Examenvragen tijd van burgers en stoommachines geschiedenis vwo (bezemexamen)
9 vragen over tijd van burgers en stoommachines uit 3 centrale examens van 2022 tot en met 2022.
Tijd van burgers en stoommachines komt in 3 van de 3 examens geschiedenis vwo (bezemexamen) voor, met 9 vragen (11% van alle examenvragen). Het meest in 2022, tijdvak 3 (4 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.
Alle examenvragen over tijd van burgers en stoommachines
Per examen de vragen over tijd van burgers en stoommachines, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.
Oefen de vragen over dit onderwerp online
2022, tijdvak 1: Moderne tijd
Vraag 16 2 punten
Zowel in 1848 als in 1917 voerden kandidaten voor de Tweede Kamer in Nederland verkiezingscampagnes.
1 In 1848 bestond de campagne vooral uit het plaatsen van een advertentie met de naam van de kandidaat en het houden van een redevoering op een kleine, besloten bijeenkomst.
2 In 1917 lag bij de campagne de nadruk op het verspreiden van een grote hoeveelheid pamfletten, het organiseren van vrij toegankelijke bijeenkomsten en grote publieke evenementen zoals parades.
Noem een negentiende-eeuwse politieke ontwikkeling en verklaar daarmee het verschil tussen beide manieren van campagnevoeren.
Bekijk het antwoord
- Noemt een negentiende-eeuwse politieke ontwikkeling en verklaart het verschil: door de voortschrijdende democratisering, de opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen of politieke partijen werd het kiesrecht in verschillende stappen uitgebreid, waardoor in campagnes grotere groepen kiezers moesten worden aangesproken; of door het loslaten van het censuskiesrecht kwamen bredere lagen van de bevolking in aanmerking als kiezer, zodat op een andere manier campagne moest worden gevoerd (2p)
Bron 7
Op 6 februari 1888 houdt kanselier Bismarck zijn laatste grote rede over de Duitse buitenlandse politiek in de Rijksdag. Een fragment hieruit:
Wij liggen midden in Europa. Wij hebben minstens drie aanvalsfronten. Frankrijk heeft slechts zijn oostgrens en Rusland slechts zijn westgrens waar ze aangevallen kunnen worden. (…) God heeft ons in een situatie geplaatst, waarin we dankzij onze buren nooit lui of traag zullen worden. Hij heeft de meest oorlogszuchtige en rusteloze van alle naties, de Fransen, naast ons geplaatst en laat oorlogszuchtige gevoelens in Rusland groeien terwijl die daar vroeger in mindere mate aanwezig waren. Zo worden we dus van beide zijden gedwongen tot inspanningen die we anders niet geleverd zouden hebben. De snoeken in de Europese karpervijver verhinderen ons karpers te worden.1) (…)
Het is niet de angst die ons vreedzaam maakt, maar het bewustzijn van onze kracht. We zijn sterk genoeg om onszelf te beschermen, zelfs als we op een ongunstig moment worden aangevallen. Ik ben geen voorstander van een aanvalsoorlog. Maar als oorlog toch ontstaat door een aanval van ons, dan is het vuur door iemand anders aangestoken. Wij zullen het vuur zelf niet aansteken.
Noot 1: Een snoek is een roofvis, een karper niet.
http://ghdi.ghi-dc.org/pdf/deu/616_Wir%20Deutsche%20fuerchten_196.pdf
Vraag 17 4 punten
Gebruik bron 7.
Bismarck weerlegt met deze toespraak kritiek op zijn alliantiepolitiek.
Leg uit, telkens met een verwijzing naar de bron:
- welke kritiek op zijn alliantiepolitiek Bismarck weerlegt en
- welke waarschuwing Bismarck geeft voor het breken met de alliantiepolitiek.
Bekijk het antwoord
- Noemt een citaat uit de bron waarmee Bismarck de kritiek weerlegt: Duitsland zal door de buren nooit lui of traag worden, Duitsland behoort ook tot de snoeken, of Duitsland is sterk genoeg om zichzelf te beschermen (1p)
- Legt uit dat Bismarck met dit citaat de kritiek weerlegt dat zijn politiek te behoudend is, dat Duitsland zich zwak opstelt of niet in staat is zich te verdedigen (1p)
- Noemt een citaat uit de bron waarmee Bismarck waarschuwt: Duitsland ligt in het midden van Europa, heeft sterke of oorlogszuchtige buren, of hijzelf is tegen een aanvalsoorlog (1p)
- Legt uit dat Bismarck kritiek geeft op de door Wilhelm II voorgenomen Weltpolitik (of een juiste omschrijving daarvan), omdat die een gevaar zal opleveren voor de kwetsbare positie van Duitsland (1p)
2022, tijdvak 2: Moderne tijd
Bron 6
Dat het enige doel waarvoor rechtmatig macht [door een overheid] tegen de wil van een lid van een beschaafde gemeenschap kan worden uitgeoefend, is om schade aan anderen te voorkomen. Zijn eigen bestwil, fysiek of moreel, is geen voldoende rechtvaardiging. Hij kan niet met recht worden gedwongen om iets te doen of ergens van af te zien, omdat het beter voor hem zou zijn om dat te doen, omdat het hem gelukkiger zou maken, omdat het, naar de mening van anderen, verstandig of zelfs juist zou zijn.
De Britse filosoof John Stuart Mill (1806-1873) publiceert in 1869 een essay waarin hij schrijft:
Vraag 17 3 punten
Gebruik bron 6.
Een bewering:
De opvattingen van John Stuart Mill in deze bron kunnen door zowel liberalen als socialisten gebruikt worden als argument in de politieke tegenstelling die in deze tijd tussen hen speelde.
Toon dit aan door:
- de politieke tegenstelling te noemen die in deze tijd speelde tussen liberalen en socialisten, en
- een argument aan deze bron te ontlenen voor het liberale standpunt in deze tegenstelling, en
- een argument aan deze bron te ontlenen voor het socialistische standpunt in deze tegenstelling.
Bekijk het antwoord
- Noemt de politieke tegenstelling: de discussie over de rol van de overheid (bijvoorbeeld bij de oplossing van de sociale kwestie). (1p)
- Ontleent aan de bron een argument voor het liberale standpunt: de opvatting van Mill dat iedereen vrij moet zijn om te doen wat hij wil (zelfs al is dat onverstandig) / dat een overheid alleen mag optreden wanneer een individu schade aan anderen toebrengt / dat het individu vrij moet zijn en beschermd moet worden tegen een staat die te veel wil reguleren, kan door liberalen als argument worden gebruikt om geen sociale wetgeving in te voeren. (1p)
- Ontleent aan de bron een argument voor het socialistische standpunt: de opvatting van Mill dat een overheid moet optreden wanneer een individu schade aan anderen toebrengt, kan door socialisten als argument voor sociale wetgeving worden gebruikt. (1p)
Vraag 18 2 punten
De directie van rubberfabriek Hevea, in de buurt van Arnhem, liet in 1916 voor haar arbeiders een wijk met 83 woningen bouwen met de naam Heveadorp.
Twee gegevens over Heveadorp:
1 De woningen beschikten over moderne voorzieningen als waterleiding, riolering en elektriciteit, die in die tijd ongebruikelijk waren voor arbeiderswoningen.
2 De huizenblokken kregen namen zoals Java en Sumatra, naar eilanden in de kolonie Nederlands-Indië, waar de rubber voor de producten vandaan kwam.
Deze gegevens over Heveadorp kunnen gebruikt worden als illustratie van het kenmerkend aspect 'de industriële revolutie' van de achttiende eeuw, maar ook van twee kenmerkende aspecten van de negentiende eeuw.
Noem bij elk gegeven een verschillend kenmerkend aspect van de negentiende eeuw en geef aan waardoor dit past bij dit gegeven.
Bekijk het antwoord
- Gegeven 1 past bij 'discussies over de sociale kwestie', want met de aanleg van woningen met goede voorzieningen werd geprobeerd de woonomstandigheden van de arbeiders te verbeteren. (1p)
- Gegeven 2 past bij 'de moderne vorm van imperialisme', want de huizenblokken werden genoemd naar gebieden in de (Nederlandse) koloniën, waar de grondstoffen voor de fabriek vandaan kwamen. (1p)
Alleen als een juist kenmerkend aspect wordt genoemd met een passende uitleg, wordt telkens 1 scorepunt toegekend.
Bron 7

Prent met het opschrift "L'ENFANT TERRIBLE!". Een boot op het water, die scheef ligt. Op de voorplecht staat een man in uniform met een gepunte helm, die met een uitgestrekte arm wijst. Achterin de boot zitten en staan vier figuren die zich vasthouden aan de boot.
Vraag 19 2 punten
Gebruik bron 7.
In deze prent geeft de tekenaar een visie weer op de buitenlandse politiek van keizer Wilhelm II.
Leg met een verwijzing naar de prent uit welke visie de tekenaar weergeeft.
Bekijk het antwoord
- Noemt de visie: de buitenlandse politiek van Wilhelm II zorgt voor verstoring van het Europese (machts)evenwicht / andere Europese grootmachten angst aanjaagt / in gevaar brengt / Wilhelm II een roekeloos buitenlands beleid voert. (1p)
- Verwijst met een passende verwijzing naar de prent naar een van de volgende zaken: de uitspraak 'Niet doen – of je zal ons allemaal doen omslaan!!'; de Europese leiders die zich (krampachtig) vasthouden in een wiebelend bootje; Wilhelm II op de voorplecht die het bootje laat schommelen. (1p)
Alleen als de visie juist wordt weergegeven, wordt 1 scorepunt toegekend aan een daarbij passende verwijzing naar de bron.
2022, tijdvak 3: Vroegmoderne tijd
Bron 6
Tussen 1783 en 1789 publiceert Paul François Roos, directeur van een plantage in de Nederlandse kolonie Suriname, gedichten. Een voorbeeld daarvan is dit gedicht, waarin twee slaafgemaakten spreken over vrijheid:
Ik zal u van het vrij nog meer vertellen:
Toen ik mijn meester mocht vergezellen
naar het vrijheidminnende Nederland,
dacht ik: zie zo! Nu zal ik leren
de vrijheidswaarde te waarderen,
omdat men daar de slaafsheid bant.
Ik bedroog mij, want het arme vrij
scheen erger daar dan slavernij.
Ik zag een reeks van arme blanken
die het Opperwezen [God] zouden danken,
indien zij het hadden zoals wij:
Ik zag het kruien, torsen en zwoegen,
ik zag hen trekken, graven en ploegen.
Behoefte heerste aan hun zij:
Toen dacht ik: Ach! Is dit nu vrij?
Zo vrij is het ook in slavernij.
Vraag 13 3 punten
Gebruik bron 6.
Je concludeert dat Paul François Roos met de vergelijking in zijn gedicht een eenzijdig beeld weergeeft van slavernij.
Ondersteun deze conclusie door:
− uit te leggen welk eenzijdig beeld Roos weergeeft van slavernij, en
− aan te geven welk verlicht argument abolitionisten tegen de vergelijking van Roos zullen inbrengen.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat Roos de slaafgemaakten laat beweren dat zij beter af zijn dan de armen in Nederland / dat arme Nederlanders zouden willen ruilen met slaafgemaakten, waarmee hij een eenzijdig beeld geeft van slavernij, omdat hij geen aandacht geeft aan de slechte behandeling van slaafgemaakten / geen oog heeft voor het verschil in vrijheid tussen Nederlandse armen en Surinaamse slaafgemaakten. (2p)
- Noemt het verlichte argument dat abolitionisten zullen inbrengen: de vergelijking is niet correct, omdat slaafgemaakten de vrijheid / natuurlijke rechten zijn ontnomen. (1p)
Het tweede subcriterium krijgt alleen punten als in het antwoord een verlicht standpunt wordt weergegeven.
2022, tijdvak 3: Moderne tijd
Vraag 14 3 punten
In 1826 besloot koning Willem I dat er een 'Algemene Geschiedenis der Nederlanden' geschreven moest worden die betrekking had op alle delen van zijn koninkrijk.
Licht het besluit van Willem I toe door:
− uit te leggen welk politiek doel Willem I wilde bereiken met het laten schrijven van 'De Algemene Geschiedenis der Nederlanden', en
− met een gebeurtenis uit 1830 aan te tonen dat Willem I zijn doel niet bereikte.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat Willem I met het laten schrijven van de Algemene Geschiedenis aandacht wilde vragen voor het gemeenschappelijk (roemrijk) verleden, om het gevoel van eenheid in zijn koninkrijk / van de Nederlanden te versterken. (2p)
- Toont met de Belgische Opstand van 1830 aan dat het eenheidsgevoel niet leefde in de Zuidelijke Nederlanden: de Belgen scheidden zich af. (1p)
Alleen als in het antwoord op de eerste deelvraag wordt aangegeven dat aandacht voor een gemeenschappelijk verleden leidt tot eenheid, worden scorepunten toegekend.
Bron 7
In 1889 neemt het Britse Parlement de Naval Defence Bill (Zeeverdedigingswet) aan. De Britse minister-president Lord Salisbury zegt hierover:
Het meest interessante punt is: wat is de verhouding tussen de vloot die we in 1894 hopen te hebben en de vloten van andere mogendheden? Het is een soort algemene regel van dit land – als grote maritieme natie – dat we altijd een vloot onder ons bevel zouden moeten hebben die gelijk is aan de combinatie van twee grote landen waartegen wij mogelijk zouden moeten vechten. Ik denk dat deze ideale toestand in 1894 zal zijn bereikt. In dat jaar zullen de gepantserde slagschepen van Engeland 77 zijn, die van Frankrijk 48, van Duitsland 40, van Rusland 27 en van Italië 19. Stel dat Duitsland en Frankrijk zich tegen ons verenigen – ik denk niet dat die combinatie waarschijnlijk is – dan kunnen ze slechts 88 gepantserde schepen tegen onze 77 brengen. (…) Maar in elke andere combinatie, zoals die van Frankrijk en Rusland, Frankrijk en Italië, Duitsland en Italië, of Rusland en Italië, zouden onze gepantserde slagschepen talrijker zijn dan de gepantserde slagschepen van elke twee landen gecombineerd.
Vraag 16 3 punten
Gebruik bron 7.
Volgens historici is de Naval Defence Bill een reactie op zowel de buitenlandse politiek van Bismarck als de bestaande rivaliteit tussen Europese grootmachten.
Ondersteun deze visie door:
− met de bron uit te leggen dat de buitenlandse politiek van Bismarck bijdraagt aan de Naval Defence Bill, en
− zonder bron aan te geven op welke bestaande rivaliteit tussen Europese grootmachten de Naval Defence Bill een reactie is.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat Bismarck een alliantiepolitiek voert, het sluiten van bondgenootschappen stimuleert, waardoor de Britten zich zorgen maken dat hun vloot niet groot genoeg is om deze allianties aan te kunnen (dat landen samen Groot-Brittannië kunnen aanvallen), zodat de Britten een grotere vloot willen. (2p)
- Noemt zonder bron een rivaliteit tussen de Europese grootmachten op het gebied van imperialisme / toegang tot grondstoffen en afzetmarkten, waardoor de Britten hun vloot uitbreiden om hun belangen te kunnen verdedigen. (1p)
Het tweede subcriterium krijgt alleen punten bij een juist voorbeeld van rivaliteit.
Bron 8
Lord Curzon is tussen 1899 en 1905 onderkoning (de hoogste bestuurder) van Brits-Indië. Twee fragmenten van zijn toespraken:
Fragment 1:
Zolang als wij over India heersen zijn we de grootmacht van de wereld. Als we het kwijtraken zullen we meteen afzakken tot een derdegraads macht.
Fragment 2:
(…) om te ervaren dat u ergens tussen deze miljoenen mensen een klein beetje gerechtigheid of geluk of welvaart hebt gebracht, een gevoel van mannelijkheid of morele waardigheid, een bron van patriotisme, een dageraad van intellectuele verlichting of het begin van plichtsbesef; iets dat er nog niet was – dat is genoeg, dat is de rechtvaardiging voor de aanwezigheid van de Engelsman in India.
Vraag 17 3 punten
Gebruik bron 8.
Lord Curzon verdedigt het Britse modern imperialisme.
Licht dit toe door:
− met telkens een verschillend fragment aan te tonen dat Lord Curzon het Britse modern imperialisme ondersteunt met een politiek-maatschappelijk en met een ethisch argument, en
− daarna met een kenmerkend aspect uit de eerste helft van de twintigste eeuw te verklaren dat Lord Curzon het Britse modern imperialisme verdedigt.
Let op: je mag elk fragment maar één keer gebruiken.
Bekijk het antwoord
- Toont met fragment 1 aan dat Lord Curzon het imperialisme ondersteunt met een politiek-maatschappelijk argument: het verlies van India zou betekenen dat Groot-Brittannië (enorm) veel macht verliest. (1p)
- Toont met fragment 2 aan dat Lord Curzon het imperialisme ondersteunt met een ethisch argument: de Engelse aanwezigheid brengt geluk, welvaart en intellectuele verlichting voor India / het Britse bestuur brengt geluk en welvaart. (1p)
- Verklaart met een kenmerkend aspect uit de eerste helft van de twintigste eeuw dat Lord Curzon het modern imperialisme verdedigt, vanwege het ontstaan van vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme. (1p)
Als bij de eerste deelvraag voor beide argumenten naar hetzelfde fragment wordt verwezen, telt alleen de eerste juiste verwijzing. Elk fragment telt maar één keer.
Hoe vaak tijd van burgers en stoommachines in het examen komt
| Examen | Vragen | Aantal | Aandeel |
|---|---|---|---|
| 2022, tijdvak 1 | 16-17 | 2 | 8% |
| 2022, tijdvak 2 | 17-19 | 3 | 11% |
| 2022, tijdvak 3 | 13-14, 16-17 | 4 | 15% |
In 3 van de 3 ingedeelde examens geschiedenis vwo (bezemexamen) staat een vraag over tijd van burgers en stoommachines, samen 9 vragen (11% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2022, tijdvak 3: 4 vragen.
Oefenen met tijd van burgers en stoommachines
Maak de 15 nieuwste examenvragen over tijd van burgers en stoommachines online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2022). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.
Oefen de vragen over tijd van burgers en stoommachines
Andere onderwerpen geschiedenis vwo (bezemexamen)
Tijd van burgers en stoommachines op andere niveaus
- Examenvragen tijd van burgers en stoommachines geschiedenis havo
- Examenvragen tijd van burgers en stoommachines geschiedenis vwo
- Examenvragen tijd van burgers en stoommachines geschiedenis havo (bezemexamen)
Nakijken als docent
Kies het examen in de vragenbank
In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen geschiedenis vwo (bezemexamen) onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op geschiedenis oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt tijd van burgers en stoommachines voor in het eindexamen geschiedenis vwo (bezemexamen)?
In de 3 ingedeelde examens van 2022 tot en met 2022 gaan 9 vragen over tijd van burgers en stoommachines, 11% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 3 van die examens.
In welk examen geschiedenis vwo (bezemexamen) stonden de meeste vragen over tijd van burgers en stoommachines?
In het examen van 2022, tijdvak 3, met 4 vragen: 13-14, 16-17.
Hoe oefen ik examenvragen over tijd van burgers en stoommachines?
Op deze pagina staan alle vragen over tijd van burgers en stoommachines met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.