Eindexamen Nederlands vmbo-kb 2018, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Camera’s Van zelfontspanner naar selfie

Tien jaar geleden waren digitale camera’s ‘hot’. Wat kan er in die tijd veel veranderen: tegenwoordig maak je met steeds kleinere toestellen steeds betere foto’s en is de ‘selfie’ gemeengoed geworden. Voor deze test zijn vijftien camera’s getest.

Er zijn zelfs camera’s waarbij je achteraf kunt scherpstellen en het perspectief een beetje kunt ver- anderen. Ook maak je, met de smart- phone als afstandsbediening, gemak- kelijk groepsfoto’s. Of je deelt via wifi foto’s direct vanaf het fototoestel met anderen. En… de beeldkwaliteit van bepaalde kleinere camera’s is even goed, of zelfs beter dan die van spiegelreflexcamera’s.

Snelheid Wie had in 2005 kunnen denken dat In 2005 kon het nog gebeuren dat je we nu met zo veel apparaten foto’s na het afdrukken even moest van goede kwaliteit zouden maken! wachten, voordat het toestel de foto Met allerlei soorten camera’s en ook ook echt maakte. De Olympus C-315, met mobieltjes en tablets. Dat was deed er zelfs 1,9 seconden over. destijds ondenkbaar. Vervelend, want het fotomoment kon dan weer nét voorbij zijn. Verrassend De ontwikkelingen op het gebied van genoeg komt dit soort extremen de techniek gaan heel snel. Zo is de tegenwoordig alleen nog voor bij gevoeligheid van beeldsensoren spiegelreflexcamera’s. Fotograferen enorm verbeterd, zodat je ook bij met een spiegelreflex gaat heel snel, heel weinig licht nog goede foto’s mits je de zoeker gebruikt. Gebruik je kunt maken. Dankzij de software in het scherm, dan wordt het ineens camera’s van nu, kun je foto’s met een trage camera. Soms zelfs lang- allerlei effecten en functies al creatief zamer dan die oude Olympus. bewerken, vóór je ze gemaakt hebt.

Pixels krijgen. Nu kun je 1 of zelfs 2 meter Ook het aantal megapixels dichterbij staan: dat is het verschil beïnvloedt de snelheid. In tien jaar tussen de gemiddelde 35mm-groot- tijd is het gemiddelde aantal mega- hoek van toen en de 25mm- of zelfs pixels fors toegenomen (van 5 naar 20mm-groothoek van nu. Zo’n groot- 17). Een jpg-bestand van één foto in hoek is handig voor interieurfoto’s en de hoogste kwaliteit is daarmee zo’n landschappen. En met een panora- 7MB groot. Het aantal pixels zegt mafunctie leg je met het grootste overigens niet alles over de kwaliteit gemak je eigen panorama Mesdag (zoals kleur of scherpte) van de vast. foto’s. Wel geldt: hoe meer pixels, hoe meer data de camera moet verwerken.

Prijs: € 210,- Testoordeel: 6,0 Deze elegante outdoorcamera kan Prijs: € 180,- tegen een stootje: hij overleeft een Testoordeel: 6,5 val tot 1,5 meter én kan tot 10 meter Veel zoom in deze kleine travel- diep onder water. zoomcamera die oogt als metaal, Beperkt verkrijgbaar bij Bol.com, maar voelt als plastic. MediaMarkt en BCC. Hij is redelijk snel en de fotokwali- teit is ruim voldoende. Zoomen gaat erg makkelijk. Compact zoomen Wie meer ziet in paparazzo-fotogra- fie: de gemiddelde compactcamera Groter zoombereik heeft tegenwoordig 19x zoom. Een Het afgelopen decennium is het extreem voorbeeld is de Nikon optische zoombereik misschien wel Coolpix P900, met maar liefst het meest veranderd. In 2005 had 83x optische zoom, alsof je door een een gemiddelde compactcamera rietje kijkt. Het is dan heel lastig om

4 keer zoom. Als een camera nu je onderwerp goed in beeld te ‘maar’ 4 keer zoom heeft, is het óf houden, maar met een handige knop een robuuste outdoorcamera, óf een zoom je tijdelijk uit, zodat je het camera met een grote sensor. onderwerp weer in beeld krijgt. Destijds moest je zo’n 5 meter Beeldstabilisatie

• in 2005 nog in afstand houden om het schilderij de opkomst
• is nu bijna standaard. Nachtwacht helemaal in beeld te

Deze functie compenseert de tril- een elektronische zoeker. Voor bril- lingen van je hand, zodat je minder dragers is dat echt een uitkomst, snel ‘bewogen’ foto’s krijgt. want zo’n zoeker is in te stellen tot Ook de meegeleverde losse lenzen soms wel -4 en +4. De schermen van (objectieven) hebben veelal beeld- nu zijn ruim twee keer zo groot als stabilisatie, maar je moet het dan toen en vaker draaibaar. Dat is meestal doen met 3x zoom. handig voor selfies, of om makke- Inmiddels is er wel een enkele lens te lijker boven je hoofd of bij de grond koop met 17x zoom. Dat lijkt nu het te fotograferen. maximum, want nog meer zoom zou de lens onhanteerbaar groot en Informatie zwaar maken. Verder biedt het scherm nu vaak handige informatie, fotografietips en Scherm & zoeker functies die bijvoorbeeld handmatig In 2005 kon je via de zoeker naar je scherpstellen eenvoudiger maken. onderwerp kijken om het goed in We zitten nu in een overgangsfase, beeld te krijgen. Bij een spiegelreflex want nog niet alle camera’s hebben zal dat

• door het spiegelsysteem
• een aanraakscherm. Dat is jammer, altijd zo blijven. Maar andere want veel mensen zijn inmiddels camera’s hebben nu in de zoeker gewend om naar de volgende foto te een ingebouwd schermpje dat het- ‘vegen’. Hoe zou dat over tien jaar zelfde toont als het grote scherm: gaan?

Test fotocamera’s

richtprijs in euro’s

aanraakscherm merk & type

fotokwaliteit testoordeel

snelheid

zoeker flitser

wifi weging voor testoordeel 70% 25% 5%

Systeem- en spiegelreflexcamera’s

■ 1 Sony Alpha 7 II K (ILCE-7M2K) 2100 8,0 8,4 7,0 nvt 9,3

■ 2 Samsung NX1 2600 8,0 7,6 8,0 6,2 9,3

► 3 Canon EOS 700D 540 7,4 7,3 7,6 8,0 7,9

Kleine systeemcamera’s

■ 1 Panasonic Lumix DMC-GX7K 700 7,6 7,3 7,2 6,7 9,0

► 2 Panasonic Lumix DMC-GF6x 450 7,3 7,0 6,9 7,9 nvt

Compacte, geavanceerde camera’s

■ 1 Canon PowerShot G1 x Mark II 700 7,9 8,2 5,9 9,4 nvt

► 2 Canon PowerShot G16 385 7,2 7,6 6,3 8,1 5,5

Superzoomcamera’s

■ 1 Nikon Coolpix P610 430 6,9 6,7 7,5 7,6 7,2

■ 2 Nikon Coolpix P900 640 6,9 7,1 7,3 7,7 7,4

► 3 Panasonic Lumix DMC-F272 250 6,6 6,0 7,3 6,0 7,8

Travelzoomcamera’s

■ 1 Canon PowerShot N100 280 6,9 7,3 7,9 6,8 nvt

■ 2 Nikon Coolpix S9900 350 6,9 7,2 6,3 5,0 nvt

► 3 Olympus Stylus SH-60 180 6,5 6,7 5,0 6,0 nvt

Outdoorcamera’s

■ 1 Olympus Stylus TG-3 385 6,6 7,3 4,5 5,4 nvt

► 2 Sony Cyber-shot TX-30 210 6,0 6,4 6,4 6,6 nvt

■ beste uit de test ► beste koop

naar een artikel van Karen Rijneveld, de Consumentengids, juli/augustus 2015

Dutje op het werk is aan opmars bezig beeld ’s nachts wakker zijn geweest”,

35 zegt Joris Jan Goos, marketing manager bij Microsoft. In drukke periodes gebruikt hij de powernap- capsule tot twee keer in de week. “Na een korte powernap voel ik me

40 scherper. Dan functioneer ik beter tijdens een vergadering.” (3) Ook uit de wetenschap is er (1) Roeselien Jaspars ligt er ontspan- belangstelling. In 2015 is er een nen bij. Ogen dicht, hoofd achterover wetenschappelijk rapport verschenen en de leuning van haar stoel hele- 45 waarin stond dat powernappen maal naar achteren. Jaspars is op iemand kan helpen tegen de schade

5 haar werk in het VUmc, één van de van een korte nacht. Het rapport ziekenhuizen in Amsterdam. Daar is beschrijft hier enkele voorbeelden het helemaal niet zo gek om een van: de powernap zou goed zijn voor dutje te doen. Al worden de middag- 50 het evenwicht in de hormoonhuis- slaapjes hier powernaps genoemd. houding en zo het immuunsysteem

10 Jaspars gunt zichzelf twintig minuten versterken. Gerard Kerkhof denkt om weg te doezelen. Daarna gaat ze hier echter anders over. “Loze weer naar haar bureau. Dan wel met beloftes”, zegt hij. Kerkhof is expert vernieuwde energie. Dat de 55 op het gebied van slaap en vindt dat beroemde geleerde Einstein ook fan er teveel positieve waarde wordt

15 was van het middagdutje, zegt voor toegekend aan de powernap. Hij haar genoeg. vergelijkt slaapgebrek met maat- (2) Er wordt steeds meer bekend schappelijke problemen als over- over de positieve effecten van een 60 gewicht en roken. “Het is bekend dat powernap. Daarom heeft het Neder- een chronisch slaaptekort het risico

20 landse bedrijfsleven steeds meer op bepaalde ziektes vergroot. Een interesse voor de powernap. Zo powernap gaat daar echt niet bij hebben diverse bedrijven een power- helpen”, zegt Kerkhof. napruimte geïnstalleerd. Soms gaan 65 (4) Slaaptekort inhalen kan namelijk bedrijven zelfs zo ver dat ze hun alleen wanneer mensen in een diepe

25 werknemers via workshops leren slaap zijn. Of zoals Kerkhof het zegt: over het nut van een middagslaapje. “Een powernap bouwt geen slaap- Bij een kunststoffenfabrikant bijvoor- schuld af.” Met slaap moet je niet beeld kan er tijdens nachtdiensten 70 gaan 'rommelen', is zijn nadrukkelijke worden gepowernapt en Microsoft boodschap. “Powernap is trendy en

30 heeft op zijn kantoor op Schiphol het klinkt lekker”, zegt Kerkhof. Maar zelfs een powernapcapsule neer- hij waarschuwt voor al te veel posi- gezet. “Soms heb je niet zo lekker tieve geluiden en wil andere kanten geslapen, omdat de kinderen bijvoor- 75 van de powernap belichten. De hele

discussie over de powernap komt 115 Janssen raakte geïnteresseerd in de volgens hem voort uit een besef dat powernap tijdens zijn tijd als opvang- slaap gezien wordt als iets dat je kunt arts op de spoedeisende hulp. “Als ik verwaarlozen. “Dat moet zo onder- na een dubbele dienst nog ging

80 hand echt stoppen, anders krijgen studeren, nam ik de woorden veel mensen grote gezondheids- 120 eigenlijk niet meer in me op. Ik was problemen”, meent hij. aan het knikkebollen. Als ik eraan (5) Of een powernap dan helemaal toegaf en tien minuten op mijn boek nergens bij helpt? “Zo is het ook ging liggen, kon ik daarna weer

85 weer niet”, zegt Kerkhof. “Een korte verder. Dat is effectiever dan veertig middagslaap geeft een boost: Je 125 minuten knikkebollend boven je boek voelt je na de powernap fitter en hangen zonder iets op te nemen. alerter. Dat goede gevoel duurt Juist in de periode dat je vermoeid ongeveer twee uur. Op het werk is raakt, zou je kunnen powernappen.

90 het belangrijk rustmomenten te Dat is het beste moment voor een nemen. Uit het raam kijken of een 130 powernap”, zegt Janssen. “Hoe lager stukje lopen. Alsof je heel kort even het energieniveau is, hoe hoger de op vakantie bent. Daarom is een piek vervolgens kan zijn.” powernap ook zeker niet slecht”, (8) Er zijn duidelijke richtlijnen voor

95 aldus Kerkhof. een goede powernap. De belang- (6) In het VUmc zijn drie powernap- 135 rijkste is de duur. Volgens Kerkhof stoelen neergezet. Kasper Janssen is mag die nooit langer dan vijftien sportarts en heeft het ziekenhuis minuten zijn, Janssen houdt twintig geadviseerd hoe de ruimte ingericht minuten aan. Iemand die powernapt,

100 kan worden. De stoelen lijken nog moet vermijden in een diepe slaap te het meest op een luxe tandartsstoel, 140 komen. Als je dan wordt gewekt, heb maar dan met chic bruin leer en juist je juist last van traagheid. Dan ga je wel uitnodigend. Om de stoel zit een sneller fouten maken. Ten tweede is gordijn, zodat iemand die zijn ogen het belangrijk niet te laat te power-

105 even wil sluiten, niet wordt gestoord. nappen, omdat je anders soms Voorlopig zijn de stoelen nog alleen 145 ’s avonds niet meer in slaap kan bedoeld voor het ondersteunend komen. Powernappen kan volgens personeel, zoals de ict-medewerkers. Janssen overal. Zelfs een matje Het ziekenhuis gaat later bekijken of onder het bureau, is een optie.

110 het de stoel ook wil installeren voor “Sociaal gezien is het nog lastig. Bij artsen en verplegers. 150 veel Nederlandse bedrijven is dat (7) Hoe werkt dat nou, zo’n power- nog een stap te ver. Er rust nu nog nap? “Het heeft te maken met de een taboe op.” biologische klok”, zegt de sportarts. naar een artikel van Jurriaan Nolles, de Volkskrant, 10 februari 2016

En vanavond surveilleert Sonja weer in de binnenstad.

En jij? Word ook vrijwilliger bij de politie.

Overwicht en een scherpe blik komen niet alleen voor de klas goed van pas. Als politievrijwilliger kun je jouw talent ook op andere manieren inzetten. In een team van enthousiaste politiemedewerkers verricht je een paar keer per maand afwisselende taken. Dat kan in uniform op straat zijn, maar ook achter de schermen op het bureau. Wat je achtergrond ook is; met jouw unieke kennis en ervaring ben je een waardevolle aanvulling voor de politie. Ben jij maatschappelijk betrokken en wil je je vrije tijd spannend én zinvol besteden? Dan is vrijwilligerswerk bij de politie iets voor jou. Ontdek je mogelijkheden op wordpolitievrijwilliger.nl.

<<waakzaam en dienstbaar>>

naar een advertentie in Metro Holland, 18 november 2013

Verkeersdrukte op de zeebodem Middellandse Zee en het Suezkanaal naar Zuid-Korea, om ten slotte te eindigen in Perth aan de westkust

35 van Australië. Onderweg gaan afsplitsingen op veertig plaatsen aan land. (4) Telecombedrijven hebben sinds het begin van het internettijdperk,

40 eind jaren tachtig van de vorige eeuw, onvermoeibaar doorgewerkt aan het wereldwijde web. Het (1) Wie denkt dat we tegenwoordig in absolute topjaar was 2001. Toen een draadloze wereld leven, moet werd 200.000 kilometer kabel op de eens onder water kijken. Daar vlie- 45 zeebodem aangelegd. Het bedrag gen, door kabels met duizelingwek- dat in de afgelopen 25 jaar is

5 kende lengtes, de terabytes je om de geïnvesteerd in kabels, is ruim oren. De kabels liggen op kilometers 52 miljard euro. De totale lengte diepte in het aardedonker. Ze door- bedraagt 1.275 miljoen kilometer. kruisen diepe ravijnen, gigantische 50 (5) Wat kabels betreft, is de Noord- plateaus en de leefgebieden van de zee misschien wel het drukste gebied

10 vreemdste zeedieren. Vraag is hoe ter wereld. Rik Duijts van Rijkswater- kwetsbaar die kabels eigenlijk zijn, staat: “In het Nederlandse deel van liggend in het woeste water. de Noordzee ligt 6.000 kilometer aan (2) Alle dataverkeer tussen landen, 55 kabels. Maar anders dan in de waar ook ter wereld, van gedown- oceanen liggen die relatief ondiep en

15 loade films en telefoongesprekken tot in de bodem, niet erop.” Rijkswater- e-mails en vrijwel alle beurshandel, staat staat in principe overal kabels gaat erdoorheen. Ook vanuit Neder- toe, omdat niets aan de oppervlakte land. Zo loopt er een kabel vanuit 60 zichtbaar is. Dus ook in beschermd Beverwijk over de zeebodem naar natuurgebied.

20 New York. Vanuit Amerika loopt ook (6) Han Lindeboom van het instituut een kabel terug naar Beverwijk. De voor ecologisch zeeonderzoek: “Tele- lengte van deze Atlantic Crossing-1 combedrijven zoeken de kortste is meer dan 14.000 kilometer. En dat 65 route, omdat die het goedkoopst is. is maar één van de ongeveer twintig Die routes lopen nu eenmaal ook

25 kabels die de Atlantische Oceaan door gebieden met een beschermde oversteken. status. Maar de hele Noordzee is in (3) Het kan nóg spectaculairder. De de afgelopen eeuwen al zodanig Sea-MeWe-3-kabel maakt een halve 70 overhoop gehaald door met name de wereldreis van maar liefst visserij, dat eigenlijk niets meer is

30 39.000 kilometer. Die begint in het zoals het ooit was. De oesterbanken Belgische Oostende, gaat dan via de zijn verdwenen en de rotsbodems

zijn veranderd in zandvlaktes. Bij het sleept. Of hij plant per ongeluk zijn

75 leggen van kabels worden die tijdelijk 120 anker in een kabel. Hoewel de repa- aangeraakt. Er wordt een geul ge- ratie van één enkele kabel weken in trokken, de kabel wordt erin gelegd beslag kan nemen, veroorzaken en de geul wordt dichtgemaakt.” dergelijke incidenten vrijwel nooit een (7) Volgens Lindeboom is het nog de internetstoring. Dat was wel het geval

80 vraag hoeveel invloed kabels hebben 125 in 2008. Grote delen van het Midden- op het zeeleven. “Rond de kabels is, Oosten en Noord-Afrika zaten toen voor zover het niet gaat om glas- dagenlang zonder internet en tele- vezel, sprake van lichte elektromag- foon, nadat een vis een kabel in de netische straling. Vooral kraakbeen- Middellandse Zee had doorgebeten.

85 vissen zoals haaien en roggen zijn 130 En in 2006 lag een deel van het daar gevoelig voor. Er zijn aan- Aziatische internet plat vanwege een wijzingen dat vissen ander zwem- beschadigde kabel na een zee- gedrag kunnen gaan vertonen in beving. gebieden waar meerdere kabels (10) Om dergelijke zaken te voor-

90 liggen. Er wordt ook gesuggereerd 135 komen, worden kabels steeds vaker dat door de kabels bruinvissen in een ringstructuur aangelegd zodat zouden stranden op de kusten. Maar de uitval van de ene kabel wordt dat is enkel speculatie, want echt opgevangen door de andere. In de onderzoek is er nooit naar gedaan.” Noordzee gebeurt dit al. Ook krijgen

95 (8) Rijkswaterstaat bevestigt dat er 140 de kabels een sterke staalwapening nauwelijks onderzoek beschikbaar is. tegen beschadigingen van buitenaf. Duijts: “Hoe schadelijk de straling Het enige reële gevaar schuilt vol- voor vissen is, weten we niet precies. gens onderzoekers in de gevolgen Maar alles wijst erop dat die mini- die de klimaatverandering ongetwij-

100 maal is. Een vis ervaart zo’n kabel 145 feld op onderzeese kabels zal heb- alleen als hij er bovenop ligt. En ook ben. Niet alleen stijgt de zeespiegel, al zal een enkele vis daardoor ook de krachtige onderstromen in de sterven, wat ik betwijfel, dan nog is oceaan zullen veranderen met als dat niet rampzalig. Het wordt pas gevolg aardverschuivingen die kabels

105 serieus wanneer complete vispopula- 150 kunnen beschadigen. ties het loodje zouden leggen. Maar (11) Toch zal de vraag naar onder- daar is absoluut geen sprake van, zeese telecomkabels de komende weten we inmiddels.” Duijts erkent jaren toenemen, na een dip geduren- dat het eventuele risico van straling de de afgelopen crisisjaren. Al was

110 voor vissen pas sinds kort de aan- 155 het alleen maar omdat we steeds dacht heeft. “Ik adviseer telecom- meer en sneller willen internetten

• bedrijven erop te letten, maar regels waarvoor continu duizenden kilo- zijn er niet voor. Het belangrijkste is meters nieuwe kabels nodig zijn. Om dat ze moeten voorkomen andere maar niet te spreken van de explo-

115 kabels kapot te trekken.” 160 sieve groei van het internetgebruik in (9) Een paar keer per jaar gaat het delen van Azië, Afrika en Midden- en mis. Een visser breekt een kabel als Zuid-Amerika. hij zijn netten over de zeebodem naar een artikel van Imco Lanting, de Gelderlander, 11 april 2015

Samen klussen bouwen. Dat levert ons beiden meer ruimte op en we hebben geen ver- springing in de muur.” (3) Op het gebied van kosten-

35 besparing is er volgens Walinga ook van alles mogelijk. “Je moet dat per kostenpost met de aannemer bespreken. Ik zou niet brutaal om burenkorting vragen; aannemers

40 maken vaak al amper winst en zij werken ook weer met andere par- tijen, zoals installateurs, die niets met (1) Wie verbouwingsplannen heeft, jullie deal te maken hebben. Maar je doet er goed aan de buren in te kunt natuurlijk wel samen kijken waar lichten. Maar wat ook kan, is hen 45 voordeel te behalen valt. Ook voor vragen om mee te doen. Zo kan een aannemers is dit een mooie manier

5 aanbouw of dakkapel goedkoper uit- om nieuwe klanten te vinden. We vallen als je het verbouwproject adviseren hen als brancheorganisatie aanbesteedt met één of meerdere om ervoor te zorgen dat ze vindbaar buren. Arjan Walinga, van branche- 50 zijn op Google onder zoektermen als organisatie Bouwend Nederland, zegt ‘samen verbouwen met de buren’.”

10 dat aannemers openstaan voor (4) Bouwkundig ontwerper Jerry Ruijs opdrachten waarin meerdere particu- van Buro Ruijs ziet ook de voordelen lieren samen een aanvraag doen. “Je van gezamenlijke bouwprojecten. kunt als buren prima samen één 55 “Toen ik net voor mezelf begon, had aannemer inschakelen.” Samen- ik het idee om me samen met een

15 werken heeft dus voordelen, ook voor aannemer te richten op een rijtje de aannemer. Die kan efficiënter en huurhuizen. Die huizen waren net sneller werken. “Normaal moet hij verkocht. Ik wilde de mensen in die bijvoorbeeld wachten als een 60 straat een gezamenlijke aanbieding bekisting net is volgestort, nu kan hij doen voor een update van hun toch

20 intussen doorwerken bij de buren. En wat saaie huizen. Zo zouden die je kunt de kosten van een bouwkeet woningen er mooier uitzien en zaten delen.” die mensen allemaal tegelijk in een (2) Walinga weet waarover hij praat. 65 verbouwing. Dat zou mij veel werk “In eerste instantie wilden mijn buur- opleveren.” Het plan is nooit door-

25 man en ik samen een uitbouw laten gegaan, omdat Ruijs het te druk zetten. Uiteindelijk besloot de buur- kreeg. “Toch vind ik het nog steeds man nog even te wachten. Ik heb in een leuk idee. Die mensen zouden er overleg met hem en de aannemer 70 financiële en praktische voordelen alvast op de erfgrens gebouwd, zodat van hebben.”

30 hij er in de toekomst tegenaan kan

(5) Verbouwen met de buren kan dakkapellen.com. “Uw buren kunnen volgens Ruijs echter ook problemen 105 geen juridisch bezwaar hebben tegen opleveren. “Stel: de buren krijgen de de verbouwing, als zij ook betrokken

75 financiering niet rond. Of jullie zijn bij het plaatsen van de dak- worden het niet eens over de keuze kapel”, melden zij. Bij sommige van de aannemer.” Die ervaring heeft verbouwingen, waaronder het aan- Maarten van Pijkeren, hij is directeur 110 pakken van de fundering, is het vaak van een bouwbedrijf. “In de praktijk zelfs noodzakelijk om samen met de

80 worden er minder gezamenlijke buren op te trekken. Het kan ook projecten gedaan dan je zou ver- handig zijn als een bepaalde ver- wachten. Je moet er als buren maar bouwing bij de buren al is uitgevoerd; net tegelijkertijd aan toe zijn, ook wat 115 met wat aanpassingen kunnen betreft het budget. Bij nieuwbouw en dezelfde documenten opnieuw

85 renovaties zien we het vaker. Maar worden gebruikt. heb je eenmaal besloten samen met (8) Zelfs bij kleinere klussen loont het de directe buren of met meerdere om samen te werken. Zo adverteren mensen in de straat te verbouwen, 120 schilders met korting, als ze dan kun je profiteren van korting. We meerdere woningen tegelijk kunnen

90 kunnen bijvoorbeeld besparen op de doen. Dit scheelt hen in reiskosten, aanvoerkosten van gevelstenen.” inkoop van materiaal en het gebruik (6) Ook bouwkundig heeft samen- van steigers. Zelfs op het gebied van werken met de buren voordelen, zegt 125 subsidie is er voordeel te halen uit hij. “Als je als enige een uitbouw samenwerking. Zo verstrekken

95 plaatst, dan wordt die smaller dan de sommige gemeentes een zogeheten huidige woning. Je moet zo’n uitbouw ‘burenbonus’. Dit is een financiële namelijk én isoleren én binnen de tegemoetkoming van maximaal erfgrens blijven. Als de buren ook 130 250 euro per huishouden als zes of een uitbouw zetten, dan kun je de meer woningeigenaren hun huis laten

100 totale breedte van het huis benutten. isoleren. Het is vaak niet eens nodig Dat ziet er ook nog eens beter uit.” om buren te zijn; de aanvraag doen (7) Samenwerken voorkomt pro- met een groepje mensen uit dezelfde blemen, weten ze ook bij 135 gemeente is voldoende.

naar een artikel van Suzanne Dijkstra, de Gelderlander, 4 september 2015

De teksten die voor dit examen gebruikt zijn, zijn bewerkt om ze geschikt te maken voor het examen. Dit is gebeurd met respect voor de opvattingen van de auteur(s). Wie kennis wil nemen van de oorspronkelijke tekst(en), raadplege de vermelde bronnen. Het College voor Toetsen en Examens is verantwoordelijk voor vorm en inhoud van dit examen.

►►► ν

Situatiebeschrijving

Jij hebt met een aantal leerlingen van jouw klas deelgenomen aan de wedstrijd ‘Ontwerp op jouw school een chill-ruimte voor leerlingen’ en jullie hebben gewonnen. Jullie mogen een ruimte in de school opnieuw gaan inrichten; een ruimte speciaal voor leerlingen. Het budget is beperkt, dus jullie proberen alles zo goedkoop mogelijk te houden. Ook hebben jullie de tekst ‘Samen klussen’ gelezen en weten nu meer over hoe je goedkoop samen kunt klussen.

Jullie hebben voor de wedstrijd al een ontwerp gemaakt, maar toch willen jullie het nog laten zien aan een professionele ontwerper. Misschien is jullie plan niet helemaal haalbaar, aangezien het budget beperkt is. Vandaar dat je op zoek gaat naar een ontwerpbureau om je plannen te bespreken. Je zoekt op internet en het ontwerpbureau van de heer Majoor is dichtbij jullie school. Jij besluit om hem namens de groep een e-mail te sturen.

In je e-mail stel je jezelf voor en je vertelt dat je mee hebt gedaan aan een ontwerpwedstrijd. Je legt uit waarom het voor middelbare scholieren belangrijk is om op school een eigen ruimte te hebben. Ook beschrijf je twee ideeën hoe die ruimte er volgens jullie uit moet komen te zien. In je e-mail vraag je om een reactie op jullie ideeën. Je vraagt of je een afspraak mag maken om jullie plannen te bespreken. Verder vraag je of hij nog een tip heeft hoe jullie zo goedkoop mogelijk aan materialen kunnen komen. Tot slot geef je aan dat je hoopt op een snelle reactie.