Eindexamen biologie vmbo-kb 2024, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Meerkeuzevragen.
Het centraal examen biologie vmbo-kb 2024, tijdvak 1 loopt tot vraag 53. Van 52 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over voeding en vertering (9), zenuwstelsel en hormonen (8) en bloedsomloop (6). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Voeding en vertering | 1, 5, 34, 42, 46, 48-49, 51, 53 | 9 |
| Zenuwstelsel en hormonen | 13, 16, 21-22, 25, 32-33, 41 | 8 |
| Bloedsomloop | 2, 4, 7-8, 14, 30 | 6 |
| Planten en fotosynthese | 9-11, 19, 29, 36 | 6 |
| Voortplanting | 12, 27, 38-40, 52 | 6 |
| Ecologie | 20, 28, 35, 37, 50 | 5 |
| Ademhaling | 26, 43-45 | 4 |
| Afweer | 17-18, 47 | 3 |
| Cellen | 6, 31 | 2 |
| Evolutie | 3 | 1 |
| Gedrag | 23 | 1 |
| Erfelijkheid | 24 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
De verdeling over de onderwerpen ligt dicht bij het gemiddelde van de andere 6 examens biologie vmbo-kb sinds 2018. Geen enkel onderwerp wijkt meer dan zes procentpunten af.
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen biologie vmbo-kb 2024, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen biologie vmbo-kb 2024, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen biologie vmbo-kb 2024, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Er is sprake van normale situaties en gezonde organismen, tenzij anders vermeld.
De Afrikaanse pinguïn
Afrikaanse pinguïns hebben een zwarte rug en een witte buik. Het lichaam is bedekt met gladde veren. De kop is zwart met een smalle witte band boven de ogen. Direct boven de ogen hebben ze een roze vlek, waar een netwerk van bloedvaten onder de huid te zien is. Deze vlek is belangrijk voor de temperatuurregeling van de pinguïn. Afrikaanse pinguïns zijn viseters.
Vraag 1 1 punt
In de informatie staat dat de Afrikaanse pinguïn gladde veren heeft.
Leg uit dat deze eigenschap zorgt dat de pinguïn minder energie nodig heeft om te zwemmen.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat een pinguïn (door gladde veren/een gestroomlijnd lichaam) minder weerstand ondervindt in het water.
Vraag 2 1 punt
Als de lichaamstemperatuur van de pinguïn te hoog wordt, verwijden of vernauwen de bloedvaten boven de ogen zich dan? En geeft de pinguïn dan meer of minder warmte af aan zijn omgeving?
| de bloedvaten | pinguïn geeft meer / minder warmte af | |
|---|---|---|
| A | vernauwen | meer |
| B | vernauwen | minder |
| C | verwijden | meer |
| D | verwijden | minder |
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Mauro vindt op internet een determineertabel voor pinguïns. In de tabel zijn de wetenschappelijke namen opgenomen.
Determineertabel voor pinguïns
| 1 | a. de pinguïn heeft een zwarte rug | ga verder met 2 |
| b. de pinguïn heeft geen zwarte rug | ga verder met 3 | |
| 2 | a. de pinguïn heeft een roze vlek boven het oog | ga verder met 4 |
| b. de pinguïn heeft geen roze vlek boven het oog | S. mendiculus | |
| 3 | a. de pinguïn heeft een grijze rug | E. albosignata |
| b. de pinguïn heeft een blauwe rug | E. minor | |
| 4 | a. de pinguïn heeft een smalle witte band boven de ogen | S. humboldti |
| b. de pinguïn heeft een brede witte band boven de ogen | S. demersus |
Vraag 3 1 punt
Wat is de wetenschappelijke naam van de Afrikaanse pinguïn?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Vraag 4 1 punt
Het bloedvatenstelsel van een pinguïn is vergelijkbaar met dat van de mens. Een deel van het bloed stroomt vanaf het hart naar de huid. Wat is het eerste bloedvat waar het bloed dan doorheen stroomt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 5 1 punt
Ganzen zijn ongeveer even grote vogels als pinguïns. De lengte van het darmkanaal is aangepast aan het voedsel dat een organisme eet. Ganzen eten voornamelijk gras.
Is het darmkanaal van een pinguïn in vergelijking met het darmkanaal van een gans korter, even lang of langer?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
De nicotinepleister
Als je rookt, kan je verslaafd raken aan de nicotine die in een sigaret zit. Iemand die wil stoppen met roken, heeft daar soms hulp bij nodig. De nicotinepleister kan daarbij helpen. Deze wordt op de huid geplakt (zie afbeelding) en geeft gedurende de dag een bepaalde hoeveelheid nicotine af aan de huid. Via de huid komt de nicotine in het bloed terecht. De hoeveelheid nicotine in de pleister kan langzaam worden afgebouwd.
Vraag 6 1 punt
In de afbeelding hieronder is een deel van de huid te zien. De nicotine uit de pleister wordt via de huid opgenomen in het bloed. Tot in welke huidlaag zal de nicotine minimaal moeten doordringen om te worden opgenomen?
Doorsnede van de huid met een haar in zijn haarzakje, een talgklier, een zweetklier en bloedvaten. Bekijk in Opgaven, pagina 4
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 7 1 punt
Nicotine uit de pleister wordt opgenomen in het bloed. Door welk type bloedvat zal nicotine opgenomen worden in het bloed?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 8 1 punt
De lever breekt nicotine af. Hoe vaak komt het bloed met nicotine minimaal door het hart als de nicotine van de huid naar de lever gaat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Het groeien van aardappelplanten
In de afbeelding zie je een aardappelplant met bloemen en met aardappelen. De bloemen kunnen roze of wit zijn. In de bodem waar aardappelplanten groeien, kunnen kleine wormen leven. Zij kunnen de wortels van de aardappelplant aantasten. Hierdoor kan de plant niet goed meer groeien. Dit heet aardappelmoeheid.
Vraag 9 2 punten
Aardappelen bevatten veel zetmeel.
Geef de naam van een indicator waarmee zetmeel in een aardappel aangetoond kan worden. En welke kleur neem je waar als zetmeel in de aardappel aanwezig is?
Schrijf je antwoord zo op:
naam indicator: ........................................................................................
waargenomen kleur: .................................................................................
Aardappelplant met bloemen en aardappelen aan de wortels. Bekijk in Opgaven, pagina 6
Bekijk het antwoord
naam indicator: jodium
waargenomen kleur: (kleurt) donkerblauw / paars / zwart
Vraag 10 1 punt
Zonder bladeren met bladgroenkorrels kunnen aardappelen niet goed groeien.
Leg uit waarom bladgroenkorrels nodig zijn bij de groei van aardappelplanten.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat in bladgroenkorrels fotosynthese plaatsvindt / glucose die bij fotosynthese gemaakt wordt, nodig is (om aardappelplanten) te laten groeien.
Vraag 11 1 punt
Door aardappelmoeheid kunnen aardappelplanten minder goed bepaalde stoffen opnemen met hun wortels.
Welke stof(fen) kunnen aardappelplanten dan minder goed opnemen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 12 1 punt
Op de uitwerkbijlage staan in een tabel verschillende manieren waarop telers planten kunnen laten vermenigvuldigen.
Kruis in deze tabel aan op welke manier(en) aardappelplanten vermenigvuldigd kunnen worden.
| manieren van vermenigvuldigen bij planten | manieren van vermenigvuldigen bij aardappelplanten |
|---|---|
| bollen | |
| knollen | |
| uitlopers | |
| wortelstokken | |
| zaden |
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| manieren van vermenigvuldigen bij planten | manieren van vermenigvuldigen bij aardappelplanten |
|---|---|
| bollen | |
| knollen | X |
| uitlopers | |
| wortelstokken | |
| zaden | X |
De slak
Op de kop van de slak zitten vier sprieten. Met deze sprieten kan een slak prikkels waarnemen uit zijn omgeving. De bovenste twee sprieten bevatten zintuigcellen om te kunnen zien en de onderste twee sprieten bevatten zintuigcellen om geuren mee te kunnen waarnemen.
In de afbeelding hieronder zijn verschillende organen van de slak te zien, zoals de ademholte en het hart.
Vraag 13 1 punt
Wat is de adequate prikkel voor de zintuigcellen in de bovenste twee sprieten?
Zijaanzicht van een slak met de organen darmen, hart, ademholte, maag en mond; de bovenste en onderste sprieten zijn aangewezen. Bekijk in Opgaven, pagina 7
Bekijk het antwoord
licht
Opmerking
Aan het antwoord ‘zien’ geen scorepunt toekennen.
Vraag 14 2 punten
In de afbeelding is het hart van de slak weergegeven. De pijl geeft de stroomrichting van het bloed weer.
Is het bloed dat door het hart van de slak stroomt zuurstofrijk of zuurstofarm? Leg je antwoord uit.
Zijaanzicht van een slak met het hart, waarbij een pijl de stroomrichting van het bloed aangeeft; ook de ademholte is aangegeven. Bekijk in Opgaven, pagina 7
Bekijk het antwoord
zuurstofrijk
met een uitleg waaruit blijkt dat het bloed van de ademhalingsorganen (ademholte) naar het hart stroomt
Vraag 15 2 punten
Behalve het bloedvatenstelsel en het zintuigstelsel zijn in de afbeelding ook delen van twee andere orgaanstelsels benoemd.
Noem deze twee orgaanstelsels.
Zijaanzicht van een slak met de organen darmen, hart, ademholte, maag en mond. Bekijk in Opgaven, pagina 7
Bekijk het antwoord
ademhalingsstelsel
verteringsstelsel
Een loopoor
Een middenoorontsteking kan ontstaan doordat bacteriën vanuit de keelholte naar het middenoor gaan. Door een ontsteking kan pus ontstaan. Wanneer er te veel pus is, kan er een gaatje in het trommelvlies komen. De pus kan dan het oor uit, dit heet een loopoor. Bij sommige kinderen kunnen in het trommelvlies buisjes geplaatst worden, zodat de pus gemakkelijk het middenoor uit kan via de gehoorgang.
Vraag 16 1 punt
In welk deel van het oor worden de buisjes geplaatst?
Doorsnede van het oor met de aanduidingen P, Q, R en S. Bekijk in Opgaven, pagina 8
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 17 1 punt
Via welk deel kunnen bacteriën in het middenoor terechtkomen?
Doorsnede van het oor met de aanduidingen P, Q, R en S. Bekijk in Opgaven, pagina 8
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Vraag 18 1 punt
Bij een loopoor zitten in de pus bloeddeeltjes die helpen bij het onschadelijk maken van ziekteverwekkers.
Geef de naam van deze bloeddeeltjes die in de pus zitten.
Bekijk het antwoord
witte bloedcel(len)
Een vijver
Merve heeft voor biologie een poster gemaakt van een ecosysteem.
Vraag 19 1 punt
Op de uitwerkbijlage staan de namen van drie organismen uit het ecosysteem van Merve.
Kruis in deze tabel aan welke organismen zuurstof maken.
| organisme | maakt zuurstof |
|---|---|
| algen | |
| voorn | |
| libelle |
Poster van een vijver met reiger, libel, kikker, muggenlarve, algen, waterplanten, watervlooien, stekelbaars, voorn, resten organisch materiaal en de bodem. Bekijk in Opgaven, pagina 9
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| organisme | maakt zuurstof |
|---|---|
| algen | X |
| voorn | |
| libelle |
Vraag 20 1 punt
In het ecosysteem van Merve komt een muggenlarve voor.
Is de muggenlarve een consument, een producent of een reducent?
Poster van een vijver met reiger, libel, kikker, muggenlarve, algen, waterplanten, watervlooien, stekelbaars, voorn, resten organisch materiaal en de bodem. Bekijk in Opgaven, pagina 9
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
De boa constrictor
De boa constrictor is een slang die jaagt op dieren zoals ratten. Bij het opsporen van een prooi speelt geur een belangrijke rol. De slang neemt geurdeeltjes waar met het orgaan van Jacobson, dat in de mond ligt. Dit orgaan is een holte met zintuigcellen. Deze zintuigcellen worden geprikkeld door de geurdeeltjes en geven impulsen af die naar het centraal zenuwstelsel worden geleid. Als een boa constrictor zijn prooi gevangen heeft, zal hij de prooi gaan wurgen. Na het wurgen eet de boa constrictor de prooi op.
Vraag 21 1 punt
Bij een boa constrictor is de verwerking van impulsen hetzelfde als bij de mens.
Waar worden de impulsen verwerkt zodat de boa constrictor de geur bewust waarneemt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 22 1 punt
Via welk type zenuwcellen gaan de impulsen van de zintuigcellen naar het centrale zenuwstelsel?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 23 1 punt
Onderzoekers doen een onderzoek naar hoe boa constrictors ratten wurgen. De onderzoekers gebruiken daarvoor verdoofde ratten. De verdoofde ratten krijgen sensoren in de huid waarmee de onderzoekers de hartslag kunnen meten.
Elke maand krijgen de boa constrictors een verdoofde rat aangeboden. Na aan aantal maanden kunnen de onderzoekers concluderen dat de boa constrictors alleen de ratten met een hartslag blijven wurgen. Zodra de verdoofde rat geen hartslag meer heeft, stopt de boa constrictor met wurgen. Nadat de boa constrictor stopt met wurgen, verwijderen de onderzoekers de sensoren van de rat, zodat de boa constrictor zijn prooi veilig kan opeten.
Schrijf een mogelijke onderzoeksvraag op.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van een juiste onderzoeksvraag:
- Wat gebeurt er met de rat waardoor de boa constrictor stopt met wurgen?
- Stopt de boa constrictor met het wurgen van de rat als de hartslag van de rat stopt?
- Op welk moment stopt de boa constrictor met het wurgen van de rat?
- Wat doet de boa constrictor op het moment dat de hartslag van de rat stopt?
Een pasgeboren baby
De meeste foetussen worden tijdens de zwangerschap gecontroleerd op de groei en de ontwikkeling. Ook kunnen er bepaalde onderzoeken uitgevoerd worden om te kijken of de foetus een aandoening heeft of niet.
Als een baby geboren wordt, kan hij nog niet goed zien. Dit komt doordat bepaalde delen van het oog nog verder moeten ontwikkelen. Pasgeboren baby’s zien de eerste maanden alles in grijstinten, pas na drie maanden kunnen ze kleuren zien.
Vraag 24 1 punt
De moeder van Wout heeft tijdens de zwangerschap prenataal onderzoek laten uitvoeren. Er zijn toen cellen van de foetus weggenomen voor onderzoek.
Geef de naam van een vorm van prenataal onderzoek waarbij cellen van de foetus weggenomen worden.
Bekijk het antwoord
vlokkentest / vruchtwaterpunctie
Opmerking
Aan het antwoord ‘NIPT(-test)’ geen scorepunt toekennen.
Vraag 25 1 punt
Wout is net geboren. De verloskundige vertelt zijn ouders dat een bepaald deel van het oog nog verder moet ontwikkelen. Dit deel is aangegeven met de letter P in de afbeelding.
Hoe heet dit deel van het oog?
Doorsnede van het oog met de aanduiding P op de binnenste laag aan de achterkant van het oog. Bekijk in Opgaven, pagina 11
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 26 1 punt
Wout drinkt na de geboorte al snel melk bij zijn moeder. Hij verslikt zich en moet hoesten. Een klepje in de keel had de luchtpijp niet goed afgesloten.
Geef de naam van dit klepje.
Bekijk het antwoord
strotklepje
De zomereik
Er zijn verschillende soorten eikenbomen, zoals de zomereik (zie de afbeelding). De zomereik is een boom met groene bladeren. In tijden van grote droogte laat hij een deel van zijn bladeren vallen. Als de zomereik bloeit, heeft hij onopvallende mannelijke én vrouwelijke bloemen. De mannelijke bloemen maken veel, klein stuifmeel. Beide bloemen hebben geen geur.
Vraag 27 2 punten
Geef aan op welke manier de bloemen van de zomereik bestoven worden.
Leg je antwoord uit met behulp van de informatie.
Tekening van een zomereik met bladeren, mannelijke en vrouwelijke bloemen en eikels. Bekijk in Opgaven, pagina 12
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat
- de zomereik door de wind wordt bestoven.
- de mannelijke bloemen veel (klein) stuifmeel maken / de bloemen geen geur hebben / onopvallend zijn.
Vraag 28 1 punt
In de periode van 2000 tot en met 2013 zijn op de Veluwe de hoeveelheden eikels geschat die geproduceerd werden door twee soorten eikenbomen, de zomereik en de Amerikaanse eik (zie de afbeelding).
Op de uitwerkbijlage staan in een tabel twee uitspraken.
Kruis in deze tabel aan of de uitspraken juist of onjuist zijn.
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| De zomereik heeft elk jaar een grotere hoeveelheid eikels opgeleverd dan de Amerikaanse eik. | ||
| In 2004 heeft de zomereik dezelfde hoeveelheid eikels opgeleverd als in 2006. |
Staafdiagram van de geschatte hoeveelheid eikels (miljoen kg) per jaar van '00 tot en met '13, verdeeld over zomereik en Amerikaanse eik. Bekijk in Opgaven, pagina 13
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| juist | onjuist | |
|---|---|---|
| De zomereik heeft elk jaar een grotere hoeveelheid eikels opgeleverd dan de Amerikaanse eik. | X | |
| In 2004 heeft de zomereik dezelfde hoeveelheid eikels opgeleverd als in 2006. | X |
Vraag 29 1 punt
In de informatie staat dat zomereiken bladeren laten vallen bij grote droogte.
Leg uit wat hiervan het voordeel is voor de zomereiken.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat de zomereik op deze manier uitdroging/waterverlies tegengaat.
Een bijensteek
Als je door een bij gestoken wordt, komt er gif in het wondje. Dit gif bevat mellitine, een stof die rode bloedcellen beschadigt. In de afbeelding zie je verschillende soorten bloedcellen.
Vraag 30 1 punt
Welke letter in de afbeelding geeft het bloeddeeltje aan dat door mellitine beschadigd wordt?
Afbeelding van verschillende bloedcellen in een cirkel, met de aanduidingen P, Q en R. Bekijk in Opgaven, pagina 14
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 31 1 punt
Mellitine beschadigt de buitenste laag van de rode bloedcellen.
Geef de naam van die buitenste laag.
Bekijk het antwoord
(het) celmembraan
Als je schrikt door een bijensteek, gaat de bijnier een bepaald hormoon maken. Door toename van dit hormoon in je bloed komt er onder andere meer glucose in je bloed.
Vraag 32 1 punt
In de afbeelding zie je het hormoonstelsel van een vrouw. Er worden twee organen aangewezen met de letters P en Q. Met welke letter wordt de bijnier aangegeven? En welk hormoon wordt door de bijnier aangemaakt?
| orgaan | maakt het hormoon | |
|---|---|---|
| A | P | adrenaline |
| B | P | glucagon |
| C | Q | adrenaline |
| D | Q | glucagon |
Silhouet van een vrouw met het hormoonstelsel; P wijst naar de alvleesklier en Q naar een orgaan boven op een van de nieren. Bekijk in Opgaven, pagina 15
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 33 1 punt
Welke lichamelijke verandering kan nog meer plaatsvinden na het vrijkomen van het hormoon uit de bijnieren?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 34 1 punt
Glucose kan tijdelijk opgeslagen worden in het lichaam in de vorm van glycogeen.
Welke organen slaan veel glycogeen op?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Sorghum
Sorghum is een graansoort die in Afrika groeit. Er wordt brood, pap en bier van gemaakt. De graanoogst wordt beïnvloed door factoren zoals droogte en ziekteverwekkers. Ook door heksenkruid gaat een deel van de oogst verloren. Heksenkruid is een plant die groeit op de wortels van sorghum. Het neemt naast mineralen ook glucose op uit de transportvaten van sorghum.
Vraag 35 1 punt
Noem een abiotische factor die volgens de informatie invloed heeft op de oogst van sorghum.
Bekijk het antwoord
droogte
Opmerking
Aan het antwoord ‘temperatuur’ geen scorepunt toekennen.
Vraag 36 1 punt
Heksenkruid neemt glucose en mineralen op uit transportvaten van sorghum.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
Kruis in deze tabel aan uit welke vaten glucose en uit welke vaten mineralen worden opgenomen.
| uit bastvaten | uit houtvaten | |
|---|---|---|
| glucose | ||
| mineralen |
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| uit bastvaten | uit houtvaten | |
|---|---|---|
| glucose | X | |
| mineralen | X |
Vraag 37 2 punten
Op de wortels van sorghum kunnen ook schimmels groeien.
Een stukje van een wortel van sorghum wordt bekeken door een microscoop. Er zijn schimmelcellen en wortelcellen te zien. Er wordt gelet op de aanwezigheid van bladgroenkorrels, celkern en de celwand.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel.
Kruis in deze tabel aan of de delen aanwezig zijn bij deze cellen.
| delen in of om een cel | aanwezig bij een | |
|---|---|---|
| schimmelcel | wortelcel | |
| bladgroenkorrels | ||
| celkern | ||
| celwand |
Bekijk het antwoord
de juist ingevulde tabel:
| delen in of om een cel | aanwezig bij een | |
|---|---|---|
| schimmelcel | wortelcel | |
| bladgroenkorrels | ||
| celkern | X | X |
| celwand | X | X |
per juist ingevulde kolom
Verminderde vruchtbaarheid
Mensen komen steeds vaker in contact met hormoon-verstorende stoffen. Dit zijn chemische stoffen die in plastic zitten. Via ons eten kunnen deze hormoon-verstorende stoffen ons lichaam binnenkomen. Onderzoekers zeggen dat deze stoffen schadelijk zijn voor de vruchtbaarheid en de kwaliteit van de zaadcellen. Steeds meer zaadcellen hebben een afwijking in de bouw, zoals een misvormde staart.
Vraag 38 1 punt
Waar worden zaadcellen aangemaakt?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Kinderen die in contact gekomen zijn met veel hormoon-verstorende stoffen, komen eerder in de puberteit dan andere kinderen.
Vraag 39 2 punten
Tijdens de puberteit ontwikkelen de secundaire geslachtskenmerken zich.
Geef twee secundaire geslachtskenmerken die alleen bij jongens ontstaan.
Bekijk het antwoord
voorbeelden van juiste antwoorden:
- gezichtsbeharing
- meer spiermassa
- penisgroei
- zaadlozing (productie van zaadcellen)
- zwaardere stem
per juist secundair geslachtskenmerk
Vraag 40 1 punt
Mannen die alleen maar zaadcellen met afwijkingen in hun sperma hebben, zijn onvruchtbaar.
Leg uit dat zaadcellen met afwijkingen kunnen zorgen voor onvruchtbaarheid.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat zaadcellen die een afwijking (aan hun staart) hebben, geen kans hebben om de eicel te bereiken / bevruchten.
De spin
Veel spinnen vangen in hun web insecten zoals muggen of bijen. Als een insect in een spinnenweb vliegt, gaat de spin eropaf. De spin spuit een giftige stof in het insect, dat daardoor verlamd wordt. De spin pakt het insect daarna in met hetzelfde spinsel waarmee hij zijn web maakt. Om de prooi later op te eten, bijt de spin een gaatje in het pakje en spuit er speeksel in. Het speeksel verteert het insect en de spin zuigt het pakje leeg.
Vraag 41 1 punt
Als de spin het gif bij de prooi ingespoten heeft, stopt een levenskenmerk bij de prooi.
Schrijf dit levenskenmerk op.
Bekijk het antwoord
reageren op prikkels / bewegen
Vraag 42 1 punt
In het speeksel zit een verteringssap met stoffen die de prooi verteren.
Hoe heten die stoffen?
Bekijk het antwoord
(verterings)enzymen
Vraag 43 1 punt
Het bloed van spinnen bevat een stof met dezelfde functie als hemoglobine in het bloed van mensen.
Wat is de functie van hemoglobine?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
De ademhalingsorganen van spinnen heten boeklongen. Boeklongen bestaan uit dunne plaatjes waarin gaswisseling plaatsvindt.
Vraag 44 1 punt
Geef de naam van het gas dat door de boeklongen wordt afgegeven aan de lucht.
Bekijk het antwoord
koolstofdioxide
Vraag 45 1 punt
Waar vindt bij de mens gaswisseling plaats?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Maagzuur
Als je veel vetrijk voedsel eet, maakt de maag meer maagzuur. Tussen de maag en de slokdarm zit een spier die de maag afsluit. Als deze spier niet goed werkt, kan zure maaginhoud in de slokdarm terechtkomen. Het weefsel van de slokdarm kan daardoor geïrriteerd raken.
Vraag 46 1 punt
Welke letter in de afbeelding geeft het orgaan aan dat geïrriteerd raakt door maagzuur?
Silhouet van het bovenlichaam met keel, longen, lever, maag en darmen; de aanduidingen P, Q, R en S. Bekijk in Opgaven, pagina 20
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 47 1 punt
Er zijn medicijnen om de productie van maagzuur te remmen. Het gebruik van zulke maagzuur-remmers vergroot de kans op een bacteriële darminfectie.
Leg uit dat de kans op zo’n infectie daardoor toeneemt.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat door (minder) maagzuur (minder) ziekteverwekkers gedood worden.
Vraag 48 1 punt
Maagzuur-remmers kunnen bijwerkingen geven zoals diarree. Diarree ontstaat als een deel van de darm onvoldoende water opneemt uit de onverteerde resten, waardoor de ontlasting dun blijft.
Welk deel van de darm is dat?
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
A
Vraag 49 1 punt
Vetten uit voedsel moeten eerst gemengd worden met gal voordat vet verteerd kan worden.
Welk orgaan maakt gal? En in welk orgaan wordt gal toegevoegd aan de voedselbrij?
| maakt gal | hier wordt gal toegevoegd | |
|---|---|---|
| A | galblaas | maag |
| B | galblaas | twaalfvingerige darm |
| C | lever | maag |
| D | lever | twaalfvingerige darm |
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
De bultrug
Op de foto is een mannelijke bultrug (walvis) te zien die voor de kust van Nederland uit zee omhoog springt. Biologen denken dat bultruggen deze sprongen maken om indruk te maken op de vrouwtjes. Er zijn de laatste jaren steeds vaker bultruggen in de Noordzee te zien. Volgens de biologen komt dat doordat er steeds meer haring in de Noordzee zit, waarmee de bultruggen zich voeden. Zowel bultruggen als haringen eten krill. Krill voedt zich met plantaardig plankton dat in de Noordzee aanwezig is.
Vraag 50 2 punten
In de informatie staan namen van verschillende organismen. Deze organismen maken deel uit van voedselketens.
Schrijf een voedselketen op met vier organismen uit de informatie.
Bekijk het antwoord
(plantaardig) plankton → krill → haring → bultrug
Vraag 51 1 punt
Haring en krill bestaan voor een groot deel uit eiwitten.
Tot welke groep voedingsstoffen behoren eiwitten?
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 52 1 punt
Als bultruggen paren, kan het vrouwtje zwanger raken. Na gemiddeld 12 maanden zwangerschap wordt het jong geboren. De geboorte bij een bultrug is vergelijkbaar met die van de mens.
Tijdens welke fase komt het jong uit het lichaam van zijn moeder?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Vraag 53 2 punten
Een pasgeboren bultrug drinkt gemiddeld 190 L moedermelk per dag. De melk bestaat voor 52% uit vet.
Hoeveel liter vet krijgt een pasgeboren bultrug in één week binnen via de moedermelk? Leg je antwoord uit met een berekening.
Bekijk het antwoord
voorbeeld van een juiste berekening:
(190 / 100) × 52 = 98,8 (L)
98,8 × 7 = 691,6 (L) / 692 (L)
Opmerking
Wanneer een kandidaat niet voor 1 week maar voor 1 dag de hoeveelheid vet juist heeft berekend, maximaal 1 scorepunt toekennen.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-kb Biologie 2024, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Andere examens biologie vmbo-kb
Hoe ToetsChecker biologie per vraagtype nakijkt, lees je op biologie toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen biologie vmbo-kb 2024, tijdvak 1?
Het centraal examen biologie vmbo-kb 2024, tijdvak 1 loopt tot vraag 53. Van 52 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over voeding en vertering (9), zenuwstelsel en hormonen (8) en bloedsomloop (6).
Wat zijn de antwoorden van het examen biologie vmbo-kb 2024, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van biologie vmbo-kb 2024, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2024/vmbo-kb/documenten/cse-1/kb-0191-a-24-1-c).
Hoe oefen ik met het examen biologie vmbo-kb 2024, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.