Eindexamen Fries vwo 2023, tijdvak 1: vragen en antwoorden

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.

In ynternasjonaal literatuerfestival yn Fryslân: meitsje dêr wurk fan

It idee foar in grut literatuerfestival yn Fryslân dat hjir en dêr alris nei foaren brocht is, fertsjinnet serieus omtinken. It kin op ferskate wizen in stimulâns wêze: foar de lêskultuer, foar de stúdzje fan meartaligens, foar de literêre keunst en foar it Frysk. Oan ’e slach!

(1) Wales, mei sa’n trije miljoen Fryslân om in fyzje op de takomst. ynwenners fan wa’t sa’n 600.000 it Fiersichten, iepen finsters, dreamerij, Welsh prate, krûpt de lêste jierren perspektyf. Wat ik foar my sjoch, is in stadichoan wat út de ekonomyske twa- of byneed trijejierliks literatuer-

5 bedelte wei. De wurkleazens is dêr 35 festival yn Fryslân. Twa, trije dagen 3,8 persint. Fryslân, lykas Wales in yn de âlde universiteitsstêd Frjentsjer twatalige regio, is folle lytser: it hat en de moaiste havenstêd fan Neder- 650.000 ynwenners, fan wa’t sa’n lân: Harns. 350.000 Frysk prate. Te uzes is de (4) In literatuerfestival dat plak jout

10 wurkleazens mei 4,2 persint in stik 40 oan skriuwers, dichters, lêzers, heger. Kultureel binne der ek yn it útjouwers, boeken út Fryslân en de each rinnende ferskillen tusken wrâld. Mei keunstners út Fryslân, Wales en Fryslân. Om mar ien, Nederlân en de minderheidstalen yn miskien ferrassend ferskil te neamen: Europa. Grutte en lytse literatueren

15 Wales hat mear as fyftjin literatuer- 45 dy't mei-inoar yn ’e kunde komme en festivals. Fyftjin. Jierliks. En wy? faninoar leare. Wat soe dat in (2) Fryslân hat net 4,6 literatuerfesti- opstekker, in bliuwende stimulâns, vals, sa’t men ferlike mei Wales wêze kinne

• net inkeld foar it Frysk miskien getalsmjittich op basis fan en de Fryske kultuer, mar ek foar

20 befolkingssifers ferwachtsje soe. It 50 lêzers, leafhawwers, tinkers. Foar de hat nul (0). Is dat net in aparte keunst yn dizze keale, neakene situaasje? Miskien miene wy dat wy úthoeke. mei ús kultuer- en taalbelied yn (5) Frjentsjer en Harns. Dy meie Fryslân foaroprinne yn Europa. Mar bytiden bekfjochtsje as hûnen en

25 beng! Dat is it lûd fan in trochpripte 55 katten - se hearre byinoar. De luchtballon. lêzingen, workshops, boekemerken (3) Dingtiid, dat is it offisjele yn de histoaryske strjitten fan taaladvysorgaan fan de provinsje Frjentsjer. De optredens, spektakels, Fryslân, freget de fersnipere it rûge libben yn de havenkroegen

30 kultuer- en taalorganisaasjes yn 60 fan Harns, de maritime stêd fan de

Tall Ships. Hinne en wer is fiif binne mar in pear. En ek wat djip- minuten mei trein of bus. Amsterdam gong oanbelanget: ‘ympresjes’ en is tichtby. Utstapkes nei de eilannen 110 ‘belibjen’ stean foarop en wurde de binne mooglik. Net alles hoecht yn noarm, sanksjonearre troch de status

65 Ljouwert en Ljouwert is net it sintrum fan in popfestivaloptreden. fan alles. Sa’n literatuerfestival soe (8) Oare plakken dêr’t it publyk yn ’e miskien wól, of krekt hiel goed, ûnder kunde komme kin mei skriuwers en de paraplu fan Explore the North1) 115 dichters en harren wurk binne der kinne. Dêr hawwe se ûnderfining, net, of lûke gjin omtinken. Dien de

70 kontakten. Mar it komt al oan op lef. Boer har literêre jûn Dichter op de Op politisy dy’t wat mei it idee dwaan Deel yn Eksmoarre hie de lêste wolle. En op golle provinsjale stipe

• edysje yn 2017. Eartiids hie Jaep net foar ien jier, mar foar jierren. Op 120 Meems yn Twizelerheide moaie gearwurking
• fan alle grutte kultu- jûnen by him oan hûs. Peter Vermaal

75 rele ynstituten en organisaasjes yn yn Slappeterp organisearret wolris dizze provinsje. Net om it safolste wat yn syn tún. En sa sille der mear feestje fan de grûn te tillen, mar om leafhawwers wêze mei in lokaal in wrâldfestival del te setten. Yn 125 inisjatyf. Mar in literatuerfestival yn Fryslân. Fryslân mist.

80 (6) lt steand provinsjaal belied om (9) Om ús hinne dogge se dat oars. Fryske literatuer ‘mear sichtber’ te Lykas yn Wales. Literatuerfestivals meitsjen troch skriuwers en dichters wurde om utens ynset to promote a sporadysk de poadia fan popfestivals 130 culture of reading. Yn lannen en op te stjoeren, wurket net hiel goed. gebieten mei massa’s minsken binne

85 It docht net inkeld de alsidigens fan sokke festivals fansels goed de Fryske literatuer ûnderstek: it foarinoar te krijen. De grutste docht skea oan literatuer en literatuerfestivals (yn Amearika lêskultuer séls. Dat sil ik útlizze. De 135 bygelyks it Boston Book Festival of it formule wurdt no al in jier of wat Bay Area Book Festival) presintearje

90 útprobearre troch it stedspromoasje- regionaIe, nasjonale en ynternasjo- festival Explore the North, lêstlyn wer nale skriuwers en bringe in skala oan op ûnderskate plakken yn Ljouwert te aktiviteiten: foarlêzingen, lêzingen, bewûnderjen en fan te genietsjen. 140 workshops, debatten, paneldiskusjes. Dêr barde in boel nijsgjirrichs, mar slam-battles, iepen poadia, boeke-

95 mar in bytsje op it mêd fan Fryske merken, moetingen mei auteurs, literatuer. De foargeande jierren wie sinjearsesjes, aktiviteiten foar bern, dat net oars. Fan de tsientallen acts filmfestivals, en ja, ek live muzyk. wienen der mar in pear yn it Frysk en 145 (10) Jawis: te uzes binne de merk- dan inkeld as cross-overkeunst2) mei partijen (útjouwers bygelyks) miskien

100 muzyk. te swak om meidwaan te kinnen. (7) It resultaat is marzjinalisearring Mar, en dat is hjir in punt om efkes by fan de folle bredere Fryske stil te stean, ús provinsjale oerheid ‘lêsliteratuer’. Wat partisipaasje 150 liket oan it stypjen fan aktiviteiten oanbelanget: inkeld keunstners dy’t lykas literatuerfestivals ek net sa folle

105 de ambysje hawwe om harren nocht te hawwen. Miskien wurdt op it wurden mei muzyk oan te foljen, Provinsjehûs tocht dat Explore the komme yn byld op poadia

• en dat North al literatuerpromoasje genôch

155 is. Dat is net sa. lt lêzen sit yn ’e 175 (12) Wie it net heechlearaar Fryske knipe. lnisjativen binne nedich. taal en kultuer Goffe Jensma dy't, in (11) Nederlânske skoalbern lêze pear jier lyn alwer, mei it idee kaam amper noch in boek, it wie lêstlyn wer foar in literatuerfestival yn Fryslân yn it nijs en it soarge as fanâlds wer dêr’t it aksint lizze kinne soe op

160 foar alarm. En dan hawwe wy it noch 180 literatuer út Europeeske minder- net oer it lêzen fan Fryske boeken. heidstalige gebieten? Dêr soene De Fryske lêskultuer hat de lêste Grinslân en Drinte faaks ek yn desennia swiere klappen krigen. It meidwaan kinne. Ik hear dat út It oantal nijsgjirrige skriuwers rint tebek Skriuwersboun wei it idee ek alris

165 en harren ferkeapsifers drave mei 185 ‘ynstutsen’ is by de provinsje, en dat werom. Dêr’t in roman fan in top- it yn de rûnte fan de Fryske Akademy skriuwer as Durk van der Ploeg mei syn meartalichheidsprofyl ek alris eartiids twa-, trijetûzen stiks ferkocht, nei foaren brocht is. Lykwols moat giet it tsjintwurdich noch om in pear sa’n literatuerfestival net inkeld it

170 hûndert. Dêr’t Fryske dichtbondels 190 slachskip wurde fan in fernijd en fan renomearre dichters eartiids twa-, modernisearre Frysk taalbelied. lt trijehûndert stiks diene, binne moat ek in boustien wêze yn in útjouwers tsjintwurdich bliid dat se provinsjaal keunstbelied. Links- of hûndert slite kinne. rjochtsom: it is tiid om der wurk fan te

195 meitsjen.

naar: Abe de Vries, Friesch Dagblad, 7 december 2019

noot 1 Explore the North is in grut stedsfestival yn Ljouwert foar muzyk, literatuer en teäter. noot 2 Mei cross-overkeunst wurdt bedoeld dat ferskate keunstfoarmen fermongen wurde.