Eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Weer en klimaat, Weer en klimaat, Water, Bevolking en ruimte.
Het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1 telt 45 vragen. De meeste vragen gaan over weer en klimaat (15), verstedelijking (10) en water en rivieren (8). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Weer en klimaat | 1-14, 22 | 15 |
| Verstedelijking | 32-35, 37-38, 40-41, 44-45 | 10 |
| Water en rivieren | 15-16, 23-25, 27-28, 30 | 8 |
| Nederland: wonen en water | 17-21 | 5 |
| Bevolking en migratie | 31, 36, 39, 42-43 | 5 |
| Landbouw en voedsel | 26, 29 | 2 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over verstedelijking (22% van de vragen, gemiddeld 14%). Minder over bevolking en migratie (11% van de vragen, gemiddeld 18%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Weer en klimaat
(Deze vraag heeft geen inleidende tekst.)
Vraag 1 1 punt
In de volgende drie stappen wordt het ontstaan van het broeikaseffect beschreven. De stappen staan in willekeurige volgorde.
1 De aarde geeft warmte van de weerkaatste zonnestralen af aan de atmosfeer.
2 De binnenkomende zonnestralen gaan door de atmosfeer heen naar de aarde.
3 De gemiddelde temperatuur op aarde stijgt, omdat een deel van de zonnestralen teruggekaatst wordt naar de aarde. Wat is de juiste volgorde van het ontstaan van het broeikaseffect?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
Weer en klimaat
bron 1 Krantenartikel
Tijgermug duikt op in Veenendaal
1 november 2016 - De Aziatische tijgermug is een vervelend mugje dat oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië komt. Deze mug kan gevaarlijke infectieziekten zoals knokkelkoorts verspreiden. In een woonwijk in Veenendaal zijn een paar maanden geleden enkele Aziatische tijgermuggen gevonden. De afgelopen maanden is de tijgermug bestreden, maar toch hebben de insecten hun leefgebied in Veenendaal uitgebreid. Vroeger konden de muggeneitjes de winter niet overleven in Nederland, maar tegenwoordig wel.
Vraag 2 1 punt
Lees bron 1. Noem de verandering waardoor de eitjes van de tijgermug tegenwoordig wel de winter overleven in Nederland.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- de hogere temperaturen / de klimaatopwarming / het versterkt broeikaseffect (1)
bron 2 Nederland, reliëf
Legenda: 0 25 50 km hoogte in meters lager dan 0 50 - 200 rivier 0-5 hoger dan 200
5 - 50 duinen
Vraag 3 2 punten
Bekijk bron 2. In 2100 zal de zeespiegel naar verwachting 35 tot 85 centimeter gestegen zijn ten opzichte van 1990. Noem de oorzaak waardoor Nederland eerder dan veel andere landen last zal krijgen van deze zeespiegelstijging. Noem vervolgens een maatregel die we in Nederland kunnen nemen tegen de gevolgen van de zeespiegelstijging.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: (1p)
- dijken aanleggen/verhogen
- duinen verhogen en versterken / zandsuppletie
- Huizen op palen bouwen. / Drijvende huizen bouwen.
- In hogere delen van Nederland gaan wonen.
bron 3 Weerbericht van Santander en van Madrid, vrijdag 26 augustus 2016
Santander maximum temperatuur 24°C neerslagkans: 20% luchtvochtigheid: 84% wind: 23 km/h
22°C 23°C 23°C 21°C 21°C 21°C 22°C 21°C
02:00 05:00 08:00 11:00 14:00 17:00 20:00 23:00 uur
Madrid maximum temperatuur 34°C neerslagkans: 0% luchtvochtigheid: 27% wind: 16 km/h 32°C 32°C 28°C 28°C 26°C 22°C 23°C 19°C
02:00 05:00 08:00 11:00 14:00 17:00 20:00 23:00 uur
Vraag 4 1 punt
Bekijk bron 3. Over bron 3 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de gemiddelde temperatuur op 26 augustus 2016 in Madrid was hoger dan die in Santander. Uitspraak 2: de hoogste temperaturen werden in beide steden rond het middaguur bereikt. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
bron 4 Spanje en Portugal
Legenda: hoogte in meters Santander 0 - 200
200 - 500
500 - 2000
2000 - 5000 hoger dan 5000 Madrid windrichting landsgrenzen
0 150 300 km
Vraag 5 2 punten
Bekijk bron 4. Welke invloed heeft de aanlandige wind op de temperatuur in Santander in de zomer? Noem, met behulp van de kaart in bron 4, de oorzaak waardoor de kans op neerslag in Santander toeneemt bij aanlandige wind.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- De aanlandige wind heeft in de zomer een verkoelend effect / een matigende invloed (1)
- De neerslagkans in Santander neemt toe, doordat de aanlandige wind tegen het gebergte moet opstijgen / doordat Santander aan de loefzijde van het gebergte ligt / doordat er vochtige lucht vanaf zee wordt aangevoerd (1)
bron 5 Invultekst
In Madrid is het verschil tussen de dag- en nachttemperatuur … 1 … (groter / kleiner) dan in Santander. De oorzaak is een … 2 … (hogere / lagere) luchtdruk boven Madrid. Dit betekent dat er in de nacht … 3 … (meer / minder) bewolking is waardoor de warmte gemakkelijker wordt … 4 … (afgegeven / vastgehouden) in de atmosfeer.
Vraag 6 2 punten
Bekijk bron 3 en bron 4 en lees bron 5. In bron 5 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 5 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 = groter 2 = hogere 3 = minder 4 = afgegeven indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
bron 6 Luchtdrukverdeling op het noordelijk halfrond op 21 juni
evenaar 30°N Spanje 60°N 90°N
Luchtdrukverdeling op het noordelijk halfrond op 21 december
evenaar 30°N Spanje 60°N 90°N
Vraag 7 2 punten
Bekijk bron 6. Er is een verschil tussen de jaarlijkse neerslagverdeling van het mediterrane klimaat in Spanje en het zeeklimaat in Nederland. Nederland heeft neerslag in alle jaargetijden. Waarin wijkt de jaarlijkse neerslagverdeling in het mediterrane deel van Spanje af van de jaarlijkse neerslagverdeling in Nederland? Geef met behulp van bron 6 een verklaring van de jaarlijkse neerslagverdeling in het mediterrane deel van Spanje.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Juiste verklaringen zijn: (1p)
- het verschil in luchtdruk tussen juni en december / het hogedrukgebied boven Spanje in juni en het lagedrukgebied boven Spanje in december
- de overheersend dalende lucht in juni en de overheersend stijgende lucht in december
bron 7 Temperatuurgegevens van New York en San Francisco in de maanden januari en juli
New York San Francisco januari -0,4 °C 9,2 °C juli 24,7 °C 16,8 °C
bron 8 Noord-Amerika
New York San Francisco
Legenda:
0 1000 2000 km warme zeestroom koude zeestroom
bron 9 Invultekst
In San Francisco is het verschil tussen de januaritemperatuur en de julitemperatuur … 1 … (groter / kleiner) dan in New York. De julitemperatuur in San Francisco is lager dan dat je op basis van de breedteligging zou verwachten. Dit komt onder andere door de ligging aan een … 2 … (koude / warme) zeestroom. In New York is de temperatuur in januari voor een plaats op die breedte relatief … 3 … (hoog / laag). De zeestroom heeft weinig invloed op de januaritemperatuur in New York vanwege een … 4 … (aanlandige / aflandige) wind.
Vraag 8 2 punten
Bekijk bron 7 en bron 8 en lees bron 9. In bron 9 staat achter de cijfers 1, 2, 3 en 4 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit de tekst van bron 9 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 = kleiner 2 = koude 3 = laag 4 = aflandige indien vier antwoorden juist (2) indien drie of twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
bron 10 Twee klimaatgrafieken
Barrow (Alaska) Las Vegas (Nevada) mm °C mm °C
450 40 450 40
400 30 400 30
350 20 350 20
300 10 300 10
250 0 250 0
200 -10 200 -10
150 -20 150 -20
100 -30 100 -30
50 -40 50 -40
0 -50 0 -50 J FMAM J J A SOND J FMAM J J A SOND
bron 11 Noord-Amerika, reliëf
Barrow
Las Vegas
Legenda:
0 800 1500 km hoogte in meters
0 - 200 500 - 1000 2000 - 5000
200 - 500 1000 - 2000 landsgrens
Vraag 9 1 punt
Bekijk bron 10 en bron 11. Welk klimaat hebben Barrow en Las Vegas?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: D (1)
Barrow Las Vegas
A poolklimaat landklimaat
B toendraklimaat Mediterraan klimaat
C landklimaat woestijnklimaat
D toendraklimaat woestijnklimaat
bron 12 Bodemgebruik in de Verenigde Staten
2 2
1 1
3 3
2
4 4
Legenda:
0 250 500 km improductief 1 bos 2 geïrrigeerd gebied 3 extensieve veeteelt 4
Vraag 10 1 punt
Bekijk bron 12. In bron 12 zijn in de legenda vier vormen van bodemgebruik vervangen door de cijfers 1, 2, 3 en 4. Welk bodemgebruik komt bij cijfer 1 het meest voor?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
bron 13 Taiga in Noord-Amerika
Legenda: taiga
Alaska
0 650 1300 km
Vraag 11 1 punt
Bekijk bron 13. Door de klimaatverandering verschuift de taiga in Noord-Amerika. Verschuift de taiga in Alaska naar het noorden of naar het zuiden? Geef een argument voor je keuze.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.
Vraag 12 1 punt
Om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen kan overgestapt worden op auto’s die op elektriciteit rijden in plaats van op benzine of diesel. Zelfs als iedereen nu elektrisch gaat rijden, zal de uitstoot toch maar weinig afnemen, want auto’s zijn ook nu maar voor een klein deel verantwoordelijk voor de uitstoot van broeikasgassen. Noem nog een reden waarom rijden met elektrische auto’s de uitstoot van broeikasgassen maar weinig vermindert.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de elektriciteit voor deze auto’s (groten)deels wordt opgewekt met behulp van fossiele brandstoffen. (1)
Vraag 13 1 punt
Er worden twee uitspraken gedaan over het ontstaan van orkanen. Uitspraak 1: een orkaan is een groot gebied van lage luchtdruk. Uitspraak 2: orkanen komen in de Verenigde Staten vooral voor in de maanden februari tot en met mei. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
bron 14 Baan van de orkanen Matthew en Hermine, 2016
Matthew Hermine
VERENIGDE VERENIGDE STATEN STATEN
bron 15 Krantenartikel
Twee miljoen Amerikanen op de vlucht voor orkaan Matthew
6 oktober 2016 - Amerika bereidt zich voor op de komst van de krachtige orkaan Matthew. Die zal naar verwachting morgenochtend Nederlandse tijd aan land gaan in de zuidelijke staat Florida. 1,5 miljoen mensen moeten hun huis verlaten. In drie andere staten gaat het om nog eens 500.000 mensen. De voorbije dagen raasde Matthew boven de Caraïben. Daar zijn minstens 144 mensen gedood.
Vraag 14 2 punten
Bekijk bron 14 en lees bron 15. Zowel bij orkaan Hermine als bij orkaan Matthew werden zo’n 2 miljoen mensen geëvacueerd uit Florida en de omringende staten. Achteraf bleek dat niet bij beide orkanen nodig. Geef met behulp van bron 14 een oorzaak waardoor orkaan Matthew minder rampzalige gevolgen voor het zuidoosten van de Verenigde Staten had dan orkaan Hermine. Noem een reden waarom er toch evenveel mensen geëvacueerd werden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- De baan van orkaan Matthew ging niet over Florida / ging grotendeels over zee (en orkaan Hermine ging wel over Florida) (1)
- De baan van een orkaan is nooit precies te voorspellen. / In het Caribisch gebied waren wel veel doden gevallen / had de orkaan grote schade aangericht (1)
Water
bron 16 Verdeling van water op aarde
ijskappen en gletsjers 3 99%
1 2
4
overig
Vraag 15 1 punt
Bekijk bron 16. Bron 16 laat de verdeling van het water op aarde zien. In de bron zijn vier begrippen vervangen door de cijfers 1, 2, 3 en 4. Waar staan de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 16 juist bij de vier soorten water?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: F (1)
grondwater oppervlakte- zoet water zout water water
A 1 2 3 4
B 1 3 4 2
C 3 4 1 2
D 3 4 2 1
E 4 3 1 2
F 4 3 2 1
bron 17 Regiem van twee rivieren in de bovenloop en de benedenloop
rivier 1
gemiddelde 500 maandafvoer (m3/s) 400 3
300
200
100 4
0 jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec rivier 2
gemiddelde 6000 maandafvoer 5000 (m3/s) 4000
3000 3 2000
1000 4 0 jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec
Vraag 16 1 punt
Bekijk bron 17. Bron 17 laat het regiem van twee rivieren zien. Bij elke rivier is het regiem in de bovenloop en de benedenloop aangegeven. Waar staat bij de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit bron 17 juist aangegeven waar de cijfers betrekking op hebben?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: A (1)
rivier 1 rivier 2 3 4
A Maas Rijn benedenloop bovenloop
B Maas Rijn bovenloop benedenloop
C Rijn Maas benedenloop bovenloop
D Rijn Maas bovenloop benedenloop
bron 18 Omgeving Hondsbroeksche Pleij
Arnhem-Noord IJssel
Arnhem-Zuid
Westervoort Ne Honds- de r-R broeksche ijn Pleij Immerlooplas
Huissen Legenda:
0 500 1000 m bebouwd gebied natuur en landbouw water
bron 19 Hondsbroeksche Pleij bij Westervoort en het betonnen regelwerk
bron 20 Hondsbroeksche Pleij bij Westervoort bij hoogwater
Vraag 17 1 punt
Bekijk bron 18, bron 19 en bron 20. Het project bij de splitsing van de Neder-Rijn en de IJssel bij Westervoort is uitgevoerd om de waterdoorvoer en de waterverdeling te verbeteren. Bij naderend hoogwater kunnen de betonnen schuiven uit de 150 meter lange constructie worden verwijderd (zie bron 19). Hoe noemen we het deel van de rivier waar dit project in het kader van Ruimte voor de Rivier is aangelegd?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 18 1 punt
Bekijk bron 18, bron 19 en bron 20. Welke maatregel in het kader Ruimte voor de Rivier is in het gebied van de Hondsbroeksche Pleij uitgevoerd?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
Vraag 19 1 punt
Bekijk bron 18, bron 19 en bron 20. Geef aan welk voordeel dit project voor Arnhem heeft.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat Arnhem bij hoogwater minder wateroverlast zal ondervinden. (1)
bron 21 Tekst
Zowel in stedelijk als in landelijk gebied kan er sprake zijn van een daling van de grondwaterstand door menselijk ingrijpen. Door bemaling kan een verlaging van de grondwaterstand ontstaan. Een verlaging van de grondwaterstand in een polder leidt tot daling van de grondwaterstand in een wijde omtrek van de polder.
Vraag 20 1 punt
Lees bron 21. In bron 21 wordt het bemalen van polders als oorzaak van de daling van de grondwaterstand gegeven. Geef nog een oorzaak waardoor de grondwaterstand door menselijk ingrijpen kan dalen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juiste oorzaak zijn: − oppompen van water / grondwateronttrekking − drainage − minder infiltratie / meer afvoer naar het riool (door verstening) (1)
Vraag 21 1 punt
Lees bron 21. Geef de oorzaak waardoor bemaling van een polder leidt tot daling van de grondwaterstand in een wijde omtrek van de polder.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de grondwaterstand in het omliggende gebied zal dalen doordat water vanuit het omliggende gebied naar het laagste punt stroomt / naar de polder stroomt. (1)
bron 22 Waterlevering in Nederland op twee verschillende dagen
6000 hoeveelheid (m3/u) 5000 4000
3000 X
2000 Y
1000 0
17 18 19 20 21 22 23 00 01 02 tijd (uur)
Vraag 22 1 punt
Bekijk bron 22. In bron 22 staan twee lijnen. Eén lijn is van 6 juni 2014 en de andere lijn is van 13 juni 2014. Op 13 juni 2014 werd de voetbalwedstrijd Nederland - Spanje gespeeld op het wereldkampioenschap in Brazilië. Geef eerst aan welke letter, X of Y, de lijn van de dag van de wedstrijd (13 juni) aangeeft. Geef vervolgens een argument voor je keuze met behulp van bron 22.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze met een juist argument.
bron 23 Droogte in de Chinese provincie Guizhou, 2013
bron 24 Deel van China
Legenda: hoogte in meters
C H I N A
0 - 200
200 - 500 Guizhou 500 - 1000
1000 - 2000
2000 - 5000 landsgrens provinciegrens
Zuid-Chinese Zee
0 175 350 km
Vraag 23 1 punt
Bekijk bron 23 en bron 24. Bron 23 laat een Chinese landarbeider in de Chinese provincie Guizhou zien in 2013. De provincie Guizhou ligt in een deel van China waar veel neerslag valt. Toch is in Guizhou grote waterschaarste. Meer dan een miljoen mensen in de provincie Guizhou hebben een langdurige tekort aan water. Het watertekort is onder andere ontstaan door de gestegen welvaart. Noem nog een menselijke oorzaak van dit groeiende watertekort.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juiste menselijke oorzaak zijn: − toename van de bevolking − meer irrigatie in de landbouw (1)
bron 25 Ontzilting
De Chinese hoofdstad Beijing heeft te maken met een watertekort en zoekt oplossingen om zich te verzekeren van voldoende schoon drinkwater. Het drinkwater voor de inwoners van Beijing moet vanaf 2019 voor een groot deel worden geproduceerd uit ontzilt zeewater uit de naburige provincie Hebei. Volgens de voorspellingen zal het gezuiverde zeewater zorgen voor 30 procent van het totale waterverbruik van Beijing.
Vraag 24 1 punt
Lees bron 25. Het ontzilten van zeewater wordt nu niet gezien als een duurzame manier van drinkwaterproductie. Aan welke voorwaarde moet worden voldaan zodat het ontzilten van zeewater wel echt duurzaam wordt?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat voor het ontzilten van zeewater duurzame energie gebruikt moet gaan worden (in plaats van fossiele energie). (1)
bron 26 Het wateromleidingsproject in China
Beijing, 13 december 2014 - De eerste fase van het grootste wateromleidingsproject ter wereld, de ‘Zuid naar Noord Water Omleiding’ genoemd, is afgelopen vrijdag volledig in gebruik genomen. Ruim 1400 kilometer kanalen en pijpleidingen leiden vanaf nu miljarden kubieke meters water van de zuidelijke rivier de Chang Jiang naar de droge noordelijke gebieden van China, waaronder ook de hoofdstad Beijing.
Beijing Tianjin Weihai e
C H I N A ng H Hua
Jiangdu
ng Jia g an Ch
Legenda:
0 250 500 km wateromleidingsproject rivier (gerealiseerd en gepland)
Vraag 25 2 punten
Lees en bekijk bron 26. Behalve voor drinkwater kan het water uit het wateromleidingsproject ook gebruikt worden voor andere doelen. Geef twee andere doelen waarvoor dit water in het noorden gebruikt kan worden.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van juiste doelen zijn: − als irrigatiewater voor de landbouw − als proceswater voor de industrie − als koelwater per juist antwoord (1) (2)
bron 27 Drie vormen van irrigatie in het Midden-Oosten
foto 1 foto 2 oppervlakte-irrigatie beregening
[foto 3: zie het originele examen] druppelirrigatie
Vraag 26 1 punt
Bekijk bron 27. Bron 27 laat drie foto’s zien van vormen van irrigatie in het Midden-Oosten. Bij irrigatie is er altijd verdamping en kans op verzilting. Op welke foto staat een vorm van irrigatie met de grootste verdamping en op welke foto staat een vorm van irrigatie met de grootste kans op verzilting?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: A (1)
grootste verdamping grootste kans op verzilting
A foto 1 foto 1
B foto 1 foto 3
C foto 2 foto 3
D foto 3 foto 1
E foto 3 foto 3
bron 28 Waterschaarste
9280 2742 15362 1822
1664 2844 6947
1301 21171 1711 Turkije 1053 Cyprus 4077 1709 1670 Syrië
2661 1382 Koeweit Iran 28471 Israël Irak 1421 Bahrein Jordanië 4232 2000 Egypte V.A.E. Saudi-Arabië 16757 Qatar Oman
3735 1205
2209
Jemen Sudan
Legenda: netto beschikbare hoeveelheid zoet water afkomstig uit neerslag (in m3) per persoon per jaar in 1950, 2005, 2025 en 2050
1000 = kritische hoeveelheid Let op! De beschikbare hoeveelheid water binnen één land kan 1950 2005 2025 2050
enorm verschillen.
Vraag 27 1 punt
Bekijk bron 28. Over bron 28 worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: alle landen in het Midden-Oosten hebben sinds 1950 een afname van de netto beschikbare hoeveelheid zoet water per persoon afkomstig uit neerslag. Uitspraak 2: in Egypte zal in 2050 per persoon minder water afkomstig uit neerslag zijn dan in Israël. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
Vraag 28 1 punt
Bekijk bron 28. In de legenda van bron 28 staat aangegeven dat de beschikbare hoeveelheid water binnen één land enorm kan verschillen. Geef een natuurlijke oorzaak waardoor in het ene deel van een land meer water beschikbaar is dan in het andere deel.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juiste natuurlijke oorzaak zijn: − Er kunnen binnen een land grote neerslagverschillen zijn. − Binnen een land kan er verschil zijn in beschikbaarheid van water in de vorm van oppervlaktewater en/of aquifers. (1)
bron 29 Krantenartikel
Nijldelta zakt weg in stijgende zee
20 februari 2014 - De Nijldelta, die zorgt voor twee derde van de landbouwproductie in Egypte, dreigt ten prooi te vallen aan een stijgende zeespiegel. Er is maar een klein beetje zeewater nodig om landbouwgrond onvruchtbaar te maken, dus volgt boer Mohamed Saeed nauwlettend de bewegingen van de zee. Elk jaar komt de zee dichter bij zijn land. Mohamed verwacht dat zijn land binnen tien jaar helemaal onder water zal staan. Maatregelen om de oprukkende zee te stoppen met golfbrekers en aarden dijken zullen de schade aan gewassen niet kunnen voorkomen. Niet alleen de stijgende zeespiegel vormt een bedreiging voor de noordkust van Egypte, maar de delta daalt ook sinds de bouw van de Aswandam.
Vraag 29 1 punt
Lees bron 29. In bron 29 staat dat het aanleggen van golfbrekers en aarden dijken de schade aan gewassen niet zal voorkomen. Noem een oorzaak waardoor de verzilting ondanks deze maatregelen doorgaat.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juiste oorzaak zijn: − Het zeewater lekt onder de dijken door (kwel). − Door daling van de Nijldelta zal zeewater dieper de Nijldelta binnendringen. − Door daling van de Nijldelta zal brak water in de ondergrond stijgen. (1)
Vraag 30 2 punten
De Aswandam ligt in een dunbevolkt deel van Egypte, ver van het dichtbevolkte deel van Egypte. De ligging heeft zowel voordelen als nadelen. Noem eerst een voordeel van de ligging van de Aswandam in een dunbevolkt deel van Egypte. Noem vervolgens een nadeel van de ligging van de Aswandam in een dunbevolkt deel van Egypte, ver van het dichtbevolkte deel.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Voorbeelden van een juist voordeel zijn: (1p)
- Er hoefden maar weinig mensen te verhuizen.
- Er kwam weinig landbouwgrond onder water te staan door de aanleg van het stuwmeer.
- Voorbeelden van een juist nadeel zijn: (1p)
- Elektriciteit moet over grote afstand vervoerd worden.
- Het water in het stuwmeer dat gezuiverd wordt als drinkwater moet over een grote afstand getransporteerd worden.
- Het irrigatiewater is alleen beschikbaar voor boeren rond het stuwmeer. / In de droogste delen van Egypte is geen voorraad irrigatiewater beschikbaar.
Bevolking en ruimte
bron 30 Nederland, leeftijdssamenstelling bevolking, 1900-2012
50 % 40
20 tot 45 jaar
30 1 2 20
10 65 tot 80 jaar
3 0
1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2010
Vraag 31 1 punt
Bekijk bron 30. Drie leeftijdsgroepen in bron 30 zijn vervangen door de cijfers 1, 2 en 3. De leeftijdsgroepen 20 tot 45 jaar en 65 tot 80 jaar zijn al aangegeven. Waar staan de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 30 juist bij de andere drie leeftijdsgroepen?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: C (1)
0 tot 20 jaar 45 tot 65 jaar 80 jaar en ouder
A 1 2 3
B 1 3 2
C 2 1 3
D 2 3 1
E 3 1 2
F 3 2 1
bron 31 Patiënteninformatie van een huisartsenpraktijk
In spoedgevallen moet de huisarts binnen 15 minuten bij de patiënt kunnen zijn. Om aan deze wettelijke eis te kunnen voldoen, leveren wij huisartsenzorg in het postcodegebied 3078, 3079, een deel van 3077 en in een beperkt deel van Barendrecht. Op de kaart staat de regio van onze huisartsenpraktijk omlijnd.
bron 32 Regio waar huisartsenzorg geleverd wordt door de huisartsenpraktijk
Legenda: Nieuwe Maas regio van huisartsenpraktijk spoorlijn snelweg
IJSSELMONDE
0 500 1000 m
Vraag 32 1 punt
Lees bron 31 en bekijk bron 32. Welk aardrijkskundig begrip hoort bij bron 31 en bron 32?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
Vraag 33 2 punten
Bij elke periode in de geschiedenis hoort een bepaald overheersend verstedelijkingspatroon met bijbehorende kenmerken. Neem de jaartallen 1900, 1970 en 2000 over op het antwoordblad en zet achter elk jaartal de twee bijbehorende begrippen. Kies uit: re-urbanisatie, suburbanisatie, urbanisatie, forensisme, herinrichting, industrialisatie.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1900 = urbanisatie en industrialisatie 1970 = suburbanisatie en forensisme 2000 = re-urbanisatie en herinrichting indien zes antwoorden juist (2) indien vijf, vier of drie antwoorden juist (1) indien minder dan drie antwoorden juist (0) (2)
bron 33 Vier foto's van verschillende stadswijken
foto P foto Q
foto R foto S
Vraag 34 1 punt
Bekijk bron 33. Elke stad heeft wijken uit verschillende bouwperiodes. Waar staan de wijken op de foto’s in bron 33 in de juiste volgorde vanuit het centrum naar de buitenwijk?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
bron 34 Koningsdaal, nieuwe wijk in Waalfront Nijmegen, 2016
Legenda: begrenzing wijk spoorlijn dijk Konings- weg
daal Waal
Waterkwartier
0 150 300 m
bron 35 De wijken Waterkwartier en Koningsdaal in Nijmegen
Het Waterkwartier is een achterstandswijk in Nijmegen. Tegen het Waterkwartier wordt de wijk Koningsdaal gebouwd. Dit deel van Nijmegen, het Waalfront, gaat door de bouw van de wijk Koningsdaal ingrijpend veranderen: van verouderd bedrijventerrein naar levendige woonwijk. In en om de bouwlocatie is ook nu al het nodige te beleven: een oude fabriek, het Honigcomplex, is veranderd in een plek voor kunst, cultuur, sport, evenementen en horeca. Het Honigcomplex ligt tegen de wijk Koningsdaal aan. De kopers van de ‘royale herenhuizen’ (vanaf € 265.000) en de stadsvilla’s (tot € 345.000) voelen zich meer thuis in hipstercafé Brebl in het Honigcomplex dan om de hoek in café ’t Woaterkwartiertje in het Waterkwartier.
Vraag 35 2 punten
Bekijk bron 34 en lees bron 35. Geef een argument waarom de wijk Koningsdaal een voorbeeld is van herinrichting. Waaruit blijkt uit bron 35 dat er in dit deel van Nijmegen sprake kan zijn van segregatie?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een oud industriegebied is omgevormd naar woongebied. / Er is sprake van ander grondgebruik (1)
- Uit het antwoord moet blijken dat de bewoners van de wijk Koningsdaal zich duurdere huizen kunnen veroorloven / een hoger inkomen / een andere levensstijl hebben dan de bewoners van de aanliggende wijk Waterkwartier (1)
bron 36 Duitsland, bevolkingsontwikkeling in 2015
Totale bevolking Duitsland op 1 januari 2015 81.248.691 geboorte 677.187 sterfte 877.745 sociale bevolkingsgroei 251.712
Vraag 36 1 punt
Bekijk bron 36. Wat was het inwonertal op 1 januari 2016 in Duitsland?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
bron 37 Winkelcentrum CentrO, Oberhausen
De stad Oberhausen ligt in het Ruhrgebied. Sinds 1997 is Oberhausen zich steeds meer gaan richten op het toerisme. In Oberhausen ligt winkelcentrum CentrO. Het is met ongeveer 119.000 m² winkeloppervlakte één van de grootste winkel- en vrijetijdscentra van Duitsland en is bekend vanwege zijn grote jaarlijkse kerstmarkt.
Vraag 37 1 punt
Lees bron 37. De stad Oberhausen is de laatste tientallen jaren erg van karakter veranderd. Geef de reden waarom herinrichting economisch noodzakelijk was voor Oberhausen en het Ruhrgebied.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat Oberhausen in een voormalig industriegebied ligt / dat Oberhausen een gebied is waar de werkloosheid erg hoog was door de sluiting van industrie/mijnbouw. (1)
bron 38 Beschrijving van vier Duitse steden
Beschrijving 1: deze stad is het belangrijkste financiële centrum van Duitsland. Er zijn veel hoofdkantoren van de grote banken gevestigd. Bij deze stad ligt het grootste vliegveld van Duitsland. Beschrijving 2: dit is de grootste stad in het Ruhrgebied. Beschrijving 3: deze stad is de belangrijkste zeehaven van Duitsland. Beschrijving 4: deze stad is na Berlijn de grootste stad in het voormalige Oost-Duitsland.
Vraag 38 1 punt
Lees bron 38. Waar staan de cijfers 1, 2, 3 en 4 van de beschrijvingen uit bron 38 juist bij alle vier de steden?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: C (1)
Dortmund Frankfurt Hamburg Leipzig
A 1 2 3 4
B 1 3 2 4
C 2 1 3 4
D 2 1 4 3
E 4 1 2 3
F 4 2 3 1
Vraag 39 2 punten
China voerde vanaf 1979 een eenkindpolitiek. De eenkindpolitiek kreeg te veel nadelen voor China en is daarom in 2015 afgeschaft. Noem twee sociaal-economische redenen voor afschaffing van de eenkindpolitiek.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van juiste redenen zijn: − te weinig arbeidskrachten (voor de toekomst) − te sterke vergrijzing − scheefgroei tussen mannen en vrouwen − te sterke ontgroening − verslechtering verhouding actieven/niet-actieven − te hoge demografische druk per juist antwoord (1) (2)
Vraag 40 1 punt
Miljoenen Chinezen zijn vanuit het platteland in het westen gaan werken in de steden in het oosten. Ze zijn daar ook gaan wonen. Geef de reden waarom forensisme geen alternatief was voor deze mensen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat de afstanden tussen hun vroegere woonplaats en de stad waar zij nu werken te groot zijn om dagelijks te reizen. (1)
bron 39 Straatnaambord in Beijing
bron 40 Plattegrond Beijing
Legenda: bebouwd gebied park, bos en groen vliegveld
1 2 hoofdweg
B E I J I N G
3
4
0 6,5 13 km
Vraag 41 1 punt
Bekijk bron 39 en bron 40. Op de plattegrond in bron 40 staan vier cijfers. Bij welk cijfer staat een straatnaambord van een hutong zoals in bron 39?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
bron 41 Bevolkingsdiagram van drie landen, 2014
bevolkingsdiagram 1 bevolkingsdiagram 2 100+ 100+ 95-99 95-99 90-94 90-94 85-89 85-89 80-84 80-84 mannen 75-79 vrouwen mannen 75-79 vrouwen 70-74 70-74 65-69 65-69 60-64 60-64 55-59 55-59 50-54 50-54 45-49 45-49 40-44 40-44 35-39 35-39 30-34 30-34 25-29 25-29 20-24 20-24 15-19 15-19 10-14 10-14 5-9 5-9 0-4 0-4
60 45 30 15 0 0 15 30 45 60 650 520 390 260 130 0 0 130 260 390 520 650 x mlj x1000
bevolkingsdiagram 3 100+ 95-99 90-94 85-89 80-84 mannen 75-79 vrouwen 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4
4 3 2 1 0 0 1 2 3 4 x mlj
Vraag 42 1 punt
Bekijk bron 41. De bevolkingsdiagrammen zijn van China, Duitsland en Nederland. Ze staan in bron 41 in willekeurige volgorde. Waar staan de cijfers 1, 2 en 3 van de bevolkingsdiagrammen uit bron 41 juist bij alle drie de landen?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: B (1)
China Duitsland Nederland
A 1 2 3
B 1 3 2
C 2 1 3
D 2 3 1
E 3 1 2
F 3 2 1
Vraag 43 1 punt
Over het Chinese hukousysteem worden twee uitspraken gedaan. Uitspraak 1: het hukousysteem draagt bij aan de segregatie binnen een stad. Uitspraak 2: een gevolg van het hukousysteem is dat veel kinderen op het platteland bij de grootouders worden achtergelaten. Neem de cijfers 1 en 2 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
bron 42 China
C H I N A Chengdu
0 550 1100 km
Vraag 44 1 punt
Bekijk bron 42. Chengdu is een snelgroeiende stad waar veel nieuwe wijken worden gebouwd aan de buitenrand van de stad. De Chinese regering heeft in de loop van de jaren arbeiders verplaatst van de binnenstad naar deze nieuwe woonwijken. Om de wijken te kunnen bouwen moest eerst het bestemmingsplan worden gewijzigd. Geef een politiek argument waarom het in China gemakkelijker is om een bestemmingsplan te wijzigen en mensen te verplaatsen dan bijvoorbeeld in Nederland.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat China een eenpartijenstelsel heeft waarbij de regering alle beslissingen neemt (en Nederland heeft een meerpartijenstelsel). (1)
bron 43 De metro in Shanghai in 2016
In 20 jaar tijd is Shanghai Metro uitgegroeid tot het grootste en meest gebruikte metronet ter wereld. Met een groot aantal lijnen, 364 stations,
588 kilometer rails en ruim drie miljard ritjes per jaar is deze metro een wereld op zichzelf. De plaats waar twee of meer metrolijnen samenkomen heet een overstaphub.
bron 44 Metrolijnen Shanghai
Vraag 45 2 punten
Lees bron 43 en bekijk bron 44. Een overstaphub is belangrijk in het metronetwerk. Noem een aantrekkingsfactor van het wonen bij zo’n overstaphub. Noem een afstotingsfactor van het wonen bij zo’n overstaphub.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Voorbeelden van een juiste aantrekkingsfactor zijn: (1p)
- grotere bereikbaarheid / sneller vervoer
- hoger voorzieningenniveau
- Voorbeelden van een juiste afstotingsfactor zijn: (1p)
- hogere huurprijzen/grondprijzen
- extra drukte door toegenomen mobiliteit van mensen
- trillingen / geluidsoverlast
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Aardrijkskunde 2018, tijdvak 1. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2018/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0131-a-18-1-o
Andere examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 2
Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1?
Het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1 telt 45 vragen. De meeste vragen gaan over weer en klimaat (15), verstedelijking (10) en water en rivieren (8).
Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2018/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0131-a-18-1-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.
Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2018, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.