Eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Weer en klimaat, Water, Bevolking en ruimte.

Kort antwoord

Het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2 telt 48 vragen. De meeste vragen gaan over weer en klimaat (14), bevolking en migratie (10) en water en rivieren (9). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Weer en klimaat1-7, 10-1614
Bevolking en migratie33-34, 36-38, 40-42, 44-4510
Water en rivieren17-18, 22-23, 25-28, 309
Verstedelijking35, 39, 43, 47-485
Nederland: wonen en water19-21, 244
Landbouw en voedsel8-9, 313
Energie en grondstoffen29, 322
Globalisering461

Vergeleken met andere jaren

De verdeling over de onderwerpen ligt dicht bij het gemiddelde van de andere 17 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl sinds 2018. Geen enkel onderwerp wijkt meer dan zes procentpunten af.

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.

Weer en klimaat

bron 1

Gevoelstemperatuur in twee gemeenten in Nederland

De gevoelstemperatuur is een maat voor het gevoel van kou of warmte. De gevoelstemperatuur verschilt van plek tot plek in Nederland. Op een tropische dag heeft bijvoorbeeld 29,4% van het oppervlak in Nederland een gevoelstemperatuur tussen de 41 en 45 °C.

Staafdiagrammen met de verdeling van de gevoelstemperatuur op een tropische dag voor Nederland, gemeente X en gemeente Y, met daaronder een kaart van gemeente X en gemeente Y in kleurvlakken per temperatuurklasse.

bron 2

In de zomer kan het erg warm zijn in Nederland. Tegenwoordig houdt het weerbericht rekening met de gevoelstemperatuur. Hoe de hitte aanvoelt, hangt niet alleen af van de luchttemperatuur en de zonnestraling, maar ook van de …1… (luchtdruk / windkracht). Op een tropische zomerdag is de gevoelstemperatuur in Nederland gemiddeld …2… (hoger / lager) dan de gemeten temperatuur. Er is een verschil in de gevoelstemperatuur op een tropische zomerdag in een plattelandsgemeente en een stadsgemeente. Gemeente X is een …3… (plattelandsgemeente / stadsgemeente).

Bekijk en lees bron 1 en lees bron 2. In bron 2 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.

Vraag 1 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 2 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord

1 = windkracht, 2 = hoger, 3 = stadsgemeente

Door maatregelen te nemen kunnen gemeenten de gevoelstemperatuur laten dalen.

Vraag 2 1 punt

Noem een maatregel die gemeenten kunnen nemen om de gevoelstemperatuur te laten dalen.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste maatregel zijn:

  • zorgen voor meer planten en bomen in de gemeente
  • zorgen voor meer schaduw
  • minder donkere oppervlakken aanleggen

bron 3

Kaart van Nederland met kleurvlakken voor het gemiddeld aantal uren zon per jaar in 1991-2020; de lichtgele vlakken liggen in het oosten en zuiden, de oranje vlakken in het westen en noorden.
Gemiddeld aantal uren zon

Naar aanleiding van bron 3 worden drie uitspraken gedaan.

Vraag 3 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

  • Uitspraak 1: bron 3 gaat over het weer.
  • Uitspraak 2: schonere lucht zorgt voor meer zonuren.
  • Uitspraak 3: de temperatuur van het zeewater is van invloed op de hoeveelheid zonuren aan de kust.
Bekijk het antwoord

1 = onjuist, 2 = juist, 3 = juist

bron 4

Verkoeling aan zee

Op tropische zomerdagen daalt de temperatuur in kustgebieden aan het einde van de middag. De stappen waardoor de temperatuur daalt zijn hieronder in willekeurige volgorde weergegeven:

  • 1 Boven land stijgt warme lucht op.
  • 2 De aanlandige wind neemt in snelheid toe.
  • 3 De temperatuur boven land daalt.
  • 4 Lucht warmt boven land sneller op dan boven zee.
  • 5 Tussen land en zee ontstaat een verschil in luchtdruk.

Lees bron 4. In bron 4 staan de verschillende stappen die zorgen voor een daling van de temperatuur in willekeurige volgorde.

Vraag 4 1 punt

Zet de stappen in de juiste volgorde. De eerste en de laatste stap staan al juist.

Doe het zo: Eerst 4, dan …, daarna …, vervolgens … en ten slotte 3 (vul de nummers in).

Bekijk het antwoord

Eerst 4, dan 1, daarna 5, vervolgens 2 en ten slotte 3.

bron 5

Kaart van Spanje met weersymbolen en temperaturen per regio op 10 maart 2024: in het noordwesten 11 tot 15 graden met bewolking en regen, aan de Costa Brava 14 tot 15 graden met zon en wolken. De legenda toont de bewolkingsgraad van geen bewolking tot zwaar bewolkt.
Weer 10 maart 2024 in Spanje

Op 10 maart 2024 zijn de weersomstandigheden aan de Costa Brava anders dan in het noordwesten van Spanje. Bekijk bron 5.

Vraag 5 2 punten

Schrijf een weerbericht voor een van deze twee regio's in Spanje.

Doe het zo:

  • Kies eerst een regio: Costa Brava of noordwesten van Spanje.
  • Schrijf voor deze regio een weerbericht dat de weerelementen bewolkingsgraad en luchtdruk bevat.
Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juist weerbericht zijn:

Costa Brava: aan de Costa Brava is het zonnig tot licht bewolkt. Het gebied ligt onder invloed van een hogedrukgebied (waardoor het droog blijft).

of noordwesten van Spanje: in het noordwesten van Spanje is het licht bewolkt tot zwaar bewolkt. Het gebied ligt onder invloed van een lagedrukgebied (waardoor er neerslag valt).

bron 6

De regio Valencia in Spanje

Kaart van de regio Valencia met hoogteklassen, rivieren en moerassen, de Golf van Valencia aan de oostkant en een locatiekaartje van Spanje.

bron 7

Het zeewater van de Middellandse Zee was in oktober 2024 veel warmer dan normaal. Door het warme zeewater ontstond …1… (veel / nauwelijks) verdamping. Een aanlandige wind en het reliëf zorgden bij de Spaanse stad Valencia voor …2… (stijgingsneerslag / stuwingsneerslag).

Bekijk bron 6 en lees bron 7. In bron 7 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.

Vraag 6 1 punt

Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 7 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord

1 = veel, 2 = stuwingsneerslag

bron 8

Landschap bij Valencia

Foto van een smal dal met steile, deels kale hellingen, struikgewas en bomen.

Bekijk bron 6 en bron 8. Bij de Spaanse stad Valencia kan veel neerslag zorgen voor overstromingen.

Vraag 7 2 punten

Noem

  • een gevolg van droge zomers die de kans op overstromingen door veel neerslag versterkt.
  • een kenmerk van het landschap bij Valencia dat bijdraagt aan een grotere kans op overstromingen door veel neerslag.
Bekijk het antwoord
  • Uit een juist gevolg blijkt dat de bodem slecht waterdoorlatend wordt.
  • Voorbeelden van een juist kenmerk zijn: er zijn kale hellingen; er is veel reliëf.

bron 9

Plastic kassen bij Almería in Spanje

Luchtfoto van een groot gebied met witte plastic kassen aan de kust.

bron 10

Zuidoost-Spanje

Hoogtekaart van zuidoost-Spanje met de Sierra Nevada, de kust bij Almería en een locatiekaartje van Spanje.

Bekijk bron 9 en bron 10. In de buurt van de Spaanse stad Almería ligt een gebied met veel plastic kassen. Ondanks klimaatverandering hebben de plastic kassen ervoor gezorgd dat de gemiddelde temperatuur bij Almería de afgelopen jaren is gedaald.

Vraag 8 1 punt

Geef aan waardoor de plastic kassen zorgen voor een lagere temperatuur.

Bekijk het antwoord

Uit een juist antwoord blijkt dat witte kassen zonlicht weerkaatsen / een sterk albedo-effect hebben.

Bekijk bron 9 en bron 10. In het kassengebied bij Almería valt weinig neerslag. Toch is er in de zomer nauwelijks gebrek aan water, omdat de Sierra Nevada dichtbij ligt.

Vraag 9 1 punt

Geef aan waardoor de Sierra Nevada in de zomer het kassengebied van water kan voorzien.

Bekijk het antwoord

Uit een juist antwoord blijkt dat er voldoende smeltwater beschikbaar is (vanuit de Sierra Nevada).

bron 11

Luchtballonnenfestival in Albuquerque in de Verenigde Staten

Foto van veel luchtballonnen die boven een stad opstijgen, met een rood-witte ballon voorop, en een locatiekaartje van de Verenigde Staten.
Twee satellietbeelden met radarweergave van de omgeving van Albuquerque. Op radarbeeld 2 is bij Albuquerque geen neerslag te zien.
Satellietbeelden met radarweergave

Ieder jaar wordt in Albuquerque een luchtballonnenfestival georganiseerd. De foto past bij een van de radarbeelden.

Vraag 10 1 punt

Beargumenteer welk radarbeeld past bij de foto in bron 11.

Doe het zo:

  • Kies eerst radarbeeld 1 of radarbeeld 2.
  • Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord

Radarbeeld 2. Op radarbeeld 2 is bij Albuquerque geen bewolking of neerslag te zien / is het helder weer.

Bekijk bron 11. Om het luchtballonnenfestival te organiseren, zocht de organisatie naar een gebied waar de weersomstandigheden het meest stabiel waren.

Vraag 11 2 punten

Noem

  • het klimaat dat overheerst in Albuquerque.

Geef

  • een oorzaak waardoor het weer in dit klimaat vaak stabiel is.
Bekijk het antwoord
  • Droog klimaat / woestijnklimaat.
  • Er ligt (vaak) een sterk hogedrukgebied in woestijngebieden.

bron 12

Ligging van drie plaatsen in de Verenigde Staten

Hoogtekaart van de Verenigde Staten met de plaatsen Mendocino, Billings en Denver en een legenda met hoogteklassen.

bron 13

Drie klimaatgrafieken

Drie klimaatgrafieken, grafiek 1 tot en met 3, met per maand de neerslag in mm (blauwe staven) en de temperatuur in graden Celsius (roze lijn).

Bekijk bron 12 en bron 13. De klimaatgrafieken zijn van de plaatsen Billings, Denver en Mendocino.

Vraag 12 1 punt

Waar staan de klimaatgrafieken juist bij de drie plaatsen?

  1. A Billings: grafiek 1; Denver: grafiek 2; Mendocino: grafiek 3
  2. B Billings: grafiek 1; Denver: grafiek 3; Mendocino: grafiek 2
  3. C Billings: grafiek 2; Denver: grafiek 1; Mendocino: grafiek 3
  4. D Billings: grafiek 2; Denver: grafiek 3; Mendocino: grafiek 1
  5. E Billings: grafiek 3; Denver: grafiek 1; Mendocino: grafiek 2
  6. F Billings: grafiek 3; Denver: grafiek 2; Mendocino: grafiek 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

bron 14

Wijngaard in California

Foto van een wijngaard met rijen wijnranken en tussen de rijen een grasstrook, met bomen op de achtergrond.

Bekijk bron 14. Sommige wijnboeren in California zaaien gras tussen de wijnranken. Het gras zorgt voor een gunstigere temperatuur in de wijngaard dan een kale bodem.

Vraag 13 1 punt

Leg uit waardoor gras zorgt voor een gunstigere temperatuur in de wijngaard.

Doe het zo:

  • Kies eerst of de temperatuurstijging wordt geremd of versneld door het gras.
  • Geef daarna aan waardoor gras zorgt voor een gunstigere temperatuur.
Bekijk het antwoord

De temperatuurstijging wordt geremd. Uit een juist antwoord blijkt dat gras zorgt voor meer verdamping / een isolerende werking heeft (waardoor een temperatuurstijging geremd wordt).

bron 15

Orkaan Milton trekt over Florida

In 2024 trok orkaan Milton over de Verenigde Staten. De orkaan was de sterkst gemeten orkaan in dat jaar. In Florida kregen 5 miljoen inwoners het bevel om te evacueren.

Kaart van de Golf van Mexico, Florida en de Atlantische Oceaan met de baan van orkaan Milton, met per tijdstip het type storm en het mogelijke pad in paars.
De baan van orkaan Milton

Bekijk en lees bron 15. Orkaan Milton nam boven de Golf van Mexico sterk in kracht toe.

Vraag 14 1 punt

Noem een kenmerk van de Golf van Mexico waardoor de orkaan snel in kracht kon toenemen.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist kenmerk is dat het zeewater in de Golf van Mexico een hoge temperatuur had (waardoor de orkaan snel in kracht toenam).

bron 16

Hoogtekaart van de staat Florida met de plaatsen Tampa en Orlando en het Okeechobeemeer, met een legenda van -3 tot 100 meter boven zeeniveau.
Hoogteverschillen in de staat Florida in de Verenigde Staten

Bekijk en lees bron 15 en bekijk bron 16. Veel inwoners van Orlando maakten zich maar weinig zorgen over de neerslaghoeveelheid veroorzaakt door orkaan Milton.

Vraag 15 1 punt

Geef met behulp van de ligging van Orlando de oorzaak waardoor inwoners zich weinig zorgen maakten over de neerslaghoeveelheid.

Bekijk het antwoord

Uit een juiste oorzaak blijkt dat Orlando aan de lijzijde / in de regenschaduw ligt van het gebergte.

Bekijk bron 16. De kans dat het Okeechobeemeer door de orkaan zou overstromen was groot. Dit komt onder andere doordat het omliggende gebied laag ligt.

Vraag 16 1 punt

Geef nog een oorzaak waardoor de kans op een overstroming van het Okeechobeemeer groot was.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord blijkt dat het water in het Okeechobeemeer opgestuwd werd / er in korte tijd veel neerslag viel (waardoor overstromingen konden ontstaan).

Water

bron 17

Waterafvoer van de Rijn bij Lobith in de periode 1901-1990 en de periode 1991-2020

Lijngrafiek van de gemiddelde waterafvoer van de Rijn bij Lobith per maand in m3 per seconde, met twee lijnen die met de letters X en Y zijn aangegeven.

Bekijk bron 17. Bron 17 gaat over de waterafvoer van de rivier de Rijn bij Lobith. Naar aanleiding van de bron worden drie uitspraken gedaan.

Vraag 17 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

  • Uitspraak 1: dat de Rijn een gemengde rivier is, kun je zien aan de waterafvoer in de zomermaanden.
  • Uitspraak 2: vanaf oktober neemt de verdamping af en stijgt de waterafvoer in de Rijn.
  • Uitspraak 3: lijn X hoort bij de periode 1991-2020.
Bekijk het antwoord

1 = juist, 2 = juist, 3 = onjuist

bron 18

Wateroverlast in de Nederlandse duinen

In 2024 viel veel meer neerslag dan in andere jaren. Delen van sommige Nederlandse duingebieden stonden hierdoor onder water.

Foto van een overstroomd duingebied, met een fiets vastgemaakt aan een paal in het water.

Bekijk en lees bron 18. De recordhoeveelheid neerslag zorgde voor een tijdelijke verandering van de waterhuishouding in de Nederlandse duinen.

Vraag 18 1 punt

Wat is juist?

  1. A De hogere waterstand veroorzaakte meer winderosie in de duinen.
  2. B De neerslag kon nauwelijks infiltreren door de verzadigde bodem.
  3. C In de duinen vond door het grote wateroppervlak nauwelijks verdamping plaats.
  4. D Het zeeniveau stond hoger dan normaal, waardoor minder afstroming plaatsvond.
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

B

bron 19

Cranenweyer in Kerkrade

Tussen 1900 en 1975 vond mijnbouw plaats in Kerkrade. Het afvalwater uit de mijnen werd geloosd in beken in de buurt, zoals de Anstelerbeek. In de jaren 70 van de vorige eeuw werd een dam aangelegd in de Anstelerbeek. Achter de dam ontstond een stuwmeer: de Cranenweyer. Tegenwoordig heeft het stuwmeer ook een recreatiefunctie.

Topografische kaart van de Cranenweyer en de Anstelerbeek in Kerkrade, met hoogtelijnen, wegen en bebouwing.
Kaartje van Nederland met de plaats Kerkrade in het zuiden van Limburg aangegeven.
Foto van de damwand met aan de ene kant het stuwmeer en op de dam een beeldhouwwerk met vlaggen.
Damwand bij de Cranenweyer

bron 20

Tekst met keuzemogelijkheden

De aanleg van de dam in de Anstelerbeek was mogelijk omdat het gebied …1… (veel / weinig) reliëf heeft. Het water uit de beek dat terechtkomt in de Cranenweyer is tegenwoordig bruikbaar voor drinkwaterproductie. Het stuwmeer draagt bij aan het verwijderen van vervuilde deeltjes uit het water. Het sediment in het stuwmeer kan neerslaan door de …2… (hoge / lage) stroomsnelheid van het water.

Bekijk en lees bron 19 en lees bron 20. In bron 20 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.

Vraag 19 1 punt

Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 20 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord

1 = veel, 2 = lage

Bekijk en lees bron 19. Tijdens perioden met veel neerslag heeft de Cranenweyer voor de omgeving nog een andere functie dan recreatie en drinkwaterproductie.

Vraag 20 1 punt

Noem de functie van de Cranenweyer in perioden met veel neerslag.

Bekijk het antwoord

De juiste functie is retentiebekken / wateropslag.

bron 21

Geulen graven

Na veel neerslag besloot een boer in het Noord-Brabantse dorp Eersel om grote geulen te graven op zijn akker. Dat mag niet zonder overleg met het waterschap. Daarom heeft hij een boete gekregen.

Een van de geulen die de boer groef.

Foto van een gegraven geul op een akker, met donkere natte grond aan de voorkant en water in de geul.

Bekijk en lees bron 21. Naar aanleiding van de bron worden drie uitspraken gedaan.

Vraag 21 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

  • Uitspraak 1: het waterschap is verantwoordelijk voor het waterpeil in een regio.
  • Uitspraak 2: de gegraven geulen kunnen de waterkwaliteit in de beek beïnvloeden.
  • Uitspraak 3: een andere maatregel tegen wateroverlast is het aanleggen van een wadi.
Bekijk het antwoord

1 = juist, 2 = juist, 3 = juist

bron 22

Nederlandse veerponten

Overal in Nederland vind je veerponten voor fietsers en voetgangers. Vaak zijn het kleine schepen die je tegen betaling naar de overkant van de rivier brengen.

De Drielse veerpont over de Nederrijn tussen Driel en Oosterbeek (links) en de veerponten over het IJ tussen Amsterdam-Centrum en Amsterdam-Noord (rechts).

Twee foto's: links een veerpont over de Nederrijn bij Driel, rechts veerponten op het IJ bij Amsterdam.

Bekijk en lees bron 22. Nederlandse veerponten maken deel uit van de infrastructuur. Toeristen gebruiken ze als onderdeel van fiets- en wandelroutes.

Vraag 22 1 punt

Noem nog een doelgroep die vaak gebruikmaakt van veerponten.

Bekijk het antwoord

De doelgroep die vaak gebruikmaakt van veerponten: forenzen.

Bekijk en lees bron 22. Op veel plekken langs de grote rivieren in Nederland geldt dat binnenvaartschepen voorrang hebben op de veerponten.

Vraag 23 1 punt

Geef een economische reden waarom binnenvaartschepen voorrang hebben.

Bekijk het antwoord

Uit een juiste economische reden blijkt dat met het goederenvervoer over rivieren veel geld wordt verdiend.

bron 23

DakAkker op het Schieblock in de stad Rotterdam

De DakAkker is een dakboerderij van 1.000 m² boven op een flatgebouw in Rotterdam. Er wordt groente en fruit verbouwd en er worden bijen gehouden. Het dak houdt ook regenwater vast.

Foto van een groen dak met moestuinen en een blauw paviljoen op een flatgebouw, met uitzicht over de stad Rotterdam.
De DakAkker op het Schieblock

bron 24

Tekst met keuzemogelijkheden

De stad Rotterdam heeft veel wateroverlast tijdens regenbuien door verstening en verharding. Neerslag wordt op de DakAkker …1… (langzamer / sneller) afgevoerd dan op een gewoon dak. De DakAkker functioneert als …2… (overloopgebied / waterberging).

Bekijk en lees bron 23 en lees bron 24. In bron 24 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.

Vraag 24 1 punt

Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 24 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord

1 = langzamer, 2 = waterberging

bron 25

Het stroomgebied van de rivier de Huang He en de rivier de Xi Jiang

Drie kaarten: het stroomgebied van de Huang He in het noorden van China, het stroomgebied van de Xi Jiang in het zuiden en een locatiekaartje van China met de twee kaartfragmenten.

Bekijk bron 25. In de delta van de rivier de Huang He en de delta van de rivier de Xi Jiang zijn regelmatig overstromingen. De gevolgen van overstromingen zijn in de delta van de Huang He veel minder groot dan in de delta van de Xi Jiang.

Vraag 25 1 punt

Geef een demografische reden waarom de gevolgen in de delta van de Huang He minder groot zijn dan in de delta van de Xi Jiang.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste demografische reden is dat in de delta van de Huang He minder mensen wonen dan in de delta van de Xi Jiang.

In het stroomgebied van de Huang He worden hellingen herbebost. Door de nieuwe bomen ontstaan er minder overstromingen.

Vraag 26 1 punt

Wat is juist? Door beboste hellingen

  1. A is er minder afstroming en minder erosie.
  2. B is er minder neerslag en minder erosie.
  3. C is er meer afstroming en meer sedimentatie.
  4. D is er meer neerslag en meer sedimentatie.
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

bron 26

Aquifers en ontziltingsinstallaties in Saudi-Arabië

Kaart van Saudi-Arabië met ontziltingsinstallaties langs de kust, aquifers, een winning van fossiel water en wadi's, met de legenda rechts.

Bekijk bron 26. Het watergebruik in Saudi-Arabië staat onder druk. Er is weinig aanbod van zoetwater, terwijl de vraag naar water stijgt.

Vraag 27 1 punt

Wat zijn de twee juiste oorzaken voor het dalende aanbod van zoetwater?

  1. A oorzaak 1: De neerslag is groter dan de verdamping; oorzaak 2: Saudi-Arabië heeft een droog klimaat.
  2. B oorzaak 1: De neerslag is groter dan de verdamping; oorzaak 2: Ontziltingsinstallaties hebben te weinig aanvoer van water.
  3. C oorzaak 1: Saudi-Arabië heeft alleen wadi's en geen rivieren; oorzaak 2: Saudi-Arabië heeft een droog klimaat.
  4. D oorzaak 1: Saudi-Arabië heeft alleen wadi's en geen rivieren; oorzaak 2: Ontziltingsinstallaties hebben te weinig aanvoer van water.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Bekijk bron 26. Saudi-Arabië heeft last van waterschaarste. De verwachting is dat de winning van fossiel water de waterschaarste groter maakt. Ontziltingsinstallaties kunnen waterschaarste tegengaan, maar zijn door het hoge energieverbruik niet duurzaam.

Vraag 28 2 punten

Geef

  • aan waarom de winning van fossiel water uiteindelijk bijdraagt aan de waterschaarste.

Noem

  • een maatregel die ontziltingsinstallaties duurzamer kan maken.
Bekijk het antwoord
  • Uit een juist antwoord blijkt dat fossiel water opraakt wanneer er meer gebruikt wordt dan er aangevuld wordt.
  • Een juiste maatregel is het gebruiken van zonne-energie.

bron 27

De Aswandam en de Grote Renaissancedam

Kaart van de Nijl in Noordoost-Afrika met de Aswandam in Egypte en de Grote Renaissancedam in Ethiopië, met hoogteklassen per kleur en de legenda rechts.

Bekijk bron 27. In de rivier de Nijl liggen de Aswandam en de Grote Renaissancedam. De hoeveelheid energie die een dam opwekt, verschilt per dam.

Vraag 29 1 punt

Beargumenteer welke stuwdam de meeste energie opwekt.

Doe het zo:

  • Kies eerst of de Aswandam of de Grote Renaissancedam de meeste energie opwekt.
  • Geef daarna een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord

Grote Renaissancedam. Bij de Grote Renaissancedam is het verhang groter / is de stroomsnelheid hoger.

Door de aanleg van stuwdammen veranderen de natuurlijke processen van rivieren. De Nijldelta is door de aanwezigheid van stuwdammen kleiner geworden.

Vraag 30 1 punt

Geef een oorzaak waardoor de Nijldelta door de aanwezigheid van stuwdammen kleiner is geworden.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste oorzaak zijn: er wordt minder sediment vervoerd via de Nijl; de eroderende kracht van de zee heeft meer invloed.

Door de aanwezigheid van de Grote Renaissancedam in de Nijl is voor de boeren langs de Nijl minder water beschikbaar. Door watertekorten kan verdroging en verwoestijning ontstaan.

Vraag 31 2 punten

Noem

  • nog een vorm van landdegradatie die ontstaat door watertekort.
  • een maatregel die boeren langs de Nijl kunnen nemen om zuiniger om te gaan met water.
Bekijk het antwoord
  • De juiste vorm van landdegradatie is verzilting.
  • Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: gewassen verbouwen die minder water nodig hebben; een duurzame vorm van irrigatie toepassen, zoals druppelirrigatie.

Ethiopië vulde het stuwmeer achter de Grote Renaissancedam in ongeveer vijf jaar. Ze hadden het meer ook in ongeveer tien jaar kunnen vullen, zodat Egypte meer water had.

Vraag 32 1 punt

Geef een economische reden waarom Ethiopië het stuwmeer toch in vijf jaar vulde.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste economische reden zijn: zo hadden ze eerder inkomsten uit de verkoop van energie; zo kon het energietekort in Ethiopië sneller opgelost worden.

Bevolking en ruimte

bron 28

Bevolkingscijfers van drie Nederlandse gemeenten per duizend inwoners in 2024

gemeentenatuurlijke bevolkingsontwikkelingsociale bevolkingsontwikkeling
1-0,84,5
26,06,2
3-3,5-1,1

bron 29

De ligging van drie gemeenten

Kaart van Nederland met per gemeente het aantal inwoners per km2 in klassen van minder dan 25 tot 5.000 of meer, met Utrecht, Krimpen aan den IJssel en Winterswijk aangegeven.

Bekijk bron 28 en bron 29. De gegevens van de natuurlijke en sociale bevolkingsontwikkeling horen bij drie Nederlandse gemeenten.

Vraag 33 1 punt

Welke gegevens uit bron 28 horen bij de gemeenten Krimpen aan den IJssel, Utrecht en Winterswijk?

  1. A Krimpen aan den IJssel: 1; Utrecht: 2; Winterswijk: 3
  2. B Krimpen aan den IJssel: 1; Utrecht: 3; Winterswijk: 2
  3. C Krimpen aan den IJssel: 2; Utrecht: 1; Winterswijk: 3
  4. D Krimpen aan den IJssel: 2; Utrecht: 3; Winterswijk: 1
  5. E Krimpen aan den IJssel: 3; Utrecht: 1; Winterswijk: 2
  6. F Krimpen aan den IJssel: 3; Utrecht: 2; Winterswijk: 1
Bekijk het antwoord

Antwoord: A

A

bron 30

Tekst met keuzemogelijkheden

Voorzieningen die vooral gericht zijn op jongeren zullen het snelst verdwijnen in een …1… (stedelijk gebied / landelijk gebied). In de toekomst zal in krimpregio's de drempelwaarde voor voorzieningen, zoals een zwembad, vaker …2… (niet / wel) behaald worden. Buurtbewoners kunnen voorzieningen open houden door vrijwilligerswerk te verrichten. Als dat gebeurt, is er in de buurt meestal …3… (veel / weinig) sociale cohesie.

Bekijk bron 29 en lees bron 30. In bron 30 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.

Vraag 34 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 30 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord

1 = landelijk gebied, 2 = niet, 3 = veel

bron 31

Voor en na de herinrichting van de Kanaalstraat in Utrecht

Twee foto's van de Kanaalstraat in Utrecht: links voor de herinrichting met auto's en bomen langs de straat, rechts na de herinrichting zonder bomen langs de straat.
Links voor de herinrichting, rechts na de herinrichting

Bekijk bron 31. De Kanaalstraat in Utrecht is een drukke winkelstraat. Om de verkeersveiligheid te verbeteren is de Kanaalstraat een eenrichtingsweg geworden en zijn de bomen verwijderd.

Vraag 35 1 punt

Geef aan waarom het verwijderen van de bomen de leefbaarheid juist kan verslechteren.

Bekijk het antwoord

De Kanaalstraat voelt minder vriendelijk aan / de straat heeft minder schaduw / de omgeving versteent.

bron 32

Natuurlijke bevolkingsgroei in Nederland en Duitsland

Twee grafieken met per land het geboortecijfer en sterftecijfer per 1.000 inwoners van 2010 tot en met 2022: in Nederland ligt het geboortecijfer boven het sterftecijfer, in Duitsland ligt het sterftecijfer boven het geboortecijfer.

Bekijk bron 32. De bron laat de natuurlijke bevolkingsgroei zien van Nederland en Duitsland.

Vraag 36 1 punt

Wat is juist?

  1. A De natuurlijke bevolkingsgroei is in Duitsland en Nederland gelijk.
  2. B In Duitsland worden vanaf 2010 geen baby's geboren en in Nederland wel.
  3. C Je kunt uit de bron afleiden dat Duitsland en Nederland hetzelfde inwonertal hebben.
  4. D Voor de totale bevolkingsgroei van Duitsland en Nederland zijn ook gegevens van de sociale bevolkingsgroei nodig.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

D

bron 33

Een netwerk van leeftijdsvriendelijke steden

De Duitse stad Hamburg is lid geworden van het internationale netwerk van leeftijdsvriendelijke steden. In dat netwerk worden ideeën, kennis en ervaringen uitgewisseld over het leeftijdsvriendelijk inrichten van steden, zodat ouderen zich kunnen blijven verplaatsen.

Kaart van Duitsland met per gemeente het aantal 65-plussers in procenten, in vijf klassen van 3 tot meer dan 30 procent; in het oosten zijn de kleuren over het algemeen donkerder.

Bekijk en lees bron 33. De Duitse stad Hamburg is lid geworden van een netwerk van steden die leeftijdsvriendelijke maatregelen nemen voor ouderen.

Vraag 37 2 punten

Geef

  • met behulp van de bron een reden waarom het logischer zou zijn dat steden in het oosten van Duitsland lid worden van het netwerk.
  • een maatregel die Hamburg kan nemen, zodat ouderen zich kunnen blijven verplaatsen.
Bekijk het antwoord
  • Het oosten van Duitsland heeft een hoger percentage 65-plussers ten opzichte van Hamburg.
  • Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: openbaar vervoer toegankelijk(er) maken; het aanpassen van wegen / stoepen / fietspaden, zodat deze veilig te gebruiken zijn.

bron 34

Arbeidersflats in Suhl

Foto van een vervallen flatgebouw van meerdere verdiepingen met bomen eromheen, naast een kaartje van Duitsland met de ligging van Suhl in het voormalige Oost-Duitsland.

Bekijk bron 34. Suhl is een stad in voormalig Oost-Duitsland. Het stadsbestuur renoveert vervallen arbeidersflats en knapt voorzieningen in het centrum op. Het stadsbestuur wil met de renovatie de leefbaarheid verbeteren.

Vraag 38 1 punt

Geef een demografische reden waarom het stadsbestuur de leefbaarheid wil verbeteren.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste demografische reden is het aantrekken van nieuwe bewoners in Suhl.

bron 35

Suhl en het Thüringerwoud

Foto vanaf een heuvel over de stad Suhl, met rode daken tussen groen bos, en op de achtergrond heuvels met bos.

Bekijk bron 34 en bron 35. Suhl ligt dicht bij het Thüringerwoud, een groot bosgebied.

Vraag 39 1 punt

Geef aan waarom het Thüringerwoud wonen in Suhl aantrekkelijk maakt.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord blijkt dat het bosgebied veel recreatie- en/of ontspanningsmogelijkheden heeft.

bron 36

Kindvriendelijke steden

De Chinese overheid wil dat Chinese steden aantrekkelijker worden voor kinderen. Er moeten bijvoorbeeld meer speelplaatsen komen en de veiligheid van kinderen moet verbeteren in de steden. Ook wil de Chinese overheid het plattelandsgevoel in de stad creëren, door bijvoorbeeld themaparken aan te leggen.

Foto van een gezin dat een selfie maakt in een themapark met een boerderijthema, met een beeld van een varken en een houten wagen.
Chinezen in een boerderij themapark

bron 37

Tekst met keuzemogelijkheden

Door de eenkindregel is in China sprake van een …1… (afnemende / toenemende) beroepsbevolking. Door steden aantrekkelijker te maken voor kinderen hoopt de Chinese overheid dat de demografische druk in China uiteindelijk zal …2… (afnemen / toenemen).

Bekijk en lees bron 36 en lees bron 37. In bron 37 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.

Vraag 40 1 punt

Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 37 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.

Bekijk het antwoord

1 = afnemende, 2 = afnemen

Bekijk en lees bron 36. De kans dat jonge Chinese gezinnen door de kindvriendelijke steden meer kinderen zullen krijgen, is klein.

Vraag 41 1 punt

Geef een economische reden waarom jonge Chinese gezinnen liever één kind willen in plaats van meer kinderen.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste economische reden zijn: een carrière is belangrijker; het levensonderhoud van kinderen is hoog.

bron 38

Het jaar van de draak

Het Chinees Nieuwjaar staat ieder jaar in het teken van een ander dier. In 2024 werd in China het jaar van de draak gevierd. De draak is voor de Chinezen een populair en mythisch wezen. In 2012 was het ook het jaar van de draak.

Geboortecijfer China van 2010 tot en met 2023

Staafdiagram van het geboortecijfer in China per 1.000 inwoners van 2010 tot en met 2023: het cijfer is het hoogst in 2012 en daalt daarna, en is in 2022 en 2023 lager dan 7.

Bekijk en lees bron 38. Het jaar van de draak heeft invloed op het geboortecijfer in China.

Vraag 42 1 punt

Wat is juist over de verwachting van het geboortecijfer in 2024?

  1. A De Chinese overheid hoopt dat het geboortecijfer daalt. Het geloof en de cultuur in China zorgen voor een hoger geboortecijfer.
  2. B De Chinese overheid hoopt dat het geboortecijfer daalt. Het geloof en de cultuur in China zorgen voor een lager geboortecijfer.
  3. C De Chinese overheid hoopt dat het geboortecijfer stijgt. Het geloof en de cultuur in China zorgen voor een hoger geboortecijfer.
  4. D De Chinese overheid hoopt dat het geboortecijfer stijgt. Het geloof en de cultuur in China zorgen voor een lager geboortecijfer.
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

C

Door de invoering van het hukou-systeem wilde de Chinese overheid verstedelijking tegengaan. Ondanks het hukou-systeem vindt er toch veel binnenlandse migratie naar steden plaats.

Vraag 43 1 punt

Geef een reden waarom er toch veel binnenlandse migratie naar Chinese steden plaatsvindt.

Bekijk het antwoord

Uit een juist antwoord blijkt dat in de stad de kans op werk groter is / er meer studiemogelijkheden zijn dan op het platteland.

bron 39

Hefei en Hongjiatiuan

Hefei is een miljoenenstad in China. Op een half uur rijden van Hefei ligt het dorp Hongjiatiuan. Aan de rand van het dorp is een nieuwbouwwijk gebouwd, maar de huizen staan leeg. De bewoners van het dorp trekken steeds vaker naar de grote stad, waardoor het dorp leeg komt te staan.

Kaartje van China met de ligging van Hefei in het oosten van het land.

Bekijk en lees bron 39. Naar aanleiding van bron 39 worden drie uitspraken gedaan.

Vraag 44 2 punten

Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.

  • Uitspraak 1: in Hongjiatiuan wonen voornamelijk ouderen en kinderen.
  • Uitspraak 2: zodra een dorpsbewoner een stadshukou krijgt, heeft deze geen recht meer op voorzieningen in het dorp.
  • Uitspraak 3: door de ligging van Hongjiatiuan is de kans klein dat er in de toekomst suburbanisatie ontstaat vanuit Hefei naar Hongjiatiuan.
Bekijk het antwoord

1 = juist, 2 = juist, 3 = onjuist

In China wil de overheid de pensioenleeftijd verhogen.

Vraag 45 2 punten

Geef

  • een economische reden waarom de overheid de pensioenleeftijd wil verhogen.
  • een demografische reden waarom de overheid de pensioenleeftijd wil verhogen.
Bekijk het antwoord
  • Een juiste economische reden is het vergroten van de beroepsbevolking.
  • Een voorbeeld van een juiste demografische reden is dat de levensverwachting stijgt / mensen steeds ouder worden.

bron 40

Havengebieden in Shanghai

Kaart van Shanghai met havengebieden in oranje, gesloten havengebieden omlijnd, bebouwing in roze en de rivier de Chang Jiang bovenaan de kaart.

Bekijk bron 40. De havengebieden van Shanghai liggen aan de rand van de stad. De havengebieden aan de monding van de rivier de Chang Jiang hebben een voordeel ten opzichte van havengebieden aan de kust.

Vraag 46 1 punt

Noem dit voordeel.

Bekijk het antwoord

De havengebieden aan de monding van de Chang Jiang hebben een betere bereikbaarheid met het achterland.

bron 41

De wijk Laoximen in Shanghai

Foto van een dicht bebouwde wijk met oude lage daken op de voorgrond en hoge flats en kantoortorens op de achtergrond.

Bekijk bron 41. De wijk Laoximen is een van de oudste wijken in de Chinese stad Shanghai. Delen van de wijk worden gesloopt om plaats te maken voor appartementen, kantoorgebouwen en wegen richting het centrum van Shanghai.

Vraag 47 1 punt

Geef een reden waarom steeds meer wegen naar het centrum worden aangelegd.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord blijkt dat meer wegen de bereikbaarheid van het centrum verbeteren.

bron 42

Fiets- en hardlooproutes in Shanghai

Foto van een rode loopstrook naast een donkere fietsweg, met twee voetgangers in de verte en flats op de achtergrond.

Bekijk bron 42. Om de leefbaarheid te vergroten zijn in Shanghai fiets- en hardlooproutes aangelegd.

Vraag 48 1 punt

Geef een reden waarom fiets- en hardlooproutes bijdragen aan de leefbaarheid.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste reden zijn: er zijn meer recreatiemogelijkheden; er is minder CO2-uitstoot (omdat mensen met de fiets kunnen reizen).

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gt Aardrijkskunde 2026, tijdvak 2. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.

Andere examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl

Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2?

Het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2 telt 48 vragen. De meeste vragen gaan over weer en klimaat (14), bevolking en migratie (10) en water en rivieren (9).

Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2026/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-0131-a-26-2-c).

Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 2 en krijg ik feedback?

Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.