel aan de accu kan leveren.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $P = U \cdot I$ (1p)
  • Rest van de berekening juist (I = 4,2 A) (1p)

Vraag 35 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Bijverwarming

Vraag 6 2 punten

De buitenkant van de kachel is van staal. Leg uit of het aansluitsnoer een stekker met randaarde moet hebben.

Bekijk het antwoord
  • Juiste reden: het metaal van de buitenkant van de kachel geleidt stroom (1p)
  • Consequente conclusie: het aansluitsnoer moet een stekker met randaarde hebben (1p)

Als de kandidaat noteert dat geverfd staal geen stroom geleidt en er daarom geen stekker met randaarde nodig is, voor deze vraag 1 scorepunt toekennen. Voorbeeld van een juist antwoord: omdat het metaal van de buitenkant van de kachel stroom geleidt, hoort er een stekker met randaarde aan te zitten.

Vraag 6 in het hele examen

Bron 2

Figuur uit het examen

Vereenvoudigd schakelschema van de verwarming. Bovenaan staat een netspanning van 230 V. Er zijn twee parallelle takken: draad 1 met een schakelaar en een vermogen van 750 W, en draad 2 met een schakelaar en een vermogen van 1250 W.

Vraag 9 2 punten

De kachel heeft twee verwarmingsdraden. Je ziet het vereenvoudigde schakelschema van deze verwarming. Beide verwarmingsdraden worden ingeschakeld. Over deze situatie staan op de uitwerkbijlage drie zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
Zin 1: De spanning over draad 1 is [even groot als / groter dan / kleiner dan] de spanning over draad 2.
Zin 2: De stroomsterkte door draad 1 is [even groot als / groter dan / kleiner dan] de stroomsterkte door draad 2.
Zin 3: De weerstand van draad 1 is [even groot als / groter dan / kleiner dan] de weerstand van draad 2.

Bekijk het antwoord
  • Zin 1: de spanning over draad 1 is even groot als over draad 2 (1p)
  • Zin 2: de stroomsterkte door draad 1 is kleiner dan door draad 2, en zin 3: de weerstand van draad 1 is groter dan die van draad 2 (1p)

Het tweede scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn (in zin 2 'kleiner dan' en in zin 3 'groter dan'). Het eerste scorepunt is voor 'even groot als' in zin 1.

Vraag 9 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Tabletlader

Vraag 11 2 punten

Voor het opladen van de accu van een tablet wordt een USB-lader gebruikt. In de lader zit een transformator. Ga ervan uit dat de transformator ideaal is. De transformator is aangesloten op een netspanning van 230 V. Het opgenomen vermogen is 14,5 W. Bereken de stroomsterkte door de primaire spoel.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule P = U · I (1p)
  • Rest van de berekening juist: I = 0,0630 A (1p)

Vraag 11 in het hele examen

Bron 3

Figuur uit het examen
schematische weergave van de transformator

Schematische weergave van een transformator met twee spoelen. Bovenste spoel (secundair): Us = 5,0 V, ns = ?. Onderste spoel (primair): Up = 230 V, np = 874.

Vraag 12 2 punten

De transformator is aangesloten op een netspanning van 230 V. De transformator verlaagt de spanning naar 5,0 V. Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel. Gebruik de gegevens in de afbeelding.

Bekijk het antwoord
  • Toepassen van np / ns = Up / Us (1p)
  • Rest van de berekening juist: ns = 19 windingen (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Vraag 13 1 punt

Wat is juist over de stroomsterkte door de secundaire spoel?

  1. A Die is gelijk aan de stroomsterkte door de primaire spoel.
  2. B Die is groter dan de stroomsterkte door de primaire spoel.
  3. C Die is kleiner dan de stroomsterkte door de primaire spoel.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 13 in het hele examen

Vraag 14 1 punt

De spanning van de secundaire spoel is niet meteen geschikt voor het opladen van een accu. Daarom zit in de lader een elektronica-component die stroom in één richting doorlaat. Welke elektronica-component is dit?

  1. A een diode
  2. B een LDR
  3. C een NTC
  4. D een reedcontact
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 14 in het hele examen

Vraag 15 1 punt

De transformator in de lader blijkt niet ideaal te zijn. Wat is juist voor een niet-ideale transformator?

  1. A Het secundaire vermogen is even groot als het primaire vermogen.
  2. B Het secundaire vermogen is groter dan het primaire vermogen.
  3. C Het secundaire vermogen is kleiner dan het primaire vermogen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 15 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Lichtgevoelige schakeling

Opgavetekst

Bron 4

Figuur uit het examen

Een rij van drie batterijen van 1,5 V die in serie achter elkaar staan, verbonden door draden. Per batterij zijn de min (-) en de plus (+) aangegeven. De rest van de schakeling (LDR, led, spanningsmeter en stroommeter) ontbreekt.

Vraag 22 3 punten

Tijdens een natuurkundeles maakt Samia een lichtgevoelige schakeling. Ze schakelt drie batterijen van elk 1,5 V in serie met een led en een LDR. Op de uitwerkbijlage staat een afbeelding met een deel van het schakelschema. Maak het schakelschema compleet met LDR, led, spanningsmeter en stroommeter.

Bekijk het antwoord
  • Juiste symbool voor de LDR, de spanningsmeter en de stroommeter (1p)
  • Juiste symbool voor de led en juiste oriëntatie van de led (1p)
  • Alle symbolen op de juiste plaats in een gesloten stroomkring (1p)

Een gesloten stroomkring met de drie batterijen in serie, de LDR, de led in de juiste oriëntatie (volgens het symbool in doorlaatrichting), een stroommeter in de kring en een spanningsmeter. Alle symbolen staan op de juiste plaats.

Als de kandidaat een of meer extra componenten toevoegt en/of verbindingen maakt, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen. Als de kandidaat geen gesloten stroomkring tekent, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 3 punten

Samia schakelt drie batterijen van elk 1,5 V in serie met een led en een LDR. De spanning over de led is 3,3 V en de stroomsterkte door de led is 4,7 mA. Bereken de weerstand van de LDR bij deze meting.

Bekijk het antwoord
  • Berekenen en/of noteren van de spanning over de LDR (1,2 V) (1p)
  • Gebruik van de formule R = U / I (1p)
  • Rest van de berekening juist: R = 255 Ω (1p)

Antwoord: R = 255 Ω, met een spanning over de LDR van 1,2 V (4,5 V - 3,3 V).

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

Samia dekt de LDR af met haar vinger. Op de uitwerkbijlage staan vier zinnen over de gevolgen van het afdekken van de LDR. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.
Als de LDR wordt afgedekt:

  • neemt de weerstand van de LDR [af / toe].
  • neemt de totale weerstand [af / toe].
  • neemt de spanning over de LDR [af / toe].
  • neemt de spanning over de led [af / toe].
Bekijk het antwoord
  • Weerstand van de LDR toe en totale weerstand toe (1p)
  • Spanning over de LDR toe en spanning over de led af (1p)

Een scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn. Als de kandidaat achtereenvolgens als antwoorden 'af, af, af, toe' omcirkelt, voor deze vraag 1 scorepunt toekennen.

Vraag 24 in het hele examen

Vraag 25 1 punt

Samia haalt haar vinger van de LDR en sluit de led andersom aan. Welke stroomsterkte geeft de stroommeter dan aan?

  1. A -4,7 mA
  2. B 0 mA
  3. C 2,4 mA
  4. D 4,7 mA
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 25 in het hele examen

Schakelschema A

Schakelschema A
Schakelschema A

Schakelschema met rechts drie batterijen in serie, bovenin een led en in het midden een transistor. De LDR staat links in de zijdraad, boven de aansluiting op de basis van de transistor.

Schakelschema B

Schakelschema B
Schakelschema B

Schakelschema met rechts drie batterijen in serie, bovenin een led en in het midden een transistor. De LDR staat links in de zijdraad, lager dan de aansluiting op de basis van de transistor.

Schakelschema C

Schakelschema C
Schakelschema C

Schakelschema met rechts drie batterijen in serie, bovenin een led en in het midden een transistor. De LDR staat horizontaal links van de transistor, in de draad naar de basis.

Vraag 26 1 punt

Samia wil de schakeling zó aanpassen, dat de led gaat branden als de LDR een grote weerstand heeft. Welk schakelschema is hiervoor geschikt? De drie schakelschema's staan als bron bij de vraag.

  1. A Schakelschema A
  2. B Schakelschema B
  3. C Schakelschema C
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 26 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Verkeerslichten op windenergie

Vraag 21 2 punten

Op een kruispunt werken de verkeerslichten op elektrische energie. Als het waait, levert een windturbine de elektrische energie. De windturbine wekt elektrische energie op met behulp van een dynamo. Noteer de twee onderdelen in een dynamo die nodig zijn om elektrische energie op te wekken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de spoel (1p)
  • Noemt de magneet (1p)

Als de kandidaat als antwoord stator en rotor noteert, dit goed rekenen.

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 3 punten

De verkeerslichten hebben een jaarlijks energiegebruik van 2500 kWh. 1 jaar heeft 365 dagen. Bereken het gemiddeld opgenomen vermogen.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule E = P ∙ t (1p)
  • Juist berekend: de tijd is 8760 h (1p)
  • Rest van de berekening juist: P = 0,285 kW (285 W) (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

Als het hard waait, levert de windturbine meer energie dan nodig is om de verkeerslichten te laten werken. Het overschot aan vermogen wordt dan geleverd aan het elektriciteitsnet. Wat is dan juist over het opgenomen vermogen van de verkeerslichten?

  1. A Dat is even groot als het afgegeven vermogen van de windturbine.
  2. B Dat is groter dan het afgegeven vermogen van de windturbine.
  3. C Dat is kleiner dan het afgegeven vermogen van de windturbine.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 23 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Heftruck

Opgavetekst

Bron 6

Figuur uit het examen

Schematische afbeelding van de heftruck met het pakket voor de lift. Het pakket staat links van de lift met het zwaartepunt Z. De horizontale afstand van Z tot de as van het voorwiel is 1,1 m.

Vraag 29 2 punten

Tijdens het optillen van het pakket is de stroomsterkte door de elektromotor 135 A. De capaciteit van de opgeladen accu is 360 Ah. Bereken de maximale tijd dat de accu deze stroom kan leveren.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule C = I ∙ t (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 2,67 h (1p)

Vraag 29 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Vloerverwarming

Opgavetekst

Bron 12

materiaalgeleiderisolator
grafiet
koper
kunststof

Vraag 31 1 punt

In de thermostaat van de vloerverwarming zit een NTC. Op de uitwerkbijlage staat een zin over de NTC. Omcirkel in de zin de juiste mogelijkheden: Als de temperatuur daalt, neemt de weerstand van de NTC [af / toe] en neemt de stroomsterkte door de NTC [af / toe].

Bekijk het antwoord
  • De weerstand neemt toe en de stroomsterkte neemt af (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 33 3 punten

De vloerverwarming is aangesloten op een netspanning van 230 V. Het vermogen van één strook vloerverwarming is 375 W. Bereken de weerstand van één strook vloerverwarming.

Bekijk het antwoord
  • Berekenen of noteren van de waarde van de stroomsterkte: 1,63 A (1p)
  • Gebruik van de formule R = U / I (1p)
  • Rest van de berekening juist: R = 141 Ω (1p)

Vraag 33 in het hele examen

Bron 9

Figuur uit het examen

Vereenvoudigd schakelschema: een wisselspanning van 230 V (symbool ~) en vier stroken (strook 1 tot en met strook 4). De stroken staan naast elkaar tussen dezelfde twee draden. Elke strook is een weerstand (rechthoekje).

Vraag 34 2 punten

De vloerverwarming bestaat uit vier stroken. Je ziet een vereenvoudigd schakelschema. Op de uitwerkbijlage staan drie zinnen over de stroken. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. Zin 1: De spanning over één strook is [gelijk aan / groter dan / kleiner dan] de netspanning. Zin 2: De stroomsterkte door één strook is [gelijk aan / groter dan / kleiner dan] de geleverde stroomsterkte door de netspanning. Zin 3: De weerstand van één strook is [gelijk aan / groter dan / kleiner dan] de vervangingsweerstand van de vier stroken.

Bekijk het antwoord
  • Alle drie de keuzes juist: zin 1 gelijk aan, zin 2 kleiner dan, zin 3 groter dan (2p)

Drie keuzes juist: 2 punten. Twee keuzes juist: 1 punt. Een of geen keuze juist: 0 punten. Het juiste antwoord: zin 1 gelijk aan, zin 2 kleiner dan, zin 3 groter dan.

Vraag 34 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Opladen

Opgavetekst

Bron 8

Figuur uit het examen

Deel van het schakelschema van de thuislader, op de uitwerkbijlage. Het bestaat uit twee spoelen van de transformator (de bovenste is de primaire spoel, de onderste de secundaire spoel) met daaronder een blok met het opschrift elektronica. De bovenste aansluitingen zijn nog niet compleet.

Vraag 40 2 punten

De accu van een elektrische auto kun je met een thuislader opladen. In de thuislader zit een transformator. Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema van de thuislader. Maak het bovenste deel van het schakelschema compleet met spanningsmeter en stroommeter.

Bekijk het antwoord
  • Spanningsmeter met het juiste symbool op de juiste plaats (1p)
  • Stroommeter met het juiste symbool op de juiste plaats (1p)

Het schakelschema van de thuislader: de spanningsmeter (symbool V in een cirkel) staat parallel over de primaire spoel van de transformator, en de stroommeter (symbool A in een cirkel) staat in serie in de stroomkring van de primaire spoel. De stroomkring is gesloten en er zijn geen extra componenten.

Als de kandidaat één of meer extra componenten toevoegt en/of verbindingen maakt, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen. Als de kandidaat geen gesloten stroomkring tekent, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.

Vraag 40 in het hele examen

Bron 11

Figuur uit het examen

Deel van het schakelschema van de transformator in de thuislader. Primaire spoel: n_p = 92 windingen, aangesloten op U_p = 230 V. Secundaire spoel: n_s = 150 windingen.

Vraag 41 3 punten

Je ziet een afbeelding van een deel van het schakelschema van de transformator in de thuislader met een aantal gegevens. De secundaire stroomsterkte is 16 A. Bereken het secundaire vermogen. Ga er bij deze berekening van uit dat de transformator ideaal is. Bereken hiervoor eerst de secundaire spanning van de transformator.

Bekijk het antwoord
  • Berekenen of noteren van de waarde van de secundaire spanning: Us = 375 V (1p)
  • Gebruik van de formule P = U ∙ I (1p)
  • Rest van de berekening juist: Ps = 6,0 ∙ 10³ W (1p)

Vraag 41 in het hele examen

Vraag 42 1 punt

De secundaire spoel in de thuislader levert wisselspanning. De thuislader levert gelijkspanning aan de accu van de auto. Daarom zit er in de lader een elektronica-component die stroom in één richting doorlaat. Welke elektronica-component laat stroom in één richting door?

Bekijk het antwoord
  • Noemt de diode (gelijkrichter) (1p)

Als de kandidaat als antwoord led noteert, dit goed rekenen.

Vraag 42 in het hele examen

2022, tijdvak 3: LED there be light

Opgavetekst

Schema A

Schema A
Schema A

Schakelschema van het lampje met een accu (+ en -) en acht LED's. Zie de afbeelding.

Schema B

Schema B
Schema B

Schakelschema van het lampje met een accu (+ en -) en acht LED's. Zie de afbeelding.

Schema C

Schema C
Schema C

Schakelschema van het lampje met een accu (+ en -) en acht LED's. Zie de afbeelding.

Schema D

Schema D
Schema D

Schakelschema van het lampje met een accu (+ en -) en acht LED's. Zie de afbeelding.

Vraag 1 1 punt

Het lampje bestaat uit acht LED's. Elke LED werkt op een spanning van 1,5 V en de accu van de camper levert een spanning van 12 V. In welk schema zijn de LED's in het lampje juist geschakeld?

  1. A Schema A
  2. B Schema B
  3. C Schema C
  4. D Schema D
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 2 punten

Het lampje bestaat uit acht LED's, die elk op een spanning van 1,5 V werken. Leg uit wat er gebeurt als het lampje andersom wordt aangesloten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het inzicht dat een LED de stroom maar in één richting doorlaat (1p)
  • Trekt een consequente conclusie: het lampje brandt dan niet (1p)

Een conclusie zonder redenering levert geen scorepunt op.

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 3 2 punten

Het lampje bestaat uit acht LED's, die elk op een spanning van 1,5 V werken. De accu van de camper levert een spanning van 12 V. Als het lampje brandt, is de stroomsterkte in de toevoerdraad 34 mA. Toon met een berekening aan dat het vermogen van het lampje 0,41 W is.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule P = U · I (1p)
  • De rest van de berekening is juist (0,41 W) (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 4 punten

Het lampje van 0,41 W is een energiezuinig lampje voor in een camper. De camper wordt met volle accu in de stalling gezet. De eigenaar laat per ongeluk het lampje branden. Een maand (30 dagen) later wil de eigenaar de camper weer uit de stalling rijden. De volle accu van de camper kan 0,96 kWh leveren. De camper start niet als de accu minder dan half vol is. Bereken of er nog genoeg energie in de accu zit om de camper te kunnen starten. Noteer je conclusie.

Bekijk het antwoord
  • Rekent de eenheden om (30 dagen is 720 uur; 0,96 kWh is de opgeslagen energie) (1p)
  • Gebruikt de formule E = P · t (1p)
  • De rest van de berekening is juist (0,30 kWh verbruikt, minder dan de helft van 0,96 kWh) (1p)
  • Trekt een consequente conclusie: de camper kan na een maand nog gestart worden (1p)

Als de kandidaat eerst de opgeslagen energie in J uitrekent en daarna hoe lang het lampje daarmee kan branden, dit goed rekenen.

Vraag 4 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Fluistersloep

Vraag 27 2 punten

De motor van de elektrosloep is aangesloten op een accu. Een 24 V accu bestaat uit 12 cellen van elk 2 V. Leg uit hoe de cellen van de accu zijn geschakeld.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat er 12 cellen van 2 V nodig zijn voor een spanning van 24 V (1p)
  • Noemt de juiste manier van schakelen: de cellen zijn in serie geschakeld (1p)

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 2 punten

De motor van de elektrosloep is aangesloten op een accu. De capaciteit van de accu is 400 Ah. De stroomsterkte die de accu levert bij maximale snelheid is 80 A. Bereken de tijd dat er met maximale snelheid gevaren kan worden.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule C = I · t (1p)
  • De rest van de berekening is juist (5 uur) (1p)

Vraag 28 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Na een dag varen wordt de accu opgeladen met behulp van een 24 V lader. De lader wordt met behulp van een laadsnoer aangesloten op netspanning (230 V). In de lader zit een printplaat. Daarop zit behalve een transformator ook een aantal elektronica onderdelen. Zonder deze elektronica onderdelen is de spanning die de transformator levert niet geschikt om de accu op te laden. Wat doet de elektronica met de secundaire spanning van de transformator?

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de elektronica de wisselspanning van de secundaire spoel omzet in gelijkspanning (1p)

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 2 punten

De (ideale) transformator heeft een secundaire spoel met 50 windingen. Neem aan dat de secundaire spanning 24 V is. De primaire spoel wordt op netspanning (230 V) aangesloten. Bereken het aantal windingen van de primaire spoel.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule np / ns = Up / Us (1p)
  • De rest van de berekening is juist (479 windingen) (1p)

Voor het eerste scorepunt hoeft het woord of symbool van de grootheid niet genoteerd te zijn.

Vraag 31 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Bij(de)verwarming

Opgavetekst

Bron 7

Figuur uit het examen

Vereenvoudigd schakelschema van de verwarming. Aangesloten op 230 V staan twee parallelle takken. De bovenste tak bevat een schakelaar en verwarmingsdraad R1 = 92 Ω. De onderste tak bevat een schakelaar en verwarmingsdraad R2 = 46 Ω.

Vraag 6 3 punten

De kachel heeft twee verwarmingsdraden (R1 en R2). Je ziet het vereenvoudigde schakelschema van deze verwarming. De verwarmingsdraad R1 wordt ingeschakeld. Bereken het vermogen van deze verwarmingsdraad.

Bekijk het antwoord
  • Berekenen en/of noteren van de stroomsterkte door R1 (1p)
  • Gebruik van de formule P = U · I (1p)
  • Rest van de berekening juist (P = 575 W) (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 2 punten

Beide verwarmingsdraden worden ingeschakeld. Bereken de vervangingsweerstand van de twee verwarmingsdraden.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule 1/Rv = 1/R1 + 1/R2 (1p)
  • Rest van de berekening juist (Rv = 31 Ω) (1p)

Als de kandidaat de berekening uitvoert door eerst de totale stroomsterkte te berekenen en vervolgens Rv = U / Itotaal gebruikt, dit goed rekenen.

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 2 punten

Over de ingeschakelde verwarmingsdraden staan op de uitwerkbijlage drie zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. 1. De spanning over de verwarmingsdraad R1 is even groot als / 2x zo groot als / 2x zo klein als die over R2. 2. De stroomsterkte door de verwarmingsdraad R1 is even groot als / 2x zo groot als / 2x zo klein als die door R2. 3. Het vermogen van de verwarmingsdraad R1 is even groot als / 2x zo groot als / 2x zo klein als dat van R2.

Bekijk het antwoord
  • Zin 1: de spanning over R1 is even groot als die over R2 (1p)
  • Zin 2 en zin 3: de stroomsterkte en het vermogen van R1 zijn 2x zo klein als die van R2 (alleen juist als beide keuzes juist zijn) (1p)

Zin 1: even groot als. Zin 2: 2x zo klein als. Zin 3: 2x zo klein als.

Vraag 8 in het hele examen

Storing

Storing
50 A 50 A

Afbeelding van een wandcontactdoos met een storing. Pijlen bij de contactpennen geven de stroom aan. Onder de afbeelding staan de stroomsterkten 50 A en 50 A.

Storing

Storing
5 A 4,95 A

Afbeelding van een wandcontactdoos met een storing. Twee pijlen wijzen naar de contactpennen. Onder de afbeelding staan de stroomsterkten 5 A en 4,95 A.

Storing

Storing
10 A 10 A

Afbeelding van een wandcontactdoos met een storing. Pijlen wijzen naar de contactpennen en naar de aardpen bovenaan. Onder de afbeelding staan de stroomsterkten 10 A en 10 A.

Vraag 10 2 punten

Het aansluitsnoer van de kachel is voorzien van een stekker met randaarde. In de huisinstallatie zit een aantal beveiligingen die de spanning uitschakelen bij een storing. Elke groep heeft een zekering van 16 A. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met drie afbeeldingen van een mogelijke storing. Zet achter elke beveiliging één kruisje in de juiste kolom. De beveiligingen zijn randaarde, aardlekschakelaar en groepszekering.

Bekijk het antwoord
  • Per beveiliging één kruisje bij de juiste storing: groepszekering bij 50 A 50 A, aardlekschakelaar bij 5 A 4,95 A en randaarde bij 10 A 10 A (2p)

Storing 50 A 50 A: kruisje bij groepszekering. Storing 5 A 4,95 A: kruisje bij aardlekschakelaar. Storing 10 A 10 A: kruisje bij randaarde.

Indien drie rijen juist 2; indien twee rijen juist 1; indien een of geen rij juist 0. Een extra kruisje achter aardlekschakelaar in de derde kolom (de storing 10 A 10 A) niet aanrekenen.

Vraag 10 in het hele examen

2021, tijdvak 1: Piepschuim snijden

Opgavetekst

Bron 18

Figuur uit het examen

Schema met drie lege vakjes van links naar rechts, met een pijl tussen het eerste en het tweede vakje en een pijl tussen het tweede en het derde vakje. Boven de eerste pijl staat batterij, boven de tweede pijl weerstandsdraad.

Vraag 20 1 punt

Bij het snijden koelt de weerstandsdraad af. Daardoor daalt de weerstand van de draad. Hierdoor veranderen de stroomsterkte door en het vermogen van de draad. De spanning van de batterij blijft gelijk. Noteer de letter bij de juiste combinatie over de stroomsterkte en het vermogen.

  1. A De stroomsterkte neemt af; het vermogen neemt af
  2. B De stroomsterkte neemt af; het vermogen neemt toe
  3. C De stroomsterkte neemt toe; het vermogen neemt af
  4. D De stroomsterkte neemt toe; het vermogen neemt toe
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 20 in het hele examen

Vraag 21 2 punten

De batterij heeft een spanning van 3,2 V. Tijdens het snijden is de stroomsterkte door de draad 410 mA. Bereken de weerstand van de draad tijdens het snijden.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule R = U / I (1p)
  • Rest van de berekening juist (R = 7,8 Ω) (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 2 punten

Tijdens het snijden is de stroomsterkte door de draad 410 mA. De capaciteit van de batterij is 1200 mAh. Bereken de tijd die deze batterij maximaal energie kan leveren.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule C = I · t (1p)
  • Rest van de berekening juist (t = 2,93 h) (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Bron 19

Figuur uit het examen
weerstandsdraad

Deel van een schakelschema: een horizontale draad met in het midden een weerstandsdraad, getekend als een rechthoek. Onder het symbool staat weerstandsdraad. Het schema is nog niet compleet.

Vraag 23 3 punten

Sam vergeet regelmatig de schakelaar uit te zetten. Hij soldeert daarom eerst een weerstand in serie met een led. De weerstand en de led soldeert hij parallel aan de weerstandsdraad. De led brandt als het circuit gesloten is. Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema. Maak het schakelschema compleet.

Bekijk het antwoord
  • Juiste symbolen voor aan-uitschakelaar, weerstand en spanningsbron (1p)
  • Juist symbool voor de led, in de juiste oriëntatie (1p)
  • Weerstand in serie met de led, parallel aan de weerstand(sdraad) (1p)

Het schakelschema bevat de juiste symbolen voor de aan-uitschakelaar, de weerstand en de spanningsbron. De led heeft het juiste symbool en staat in de juiste oriëntatie. De weerstand staat in serie met de led, en die tak staat parallel aan de weerstandsdraad.

Als er (bij een gesloten schakelaar) geen gesloten stroomkring is, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen. Als de kandidaat een of meer extra componenten plaatst en/of verbindingen maakt, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.

Vraag 23 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Geleidende grond

Opgavetekst

Bron 3

Figuur uit het examen

Foto van de opstelling met een schakelaar, een pot met droge tuinaarde met twee koperen plaatjes, een spoel met kern en een kompasnaald. Onder de foto staan de namen van de onderdelen: schakelaar, pot met tuinaarde, spoel met kern en kompasnaald.

Vraag 13 1 punt

Jasper gaat na of tuinaarde een geleider kan zijn voor elektrische stroom. Je ziet een afbeelding van de schakeling die hij gebruikt. In de pot met droge tuinaarde zijn twee koperen plaatjes verbonden met de bedrading. De koperen plaatjes raken de bodem van de pot. Waarom is het belangrijk dat de pot niet van metaal is gemaakt?

Bekijk het antwoord
  • Het antwoord bevat het inzicht dat de pot dan stroom gaat geleiden in plaats van de tuinaarde (als de koperen plaatjes de bodem raken), of dat er dan kortsluiting ontstaat. (1p)

Vraag 13 in het hele examen

Bron 4

Figuur uit het examen

Deel van het schakelschema: een horizontale draad met in het midden een rechthoek, met daaronder de tekst 'pot met tuinaarde'. Boven de draad is ruimte om het schema aan te vullen.

Vraag 14 2 punten

Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema. Maak het schema compleet met accu, schakelaar en spoel met kern.

Bekijk het antwoord
  • Alle symbolen juist (1p)
  • De drie componenten (accu, schakelaar en spoel met kern) in serie geschakeld (1p)

Een schakelschema met accu, schakelaar en spoel met kern, in serie geschakeld met de pot met tuinaarde, met de juiste symbolen.

Een drukschakelaar in plaats van een aan-uitschakelaar goed rekenen. Als er na het sluiten van de schakelaar geen gesloten stroomkring is, maximaal 1 scorepunt toekennen. Een extra component of extra verbinding levert 1 scorepunt aftrek op.

Vraag 14 in het hele examen

Bron 5

Figuur uit het examen

Foto van de spoel met kern en de kompasnaald op een voet ernaast.

Vraag 15 1 punt

De schakelaar staat open. Jasper zet een kompasnaald op een voet naast de spoel. Jasper geeft de kompasnaald een zetje. De naald draait een paar keer rond en blijft dan in een stand stilstaan. Geeft hij de naald weer een zetje, dan komt deze weer in dezelfde stand tot stilstand. Waarom gaat de kompasnaald in deze stand staan?

Bekijk het antwoord
  • Het antwoord bevat het inzicht dat de naald de stand inneemt volgens het aardmagnetische veld (er is nog geen elektromagnetisch veld) (1p)

Als de kandidaat noteert dat de kompasnaald (altijd) naar het noorden wijst, dit goed rekenen.

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 16 1 punt

Jasper giet een beetje kraanwater op de droge tuinaarde. Op een gegeven moment draait een punt van de kompasnaald naar het uiteinde van de spoel. Het toevoegen van kraanwater heeft gevolgen voor de weerstand van en de stroomsterkte door de tuinaarde. Noteer de letter bij de juiste combinatie van de gevolgen voor weerstand en stroomsterkte.

  1. A De weerstand wordt groter; de stroomsterkte wordt groter
  2. B De weerstand wordt groter; de stroomsterkte wordt kleiner
  3. C De weerstand wordt kleiner; de stroomsterkte wordt groter
  4. D De weerstand wordt kleiner; de stroomsterkte wordt kleiner
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 16 in het hele examen

Bron 6

Figuur uit het examen

Foto van de spoel met kern en de kompasnaald in de nieuwe stand. Het uiteinde van de kompasnaald is met 1 aangegeven, de twee uiteinden van de spoel met 2 en 3.

Vraag 17 2 punten

Je ziet een afbeelding van de stand die de kompasnaald dan inneemt. Leg uit waarom de kompasnaald in deze stand gaat staan.

Bekijk het antwoord
  • Notie dat er een magnetisch veld ontstaat rond de spoel (1p)
  • Inzicht dat de kompasnaald de stand inneemt van het magnetische veld (zich richt volgens het magnetische veld) (1p)

Het antwoord mag ook noemen dat bij het indrukken van de schakelaar er stroom loopt via de koperen plaatjes door de vochtige tuinaarde en de spoel.

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

Het uiteinde van de kompasnaald (1) is een noordpool. Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de kern van de spoel. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

  • 1. Uiteinde 2 van de kern is een [noordpool / zuidpool].
  • 2. Uiteinde 3 van de kern is een [noordpool / zuidpool].
Bekijk het antwoord
  • Uiteinde 2 is een zuidpool en uiteinde 3 is een noordpool (beide juist) (1p)

Uiteinde 2: zuidpool. Uiteinde 3: noordpool.

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 18 in het hele examen

Bron 7

Jasper wisselt de snoeren om bij:De kompasnaald draait welDe kompasnaald draait niet
de + en - van de accu
de koperen plaatjes
de schakelaar
de spoel

Vraag 19 2 punten

Jasper wil de kompasnaald de andere kant op laten wijzen. Hij wisselt daarvoor de aansluitsnoeren bij de accu om en bekijkt het gevolg. Hij zet de snoeren weer terug. Deze handelingen herhaalt hij bij de andere drie onderdelen. Op de uitwerkbijlage staat een tabel over het gevolg van het omwisselen van de snoeren bij elk onderdeel. Zet in elke rij één kruisje in de juiste kolom.

Bekijk het antwoord
  • Vier rijen juist: 2 punten. Drie rijen juist: 1 punt. Twee of minder rijen juist: 0 punten. Juiste antwoorden: de +/- van de accu draait wel; de koperen plaatjes draaien niet; de schakelaar draait niet; de spoel draait wel. (2p)

De +/- van de accu: draait wel. De koperen plaatjes: draait niet. De schakelaar: draait niet. De spoel: draait wel.

Vraag 19 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Condensatorproef

Opgavetekst

Bron 14

Figuur uit het examen

Schakelschema met een schakelaar, een weerstand en een condensator. De weerstand en de condensator staan naast elkaar in de schakeling.

Vraag 26 1 punt

Muhammed doet tijdens de natuurkundeles een practicum met een weerstand en een condensator. Je ziet een afbeelding van het schakelschema dat hij gebruikt. Muhammed sluit de schakelaar. Er loopt dan een stroom naar de weerstand en de condensator. De condensator laadt op. Na het sluiten van de schakelaar is de condensator opgeladen. Wat is dan juist?

  1. A De stroomsterkte door de batterij is gelijk aan die door de weerstand.
  2. B De stroomsterkte door de batterij is groter dan die door de weerstand.
  3. C De stroomsterkte door de batterij is kleiner dan die door de weerstand.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 3 punten

Muhammed doet tijdens de natuurkundeles een practicum met een weerstand en een condensator. De batterij levert een spanning van 4,5 V. De grootte van de weerstand is 1,5 kΩ. Bereken de stroomsterkte door de weerstand als de condensator is opgeladen.

Bekijk het antwoord
  • Juist omrekenen van de weerstand naar 1,5 · 10^3 Ω (1p)
  • Gebruik van de formule $R = \frac{U}{I}$ (omgeschreven naar I = U / R) (1p)
  • Rest van de berekening juist: I = 3,0 · 10^-3 A (1p)

Uitkomst I = 3,0 · 10^-3 A (0,0030 A).

Vraag 27 in het hele examen

Bron 15

Figuur uit het examen

Deel van het schakelschema met een schakelaar, een weerstand en een condensator. Er is ruimte om met pijlen de stroomrichting aan te geven.

Vraag 28 2 punten

Als de condensator is opgeladen, opent Muhammed de schakelaar. Geef in het schakelschema op de uitwerkbijlage met pijlen aan, hoe de stroom dan van de condensator via de weerstand loopt.

Bekijk het antwoord
  • Stroomrichting van de condensator naar de weerstand (1p)
  • Stroomrichting van de weerstand naar de condensator (1p)

Pijlen die de stroom van de condensator naar de weerstand aangeven, en pijlen die de stroom van de weerstand terug naar de condensator aangeven.

Als de kandidaat de stroomrichting verkeerd om tekent, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen. Als de kandidaat de stroomrichting in het circuit via de spanningsbron aangeeft, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen. Als de stroomrichting door de weerstand en de condensator met elkaar in tegenspraak zijn, hiervoor 1 scorepunt in mindering brengen.

Vraag 28 in het hele examen

Bron 16

Figuur uit het examen

Deel van het schakelschema met een schakelaar, een weerstand en een condensator, zonder spanningsmeter.

Vraag 29 1 punt

Muhammed meet hoe de spanning over de condensator verandert tijdens het ontladen. Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema van de schakeling. Maak het schakelschema compleet met de spanningsmeter op de juiste plaats.

Bekijk het antwoord
  • De spanningsmeter staat parallel over de condensator (1p)

Een spanningsmeter (V) die parallel over de condensator is geschakeld.

Als de kandidaat een of meer extra componenten toevoegt of een kortsluitverbinding maakt, het scorepunt niet toekennen.

Vraag 29 in het hele examen

Metingen

t (s)050100150200250300
U (V)4,52,61,40,70,30,10,0

Vraag 30 3 punten

Muhammed meet hoe de spanning over de condensator verandert tijdens het ontladen. Hij maakt een tabel met zijn metingen. Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de grafiek.

Bekijk het antwoord
  • Juist indelen van de verticale as (U in V) (1p)
  • Alle meetpunten juist uitgezet (1p)
  • Vloeiende lijn door de meetpunten (1p)

Verticale as U (V) met een indeling die minstens 2/3 van de as beslaat, horizontale as t (s) van 0 tot 300 s. De meetpunten staan juist uitgezet en er loopt een vloeiende, dalende lijn door de meetpunten, van 4,5 V naar 0,0 V.

Als de kandidaat minder dan 2/3 van de verticale as gebruikt, het eerste scorepunt niet toekennen. Als de kandidaat één meetpunt niet juist heeft uitgezet, dit niet aanrekenen.

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 1 punt

Muhammed meet hoe de spanning over de condensator verandert tijdens het ontladen. De beginspanning is 4,5 V (zie de tabel met zijn metingen). Bepaal de tijd waarna de condensator nog 50% van de beginspanning heeft. Noteer je antwoord op de uitwerkbijlage.

Bekijk het antwoord
  • t = 62 s (een antwoord van 57 s tot en met 67 s goed rekenen) (1p)

Beoordeel het antwoord in overeenstemming met de door de kandidaat getekende grafiek.

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 2 punten

Muhammed zet de schakelaar open en vervangt de weerstand van 1,5 kΩ door een van 3,0 kΩ. Over de gevolgen van de grotere weerstand meteen na het weer sluiten van de schakelaar, staan op de uitwerkbijlage twee zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

  • 1. De spanning over de grotere weerstand is dan [even groot / groter / kleiner].
  • 2. De stroomsterkte door de grotere weerstand is dan [even groot / groter / kleiner].
Bekijk het antwoord
  • Eerste zin: even groot (1p)
  • Tweede zin: kleiner (1p)

Eerste zin: even groot. Tweede zin: kleiner.

Vraag 32 in het hele examen

2021, tijdvak 2: Vaatwasser

Opgavetekst

Bron 18

Figuur uit het examen

Twee doorsneden van het reservoir met het drijvertje. Situatie 1 (links): zout water met een dichtheid van 1,1 g/cm3, het drijvertje is zichtbaar in het venster. Situatie 2 (rechts): water met een dichtheid van 1,0 g/cm3, het drijvertje is helemaal weggezakt en niet meer zichtbaar.

Vraag 35 2 punten

De vaatwasser is aangesloten op een netspanning van 230 V. Het gemiddelde vermogen tijdens het eco-programma is 320 W (0,32 kW). Bereken de gemiddelde stroomsterkte.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $P = U \cdot I$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: I = 1,39 A (1p)

Vraag 35 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Doorzichtige verwarming

Opgavetekst

Gegevens van de verwarming

Marjolein laat een glazen designverwarming plaatsen. Gegevens van de verwarming:

GegevenWaarde
vermogen720 W
werkspanning230 V
gewicht22 kg
afmeting120 x 60 cm

Vraag 3 2 punten

Marjolein stelt de temperatuur van de verwarming in met een thermostaat. In de thermostaat zit een elektronica-onderdeel dat gevoelig is voor temperatuur. Welk elektronica-onderdeel is dit en omschrijf de werking.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een NTC als elektronica-onderdeel (1p)
  • Omschrijft de werking: bij een hogere (lagere) temperatuur rond de NTC neemt de weerstand af (toe) (1p)

Noemt de kandidaat alleen dat het elektronica-onderdeel op temperatuur reageert, dan goed rekenen. Noemt de kandidaat PTC en omschrijft hij de juiste werking, dan goed rekenen. Noemt de kandidaat temperatuursensor als elektronica-onderdeel, dan fout rekenen.

Vraag 3 in het hele examen

A

A
A

Stekker A, een wit snoer met een stekker.

B

B
B

Stekker B, een wit snoer met een stekker.

C

C
C

Stekker C, een wit snoer met een stekker.

D

D
D

Stekker D, een wit snoer met een stekker.

Vraag 4 1 punt

De verwarming wordt met een stekker aangesloten op de huisinstallatie. Welke stekker hoort aan het snoer te zitten?

  1. A Stekker A
  2. B Stekker B
  3. C Stekker C
  4. D Stekker D
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 3 punten

Omdat de woonkamer van Marjolein veel ramen heeft, overweegt ze meer van deze verwarmingen te kopen. De wandcontactdozen van de kamer zitten op een groep die beveiligd is met een zekering van 16 A. Bereken hoeveel van deze verwarmingen Marjolein maximaal op deze groep kan aansluiten. Bereken eerst het maximaal opgenomen vermogen. Gebruik de gegevens van de verwarming in de tabel op de linker pagina.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule P = U · I (1p)
  • Rest van de berekening juist: het maximale vermogen is 3680 W en het aantal verwarmingen is 5,11 (1p)
  • Berekent en noteert het aantal aan te sluiten verwarmingen: 5 (1p)

Het derde scorepunt alleen toekennen als er juist is afgerond. Het berekende aantal is 5,11, dus maximaal 5 verwarmingen.

Vraag 5 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Meten

Opgavetekst

Bron 17

Figuur uit het examen

Schakeling met een spanningsbron, een amperemeter (A) en twee weerstanden. In de bovenste tak staan de amperemeter en een weerstand van 40 Ω. Onderin staat een weerstand van 12 Ω.

Vraag 33 2 punten

Bij een elektriciteitspracticum wordt gemeten aan een schakeling. De stroomsterkte door de amperemeter is 0,30 A. Bereken de spanning die de spanningsbron levert.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule U = I · R (1p)
  • Rest van de berekening juist: U = 12 V (1p)

Met de weerstand van 40 Ω in de tak van de amperemeter komt de spanning op 12 V.

Vraag 33 in het hele examen

Bron 18

Figuur uit het examen

Schakeling met een spanningsbron, een amperemeter (A), een weerstand van 40 Ω in de bovenste tak en een weerstand van 12 Ω onderin.

Vraag 34 1 punt

Parallel aan de eerste weerstand wordt een weerstand van 12 Ω geplaatst. Wat kun je zeggen over de stroomsterkte door de weerstand van 12 Ω?

  1. A Deze is kleiner dan 0,30 A.
  2. B Deze is gelijk aan 0,30 A.
  3. C Deze is groter dan 0,30 A.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 2 punten

Parallel aan de eerste weerstand wordt een weerstand van 12 Ω geplaatst. Bereken de totale weerstand van deze schakeling.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule 1/R_v = 1/R_1 + 1/R_2 (1p)
  • Rest van de berekening juist: R_v = 9,2 Ω (1p)

De eerste weerstand in de schakeling is 40 Ω.

Vraag 35 in het hele examen

2021, tijdvak 3: Licht bij de voordeur

Opgavetekst

Licht bij de voordeur

Licht bij de voordeur

Deel van de schakeling: een lampje bovenin, een variabele weerstand links, een transistor in het midden en een batterij rechts met plus en min. Het schema is nog niet compleet; de stroom- en spanningsmeter ontbreken.

Vraag 39 3 punten

Nicole heeft bij de voordeur een sleutelkastje met een codeslot. Daarom ontwerpt ze een schakeling met een variabele weerstand, een lampje en een schakelaar. De variabele weerstand is zo ingesteld dat het lampje gaat branden als de schakelaar wordt gesloten. Nicole meet de stroom door en de spanning over de variabele weerstand. In de uitwerkbijlage staat een deel van de schakeling. Maak het schema compleet met stroom- en spanningsmeter.

Bekijk het antwoord
  • De stroommeter staat in serie met de schakelaar en de regelbare weerstand (1p)
  • De spanningsmeter staat parallel over de regelbare weerstand (1p)
  • Het schema vormt een gesloten circuit (1p)

Een schema met de stroommeter in serie met de schakelaar en de regelbare weerstand, de spanningsmeter parallel over de regelbare weerstand, en een gesloten circuit.

Als de kandidaat de spanningsmeter over zowel de stroommeter als de regelbare weerstand zet, dit goed rekenen. Plaatst de kandidaat een of meer componenten of verbindingen waardoor een niet-werkend circuit ontstaat, dan 1 scorepunt aftrekken.

Vraag 39 in het hele examen

Vraag 40 1 punt

De batterij heeft een capaciteit van 2100 mAh. Als de lamp brandt, loopt er een stroom van 0,8 A door de schakeling. Na ongeveer hoeveel uur branden is de batterij leeg?

  1. A 0,5 uur
  2. B 2,5 uur
  3. C 3,5 uur
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 40 in het hele examen

Licht bij de voordeur

Licht bij de voordeur

Schakeling met een drukschakelaar, een condensator, een weerstand, een transistor en een lampje. Rechts staat een batterij met plus en min.

Vraag 41 2 punten

Nicole ontwerpt een andere schakeling zodat het licht na enige tijd vanzelf uitgaat. Over de werking van deze schakeling staat in de uitwerkbijlage een aantal zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid. 1. Nicole drukt op de schakelaar, daardoor loopt er stroom naar de basis, collector of emitter, waardoor de transistor schakelt. 2. Tegelijkertijd wordt de condensator opgeladen of ontladen. 3. Als Nicole de schakelaar loslaat, loopt er stroom van de condensator naar de transistor of het lampje. 4. Het lampje brandt totdat de accu, condensator of transistor leeg is.

Bekijk het antwoord
  • Zinnen 1 en 2 zijn juist: basis en opgeladen (1p)
  • Zinnen 3 en 4 zijn juist: de transistor en condensator (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 41 in het hele examen

Vraag 42 1 punt

Als de drukschakelaar losgelaten wordt, brandt het lampje nog ongeveer 10 seconden. Het is mogelijk om een zwaardere condensator in de schakeling te plaatsen. In een zwaardere condensator kun je meer energie opslaan. Wat zal er met het lampje gebeuren als in deze schakeling een zwaardere condensator gebruikt wordt?

  1. A Het lampje gaat kapot.
  2. B Het lampje gaat feller branden.
  3. C Het duurt korter voor het lampje uitgaat.
  4. D Het duurt langer voor het lampje uitgaat.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 42 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Schakeling doormeten

Opgavetekst

Bron 3

Figuur uit het examen

Foto van de opstelling: een variabele spanningsbron, twee meters en een weerstand met aansluitsnoeren. De weerstand is onderin de foto aangegeven.

Bron 4

Figuur uit het examen
aansluitingen meetbereik

Foto van de aansluitingen van de spanningsmeter. Er zijn drie aansluitingen, gemarkeerd met 3 V, 15 V en 30 V, van links naar rechts.

Bron 5

Figuur uit het examen
schaalverdeling

Schaalverdeling van een analoge spanningsmeter, met de letter V en het draaipunt P onderaan. De buitenste schaal loopt van 0 tot 3 V.

Vraag 6 2 punten

Marlou en Luuk sluiten een weerstand aan op een variabele spanningsbron. Ze willen de spanning over en de stroom door een weerstand meten. Marlou sluit de spanningsmeter aan. Dan stelt zij de spanningsbron in op 2,0 V. Luuk meet de spanning zo nauwkeurig mogelijk. Je ziet op de uitwerkbijlage een afbeelding met de aansluitingen voor het meetbereik en de schaalverdeling van de spanningsmeter. Kruis het juiste meetbereik aan en teken de wijzer op de schaalverdeling vanuit P in de juiste stand.

Bekijk het antwoord
  • Kruist het meetbereik 3 V aan en tekent de wijzer vanuit P naar 2 op de buitenste schaal (2p)

Puntentabel: meetbereik 3 V aangekruist en wijzer vanuit P naar 2 op de buitenste schaal: 2 punten. Meetbereik 15 V aangekruist en wijzer naar 2 op de binnenste schaal: 1 punt. Meetbereik 30 V aangekruist en wijzer naar 2 op de middelste schaal: 1 punt. Elke andere combinatie: 0 punten.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 2 punten

Marlou sluit de spanningsmeter aan en stelt de spanningsbron in op 2,0 V. Luuk meet met een stroommeter een stroomsterkte van 25 mA. Bereken de grootte van de weerstand die is aangesloten.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $R = \frac{U}{I}$ (1p)
  • De rest van de berekening is juist: R = 80 Ω (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Bron 6

Figuur uit het examen
R1 = 20 Ω en R2 = 40 Ω

Foto van twee weerstanden, R1 = 20 Ω en R2 = 40 Ω, parallel aangesloten met aansluitsnoeren.

Vraag 8 2 punten

Marlou neemt twee andere weerstanden en sluit die aan. Je ziet een afbeelding van deze situatie met de grootte van elke weerstand: R1 = 20 Ω en R2 = 40 Ω. Bereken de vervangingsweerstand van de weerstanden R1 en R2.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $\frac{1}{R_v} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2}$ (1p)
  • De rest van de berekening is juist: Rv = 13 Ω (1p)

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 1 punt

Marlou neemt twee andere weerstanden, R1 = 20 Ω en R2 = 40 Ω, zoals op de afbeelding. Vergelijk de spanning over en de stroomsterkte door R2 met de spanning over en de stroomsterkte door R1. Omcirkel in elke zin op de uitwerkbijlage de juiste mogelijkheid. De spanning over R2 is (even groot als / groter dan / kleiner dan) de spanning over R1. De stroomsterkte door R2 is (even groot als / groter dan / kleiner dan) de stroomsterkte door R1.

Bekijk het antwoord
  • Kiest in de eerste zin ‘even groot als’ en in de tweede zin ‘kleiner dan’ (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 9 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Aanrecht

Opgavetekst

Bron 15

Figuur uit het examen

Foto van een showroom met keukens en aanrechtbladen.

Vraag 28 2 punten

In de showroom staat ook een volledig metalen aanrechtblad. Jorike zegt dat elektrische apparaten op het aanrecht staan. Ze vindt daarom een metalen aanrecht minder veilig dan een aanrecht met een blad van graniet of eikenhout. Leg uit of je het met Jorike eens bent.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juist argument, bijvoorbeeld dat metaal stroom geleidt (eens) of dat apparaten geaard of dubbel geïsoleerd zijn (oneens) (1p)
  • Trekt een conclusie die consequent is met het gekozen argument: eens of oneens (1p)

Voorbeelden van juiste antwoorden: eens, omdat metaal stroom geleidt en er bij een kapot apparaat spanning op het aanrechtblad kan komen; oneens, omdat elektrische apparaten geaard of dubbel geïsoleerd zijn, waardoor er geen of minder gevaar is. Het juiste argument en de consequente conclusie geven elk een punt.

Vraag 28 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Bijverwarmen

Opgavetekst

Bron 23

Deel van een schakelschema op de uitwerkbijlage: alleen het symbool van de gloeidraad, met een aansluitdraad links en rechts. Boven het symbool staat het opschrift ‘gloeidraad’.

gloeidraad

Vraag 29 3 punten

De gloeidraad is via een drukschakelaar aangesloten op twee batterijen. De spanning over en de stroomsterkte door de gloeidraad worden gemeten. Je ziet op de uitwerkbijlage een deel van het schakelschema. Maak het schakelschema compleet met de twee batterijen, een drukschakelaar, spanningsmeter en stroommeter. Als de gloeidraad is ingeschakeld, loopt er een stroomsterkte van 4,8 A.

Bekijk het antwoord
  • Alle symbolen zijn juist (1p)
  • Elke component staat op de juiste plaats (1p)
  • De twee batterijen zijn in serie geschakeld (1p)

Een schakelschema met de gegeven gloeidraad, twee batterijen in serie, een drukschakelaar in de keten van de gloeidraad en batterijen, een stroommeter in serie met de gloeidraad en een spanningsmeter parallel over de gloeidraad.

Plaatst de kandidaat een of meer extra componenten of maakt hij extra verbindingen, dan 1 scorepunt aftrekken.

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 2 punten

De batterijen leveren samen een spanning van 3,0 V. Als de gloeidraad is ingeschakeld, loopt er een stroomsterkte van 4,8 A. Bereken het geleverde vermogen.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $P = U \cdot I$ (1p)
  • De rest van de berekening is juist: P = 14 W (1p)

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 3 punten

Het aansteken van de petroleum duurt 15 s. De totale capaciteit van de batterijen is 2,4 Ah. Noteer het aantal keer dat de kachel aangestoken kan worden. Bereken eerst de tijd dat de batterijen een stroomsterkte van 4,8 A kunnen leveren.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $C = I \cdot t$ (1p)
  • De rest van de berekening is juist: de tijd is 0,5 h (1800 s) (1p)
  • Berekent het aantal keer ontsteken: 120 keer (1p)

Het derde scorepunt toekennen in overeenstemming met de berekende tijd.

Vraag 31 in het hele examen

2019, tijdvak 1: Water warmer

Opgavetekst

Bron 21

Figuur uit het examen
de opstelling voor de proef

Foto van de opstelling: een dubbelwandig theeglas met water, een dompelaar en een thermometer. Bovenin staat een energiemeter en naast het glas een stopwatch.

Vraag 33 1 punt

Emiel hangt de dompelaar in het water van het theeglas. Aan het snoer van de dompelaar zit een stekker met randaarde. Wanneer schakelt de aardlekschakelaar de spanning over de dompelaar uit?

  1. A als de fasedraad de nuldraad raakt
  2. B als de fasedraad het metaal van de dompelaar raakt
  3. C als de stroomsterkte door de dompelaar te groot is
  4. D als de weerstand van de dompelaar te groot is
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 33 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Gedeeld geluid

Vraag 17 2 punten

De accu wordt opgeladen met een adapter op netspanning (230 V). In de adapter zitten twee spoelen. De primaire spoel heeft 115 windingen. De spanning over de secundaire spoel is 12 V. Bereken het aantal windingen van de secundaire spoel.

Bekijk het antwoord
  • Toepassen van $\frac{n_p}{n_s} = \frac{U_p}{U_s}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: n_s = 6 windingen (1p)

Voor het eerste scorepunt hoeft het woord of symbool voor aantal windingen niet genoteerd te zijn.

Vraag 17 in het hele examen

Vraag 18 1 punt

In de adapter zitten twee onderdelen die nodig zijn bij het geschikt maken van de spanning voor het opladen. Welk onderdeel is nodig om de grootte van de spanning aan te passen?

  1. A diode
  2. B relais
  3. C transformator
  4. D transistor
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

In de adapter zitten twee onderdelen die nodig zijn bij het geschikt maken van de spanning voor het opladen. De wisselspanning van de secundaire spoel is nog niet geschikt om de accu op te laden. Welk onderdeel is dan zeker nodig?

  1. A diode
  2. B relais
  3. C transformator
  4. D transistor
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 22 2 punten

De adapter levert bij het opladen van de accu (5,0 V) een stroomsterkte van 0,12 A. Het volledig opladen van een lege accu duurt 2,8 h. Bereken de capaciteit van deze accu.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $C = I \cdot t$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: C = 0,34 Ah (1p)

Vraag 22 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Schakeling

Opgavetekst

Bron 22

Figuur uit het examen

Begin van een schakelschema: een batterij met de plus boven, en twee draden die naar de rest van de schakeling lopen.

Vraag 31 3 punten

Jan heeft een schakeling gemaakt met een led in serie met een weerstand, die aangesloten is op een batterij. Jan meet de spanning over en de stroomsterkte door de led. Op de uitwerkbijlage staat een deel van het schakelschema. Maak het schakelschema compleet met led, weerstand, spanningsmeter en stroommeter. Jan gebruikt een weerstand van 300 Ω.

Bekijk het antwoord
  • Alle symbolen juist: led, weerstand, spanningsmeter (V) en stroommeter (A) (1p)
  • Alle componenten op de juiste plaats: led en weerstand in serie, spanningsmeter parallel over de led, stroommeter in de stroomkring (1p)
  • Juiste oriëntatie van de led (in doorlaatrichting) (1p)

Een gesloten stroomkring met de batterij (plus boven), de led en de weerstand in serie, een stroommeter (A) in de kring en een spanningsmeter (V) parallel over de led. De led staat in doorlaatrichting: de stroom loopt van de plus van de batterij door de led naar de min.

Plaatst de kandidaat een of meer extra componenten of maakt hij extra verbindingen, dan 1 scorepunt aftrek. Geen gesloten stroomkring: 1 scorepunt aftrek.

Vraag 31 in het hele examen

Vraag 32 1 punt

Jan gebruikt een weerstand van 300 Ω in deze schakeling. Wat is de functie van de weerstand in deze schakeling? Die zorgt ervoor dat:

  1. A de spanning over de led geen 0 V is
  2. B de stroomsterkte door de led niet te groot is
  3. C de totale weerstand van de schakeling kleiner is
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 32 in het hele examen

Vraag 33 1 punt

Weerstanden hebben een kleurcode. Deze code geeft de grootte van de weerstand aan en een toegestane afwijking (tolerantie). Die kleurcodes staan in de tabel 'Kleurcodes van weerstanden' in BINAS. Een weerstand van 50 · 10³ Ω heeft de kleurcode groen - zwart - oranje. Wat is de kleurcode voor de weerstand die Jan gebruikt?

  1. A bruin - zwart - oranje
  2. B bruin - oranje - zwart
  3. C oranje - bruin - zwart
  4. D oranje - zwart - bruin
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 33 in het hele examen

Vraag 34 3 punten

Jan gebruikt een weerstand van 300 Ω. De batterij levert een spanning van 9,0 V. Door de weerstand loopt een stroomsterkte van 20 mA (0,02 A). Bereken de spanning over de weerstand en noteer de spanning over de led.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $R = \frac{U}{I}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: spanning over de weerstand 6,0 V (1p)
  • Noteren van de spanning over de led: 3,0 V (1p)

Het derde scorepunt toekennen in overeenstemming met de berekende spanning over de weerstand: de spanning over de led is 9,0 V min die spanning.

Vraag 34 in het hele examen

Vraag 35 2 punten

De batterij levert een spanning van 9,0 V. Door de weerstand loopt een stroomsterkte van 20 mA (0,02 A). Bereken het vermogen dat de batterij levert.

Bekijk het antwoord
  • Gebruik van de formule $P = U \cdot I$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: P = 0,18 W (1p)

Vraag 35 in het hele examen

Vraag 36 2 punten

Jan vervangt de weerstand van 300 Ω door een van 240 Ω. Over de gevolgen staan op de uitwerkbijlage vier zinnen. Maak elke zin compleet.

  • 1. De vervangingsweerstand van de schakeling is dan groter / kleiner.
  • 2. De stroomsterkte door de led is groter / kleiner.
  • 3. De spanning over de led is groter / kleiner.
  • 4. Het vermogen van de led is dan groter / kleiner.
Bekijk het antwoord
  • Alle vier zinnen juist: kleiner, groter, groter, groter (2p)

Puntentabel: alle vier zinnen juist (kleiner, groter, groter, groter) geeft 2 punten. Kleiner, kleiner, kleiner, kleiner, of groter, kleiner, kleiner, kleiner geeft 1 punt. Alle andere combinaties geven 0 punten.

Vraag 36 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Elektrische motor

Opgavetekst

Bron 1

Figuur uit het examen

Zwart-witfoto van een motor met een rijder erop, op een weg.

Bron 2

Figuur uit het examen

Vereenvoudigd schakelschema van het accupakket. Er zijn twee rijen naast elkaar (parallel), en in elke rij staan vijf accu's achter elkaar (in serie). Elke accu heeft een + en een - aansluiting.

Vraag 3 1 punt

Het accupakket van de motor bestaat uit 10 accu's. Je ziet het vereenvoudigde schakelschema. De accu's in het accupakket leveren samen een spanning van 320 V aan de elektromotor. Hoe groot is de spanning van één accu?

  1. A 32 V
  2. B 53 V
  3. C 64 V
  4. D 160 V
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 1 punt

Het accupakket is beveiligd met een zekering. Waartegen beschermt een zekering?

Bekijk het antwoord
  • Noemt overbelasting of een te grote stroomsterkte als gevaar waartegen de zekering beschermt (1p)

Antwoord: overbelasting / te grote stroomsterkte. Als de kandidaat alleen ‘kortsluiting’ of ‘voorkomt kortsluiting’ noteert, dit fout rekenen.

Vraag 4 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Elektriciteitsproef

Opgavetekst

Bron 10

Figuur uit het examen

Schakelschema met vijf aansluitpunten, genummerd 1 tot en met 5. Punt 1 ligt links en punt 5 rechts. Punt 2 ligt onder de vaste weerstand en punt 4 onder de variabele weerstand. Punt 3 ligt in het midden van de schakeling, tussen de twee weerstanden.

Vraag 25 2 punten

Ryan en Ayo doen een practicum met elektrische schakelingen. Ryan meet de spanning over en de stroomsterkte door de variabele weerstand. Je ziet het schakelschema met mogelijke aansluitpunten voor de spanningsmeter en de stroommeter. Zet in de tabel achter elke meter een kruisje bij de plaats(en) waar Ryan de juiste metingen kan doen. In de tabel staan de meters (spanningsmeter en stroommeter) en de plaatsen 1 tot en met 5.

Bekijk het antwoord
  • Zet het kruisje juist bij de spanningsmeter: plaats 4 (1p)
  • Zet drie kruisjes juist bij de stroommeter: plaatsen 1, 3 en 5 (1p)

Voor elk extra of onjuist geplaatst kruisje in een rij, het bijbehorende scorepunt niet toekennen.

Vraag 25 in het hele examen

Bron 11

Figuur uit het examen

Schakelschema met een spanningsbron van 6 V, in serie een vaste weerstand van 240 Ω en een variabele weerstand van 0 tot 360 Ω.

Vraag 26 2 punten

Het schakelschema bestaat uit een spanningsbron van 6 V, een vaste weerstand van 240 Ω en een variabele weerstand. Ryan stelt de spanningsbron in op 6,0 V. Hij zet de variabele weerstand in de stand 10 Ω. Bereken de stroomsterkte door de schakeling.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $R = U / I$ en noemt dat de stroomsterkte wordt berekend (1p)
  • Rest van de berekening juist: I = 0,024 A (24 mA) (1p)

Antwoord: I = 0,024 A / I = 24 mA. De totale weerstand is 240 Ω + 10 Ω = 250 Ω.

Vraag 26 in het hele examen

Vraag 27 1 punt

Wat is de functie van de vaste weerstand van 240 Ω in het schakelschema? Die voorkomt dat:

  1. A de spanning over de variabele weerstand 0 V wordt
  2. B de stroomsterkte door de variabele weerstand 0 A wordt
  3. C de totale weerstand 0 Ω wordt
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 27 in het hele examen

Vraag 28 1 punt

Ayo stelt de variabele weerstand in op een grotere waarde. Wat gebeurt er met de spanning over de vaste weerstand?

  1. A De spanning blijft gelijk.
  2. B De spanning neemt af.
  3. C De spanning neemt toe.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 28 in het hele examen

Bron 12

Rvariabel (Ω)I (mA)
4021,5
10017,5
15015,5
24012,5
30011,0
36010,0

Vraag 29 3 punten

Ryan zet de variabele weerstand op verschillende standen en meet steeds de stroomsterkte door de schakeling. Je ziet een tabel met zijn resultaten. Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de grafiek. De horizontale as is de Rvariabel (Ω) van 0 tot 400, de verticale as is de stroomsterkte I (mA).

Bekijk het antwoord
  • Juist indelen van de verticale as voor de stroomsterkte in mA (1p)
  • Juist intekenen van alle meetpunten (1p)
  • Trekt een vloeiende lijn door de meetpunten (1p)

Assen: horizontaal Rvariabel (Ω) van 0 tot 400 met stappen van 50 Ω; verticaal I (mA), waarbij de verticale as minstens 2/3 van het diagram gebruikt (het voorbeeld loopt tot 25 mA). De meetpunten (40; 21,5), (100; 17,5), (150; 15,5), (240; 12,5), (300; 11,0) en (360; 10,0) zijn ingetekend en verbonden met een vloeiende lijn. De lijn daalt van linksboven naar rechtsonder.

Als de kandidaat minder dan 2/3 van de verticale as gebruikt, het eerste scorepunt niet toekennen.

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 1 punt

Ryan zet de variabele weerstand op verschillende standen en meet steeds de stroomsterkte door de schakeling. Je ziet een tabel met zijn resultaten. Bepaal de stroomsterkte door de variabele weerstand bij een waarde van 200 Ω.

Bekijk het antwoord
  • Leest de stroomsterkte af bij 200 Ω: 13,6 mA (1p)

Antwoord: 13,6 mA; antwoorden van 13,4 mA tot en met 13,8 mA goed rekenen. Beoordeel het antwoord in overeenstemming met de door de kandidaat getekende grafiek.

Vraag 30 in het hele examen

2018, tijdvak 1: Zaklampje

Vraag 40 2 punten

Er is een zaklampje dat je kunt laten werken met een ingebouwde dynamo. In het zaklampje zit ook een accu. De accu kun je opladen door aan een slinger te draaien waarmee je een kleine dynamo aandrijft. Noteer de twee onderdelen in een dynamo die nodig zijn om elektrische energie op te wekken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de spoel (1p)
  • Noemt de magneet (1p)

Vraag 40 in het hele examen

Bron 17

Figuur uit het examen

Deel van een schakelschema: een batterijsymbool van 3,6 V (met - boven en + onder) en onderaan rechts een schakelaar. De rest van de schakeling is niet ingetekend.

Vraag 41 2 punten

Het zaklampje heeft twee leds. Elke led werkt op een spanning van 3,6 V. Je ziet op de uitwerkbijlage een deel van het schakelschema. Maak het schakelschema compleet met de twee leds.

Bekijk het antwoord
  • Tekent twee leds parallel geschakeld in de stroomkring (1p)
  • De leds zijn juist georiënteerd, in de stroomrichting van + naar - (1p)

Het schakelschema is compleet met twee leds die parallel geschakeld zijn over de bron van 3,6 V. De driehoek van elk ledsymbool wijst in de stroomrichting, van + naar -. De stroomkring is gesloten via de schakelaar.

Als er geen gesloten stroomkring is, hiervoor 1 scorepunt aftrekken. Gebruikt de kandidaat in plaats van het symbool van een led dat van een lampje, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen. Als de kandidaat een of meer extra componenten toevoegt of verbindingen maakt waardoor er een niet-werkende schakeling ontstaat, hiervoor 1 scorepunt aftrekken.

Vraag 41 in het hele examen

Bron 18

Figuur uit het examen

Foto van het opengemaakte zaklampje met twee tandwielen, een metalen cilinder en een printplaat in de behuizing.

Bron 19

Figuur uit het examen

Foto van een printplaat met kleine ronde onderdelen.

Bron 20

Figuur uit het examen

Foto van een klein onderdeel met een opdruk in cijfers en letters.

Bron 21

Figuur uit het examen

Foto van een cilindrische accu met de opdruk NiMH en 3,6 V.

Bron 22

Figuur uit het examen

Foto van een metalen cilinder met een uitstekende as.

Vraag 42 1 punt

Je ziet een afbeelding van het opengemaakte zaklampje. Je ziet vier afbeeldingen van een aantal onderdelen. Welke onderdelen zijn dat?

  1. A accu, diode, leds, motor
  2. B accu, diode, dynamo, leds
  3. C accu, dynamo, leds, weerstand
  4. D diode, leds, motor, weerstand
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 42 in het hele examen

Vraag 43 2 punten

De capaciteit van de opgeladen accu is 20 mAh. Zet je het zaklampje aan, dan levert de accu een stroom van 8,0 mA. Bereken de tijd die het zaklampje op een volle accu kan branden.

Bekijk het antwoord
  • Gebruikt de formule $C = I \cdot t$ en noemt dat de tijd wordt berekend (1p)
  • Rest van de berekening juist: t = 2,5 h (1p)

Antwoord: t = 2,5 h.

Vraag 43 in het hele examen

Bron 23

Figuur uit het examen

Pictogram: een doorgekruiste afvalbak op wieltjes.

Bron 24

Figuur uit het examen

Pictogram: twee pijlen die in een cirkel rond draaien.

Vraag 44 2 punten

Op de verpakking van het zaklampje staan twee pictogrammen. Noteer onder elk pictogram de juiste betekenis.

Bekijk het antwoord
  • Bij het pictogram van de doorgekruiste afvalbak: klein chemisch afval (KCA) (1p)
  • Bij het pictogram met de twee pijlen in een cirkel: geschikt voor hergebruik (recycling) (1p)

Vraag 44 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Zelfgemaakte trafo

Vraag 18 1 punt

In de oplader zitten een spoel en een weekijzeren kern. Aras en Stijn sluiten de oplader aan op de netspanning. Aras zegt tegen Stijn dat de oplader werkt als een elektromagneet en een stukje ijzer kan aantrekken. Heeft Aras gelijk?
A Nee, want een elektromagneet bevat geen weekijzeren kern.
B Nee, want een elektromagneet werkt op gelijkspanning.
C Ja, want rond de spoel is een permanent magnetisch veld.
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Bekijk het antwoord
  • Altijd 1 scorepunt, ongeacht het antwoord van de leerling (aanvulling op het correctievoorschrift) (1p)

Aanvulling op het correctievoorschrift bij vraag 18: er moet altijd 1 scorepunt worden toegekend, ongeacht of er een antwoord is gegeven en ongeacht het gegeven antwoord. De letter B uit het correctievoorschrift telt dus niet meer.

Vraag 18 in het hele examen

Vraag 19 1 punt

Aras en Stijn maken zelf een spoel door geïsoleerd koperdraad om de basis van de oplader te wikkelen. Deze spoel verbinden ze met twee leds. Je ziet op de uitwerkbijlage twee zinnen over geïsoleerd koperdraad. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

De koperdraad van een spoel is geïsoleerd om kortsluiting / overbelasting te voorkomen.
Waar de koperdraad verbonden is met de led moet geen / wel isolatie zitten.

Bekijk het antwoord
  • Omcirkelt 'kortsluiting' in de eerste zin en 'geen' in de tweede zin (1p)

Het scorepunt alleen toekennen als beide keuzes juist zijn.

Vraag 19 in het hele examen

Bron 8

Netspanning230 V
secundaire spanning1,2 V
secundaire stroomsterkte4,5 mA

Vraag 20 2 punten

De spoel in de oplader en de zelfgemaakte spoel vormen samen een transformator. De leds branden als Aras de stekker van de oplader in het stopcontact steekt. Stijn meet met een multimeter de secundaire spanning en stroomsterkte. Je ziet een tabel met de gegevens. De zelfgemaakte spoel heeft 18 windingen. Bereken het aantal windingen van de primaire spoel in de oplader. Ga er hier van uit dat de transformator ideaal is.

Bekijk het antwoord
  • Toepassen van de formule $\frac{n_p}{n_s} = \frac{U_p}{U_s}$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: het aantal windingen van de primaire spoel is 3450 (1p)

Voor het toekennen van het eerste scorepunt hoeft het woord of het symbool voor aantal windingen niet genoteerd te zijn.

Vraag 20 in het hele examen

Bron 9

Figuur uit het examen

Keuzeschakelaar van een multimeter voor het meetbereik. Onderaan de schakelaar staan vier standen, genummerd 1 tot en met 4.

Vraag 21 1 punt

Je ziet het deel van de multimeter die Stijn gebruikt met een keuzeschakelaar voor het meetbereik. Bij welke stand van de keuzeschakelaar meet Stijn het nauwkeurigst een stroomsterkte van 4,5 mA af?

  1. A bij stand 1
  2. B bij stand 2
  3. C bij stand 3
  4. D bij stand 4
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 3 punten

De spoel in de oplader en de zelfgemaakte spoel vormen samen een transformator. Stijn meet met een multimeter de secundaire spanning en stroomsterkte. Je ziet een tabel met de gegevens. Aras leest op een energiemeter een (primair) vermogen van 0,8 W af. Laat met een berekening zien of hun transformator ideaal is. Noteer je conclusie.

Bekijk het antwoord
  • Toepassen van de formule $P = U \cdot I$ (1p)
  • Rest van de berekening juist: het secundaire vermogen is 5,4 mW (0,0054 W) (1p)
  • Juiste conclusie: het secundaire vermogen is kleiner dan het primaire vermogen, dus de transformator is niet ideaal (1p)

Als de kandidaat een secundair vermogen vindt dat groter is dan het primaire vermogen, voor deze vraag maximaal 1 scorepunt toekennen. Voor het toekennen van het eerste scorepunt hoeft de grootheid vermogen niet genoteerd te zijn.

Vraag 22 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Schakeling doormeten

Opgavetekst

Bron 17

Figuur uit het examen

Foto van een deel van de opstelling en de materialen: een regelbare spanningsbron met draaiknop en meter, twee meetapparaten en snoeren.

Bron 18

Figuur uit het examen

Een deel van een schakelschema op de uitwerkbijlage: een horizontale draad met een klein symbool in het midden en een schuine pijl erbij. Het schakelschema moet met de weerstand en beide meters worden aangevuld.

Vraag 37 2 punten

Marlou en Luuk onderzoeken het verband tussen de spanning en het vermogen bij een weerstand. Ze sluiten een weerstand aan op een regelbare spanningsbron. Je ziet een afbeelding van een deel van de opstelling en hun materialen. Ze meten de spanning over en de stroomsterkte door de weerstand. Je ziet op de uitwerkbijlage een deel van het schakelschema. Maak het schakelschema compleet met de weerstand en beide meters.

Bekijk het antwoord
  • Juiste symbolen voor de weerstand en beide meters (1p)
  • De stroommeter in serie met de weerstand en de spanningsmeter parallel over de weerstand (1p)

Een gesloten schakeling met de weerstand, de stroommeter in serie met de weerstand en de spanningsmeter parallel over de weerstand.

Als de kandidaat geen gesloten circuit tekent, hiervoor 1 scorepunt aftrekken. Als de kandidaat een of meer extra componenten toevoegt of verbindingen maakt waardoor er een niet-werkende schakeling ontstaat, hiervoor 1 scorepunt aftrekken. Plaatst de kandidaat de spanningsmeter over de bron, dan is dat goed.

Vraag 37 in het hele examen

Bron 19

U (V)03,04,06,08,0
I (A)00,150,200,300,40
P (W)00,450,801,803,20

Bron 20

Figuur uit het examen

Leeg diagram op de uitwerkbijlage met een raster. Horizontale as U (V) met de schaal 0 tot en met 8,0, in stappen van 1,0. Verticale as P (W) met onderaan de 0; verder staan op deze as geen getallen.

Vraag 38 3 punten

Luuk verhoogt in stapjes de spanning en Marlou leest bij elke spanning de stroomsterkte af. Ze berekenen bij elke meting het vermogen. Je ziet een tabel met hun resultaten. Zet in het diagram op de uitwerkbijlage alle resultaten van P en U uit en teken de grafiek.

Bekijk het antwoord
  • Juist indelen van de verticale as (P-as) (1p)
  • Uitzetten van alle juiste gegevens van P en U (1p)
  • Een vloeiende lijn door de uitgezette punten (1p)

Het diagram heeft P (W) op de verticale as en U (V) op de horizontale as. De punten zijn (U = 0 V; P = 0 W), (3,0 V; 0,45 W), (4,0 V; 0,80 W), (6,0 V; 1,80 W) en (8,0 V; 3,20 W). Ze zijn uitgezet en met een vloeiende lijn door de punten verbonden.

Als de kandidaat minder dan 2/3 van de verticale as gebruikt, hiervoor het eerste scorepunt niet toekennen.

Vraag 38 in het hele examen

Vraag 39 2 punten

Over het verband tussen het vermogen en de spanning staan op de uitwerkbijlage twee zinnen. Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheid.

Als je de spanning tweemaal zo groot maakt, dan is het vermogen 1,4 / 2,0 / 2,4 / 4,0 maal zo groot.
Dit is een lineair verband / een recht evenredig verband / een omgekeerd evenredig verband / een ander dan bovenstaande verbanden.

Bekijk het antwoord
  • Omcirkelt '4,0' in de eerste zin (1p)
  • Omcirkelt 'een ander dan bovenstaande verbanden' in de tweede zin (1p)

Vraag 39 in het hele examen

Hoe vaak elektriciteit in het examen komt

Vragen over elektriciteit per centraal examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 15-6, 8, 32-37924%
2026, tijdvak 24-6, 30-34821%
2025, tijdvak 110, 13-14, 19-22, 29-30924%
2025, tijdvak 213-17, 29-30, 32-341026%
2024, tijdvak 15-6, 8-12, 26-281025%
2024, tijdvak 25, 7, 23-25, 27616%
2023, tijdvak 119-22, 29-33, 41-421124%
2023, tijdvak 210-20, 351229%
2022, tijdvak 16, 9, 11-15, 22-261229%
2022, tijdvak 221-23, 29, 31, 33-34, 40-421023%
2022, tijdvak 31-4, 27-28, 30-31820%
2021, tijdvak 16-8, 10, 20-23819%
2021, tijdvak 213-19, 26-32, 351535%
2021, tijdvak 33-5, 33-35, 39-421024%
2019, tijdvak 16-9, 28-31, 33921%
2019, tijdvak 217-19, 22, 31-361024%
2018, tijdvak 13-4, 25-30, 40-441330%
2018, tijdvak 218-22, 37-39819%

In 18 van de 18 ingedeelde examens natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl staat een vraag over elektriciteit, samen 178 vragen (24% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2021, tijdvak 2: 15 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 23% van de vragen over elektriciteit, daarvoor 25%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met elektriciteit

Maak de 15 nieuwste examenvragen over elektriciteit online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2023, 2022, 2021, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over elektriciteit

Andere onderwerpen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl

Elektriciteit op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op natuurkunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt elektriciteit voor in het eindexamen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 178 vragen over elektriciteit, 24% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 18 van die examens.

In welk examen natuur- en scheikunde I vmbo-gl/tl stonden de meeste vragen over elektriciteit?

In het examen van 2021, tijdvak 2, met 15 vragen: 13-19, 26-32, 35.

Hoe oefen ik examenvragen over elektriciteit?

Op deze pagina staan alle vragen over elektriciteit met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.