Examenvragen historische vaardigheden geschiedenis vwo (bezemexamen)

19 vragen over historische vaardigheden uit 3 centrale examens van 2022 tot en met 2022.

Kort antwoord

Historische vaardigheden komt in 3 van de 3 examens geschiedenis vwo (bezemexamen) voor, met 19 vragen (24% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 3 (8 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over historische vaardigheden

Per examen de vragen over historische vaardigheden, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2022, tijdvak 1: Door de tijd heen

Vraag 1 2 punten

De volgende beschrijvingen gaan over het voormalige eiland Schokland in de Zuiderzee (nu IJsselmeer) en staan in willekeurige volgorde. Zet deze beschrijvingen in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.

Bekijk het antwoord
  • 1. In het gebied van Schokland werd gevist met behulp van visfuiken en er werd gejaagd met stenen pijlpunten. Landbouw speelde een kleine rol in de voedselvoorziening.
  • 2. Schokland kwam onder het bestuur van de heren van Kuinre. Zij waren leenmannen van de bisschop van Utrecht.
  • 3. In het begin van de Nederlandse Opstand bleef het dorp Emmeloord op het noordelijk deel van het eiland Schokland katholiek en ging het dorp Ens op het zuidelijk deel over naar de nieuwe religie.
  • 4. De VOC liet in een en hetzelfde jaar twee schepen bouwen die genoemd werden naar dorpen op het eiland Schokland: de Ens en de Emmeloord.
  • 5. Na de Beurskrach werden veel werklozen ingezet bij de aanleg van dijken voor de drooglegging van de Zuiderzee. Schokland was vanaf dat moment geen eiland meer.
  • 6. Tijdens de ontginning van de Noordoostpolder vonden veel onderduikers werk als polderjongens, ook op Schokland.

Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder complete en foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.

Vraag 1 in het hele examen

2022, tijdvak 1: De middeleeuwen

Opgavetekst

Bron 2

In 914 schrijft paus Johannes X aan aartsbisschop Hervé van Reims:

Uw brief heeft me meteen vervuld (…) met blijdschap vanwege de bekering van de Normandiërs, die ooit plezier hadden in het bloedvergieten, maar nu, zoals u schrijft, blij zijn dat zij verlost zijn door het bloed van Christus. Hiervoor danken wij God en smeken Hem om hen te helpen met het geloof. Ze zijn onbeschaafd en nieuwelingen in het geloof. In hoeverre zij onderworpen moeten worden aan strenge kerkelijke straffen voor hun terugval, het doden van priesters en het offeren aan afgoden, laten wij aan uw oordeel over, omdat niemand beter dan u de gewoonten en gebruiken van deze mensen zal kennen. U begrijpt natuurlijk wel dat het niet raadzaam is om ze te behandelen volgens de strengheid die de kerkregels vereisen.

https://archive.org/details/livesofpopesinea04mannuoft (pag.177-178)

Vraag 4 3 punten

Drie gegevens over Jan zonder Land, koning van Engeland van 1199 tot 1216:
1 In 1189 bleef Jan zonder Land in Engeland achter toen zijn broer Richard Leeuwenhart met een leger naar Jeruzalem vertrok om die stad te veroveren.
2 In 1205 kreeg Jan zonder Land ruzie met paus Innocentius III omdat Jan zelf de nieuwe bisschop van Canterbury wilde benoemen.
3 In 1215 dwongen onder meer leden van de stedelijke burgerij Jan zonder Land om de Magna Carta te tekenen, waardoor de macht van de koning werd beperkt.

Deze gegevens uit het leven van Jan zonder Land kunnen gebruikt worden om verschillende kenmerkende aspecten van de late middeleeuwen te illustreren. Toon dit aan door elk van deze drie gegevens steeds te koppelen aan een ander kenmerkend aspect van deze periode.

Bekijk het antwoord
  • Koppelt gegeven 1 aan de expansie van de christelijke wereld naar buiten toe, onder andere in de vorm van kruistochten (want de broer van Jan ging op kruistocht) (1p)
  • Koppelt gegeven 2 aan het conflict in de christelijke wereld over de vraag of de wereldlijke dan wel de geestelijke macht het primaat behoorde te hebben, de Investituurstrijd (omdat er een conflict ontstond over de benoeming van een bisschop) (1p)
  • Koppelt gegeven 3 aan de opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden (omdat de koning zijn macht moest laten beperken door de stedelijke burgerij) of aan de opkomst van handel en ambacht (omdat dit de basis legde voor de versterking van de machtspositie van de burgerij) (1p)

Elk gegeven wordt gekoppeld aan een ander kenmerkend aspect; per juiste koppeling 1 punt.

Vraag 4 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Door de tijd heen

Vraag 6 2 punten

Vrouwenkleding vormt een weerspiegeling van de tijd waarin die werd gedragen. De volgende beschrijvingen van vrouwenkleding staan in willekeurige volgorde.

Zet deze gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.

Bekijk het antwoord
  • 1. Vrouwen van het Taino-volk droegen alleen een soort schortjes van katoen dat ze zelf verbouwden, sponnen en weefden, zo schreef Columbus tijdens een van de eerste ontdekkingsreizen in naam van de Spaanse koning.
  • 2. In Suriname werd de angisa (een hoofddoek) als pronkstuk samen met de koto (een rok) gedragen door slaafgemaakte vrouwen. Door hun hoofddoeken op speciale wijze te vouwen gaven de vrouwen boodschappen over hun plantage-eigenaren door.
  • 3. Engelse strijdsters voor vrouwenkiesrecht hadden een voorkeur voor de losse, rechte reformjurken zonder korset. Zij combineerden de jurken met sieraden, hoeden en linten in paars, wit en groen, de kleuren van hun beweging.
  • 4. In Nederland werden tijdens de bezettingsjaren voor het eerst blote benen met sokjes en lange broeken voor vrouwen geaccepteerd, als gevolg van de textielschaarste die toen heerste.
  • 5. De bikini is vernoemd naar het eiland in de Stille Oceaan waar de Amerikanen, een paar dagen voor de introductie van deze nieuwe zwemkleding, een van de eerste atoombommen testten: atol Bikini.
  • 6. De feministen van Dolle Mina droegen minirokken en verbrandden hun bh's als protest tegen bestaande gezagsverhoudingen, waardoor ze bijdroegen aan een sociaal-culturele verandering.

Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder complete en foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.

Vraag 6 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Moderne tijd

Vraag 23 2 punten

In 1986 werd in Berlijn een militaire parade gehouden voor Oost-Duitse politici ter viering van het 25-jarig bestaan van de Muur. Het motto van het jubileum luidde: '1961-1986, 25 jaar antifascistische beschermingsmuur'.

Als verklaring voor het motto doet een historicus twee beweringen:
1 Dit motto kan worden verklaard door eerdere ervaringen van de Duitse communisten.
2 Dit motto werd door de Oost-Duitse regering gekozen om de 'ware' reden voor de bouw van de Muur te verbergen.

Ondersteun elke bewering met een historisch argument.

Bekijk het antwoord
  • Bij bewering 1: de Duitse communisten waren door het naziregime of de fascisten zwaar vervolgd, waardoor bescherming tegen het (vermeende) fascisme voor hen een aansprekend argument vormt om de Muur te bouwen (1p)
  • Bij bewering 2: de vlucht van (hoogopgeleide) DDR-burgers naar de BRD maakte het noodzakelijk maatregelen te nemen om de vluchtelingenstroom te stoppen, omdat Berlijn nog het enige gat in het IJzeren Gordijn was waar DDR-burgers door konden vluchten (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Bron 11

De Amerikaanse zanger Elvis Presley (1935-1977) biedt in 1970 president Richard Nixon (1913-1994) zijn diensten aan. Een fragment uit het verslag van het bezoek van Presley aan het Witte Huis door Bud Krogh, een medewerker van de president:

Washington DC, 21 december 1970

De president bracht in dat hij dacht dat Presley wel contact kon leggen met jonge mensen en hoe belangrijk het was dat hij zijn geloofwaardigheid behield. Presley antwoordde dat hij die behield "gewoon door te zingen". Hij zei dat hij niet tot de jongeren doordrong als hij een speech afstak op het podium, maar dat hij hen op zijn eigen manier moest bereiken. De president knikte instemmend.

Presley opperde dat hij dacht dat The Beatles1) de grote kracht waren geweest achter het antiamerikanisme. De president knikte instemmend en keek ietwat verbaasd. De president bracht toen naar voren dat dezelfde mensen die drugs gebruikten ook vooraan liepen bij de protestdemonstraties tegen Amerika. Geweld, druggebruik en een protesthouding schenen bij elkaar te horen in vrijwel een en dezelfde groep jongeren. (…)

Presley zei op een zeer geëmotioneerde wijze tegen de president dat hij "achter hem stond". Hij bleef herhalen dat hij behulpzaam wilde zijn (…). Hij zei ook dat hij zich al tien jaar bezighield met de bestudering van de hersenspoeltechnieken van de communisten en met de drugscultuur; dat hij daar veel over wist en geaccepteerd werd door de hippies.

Noot 1: een populaire popgroep uit Groot-Brittannië

John Parker, Elvis, de geheime dossiers, Den Haag 1993, in: René van Stipriaan, Ooggetuigen van de Rock 'n' Roll, Amsterdam 2005, pag. 199.

Vraag 25 2 punten

Gebruik bron 11.

Met deze bron kun je twee kenmerkende aspecten van de tweede helft van de twintigste eeuw illustreren.

Noem die twee kenmerkende aspecten en geef telkens aan waardoor de bron dit aspect illustreert.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het kenmerkende aspect van de toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren zestig aanleiding gaf tot ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen, en geeft aan dat jongeren in cultureel opzicht als anders worden gezien, omdat zij op een aparte manier (door middel van muziek) worden aangesproken of een leefstijl met geweld, drugs en een protesthouding volgen (1p)
  • Noemt het kenmerkende aspect van de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog, en geeft aan dat communisten als vijand worden gezien of dat de ideologie van het communisme of van de Sovjet-Unie als bedreiging wordt gezien (1p)

Alleen als een juist kenmerkend aspect met een passend element uit de bron wordt verbonden, wordt telkens 1 scorepunt toegekend.

Vraag 25 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Door de tijd heen

Vraag 1 2 punten

De volgende historische gebeurtenissen waarbij schepen een belangrijke rol hebben gespeeld, staan in willekeurige volgorde.

Zet deze gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.

Bekijk het antwoord
  • 1. Met het schip Argo ging Jason volgens de Griekse mythe op zoek naar het gulden vlies om de macht over zijn stadstaat te verkrijgen.
  • 2. De kraak Santa Maria en de karvelen Pinta en Niña waren de eerste zeilschepen die vanuit Spanje Amerika bereikten.
  • 3. De driemaster HMS Victory van admiraal Horatio Nelson was het Britse vlaggenschip in de slag bij Trafalgar tegen de vloot van Napoleon.
  • 4. Het eerste stoomschip dat een lijndienst onderhield over de Atlantische Oceaan was de raderboot SS Great Western van de Brit Isambard Kingdom Brunel, een van de grootste ingenieurs van de Industriële Revolutie.
  • 5. Als onderdeel van zijn Weltpolitik stuurde Wilhelm II de kanonneerboot SMS Panther naar Agadir om Frankrijk dwars te zitten.
  • 6. Aan boord van de Amerikaanse zware kruiser USS Augusta legden Roosevelt en Churchill in het Atlantic Charter hun afspraken vast voor de wereld na het verslaan van de nazi's.

Correctievoorschrift: de juiste volgorde is 6, 4, 3, 5, 2, 1 (in de items hieronder al in de juiste volgorde gezet). Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder complete en foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.

Vraag 1 in het hele examen

2022, tijdvak 2: De middeleeuwen

Vraag 4 2 punten

Je kunt stellen dat er een verband bestond tussen de ondergang van het Romeinse Rijk en het ontstaan van het hofstelsel.

Leg uit welk verband dat was.

Bekijk het antwoord
  • Legt het verband uit: de ondergang van het Romeinse Rijk zorgde voor een onveilige situatie / chaos in het uiteenvallende Rijk. Om zichzelf te beschermen zochten boeren de bescherming van adellijke strijders, die in ruil daarvoor de boeren tot horigen maakten / aan de grond bonden, waarmee het hofstelsel ontstond. (2p)

Vraag 4 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Vroegmoderne tijd

Bron 4

Kort en goed, onze soldaten gedroegen zich allemaal als barbaren. (…) Ze lieten de stad leeg en verwoest achter. Ook alle dorpen in de omtrek hebben ze leeggeroofd. (…) Maar het allerergste was toch dat in Mechelen heel veel mensen, getrouwde vrouwen, jonge meisjes, werden mishandeld en gemarteld, soms tot de dood erop volgde. Men hoopte zo bij het geld, goud en zilver te komen dat die arme mensen hadden verstopt. Daarbij begingen de soldaten nog oneindig veel meer wreedheden en wandaden die zich uit respect voor Uwe Majesteit niet laten beschrijven.

In 1572 schrijft de in de Nederlanden werkzame hoge Spaanse ambtenaar Esteban Prats aan koning Filips II over de inname door het Spaanse leger van de Zuid-Nederlandse stad Mechelen:

Vraag 9 2 punten

Gebruik bron 4.
Stel: je doet onderzoek naar de oorlogvoering in de Nederlanden tijdens de Opstand en je vindt deze bron. Op grond van de inhoud van de brief en de achtergrond van de schrijver beschouw je deze bron als betrouwbaar.

Leg dit uit.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de bron betrouwbaar is: in de brief wordt een beschrijving gegeven van het slechte gedrag van het Spaanse leger (inhoud van de brief), terwijl Prats een Spaanse functionaris is die het harde beleid van Alva mede helpt uitvoeren (achtergrond van de schrijver), waardoor deze bron zeer waarschijnlijk betrouwbare gegevens bevat voor het onderzoek. (2p)

Vraag 9 in het hele examen

Vraag 13 3 punten

Frederik II de Grote (1712-1786), koning van Pruisen, is door de eeuwen heen telkens anders bekeken. Hieronder staan drie gegevens over de beeldvorming over hem:
1 De filosoof Immanuel Kant beschouwde hem als de ware verlichte heerser, vooral vanwege zijn religieuze tolerantie.
2 Propagandaminister Joseph Goebbels las Hitler aan het eind van de Tweede Wereldoorlog voor uit brieven die door Frederik de Grote waren geschreven na een door hem verloren veldslag.
3 De SED, de communistische partij in de DDR, besloot een standbeeld van de 'feodale' Frederik de Grote in Berlijn te verwijderen, terwijl in de BRD de 200e sterfdag van Frederik de Grote uitgebreid herdacht werd.

Leg uit dat elk gegeven past bij de tijd waarin het speelt, door bij elk gegeven:

  • een passend kenmerkend aspect te noemen van die tijd, en
  • aan te tonen dat het gegeven aansluit bij dit kenmerkend aspect.

Let op: je mag een kenmerkend aspect maar één keer gebruiken.

Bekijk het antwoord
  • Gegeven 1 (Kant noemt Frederik de ware verlichte heerser) past bij 'rationeel optimisme en een verlicht denken dat werd toegepast op alle terreinen van de samenleving: godsdienst, politiek, economie en sociale verhoudingen' / 'voortbestaan van het ancien régime met pogingen om het vorstelijk bestuur op eigentijdse verlichte wijze vorm te geven (verlicht absolutisme)', omdat Kant, als verlicht denker, Frederik de Grote zag als een verlicht heerser. (1p)
  • Gegeven 2 (Hitler las brieven van Frederik na een verloren veldslag voor) past bij 'het voeren van twee wereldoorlogen', omdat Hitler / de nazi's Frederik de Grote zagen als voorbeeld hoe om te gaan met het (dreigend) verliezen van een oorlog. (1p)
  • Gegeven 3 (de waardering van Frederik in de DDR en de BRD) past bij 'de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken', omdat de waardering van Frederik de Grote in de DDR en de BRD sterk uiteenliep / ideologisch bepaald was. (1p)

Er worden alleen scorepunten toegekend bij een juiste combinatie van kenmerkend aspect en uitleg. Als een kenmerkend aspect voor de tweede keer wordt gebruikt, wordt daarvoor geen scorepunt toegekend.

Vraag 13 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Door de tijd heen

Vraag 15 2 punten

De volgende reacties op ideeën en uitvindingen staan in willekeurige volgorde.

Zet deze reacties in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.

Bekijk het antwoord
  • 1. Toen de renaissance-wetenschapper Galilei stelde dat de aarde om de zon draaide, strafte de rooms-katholieke kerk hem met levenslang huisarrest en drie jaar boetepsalmen bidden.
  • 2. Balthasar Bekker kreeg veel kritiek van predikanten toen hij tijdens de wetenschappelijke revolutie beweerde dat kometen een natuurverschijnsel waren en geen teken van God.
  • 3. De Franse politicus Robespierre baseerde zich op het idee van de 'volkswil' om zijn politieke tegenstanders uit te schakelen, omdat die vijanden van het volk zouden zijn.
  • 4. Het inzicht van de Duitse wetenschapper Fraas dat de natuur door de mens onherstelbaar is veranderd, zag Karl Marx als een bevestiging van zijn ideeën over het vernietigende effect van het kapitalisme.
  • 5. Een nieuwe onbemande straaljager met de oorspronkelijke naam Fieseler Fi 103 werd in opdracht van de Duitse minister Goebbels om propagandaredenen omgedoopt tot Vergeltungswaffe 1 (vergeldingswapen 1) of V-1.
  • 6. Nadat een computerfabrikant bekend maakte een mobiele telefoon te ontwikkelen waarmee je muziek kon afspelen en het internet op kon, werd gedacht dat zo'n telefoon te duur zou zijn om een succes te worden.

Correctievoorschrift: de juiste volgorde is 6, 1, 2, 4, 3, 5 (in de items hieronder al in de juiste volgorde gezet). Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder complete en foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.

Vraag 15 in het hele examen

2022, tijdvak 2: Moderne tijd

Vraag 16 2 punten

Met het Verdrag van Londen in 1839 werd de scheiding tussen Nederland en België bekrachtigd. Enkele onderdelen uit dit verdrag zijn:
1 België moest neutraal blijven, en
2 Groot-Brittannië en Pruisen garandeerden de neutraliteit en veiligheid van België.

Bij deze gegevens past de volgende bewering:
De internationale bemoeienis met de scheiding tussen Nederland en België kwam voort uit het politieke doel van het Congres van Wenen in 1815.

Ondersteun deze bewering.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het politieke doel van het Congres van Wenen: een machtsevenwicht tussen de staten creëren (daarom werd het Koninkrijk der Nederlanden opgericht). (1p)
  • Koppelt het gevolg van een splitsing van het Koninkrijk der Nederlanden aan het verdrag: met de splitsing van het koninkrijk in Nederland en België dreigde een verstoring van het machtsevenwicht in Europa, wat door het Verdrag van Londen werd voorkomen. (1p)

Het gevolg van een splitsing van het Koninkrijk der Nederlanden telt alleen mee als het aan het verdrag wordt gekoppeld.

Vraag 16 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Door de tijd heen

Vraag 1 2 punten

De volgende gebeurtenissen, die te maken hebben met de verwoesting van steden, staan in willekeurige volgorde. Zet deze gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.

Bekijk het antwoord
  • 1. De Griekse dichter Homerus beweerde dat de stad Troje verwoest werd door een leger dat onder leiding stond van Agamemnon, de koning van de Griekse stadsstaat Mycene.
  • 2. Colonia, de hoofdstad van de Romeinse provincie Germania Secunda, werd verwoest door Germanen.
  • 3. Legers die de islam verspreidden in Noord-Afrika verwoestten de stad Leptis Magna, waarna de ruïnes verdwenen onder het woestijnzand.
  • 4. De stad Geyne, waarvan de verdediging verzwakt was door financieel wanbeleid van de bisschop van Utrecht, werd verwoest toen de graaf van Holland het Sticht Utrecht veroverde.
  • 5. Op bevel van keizer Karel V werd de stad Terwaan volledig afgebrand, de wegen erheen opgebroken en de velden eromheen met zout doorploegd.
  • 6. Spaanse legers brandden de stad Coevorden tot de grond af omdat de stad zich aan de kant van de Nederlandse opstandelingen had geschaard.

Alle zes in de juiste volgorde: 2 punten. Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder complete en foutloze reeks ontstaat: 1 punt.

Vraag 1 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Vroegmoderne tijd

Vraag 8 2 punten

Een gegeven:
Lakenkoopman Evert Thijsz zei tijdens een gesprek in Amsterdam onder andere dat Willem van Oranje het recht had zich Hollandse steden toe te eigenen en dat de Beeldenstorm 'Gods wil' was geweest. Na dit gesprek werd Evert opgepakt en in opdracht van het Amsterdamse stadsbestuur veroordeeld tot een boete van 300 gulden en een verbanning uit de stad voor drie jaar.
Je concludeert dat de veroordeling van Thijsz moet hebben plaatsgevonden voor de Alteratie van Amsterdam.
Leg deze conclusie uit.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat vóór de Alteratie het Amsterdamse stadsbestuur in katholieke handen was, dat de Beeldenstorm veroordeelde (als veroorzaakt door protestanten) en de opstand tegen Filips II afwees, en dat iedereen die daar positief over was liet straffen. (2p)

Vraag 8 in het hele examen

Bron 4

Bron 4
Bron 4 Toelichting: Hendrick van der Burch keek vanuit zijn woning aan het Rapenburg uit op de poort van de universiteit van Leiden. Hij schilderde dit straattafereel.

Een schilderij van Hendrick van der Burch uit omstreeks 1650. Een straattafereel: voor de poort van een groot gebouw met hoge ramen staat een groep mensen. Er staan bomen en op de voorgrond zijn figuren te zien.

Vraag 11 2 punten

Gebruik bron 4.
Dit schilderij is in 1967 opgenomen in een Franse tentoonstelling over La vie en Hollande au XVIIème siècle (het leven in Holland in de zeventiende eeuw), omdat de samenstellers van de tentoonstelling vinden dat een schilderij van een straattafereel goed past bij de culturele bloei van de Republiek in de zeventiende eeuw.
Leg uit welke redenering de tentoonstellingsmakers hebben gevolgd.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat met een schilderij van een straattafereel kan worden geïllustreerd dat in de Republiek schilderijen voor burgers werden gemaakt / dat er bij de burgerij een markt was voor kunst, wat een kenmerk is van de culturele bloei van de Republiek. (2p)

Gaat het antwoord in op het bestaan van een universiteit of op de wetenschap in de Republiek, dan worden geen scorepunten toegekend.

Vraag 11 in het hele examen

Bron 5

Begin oktober 1789 breken in Parijs rellen uit over de hoge prijzen van brood. Een groep vrouwen marcheert naar het paleis van de Franse koning in Versailles en eist dat de koning meekomt naar Parijs. Op 7 oktober schrijft de journalist Jean Paul Marat in zijn krant L'Ami du peuple (De vriend van het volk):

De koning, de koningin, de kroonprins en het gevolg zijn om zeven uur in de avond aangekomen in de hoofdstad. Het is een feest voor de goede Parijzenaren dat ze nu eindelijk over hun koning kunnen beschikken. Zijn aanwezigheid zal snel verandering met zich meebrengen: de armen zullen niet langer sterven van de honger. Maar dit geluk zal spoedig als een droom voorbijgaan als we er niet voor zorgen dat de koninklijke familie hier in ons midden haar verblijf houdt totdat de grondwet in zijn geheel zal zijn aangenomen.

Vraag 12 2 punten

Gebruik bron 5.
Marat ondersteunt met dit artikel de verandering in de staatsrechtelijke positie van de koning die zich in Frankrijk voltrekt na 1789.
Leg uit welke verandering dit is.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat Marat schrijft dat het goed is dat de koning in Parijs is, maar dat er ook een grondwet moet worden aangenomen, waarmee hij de verandering ondersteunt van (absolute) monarchie naar constitutionele monarchie. (2p)

Alleen als in het antwoord wordt ingegaan op het feit dat Marat met dit artikel de verandering ondersteunt van de eerdere absolute positie van de koning naar de veranderde positie van constitutioneel monarch, worden scorepunten toegekend.

Vraag 12 in het hele examen

2022, tijdvak 3: Moderne tijd

Vraag 15 2 punten

In 1847 publiceerde de Franse historicus Jules Michelet het eerste deel van een zevendelige reeks over het verloop van de Franse Revolutie. Drie uitgangspunten hierin waren:
1 Michelet wilde het gebruik van 'mondelinge geschiedenis' bevorderen: het interviewen van mensen om meer te weten te komen over hun leven en de gebeurtenissen die zij meegemaakt hadden.
2 Michelet benadrukte dat geschiedenis zich vooral zou moeten richten op het volk en niet alleen op de leiders of zijn instellingen.
3 Michelet vond dat het de taak van een historicus was om de geschiedenis zo te beschrijven dat het tot de verbeelding van de lezer sprak.
Deze uitgangspunten van Michelet maken de betrouwbaarheid van zijn reeks als bron voor de geschiedenis van de Franse Revolutie zowel groter als kleiner.
Toon dit aan door:
− voor een uitgangspunt duidelijk te maken dat dit de betrouwbaarheid van zijn reeks vergroot, en
− voor een ander uitgangspunt duidelijk te maken dat dit de betrouwbaarheid van zijn reeks verkleint.

Bekijk het antwoord
  • Maakt duidelijk dat de betrouwbaarheid groter is, omdat Michelet ooggetuigen interviewde en daarmee over primair bronmateriaal beschikte (uitgangspunt 1), of omdat hij oog had voor het volk en niet alleen voor de leiders (uitgangspunt 2). (1p)
  • Maakt duidelijk dat de betrouwbaarheid kleiner is, omdat de ooggetuigen over gebeurtenissen van meer dan veertig jaar eerder spraken en fouten konden maken (uitgangspunt 1), of omdat de beschrijving tot de verbeelding moest spreken, waardoor Michelet verhalen mogelijk mooier maakte of selectief was in wat hij opnam (uitgangspunt 3). (1p)

Een juist uitgangspunt zonder toelichting levert geen scorepunt op. Als hetzelfde uitgangspunt meer dan één keer wordt gebruikt, telt alleen de eerste vermelding.

Vraag 15 in het hele examen

Vraag 18 2 punten

De volgende zes gebeurtenissen uit het leven van de Duitse generaal Heinz Wilhelm Guderian (1888-1954) staan in willekeurige volgorde. Zet deze gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.

Bekijk het antwoord
  • 1. Tijdens de slag bij de Marne vocht Guderian mee aan het front.
  • 2. Guderian bevond zich in Berlijn op het moment dat de voorlopige regering in Duitsland de republiek uitriep.
  • 3. Adolf Hitler, de net aangestelde rijkskanselier van Duitsland, was onder de indruk van de voorstellen van Guderian voor het ontwikkelen van een pantserdivisie.
  • 4. Guderian viel met een Duitse pantserdivisie Polen binnen.
  • 5. Na de slag bij Stalingrad werd Guderian aangesteld als inspecteur van de pantsertroepen voor het geplande zomeroffensief aan het Oostfront.
  • 6. Guderian waarschuwde Hitler dat door het bevel legereenheden te verplaatsen, de laatste buffer tussen Berlijn en de Russische troepen verdwenen zou zijn.

Alle zes in de juiste volgorde: 2 punten. Als door het weglaten van één foutief geplaatst nummer een verder complete en foutloze reeks ontstaat: 1 punt.

Vraag 18 in het hele examen

Bron 10

Hieronder staan vijf fragmenten uit het dagboek van de in Berlijn wonende Joods-Duitse verslaggeefster Bella Fromm uit de periode 1930-1938, in willekeurige volgorde:

1 (Het) heeft de tongen losgemaakt en er wordt druk gespeculeerd over de ware toedracht. (…) De ontvangstzaal gonsde van beschuldigingen, mededelingen en verklaringen. (…) (Het) was een voorwendsel om over te kunnen gaan tot massale arrestaties van arbeiders en linkse kiezers.

2 Sudetenland zal zonder slag of stoot in Hitlers schoot vallen, voorspelde Rolf in maart al. Nu zegt hij: Chamberlain heeft de kans gehad om met Stalin tot een akkoord te komen, maar heeft die kans voorbij laten gaan. Hij is bang, banger voor het communisme dan voor de bruinhemden.

3 Mijn oudere vriendin vertelde wat haar dwars zat: vanaf 1 januari moeten alle journalisten kunnen bewijzen dat ze ariër zijn. ‘Maar waar maak jij je dan druk om?’ ‘Daar heb ik mijn redenen voor, Bella. (…) Uiteindelijk ben ik erachter gekomen dat mijn grootmoeder Joods was. Dat hebben we nooit geweten. Nu heb ik geen bron van inkomsten meer.’

4 Tien minuten daarna had hij (Hitler) zijn kabinet gevormd. De ministers hadden op zijn telefoontje zitten wachten. Alles liep volgens plan. De eerste kabinetszitting was vanmiddag al. Het is een ironisch voorteken dat de regering-Hitler van start gaat zonder een minister van Justitie.

5 107 nationaal-socialisten (hebben) een zetel in de Rijksdag weten te bemachtigen. (…) Een handjevol lawaaierige boerenpummels! Ze hebben hun opwachting in het parlement gemaakt, gekleed in het bruin, en brachten de Hitlergroet. (…) Op weg naar de Rijksdag vierden ze hun overwinning met een aanval op een aantal warenhuizen. (…) De zorgvuldig gerichte projectielen raakten slechts niet-arische doelen.

Vraag 20 2 punten

Gebruik de fragmenten uit bron 10.
Hieronder staan zes gebeurtenissen uit de geschiedenis van Duitsland 1930-1939 in chronologische volgorde:
a verkiezingszege van de NSDAP na de Beurskrach
b benoeming van Hitler tot rijkskanselier
c de Rijksdagbrand
d aanname van de Machtigingswet
e instelling van de Rijkscultuurkamer
f conferentie van München
De fragmenten uit het dagboek van Bella Fromm passen bij deze gebeurtenissen.
Zet bij elk fragment de juiste gebeurtenis. Noteer alleen de nummers en de daarbij passende letters.
Let op: er blijft één gebeurtenis over.

Bekijk het antwoord
  • Koppelt de fragmenten aan de juiste gebeurtenissen: 1 - c, 2 - f, 3 - e, 4 - b, 5 - a. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: vijf combinaties juist: 2 punten. Vier of drie combinaties juist: 1 punt. Minder dan drie combinaties juist: 0 punten. De juiste combinaties zijn: 1 - c, 2 - f, 3 - e, 4 - b, 5 - a.

Vraag 20 in het hele examen

Bron 11

Hetty Wertheim-Gijse Weenink bracht de Japanse bezetting van Nederlands-Indië door in een kamp voor Nederlandse vrouwen en kinderen. Na de bevrijding schrijft ze op 31 augustus 1945 in haar dagboek:

We lezen in een Maleise krant, die eindelijk is binnengekomen, dat Soekarno en Hatta [Indonesische leiders] op 17 augustus een Indonesische Republiek hebben uitgeroepen. De meesten van ons maken zich alleen maar boos of vrolijk over dit 'belachelijk gedoe': 'Straks zullen onze mannen daar wel gauw een einde aan maken', zeggen ze.

Vraag 22 2 punten

Gebruik bron 11.
Stel: je wilt een boek schrijven over het proces van dekolonisatie in Nederlands-Indië na de Tweede Wereldoorlog.
Je hebt twee hoofdstukken:
1 De oorzaken van het dekolonisatieproces in Nederlands-Indië
2 De houding van Nederlanders tegenover het streven naar dekolonisatie in Nederlands-Indië
Leg uit voor welk hoofdstuk het dagboekfragment de meest bruikbare informatie bevat.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat het dagboekfragment het meest bruikbaar is voor hoofdstuk 2 (de houding van Nederlanders tegenover het streven naar dekolonisatie), omdat Hetty Wertheim-Gijse Weenink uit eigen ervaring beschrijft dat de vrouwen de onafhankelijkheidswensen van de Indonesiërs afwijzen, en het fragment niet ingaat op de oorzaken van het dekolonisatieproces. (2p)

Vraag 22 in het hele examen

Hoe vaak historische vaardigheden in het examen komt

Vragen over historische vaardigheden per centraal examen geschiedenis vwo (bezemexamen). Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2022, tijdvak 11, 4, 6, 23, 25519%
2022, tijdvak 21, 4, 9, 13, 15-16622%
2022, tijdvak 31, 8, 11-12, 15, 18, 20, 22830%

In 3 van de 3 ingedeelde examens geschiedenis vwo (bezemexamen) staat een vraag over historische vaardigheden, samen 19 vragen (24% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 3: 8 vragen.

Oefenen met historische vaardigheden

Maak de 15 nieuwste examenvragen over historische vaardigheden online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2022). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over historische vaardigheden

Andere onderwerpen geschiedenis vwo (bezemexamen)

Historische vaardigheden op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen geschiedenis vwo (bezemexamen) onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op geschiedenis oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt historische vaardigheden voor in het eindexamen geschiedenis vwo (bezemexamen)?

In de 3 ingedeelde examens van 2022 tot en met 2022 gaan 19 vragen over historische vaardigheden, 24% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 3 van die examens.

In welk examen geschiedenis vwo (bezemexamen) stonden de meeste vragen over historische vaardigheden?

In het examen van 2022, tijdvak 3, met 8 vragen: 1, 8, 11-12, 15, 18, 20, 22.

Hoe oefen ik examenvragen over historische vaardigheden?

Op deze pagina staan alle vragen over historische vaardigheden met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.