Eindexamen Nederlands vmbo-kb 2019, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Test zonnebrandmiddelen Minder beschermd dan gedacht

Het is riskant om onbeschermd de zon in de gaan, zeker in de zomer- maanden. Een goede zonnebrandcrème lijkt dan onmisbaar. Maar je kunt je verkijken op hoe goed je beschermd bent, want er zijn middelen die een andere factor hebben dan op de verpakking staat.

producten geldt: Clinique en Clarins. Ook de zonnebrandcrème van het budgetmerk Europrofit voldeed niet. Leverancier Kruidvat kwam in actie en heeft al deze producten uit de schappen gehaald. Heeft een product een lagere beschermingsfactor dan erop staat, dan ben je minder lang beschermd dan je denkt. En daar- door kun je ongemerkt verbranden, Beschermingsfactor? met alle vervelende gevolgen van De SPF* op zonnebrandcrèmes geeft dien. De drie middelen die flink aan hoeveel bescherming ze bieden afwijken krijgen daarom een lage tegen uv B-straling. Bij het onder- score. Het omgekeerde troffen we werp ‘straling’ staat meer informatie ook aan: Hema, Garnier en La Roche over de verschillende soorten van Posay bieden meer bescherming dan straling. Voor de test hebben we dit ze claimen. Op de verpakking zou jaar 15 zonnebrandcrèmes met, eigenlijk ‘factor 50+’ moeten staan. Al volgens de verpakking, factor 30 beschermen ze de huid extra goed, uitgeprobeerd. De belangrijkste con- je hebt toch liever dat de verpakking clusie: drie middelen beschermen de werkelijke factor vermeldt. Ze niet zo goed als je op grond van de krijgen er dus geen bonuspunten vermelde factor mag verwachten. voor. Er hoort eigenlijk een lagere beschermingsfactor op te staan. * SPF = sun protection factor Opvallend is dat dit voor twee dure (beschermingsfactor)

die laatste hoeven we ons geen Waar heeft het panel op gelet? zorgen te maken; ultraviolette stra- Geur is bij het kopen van een ling C bereikt de aarde niet, maar zonnebrandmiddel een belangrijk uv A- en uv B-straling wel. De aspect, maar blijft natuurlijk grootste veroorzaker van zonnebrand persoonlijk. Ons panel vindt de is uv B-straling. Die laat de huid rood producten van Nivea, Cien, Yves kleuren. Een hoge dosis uv A-straling Rocher en Garnier het lekkerst is ook schadelijk voor de huid. Het ruiken: ze scoren hiervoor een schadelijke effect van uv A zie je niet dikke 8! Het panel is minder direct; uv A dringt dieper in de huid gecharmeerd van Lavera, Clinique, door, draagt bij aan huidveroudering La Roche Posay en Europrofit. en veroorzaakt huidkanker. De SPF op zonnebrandcrèmes geeft aan hoeveel bescherming ze bieden Plakkerig? tegen uv B-straling. De hoogte van Het gebruiksgemak werd beoordeeld de factor geeft aan hoeveel langer je door een panel van 30 consumenten. huid in de zon kan voordat hij rood Onder andere de smeerbaarheid, de wordt. Verbrand je zonder bescher- plakkerigheid en de geur bleken ming na tien minuten? Dan duurt het nogal te verschillen. Ons panel vindt met factor 30 dus 300 minuten, Lavera het minst makkelijk te oftewel 30 keer zo lang. Mits je gebruiken: deze natuurcosmetica voldoende smeert. Op alle smeert wat lastiger en is plakkeriger verpakkingen in onze test staat dat dan andere middelen. Lavera geeft het product ook beschermt tegen aan dat dit komt door het soort uv A-straling. Dat is mooi, maar zonnefilter dat gebruikt wordt. helaas staat nergens hoeveel Overigens blijft de huid bij alle bescherming ze bieden. crèmes wat plakkerig.

Gevoelige huid Voor wie een gevoelige huid of een parfumallergie heeft, is geur een punt. Dan wordt het zoeken naar een middel zonder geurstoffen, want die kunnen voor allergische reacties zorgen. In onze test bevatten La Roche Posay en Clinique geen parfum. Er zijn overigens wel (veelal kleinere en door ons niet geteste) aanbieders van producten zonder Te veel smeren kan niet parfum, of speciaal voor de gevoelige Smeer flink! Met een tube van 200 ml huid. kan een gemiddelde volwassene zich een keer of zes van top tot teen uv A- of uv B-straling? insmeren. Breng klodders aan ter De ultraviolette straling (uv-straling) grootte van een kleine aardbei op in zonlicht is onder te verdelen in boven- en onderbenen, armen, buik, uv A- en uv B- en uv C-straling. Over rug, hals en gezicht. Voor wie niet

met een witte waas op z’n huid wil Wie op een zomerse zonovergoten lopen luidt het devies: goed inwrijven, dag factor 50 kiest, moet toch zelfs de dikste klodders zijn zo regelmatig smeren. Bij voorkeur een uiteindelijk niet meer te zien. half uur voordat je de zon in gaat, daarna elke twee uur en zeker als je Verpakking gezwommen hebt. Behalve de informatie over de beschermingsfactor moeten er op de verpakking instructies staan voor het gebruik. We controleerden of die in het Nederlands vermeld zijn. Ook bekeken we de aanwezigheid van een contactadres, leesbaarheid van de ingrediëntenlijst en welke claims erop staan.

Nooit 100% bescherming Bestand tegen water Geen enkel zonnebrandmiddel biedt De term waterproof mag op een 100% bescherming en SPF 30 biedt zonnebrandmiddel staan als het na niet de dubbele bescherming van

20 minuten in het water nog de helft SPF 15. Het verschil tussen SPF 30 van de oorspronkelijke bescherming en SPF 50 is ook veel kleiner dan je biedt. Ook in het water ben je dus mogelijk zou verwachten. SPF 15 beschermd, maar de bescherming biedt een bescherming van 93% neemt na een duik wel af. Meer over tegen uv-B en SPF 50 van 98%. veilig zonnen is te lezen op consumentenbond.nl/zorgeloos- zonnen.

Overzicht van testoordeel

inhoud verpakking prijs verpakking gebruiksgemak

juiste factor op

prijs per 100 ml bescherming testoordeel

(in euro’s)

(in euro’s) parfum

(in ml) etiket merk

weging voor 70% 20% 10% testoordeel

■ 1 Garnier 7,4 7,4 7,4 7,5 15,00 200 7,50

ο 2 Nivea 7,3 7,2 7,6 7,2 17,50 400 4,40

3 La Roche Posay 7,3 7,4 6,5 8,0 19,50 250 7,80

4 Eucerin 7,3 7,2 7,8 8,1 16,65 150 11,10

5 Vichy 7,2 7,2 7,4 7,1 20,90 300 6,95

6 Biotherm 7,2 7,3 7,1 6,8 31,00 400 7,75

7 Yves Rocher 7,0 6,8 7,9 7,3 11,90 150 7,95

8 Kruidvat 6,9 6,9 7,1 7,3 8,00 400 2,00

9 Cien 6,8 6,5 7,5 7,9 1,00 50 2,00

10 Nivea Bronze 6,8 7,3 8,4 7,4 15,50 200 7,75

11 Hema 6,6 7,3 7,5 7,4 6,00 200 3,00

12 Lavera 6,4 7,0 5,0 5,3 8,80 75 11,70

13 Clarins 3,1 2,2 7,8 5,1 25,50 125 20,40 υ 14 Europrofit 2,8 1,8 6,4 7,0 3,75 300 1,25 υ 15 Clinique 2,0 1,0 6,7 6,0 24,50 125 19,60

■ beste uit de test ο beste koop υ afrader

Prijzen zijn van half mei, bij verschillende inhouden hebben we de goedkoopste verpakking genomen.

naar een artikel van Lauri ten Grotenhuis, Consumentengids, juli/augustus 2017

Het verdriet van Minoes ze niet meer zonder elkaar kunnen

30 leven. “Katten en honden, de meest gehouden huisdieren in de westerse wereld, spelen een heel grote rol in het leven van mensen. Maar hoe is dat ontstaan? En waarom is dat

35 samenleven zo belangrijk geworden?” (4) Onze verhouding met huisdieren gaat terug tot de prehistorie. Toen de mens veranderde van jager-verzame-

40 laar naar boer, werd ook zijn relatie met dieren anders. “Het is moeilijk (1) Pim Martens is hoogleraar duur- door onderzoek te bewijzen, maar zaamheid aan de universiteit van het is waarschijnlijk dat die eerste Maastricht. Met wiskundige modellen samenwerking puur functioneel was: maakt hij berekeningen die gaan over 45 zo zorgden honden voor bescher-

5 het veranderende klimaat, de ver- ming en katten hielden muizen weg spreiding van malaria of de invloed uit de graanopslag.” van groen gas op het energiepro- (5) In de loop van de eeuwen werden bleem. “Het zijn vaak abstracte dieren steeds vaker enkel en alleen onderwerpen en berekeningen, die 50 voor hun gezelschap gehouden en

10 ver van mensen afstaan”, zegt hij. groeide hun aantal explosief. In 2015 (2) Omdat Martens meer met telde Nederland 1,5 miljoen honden menselijkheid bezig wil zijn in zijn en 2,6 miljoen katten; meer dan de werk, veranderde hij twee letters in helft van de huishoudens heeft een het onderwerp waar hij zich dagelijks 55 huisdier. De meerderheid van de

15 mee bezig houdt. Zo werd duurzaam- huisdierhouders ziet zijn hond of kat heid dierzaamheid. Volgens Martens bovendien als volwaardig lid van het hebben die twee woorden ook veel gezin. met elkaar te maken. “Duurzaamheid (6) Onze liefde voor huisdieren gaat over hoe wij met de planeet 60 bracht de beroemde Amerikaanse

20 omgaan, met het klimaat en met de bioloog Edward Wilson tot de vol- energiebronnen. Maar ook met alles gende uitspraak: “Mensen zouden er wat leeft, dus mensen, dieren en vanwege de evolutie op zijn ingesteld planten.” om alles wat leeft lief te hebben.” (3) Zo raakte Martens gefascineerd 65 Hoe vaag dat ook klinkt, er is wel

25 door de relatie van mensen met degelijk bewijs voor. Zo reageren dieren, vooral die met huisdieren. Het jonge kinderen positiever op dieren lijkt wel alsof mensen en huisdieren dan op speelgoed, een aanwijzing zo erg met elkaar verbonden zijn, dat dat dierenliefde is aangeboren. Dat is

70 bovendien te zien in alle culturen, al veel dieren net zo goed verschillende verschilt het vaak wel per cultuur 115 gevoelens hebben.” Martens zou welk dier aandacht krijgt. graag een ‘atlas van emoties’ voor (7) Het houden van een huisdier dieren maken, zoals de Amerikaanse beïnvloedt zelfs onze gezondheid psycholoog Paul Ekman deed voor

75 positief. Dat blijkt uit een onderzoek emoties, zoals angst en boosheid, dat in 1980 door Amerikaanse onder- 120 die door bijna iedereen worden zoekers is uitgevoerd. Onderzoekers herkend, van jongs af aan, van de universiteit van Maryland onafhankelijk van taal of cultuur. hebben aangetoond dat meer (10) Dergelijk onderzoek bij dieren is

80 mensen een jaar na een hartaanval wel moeilijk, omdat ze niet kunnen nog in leven waren, als ze een huis- 125 praten en hun emotie dus altijd moet dier hadden. Vervolgonderzoek liet worden geïnterpreteerd door het volgende zien: een huisdier zorgt mensen. Het valt dan ook niet mee. ervoor dat bepaalde stoffen in het In een recent onderzoek liet Martens

85 lichaam worden aangemaakt. Die huisdiereigenaren foto’s sturen van stoffen zorgen voor een rustgevend 130 hun hond of kat, met een beschrijving effect en zorgen er in veel gevallen van de emotie die het dier op dat voor dat de bloeddruk daalt. En een moment volgens de eigenaar had. lagere bloeddruk heeft een gunstig Vervolgens liet hij de foto’s zien aan

90 effect op het lichaam. Kinderen die gedragsexperts en aan gewone opgroeien met dieren blijken boven- 135 dierenliefhebbers, met de vraag dien meer empathie (inlevingsver- welke emoties zij herkenden. Wat mogen) te ontwikkelen. bleek: alleen als het ging om blijd- (8) Martens vindt het boeiend dat schap was er een aanzienlijke over-

95 onze band met huisdieren nog steeds eenkomst met wat de eigenaar dacht. verder wordt uitgebreid. Zo zijn er 140 Vooral negatieve emoties als verdriet tegenwoordig honden die een epilep- en teleurstelling werden door nie- tische aanval kunnen voorspellen. En mand herkend. er zijn ook honden die ouderen in (11) Martens blijft het een boeiend

100 verpleeghuizen helpen om actief te onderwerp vinden; een onderwerp blijven of de eenzaamheid te 145 waar nog veel onderzoek naar verdrijven. “In Amerika zijn er ook gedaan kan worden. Zijn fascinatie honden die als ‘read buddies’ voor huisdieren en onze relatie met dienen”, weet Martens. “Kinderen die dieren in het algemeen heeft er zelfs

105 moeite hebben met lezen, doen zelf- voor gezorgd dat het onderzoek naar vertrouwen op door een hond voor te 150 dierzaamheid en duurzaamheid een lezen. Zo kunnen ze oefenen, zonder volwaardig onderzoeksgebied is het risico te worden uitgelachen.” geworden. (9) In een van zijn onderzoeken pro- En hoe langer hij zich bezighoudt

110 beert Martens inzicht te krijgen in de met onderzoek bij huisdieren, hoe emoties van huisdieren. “Vroeger 155 meer overlap hij ontdekt tussen dachten we dat alleen mensen emo- duurzaamheid en dierzaamheid. ties kunnen tonen. Nu weten we dat

naar een artikel van Hidde Boersma, Elsevier, 28 mei 2016

Wat deze nieuwe verkeersborden betekenen?

Hoe lang is het geleden dat u uw rijbewijs haalde? Twintig jaar? Dertig? Langer? Dan is het nuttig uw kennis op te frissen, want verkeersregels veranderen continu. Komend jaar alleen al is het Ministerie van Infrastructuur en Milieu voornemens om veertien nieuwe borden te introduceren.

Wilt u weten hoe u scoort op de andere verkeersregels? Test uw verkeerskennis op vvn.nl.opfriscursus.

naar een advertentie van Veilig Verkeer Nederland, Metro, 24 december 2015

Liften nieuwe stijl

130 euro. Zowel heen als terug neem ik mensen mee. Meestal op de Duit- se stukken. In Duitsland is BlaBlaCar

35 veel groter en bekender dan hier. Veel vrienden uit Duitsland maken er gebruik van.” (3) Wie een rit aanbiedt, bepaalt zelf de prijs en de tijd. Zowel passagiers

40 als rijders hebben hun profiel weer- gegeven op de site, zodat je niet bij (1) Liften via internet wordt populair. een roker in de auto hoeft te stappen. De Franse carpooldienst BlaBlaCar Ook het autotype staat erbij, zodat rukt ook in ons land op en heeft al duidelijk is of de koffer mee kan. En duizenden gebruikers. Het principe is 45

• niet onbelangrijk op lange ritten –

5 niet nieuw. Je rijdt met iemand mee er is vermeld hoeveel iemand en je betaalt een kleine vergoeding. babbelt. Dat gaat van: ‘je zal me niet BlaBlaCar brengt passagier en auto- vaak horen’ naar ‘ik praat als ik zin mobilist via een onlineplatform heb’ tot ‘ik ben een echte kletskous’. samen. Vooral voor verre ritten is 50 (4) Veron Wormeester uit Utrecht

10 BlaBlaCar geliefd. “Voor korte ritjes stapt een paar keer per maand bij neem je niet de moeite om iemand een BlaBlaCar-rijder in de auto. op te pikken, maar wel als je naar “Naar Dortmund, waar mijn vriendin Parijs rijdt en iemand voor drie tien- woont. Het is vooral veel sneller dan tjes mee kan nemen”, zegt Shana 55 de trein én goedkoper natuurlijk. In

15 Smeets, directeur Benelux bij twee uur ben ik er, voor 10 tot 15 BlaBlaCar. euro. Een enkele keer kan de lift niet (2) Het milieu, geld en de gezellig- doorgaan, bijvoorbeeld als de chauf- heid. Dat zijn de voornaamste feur ziek is. Dan baal ik wel, want motieven voor autobezitters om hun 60 dan moet ik nog snel op zoek naar

20 lege autoplekken aan te bieden. Zo een andere lift.” Wormeester is dragen automobilisten op deze 28 jaar, de meeste gebruikers zijn manier een steentje bij aan het twintigers. “Twintigers omarmen de beschermen van het milieu, door deeleconomie en daar is BlaBlaCar luchtvervuiling en verkeersopstop- 65 een prima voorbeeld van. Mijn vader

25 ping te verminderen. “De gemiddelde en moeder vinden het maar niks dat rit via ons is 330 kilometer. Dat is ik bij wildvreemden in de auto stap. best lang als je alleen in de auto zit”, Het is liften zoals vroeger, alleen dan zegt Wouter Smits uit Rotterdam. Hij met meer zekerheid.” rijdt iedere maand in zijn Ford Fiësta 70 (5) Het autodelen is voor zowel de

30 naar zijn schoonfamilie in het Duitse chauffeur als de passagier vooral Kiel. “Heen en weer kost me dat zo’n financieel het meest interessant. U

kunt morgenochtend op de Thalys bedrijf wordt al geschat op 1 miljard naar Parijs springen, maar die euro.

75 treinreis kost u zo’n 120 euro. U kunt (7) Vooral in Frankrijk waar het ook via BlaBlaCar met bijvoorbeeld 105 bedrijf is ontstaan, is het groot. Daar Veronique uit Den Haag meerijden. vraagt BlaBlaCar al 15 procent com- Zij vraagt 26 euro voor een zitplaats missie. In Nederland is de bemidde- in haar Audi A1. De 52-jarige vrouw ling veelal gratis. Het bedrijf verdient

80 rookt niet, de wagen stinkt niet naar hier nog niets aan de ritten. hond, ze praat niet continu maar 110 Rotterdammer Smits schat dat hij draait liever een plaatje, valt te zien afgelopen jaar zo’n 1000 euro heeft aan haar profiel. Er rijden zaterdag bespaard door passagiers mee te nog acht automobilisten naar Parijs. nemen. “Daar moet je het niet alleen

85 (6) Directeur Shana Smeets van voor doen. Je moet het ook leuk BlaBlaCar Benelux is zelf fervent 115 vinden om mensen te ontmoeten. gebruiker en aanbieder. “Ik werk in Vorige week hadden we een Austra- Parijs en mijn ouders wonen in lische die via BlaBlaCar in Europa Antwerpen.” De blonde Vlaamse is rondreist. Hartstikke leuk om haar

90 niet bang bij een engerd in de auto te verhalen te horen.” stappen. “E-mail, telefoonnummer en 120 (8) BlaBlaCar wordt niet zoals taxi- bankgegevens zijn bij ons geverifi- dienst Uber bestookt met rechts- eerd. En wat heel belangrijk is, dat zaken. Het grote verschil is dat je zijn de recensies. Als je kunt kiezen een rit via BlaBlaCar niet kunt

95 tussen iemand zonder profielfoto of bestellen. Iemand rijdt en je kunt iemand mét foto en lovende recen- 125 meerijden tegen een vergoeding. sies dan kies je die natuurlijk.” Cijfers “Onze rijders mogen geen winst over het gebruik in Nederland wil ze maken. Het is echt delen van de niet geven. Wereldwijd zijn er al kosten”, zegt Shana Smeets. Daar

100 20 miljoen BlaBlaCar-gebruikers in windt ze geen doekjes om. Misschien

19 landen. De marktwaarde van het 130 is dat ook wel de kracht van ‘Blabla?’

naar een artikel van Ton Voermans (afbeelding van Fanny Versteegh), de Gelderlander, 19 juni 2015

Niet gebeld is niet gesolliciteerd (1) “Kijk, zo ben ik aan mijn nieuwe (4) “Ik ben de resultaten nog aan het baan gekomen”, zegt Juliët Boogaard uitwerken, maar de jongeren lieten (18) uit Amstelveen. Op haar iPhone tijdens de workshops vaak blijken dat laat ze een serie Whatsapp-berichten ze het stressvol vinden om offline te

5 zien. De eerste tekst is van een 45 communiceren. Online kunnen ze vriendin die Juliët aanbeveelt bij haar hun reactie bijschaven, maar aan de baas. Hij schrijft terug dat ze haar telefoon of face to face moeten ze gegevens naar hem mag mailen. direct reageren. Dat vinden ze eng. “Mijn vriendin heeft een screenshot En hoe minder ze oefenen, hoe vaker

10 van die berichten naar mij gestuurd. 50 ze een telefoontje uitstellen of pro- Daarna heb ik via de app een beren te ontlopen.” afspraak voor mijn sollicitatiegesprek (5) Hansen verwijst naar een gemaakt.” Amerikaans onderzoek uit april 2015, (2) Juliët krijgt stress van bellen, dus waaruit blijkt dat 92 procent van de

15 komt ze er dit keer makkelijk vanaf. 55 Amerikaanse scholieren tot 18 jaar Zonder ook maar één telefoontje te dagelijks gebruikmaakt van digitale plegen, heeft ze haar baan bij een kanalen en 24 procent zelfs constant congrescentrum bemachtigd. Toen online is. Hij kent ze in Europa ook: ze nog op de middelbare school zat, de jongeren die voortdurend op hun

20 deed ze al zo veel mogelijk via de 60 schermpje turen, of midden in een mail of Whatsapp. “Ik kan daar veel serieus gesprek worden afgeleid door beter bedenken hoe ik wil reageren. een piepje, omdat er een ‘appje’ Zelfs toen ik achter de kassa van de binnenkomt. In de workshops leert supermarkt zat, stuurde ik een Face- Onno Hansen jongeren hoe ze zich

25 bookbericht naar mijn chef als ik ver- 65 on- en offline zelfbewuster kunnen keerd was ingeroosterd. Van een profileren. telefoontje met mijn dokter word ik al (6) “Niet gebeld, is niet gesolliciteerd. nerveus. Ik schrijf uitgebreid op een Dat is een gouden regel”, zegt Geert- briefje wat ik wil zeggen en ga alleen Jan Waasdorp. Hij is directeur van

30 zitten bellen, zodat ik niet word 70 een bureau dat de arbeidsmarkt afgeleid.” onderzoekt. “Door een goed telefoon- (3) Juliët is zeker niet de enige gesprek voorafgaand aan een sollici- jongere met telefoonangst. Tijdens tatie heeft een kandidaat een voor- een ruim twee jaar durend project sprong in de procedure. Voor jonge-

35 met vierhonderd middelbare scho- 75 ren zou dit echt een onderscheidend lieren in Nederland, Polen en Grie- voordeel zijn. Ik heb ook weleens kenland merkte communicatietrainer iemand aangenomen die voor de Onno Hansen van IDentifEYE dat het deur stond met zijn cv. Zo’n persoon merendeel veel liever contact heeft heeft zich dan toch al even

40 via de computer. 80 gepresenteerd.”

(7) Binnenlopen bij een bedrijf is wel Bijvoorbeeld door een Facebook- even wat anders dan thuis speuren 115 bericht te sturen naar het bedrijf waar naar vacaturesites, bedrijfspagina’s je solliciteert: ik wil graag even langs- en LinkedIn-groepen waar de komen met mijn cv. Wanneer schikt

85 gedroomde baan voorbij kan komen. het? Verras de werkgever maar, dat Anderhalf jaar geleden heeft het werkt.” bureau van Waasdorp onderzocht 120 (10) Waasdorp reageert enthousiast hoe mensen werk proberen te als hij hoort dat er op sommige vinden. Online zoeken stond bij alle scholen bel-les wordt gegeven door

90 leeftijdsgroepen bovenaan. Een op docenten. Met de stoelruggen naar de zes baanzoekers onder de 25 jaar elkaar leren de leerlingen dat ze hun maakt zelfs uitsluitend gebruik van 125 verhaal niet meteen bij de telefoniste digitale kanalen. moeten afsteken, consequent ‘u’ (8) Dat komt niet alleen voort uit moeten blijven zeggen en niet braaf

95 ‘angst voor rechtstreeks contact’. hun vragenlijstje moeten afwerken, Jongeren hebben niet meer geleerd maar moeten ingaan op wat de ander hoe ze moeten bellen, denkt 130 vertelt. “Briljant! Laat leerlingen maar Waasdorp. “De digitale wereld is een oefenen hoe ze een telefoongesprek tweede natuur voor ze geworden. moeten voeren. Ik weet zeker dat ze

100 Voor jongeren heeft een app net zo dan een voorsprong hebben op de veel waarde als een belletje. Alleen arbeidsmarkt.” zien wij een generatiekloof met de 135 (11) Juliët Boogaard moet er ook aan werkgevers die mensen nog op de geloven: haar baas heeft gevraagd of traditionele manier aannemen. Dan ze af en toe in het callcentrum wil

105 kun je zeggen: ze nemen me maar werken. “Gelukkig krijg ik eerst een zoals ik ben. Maar die werkgevers telefoontraining.” Juliët maakt haar beslissen wel over jouw toekomst.” 140 beltegoed nu al niet op. Hoe vaak (9) Zolang de beslissers afgaan op denkt ze haar mobiel over vijf jaar aanbevelingen, open sollicitaties, nog aan haar oor te hebben? “Waar-

110 uitzendbureaus en netwerkcontacten, schijnlijk bel ik dan alleen nog met adviseert Waasdorp die kanalen ook mijn moeder. Of zij belt mij, omdat ik te gebruiken. “Natuurlijk moet je 145 niet snel genoeg reageer op haar online middelen blijven inzetten. app.”

naar een artikel van Jolan Douwes, de Volkskrant, 9 september 2015

De teksten die voor dit examen gebruikt zijn, zijn bewerkt om ze geschikt te maken voor het examen. Dit is gebeurd met respect voor de opvattingen van de auteur(s). Wie kennis wil nemen van de oorspronkelijke tekst(en), raadplege de vermelde bronnen. Het College voor Toetsen en Examens is verantwoordelijk voor vorm en inhoud van dit examen.

►►► ν

Situatiebeschrijving

Bij Nederlands hebben jullie de tekst ‘Niet gebeld is niet gesolliciteerd’ behandeld. Jullie praten door over het onderwerp van de tekst. Iedereen uit jouw klas weet wel een voorbeeld van een goed of heel slecht telefoongesprek te bedenken. Maar over wat nu een goed telefoongesprek is, wordt verschillend gedacht.

Sommige leerlingen geven aan dat het vooral belangrijk is om goed te luisteren tijdens het gesprek. Maar er zijn ook leerlingen die aangeven dat het vooral gaat om het bereiken van je doel. Voor sommige leerlingen is ‘als de boodschap maar overkomt, het maakt niet uit hoe’ het meest belangrijk.

Er zijn nogal wat verschillen! Jullie docent koppelt hier een schrijfopdracht aan. Hij stelt voor om een artikel te schrijven over wat volgens jullie een goed telefoongesprek is.

Je begint het artikel met een korte introductie van jezelf. Vervolgens vermeld je de aanleiding voor het schrijven van dit artikel. Daarna beschrijf je jouw ervaringen met bellen, bijvoorbeeld hoe vaak je belt of in welke situatie je liever een app stuurt in plaats van belt. Vervolgens geef je twee eisen waaraan volgens jou een goed telefoongesprek moet voldoen. Ook geef je een korte beschrijving van een telefoongesprek dat jij hebt gevoerd en waar je heel tevreden over bent. Je legt uit waarom jij zo tevreden bent over dit gesprek. Daarna geef je aan of bel-les op scholen ingevoerd moet worden, of juist niet. Je licht jouw keuze toe. Je rondt het artikel af met jouw idee over het gebruik van de telefoon in de toekomst.