Eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Weer en klimaat, Water, Bevolking en ruimte.
Het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 loopt tot vraag 46. Van 45 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over water en rivieren (12), weer en klimaat (10) en verstedelijking (9). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Water en rivieren | 17-25, 28-30 | 12 |
| Weer en klimaat | 1-3, 6, 10-12, 14-16 | 10 |
| Verstedelijking | 34-35, 38-41, 43, 45-46 | 9 |
| Landbouw en voedsel | 7-9, 13, 26-27 | 6 |
| Bevolking en migratie | 31-33, 36-37, 42 | 6 |
| Nederland: wonen en water | 4 | 1 |
| Globalisering | 44 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over landbouw en voedsel (13% van de vragen, gemiddeld 6%). Minder over weer en klimaat (22% van de vragen, gemiddeld 29%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Weer en klimaat
bron 1: Weerbericht voor Nederland van 30 september 2022
Voor vanavond is er een weerwaarschuwing, het kan hard gaan waaien. Gedurende de dag ontstaat er meer bewolking en in de avond volgt regen. De wind neemt in kracht toe met uiteindelijk zware windstoten tot 90 kilometer per uur. Vandaag begint wel rustig met mist in de ochtend. Op sommige plaatsen kan er minder dan 200 meter zicht zijn. Zodra de mist aan het einde van de ochtend is opgelost, gaat de zon even schijnen.
Vraag 1 1 punt
Lees bron 1 en bekijk bron 2.
Volgens het weerbericht gaat het in de avond van 30 september hard waaien.
Beredeneer welke weerkaart uit bron 2 het best past bij het weerbericht van de avond van 30 september in Nederland.
Doe het zo:
- Kies eerst uit weerkaart 1 of weerkaart 2.
- Geef daarna met de gegevens uit de gekozen weerkaart een argument voor je keuze.
Twee weerkaarten voor Nederland: weerkaart 1 en weerkaart 2 (bron 2). Bekijk in Opgaven, pagina 2
Bekijk het antwoord
weerkaart 1
Een juist argument gaat in op de kleine afstand tussen de isobaren boven Nederland (waaruit blijkt dat het luchtdrukverschil groot is over een relatief kleine afstand).
Opmerking
Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.
bron 3: Het weersverschijnsel mist
Mist valt te omschrijven als laaghangende wolken. Tussen het ontstaan en vervolgens verdwijnen van mist zijn verschillende fases te onderscheiden (in willekeurige volgorde):
- P Het aardoppervlak koelt 's nachts af.
- Q De waterdamp in de lucht condenseert.
- R Na zonsopkomst verdampen de waterdruppeltjes door opwarming.
- S De lucht boven het aardoppervlak koelt af.
- T De mist lost op en verdwijnt.
Vraag 2 1 punt
Lees bron 1 en bron 3.
In bron 3 staan verschillende fases tussen het ontstaan en vervolgens verdwijnen van mist. Welke volgorde tussen het ontstaan en verdwijnen van mist is juist?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
bron 4: De `Russische beer'
De `Russische beer' is een weersverschijnsel dat kan ontstaan tijdens de wintermaanden. Als in het noorden van Scandinavië het weer helder en windstil is met tegelijkertijd een lagedrukgebied op de Middellandse Zee, dan stroomt lucht uit Rusland naar Nederland.
Vraag 3 2 punten
Lees en bekijk bron 4.
Naar aanleiding van bron 4 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: als tijdens een Russische beer lucht uit Rusland richting Nederland stroomt, ontstaat in Nederland helder en koud weer.
Uitspraak 2: een Russische beer ontstaat wanneer boven Scandinavië een sterk lagedrukgebied ligt.
Uitspraak 3: onder invloed van een Russische beer zal in het oosten van Nederland eerder geschaatst kunnen worden op natuurijs dan in het westen van Nederland.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Satellietbeeld van een Russische beer onderweg naar Nederland (bron 4). Bekijk in Opgaven, pagina 4
Bekijk het antwoord
- 1 = juist
- 2 = onjuist
- 3 = juist
bron 5: Wantijbuurt in Dordrecht
Aan de rand van Dordrecht is een nieuwe wijk aangelegd die klimaatbestendig is gebouwd. In de wijk is ruimte voor wonen en natuur.
Vraag 4 2 punten
Bekijk en lees bron 5.
De Wantijbuurt is klimaatbestendig gebouwd. In de wijk zijn voorzorgsmaatregelen genomen om beter om te gaan met de gevolgen van klimaatverandering.
Noteer met behulp van bron 5 twee aanpassingen in de Wantijbuurt waaruit blijkt dat er klimaatbestendig gebouwd is.
Bekijk het antwoord
Juiste aanpassingen zijn (twee van de volgende):
- De huizen staan op palen/zijn verhoogd aangelegd.
- Er is ruimte gemaakt voor water.
- Er is veel vegetatie in de wijk.
bron 6: Koolstofdioxide (CO2)-uitstoot in de kledingindustrie
De kledingindustrie draagt bij aan de wereldwijde CO2-uitstoot. Kledingstukken hebben vaak veel kilometers afgelegd voor ze in de winkel liggen. De gemiddelde Nederlander koopt 50 stuks kleding per jaar. Gemiddeld wordt een kledingstuk zeven keer gedragen voordat het wordt weggegooid en verbrand of gedumpt als afval.
Vraag 5 2 punten
Lees bron 6.
Naar aanleiding van bron 6 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: als consumenten meer gerecyclede of tweedehandskleding kopen, dragen ze bij aan de verlaging van de CO2-uitstoot in de kledingindustrie.
Uitspraak 2: als de internationale scheepvaart duurzame maatregelen neemt, stijgt de CO2-uitstoot per kledingstuk.
Uitspraak 3: door de kledingindustrie dichter bij de afzetmarkt te vestigen, kan de bijdrage van de kledingindustrie aan het versterkt broeikaseffect verminderen.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- 1 = juist
- 2 = onjuist
- 3 = juist
bron 7: Drie plaatsen in Spanje
bron 8: Kenmerken van drie verschillende klimaten in Spanje
Klimaat 1: de gemiddelde temperatuur in de zomermaanden ligt tussen de 15 °C en 20 °C. Hier valt het hele jaar door neerslag.
Klimaat 2: de gemiddelde temperatuur in de zomermaanden is hoger dan 25 °C. Tijdens de zomermaanden valt nauwelijks neerslag.
Klimaat 3: de gemiddelde temperatuur in de zomermaanden is hoger dan 25 °C. Het is het hele jaar erg droog.
Vraag 6 1 punt
Bekijk bron 7 en lees bron 8.
De klimaten uit bron 8 horen bij de plaatsen Murcia, Oviedo en Sevilla uit bron 7.
Waar staan de plaatsen uit bron 7 juist bij de klimaten uit bron 8?
Kaart van Spanje met drie plaatsen (bron 7). Bekijk in Opgaven, pagina 7
Bekijk het antwoord
Antwoord: E
E
bron 9: Kassen in de buurt van El Ejido, Spanje
Vraag 7 1 punt
Bekijk bron 9.
Rondom de Zuid-Spaanse plaats El Ejido worden groenten geteeld in kassen.
Geef een reden waarom de landbouw in kassen rondom El Ejido een vorm van intensieve landbouw is.
Foto's van kassen bij El Ejido, vanuit de lucht en na een regenbui, met de ligging van El Ejido (bron 9). Bekijk in Opgaven, pagina 8
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat op een (relatief) klein stuk grond veel kassen staan / veel wordt verbouwd / veel geld is geïnvesteerd.
Vraag 8 1 punt
De Spaanse boeren rondom El Ejido hebben ervoor gekozen de landbouwgewassen te kweken in kassen in plaats van in de open lucht.
Geef aan waardoor het kweken van landbouwgewassen in kassen water bespaart.
Bekijk het antwoord
Uit een juist antwoord blijkt dat in de kassen waterdamp blijft hangen / de luchtvochtigheid hoog is (zodat er minder irrigatiewater nodig is).
Vraag 9 1 punt
Bekijk bron 9.
In de kassen worden landbouwgewassen beschermd tegen steeds extremere weersomstandigheden. Door klimaatverandering verandert de neerslagintensiteit in het zuiden van Spanje.
Beschrijf de verandering in neerslagintensiteit door klimaatverandering in het zuiden van Spanje.
Bekijk het antwoord
Uit een juiste beschrijving blijkt dat in een bepaalde periode steeds meer neerslag valt.
Vraag 10 1 punt
Bekijk bron 10.
De plaatsen Charleston en Richmond hebben een gematigd zeeklimaat. Charleston is gemiddeld kouder dan Richmond.
Welke twee klimaatfactoren veroorzaken het verschil in temperatuur?
Kaart van een deel van de oostkust van de Verenigde Staten (bron 10). Bekijk in Opgaven, pagina 10
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 11 1 punt
Bekijk bron 10 en bron 11.
Op 4 januari 2024 werd neerslag in de vorm van sneeuw verwacht in het noordoosten van de Verenigde Staten. In de ene plaats viel wel neerslag, in de andere plaats bleef het droog.
Leg uit in welke plaats de neerslag viel.
Doe het zo:
- Kies eerst of de neerslag viel in Charleston of in Richmond.
- Geef daarna de oorzaak waardoor er neerslag viel.
Weerkaart van de Verenigde Staten van 4 januari 2024 (bron 11). Bekijk in Opgaven, pagina 10
Bekijk het antwoord
Charleston
Uit het antwoord moet blijken dat aan de loefzijde / westzijde van de Appalachen stuwingsneerslag ontstond.
Opmerking
Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juiste oorzaak.
bron 12: Tekst met keuzemogelijkheden
Ongeveer een derde van het landoppervlak in de Verenigde Staten is bedekt met bossen. De bossen in de Verenigde Staten hebben last van de gevolgen van klimaatverandering, waardoor bossen dreigen af te sterven. Door klimaatverandering duurt het zomerseizoen langer en wordt het winterseizoen ... 1 ... (kouder / warmer). Insecten als de dennenkever overleven de winter vaker en brengen schade toe aan bomen. Naast insecten als de dennenkever hebben bossen in de Verenigde Staten ook steeds vaker last van ... 2 ... (verdroging / verwoestijning). Wanneer bossen afsterven, kan de temperatuur in het gebied door de afgenomen verdamping ... 3 ... (dalen / stijgen).
Vraag 12 2 punten
Bekijk en lees bron 12.
In bron 12 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Foto van de dennenkever (bron 12). Bekijk in Opgaven, pagina 12
Bekijk het antwoord
- 1 = warmer
- 2 = verdroging
- 3 = stijgen
bron 13: Bodemgebruik in de Verenigde Staten
Vraag 13 1 punt
Bekijk bron 13.
In 2023 at de gemiddelde inwoner van de Verenigde Staten 37,9 kilogram vlees. De Verenigde Staten zijn een grote vleesproducent. Dit blijkt uit de landbouwgordels met overwegend intensieve en extensieve veeteelt.
Geef nog een aanwijzing uit bron 13 waaruit blijkt dat in de Verenigde Staten veel vlees geproduceerd wordt.
Kaart van het bodemgebruik in de Verenigde Staten, met landbouwgordels (bron 13). Bekijk in Opgaven, pagina 13
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat er een landbouwgordel is waar veevoer wordt geproduceerd / dat in de Soybean-Corn Belt veevoer wordt geproduceerd.
bron 14: Krantenartikel
Op 11 december 2021 verwoestte een tornado een groot deel van de stad Mayfield in de staat Kentucky, Verenigde Staten. Een overlevende vertelt wat hij die dag heeft meegemaakt.
"Waar we nu staan", zegt inwoner Milton Sampson, "stond gisteren nog gewoon een huis." Sampson wist de bewoner onder het puin vandaan te halen. Zaten deze mensen gewoon in huis? Het stormalarm ging toch af? "Ja, maar wat kun je doen?", zegt Sampson. "Wij hebben hier geen schuilkelder."
Vraag 14 1 punt
Bekijk en lees bron 14.
Lang niet alle inwoners van de stad Mayfield hebben een schuilkelder. Dit komt onder andere door een lage risicoperceptie van de inwoners van de stad Mayfield.
Geef een kenmerk van een tornado waardoor de risicoperceptie laag is.
Foto van de stad Mayfield na de tornado en foto van een schuilkelder in een tuin (bron 14). Bekijk in Opgaven, pagina 14
Bekijk het antwoord
Juiste kenmerken zijn (een van de volgende):
- Tornado's komen zelden op dezelfde plek terug.
- Tornado's bestrijken een relatief klein gebied.
- Tornado's zijn van korte duur.
- Het is lastig in te schatten waar tornado's zullen ontstaan.
Vraag 15 1 punt
Bekijk en lees bron 14.
De overheid adviseert inwoners om schuilkelders aan te leggen, dat kan zowel in huis als in de tuin.
Noem het beleid dat past bij het aanleggen van een schuilkelder.
Bekijk het antwoord
Het juiste beleid is hazard management of een correcte omschrijving daarvan.
Vraag 16 1 punt
Bekijk bron 15.
In bron 15 zijn twee weerkaarten te zien van twee verschillende dagen. Op de ene dag ontstonden in de Verenigde Staten veel tornado's, op de andere dag trok een orkaan over.
Beargumenteer welke weerkaart hoort bij de dag waarop veel tornado's ontstonden in de Verenigde Staten.
Doe het zo:
- Kies eerst uit weerkaart 1 of weerkaart 2.
- Geef daarna met behulp van de gekozen weerkaart een argument voor je keuze.
Twee weerkaarten van de Verenigde Staten van twee verschillende dagen (weerkaart 1 en weerkaart 2, bron 15). Bekijk in Opgaven, pagina 15
Bekijk het antwoord
weerkaart 1
Uit het antwoord moet blijken dat twee fronten botsen / er grote drukverschillen zijn (in het vlakke deel) van de Verenigde Staten.
Opmerkingen
Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.
Antwoorden die ingaan op orkanen of op aanwijzingen van de weerkaart die niet gekozen is, dienen fout gerekend te worden.
Water
bron 16: De plaats Kaub aan de rivier de Rijn
Bij de plaats Kaub is de rivier de Rijn erg ondiep. Zodra de waterstand bij Kaub te laag komt te staan, lukt het binnenvaartschepen niet om verder stroomopwaarts of stroomafwaarts te varen.
Vraag 17 1 punt
Bekijk en lees bron 16.
De waterstand bij de plaats Kaub bepaalt of schepen verder kunnen varen. De rivier de Rijn is bij de plaats Kaub namelijk erg ondiep.
Beargumenteer in welk deel van de rivier de Rijn het ondiepe deel bij de plaats Kaub ligt.
Doe het zo:
- Kies eerst of de plaats Kaub in de benedenloop of in de middenloop van de rivier de Rijn ligt.
- Geef daarna met behulp van een kenmerk van het stroomgebied een argument voor je keuze.
Bekijk het antwoord
middenloop
Voorbeelden van een juist argument zijn:
- Kaub ligt in een middengebergte.
- Kaub ligt in een gebied met reliëf.
Opmerking
Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.
Vraag 18 1 punt
Wanneer de waterstand bij de plaats Kaub te laag is, kunnen binnenvaartschepen niet verder varen. De meeste ladingen worden pas weer vervoerd wanneer de waterstand weer hoog genoeg is.
Geef een economische reden waarom vervoerders liever wachten op een hogere waterstand dan te kiezen voor een ander vervoermiddel.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste redenen zijn:
- Wachten is goedkoper dan lading overslaan naar andere vervoermiddelen.
- Voor de lading van een binnenvaartschip zijn veel vrachtauto's nodig.
Vraag 19 2 punten
Er zijn plannen om bij de plaats Kaub een stuw met een sluis te bouwen in de rivier de Rijn. Met de stuw kan de waterstand beter geregeld worden. Er zijn voor- en tegenstanders van dit plan.
Geef een economische reden waarom binnenvaartschippers voorstander van dit plan zouden zijn.
Geef een reden waarom natuurbeschermers tegen dit plan zouden zijn.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste economische redenen voor het plan zijn:
- De stuw vergroot de bevaarbaarheid.
- De stuw verkleint de kans op lange wachttijden.
Uit een juiste reden tegen het plan blijkt dat het ecosysteem van de rivier verstoord wordt.
bron 17: Nieuwsbericht van donderdag 14 juli 2022
Rijkswaterstaat en de waterschappen nemen extra maatregelen om meer zoet water naar het westen van Nederland te laten stromen. Door de aanhoudende droogte zijn deze extra maatregelen nodig.
Vraag 20 2 punten
Lees bron 17.
Naar aanleiding van bron 17 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: door droogte dringt zeewater steeds verder het westen van Nederland binnen.
Uitspraak 2: om meer water richting het westen van Nederland te laten stromen, worden de stuwen in de rivier de Rijn en de rivier de Maas gesloten.
Uitspraak 3: Rijkswaterstaat neemt beslissingen over de verdeling van het water op nationaal niveau, terwijl waterschappen dat voor regionaal niveau doen.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- 1 = juist
- 2 = onjuist
- 3 = juist
bron 18: De Horstermeerpolder
De Horstermeerpolder is een polder ten westen van het Gooi. De Horstermeerpolder ligt laag en heeft daardoor last van kwelwater. Dat kwelwater is op sommige plekken brak. Het brakke kwelwater zit al heel lang in de bodem onder de polder. Kwelwater ontstaat in verschillende stappen (in willekeurige volgorde):
- I Door het ontbreken van tegendruk komt zout water omhoog.
- II Door middel van drainage komt water in sloten terecht.
- III Gemalen pompen slootwater over naar het boezemwater.
- IV Het grondwaterpeil is hoog, zodat de polder te nat is voor landbouw.
Vraag 21 1 punt
Lees bron 18 en bekijk bron 19.
Volgens bron 18 zijn verschillende stappen te herkennen in het ontstaan van kwelwater.
Waar staan de stappen in het ontstaan van kwelwater uit bron 18 in de juiste volgorde?
Ligging en dwarsdoorsnede van de Horstermeerpolder en omgeving (bron 19). Bekijk in Opgaven, pagina 18
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
B
Vraag 22 2 punten
Lees bron 18 en bekijk bron 19.
Een Amsterdams waterbedrijf is een proef begonnen om het brakke kwelwater uit de Horstermeerpolder om te zetten in drinkwater. Het brakke kwelwater is weliswaar te zout, maar is wel van goede kwaliteit.
Geef de natuurlijke oorzaak waardoor het brakke kwelwater zo'n goede kwaliteit heeft.
Geef een reden waarom het waterbedrijf streeft naar een groter aanbod van drinkwater.
Bekijk het antwoord
- Uit een juist antwoord blijkt dat het kwelwater gefilterd is door de bodem.
- Voorbeelden van juiste redenen zijn: er zullen vaker drinkwatertekorten zijn; de vraag naar drinkwater zal stijgen.
Vraag 23 2 punten
Bekijk bron 20 en bron 21.
Naar aanleiding van bron 20 en bron 21 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de provincie Sichuan ligt in twee van de drie stroomgebieden van de grootste rivieren in China.
Uitspraak 2: in de provincies Hunan, Jiangxi en Yunnan ligt de waterscheiding tussen de rivier de Huang He en de rivier de Xi-Jiang.
Uitspraak 3: het watergebruik uit de grote rivieren is in de provincies Qinghai, Tibet en Yunnan kleiner dan in de provincies Guandong, Shandong en Shanghai.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Kaart met het stroomgebied van drie grote Chinese rivieren (bron 20) en kaart met de ligging van autonome regio's en provincies in China (bron 21). Bekijk in Opgaven, pagina 20
Bekijk het antwoord
- 1 = juist
- 2 = onjuist
- 3 = juist
Vraag 24 1 punt
Bekijk bron 20 en bron 21.
De rivier de Chang Jiang heeft het grootste stroomgebied in China.
Geef met behulp van bron 20 of bron 21 een aanwijzing waaruit blijkt dat de rivier de Chang Jiang in China het grootste stroomgebied heeft.
Bekijk het antwoord
Uit een juiste aanwijzing blijkt dat de rivier de Chang Jiang door meer/grotere provincies stroomt dan de andere twee rivieren.
bron 22: De rivier de Maozhou
De rivier de Maozhou is ongeveer 31 kilometer lang en stroomt door de Chinese provincie Guandong. De rivier de Maozhou mondt uit in de Parelrivierdelta. Jarenlang was de rivier ernstig vervuild. De laatste jaren zijn er verschillende projecten geweest om de rivier schoon te krijgen.
Vraag 25 2 punten
Bekijk en lees bron 22.
Langs de rivier de Maozhou zijn de afgelopen jaren maatregelen genomen om de waterkwaliteit te verbeteren. Er zijn ook maatregelen genomen om de kans op overstromingen te verkleinen.
Noem een maatregel die genomen kan zijn om de waterkwaliteit van de rivier de Maozhou te verbeteren.
Noem met behulp van bron 22 een maatregel die genomen is om de kans op overstromingen te verkleinen.
Foto's van de rivier de Maozhou in de oude situatie en in de nieuwe situatie (bron 22). Bekijk in Opgaven, pagina 21
Bekijk het antwoord
- Juiste maatregelen ter verbetering van de waterkwaliteit zijn (een van de volgende): er zijn waterzuiveringsinstallaties gebouwd; fabrieken hebben een loosverbod gekregen.
- Juiste maatregelen om de kans op overstromingen te verkleinen zijn (een van de volgende): er is meer groen aangelegd; de rivier heeft meer ruimte gekregen.
Vraag 26 1 punt
In Irak en Iran neemt het aantal hectares met verzilte landbouwgrond toe, waardoor boeren soms zelfs de landbouwgrond verlaten. Boeren kunnen ook de verzilting bestrijden of zich aanpassen aan de nieuwe omstandigheden.
Wat is juist?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
bron 23: Verticale landbouw
Vraag 27 1 punt
Bekijk bron 23.
In bron 23 is verticale landbouw te zien, een moderne landbouwtechniek. Met deze moderne techniek lukt het om efficiënt landbouwgewassen te produceren. Veel landen in het Midden-Oosten zien zich genoodzaakt om over te stappen op een moderne landbouwtechniek als verticale landbouw.
Geef een klimatologische oorzaak waardoor landen in het Midden-Oosten genoodzaakt zijn om over te stappen op moderne landbouwtechnieken als verticale landbouw.
Foto van verticale landbouw (bron 23). Bekijk in Opgaven, pagina 22
Bekijk het antwoord
Uit een juist antwoord blijkt dat er sprake is van waterschaarste door droogte in het Midden-Oosten.
bron 24: De Aswandam en het Nassermeer
Vraag 28 2 punten
Bekijk bron 24.
Egypte heeft in de rivier de Nijl de Aswandam aangelegd. Achter de Aswandam is een stuwmeer ontstaan; het Nassermeer.
Geef een voordeel van de Aswandam voor de bewoners die stroomafwaarts langs de Nijl wonen.
Geef een voordeel van het stuwmeer voor de inwoners in de buurt van de dam.
Kaart of afbeelding van de Aswandam en het Nassermeer (bron 24). Bekijk in Opgaven, pagina 23
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste voordelen voor bewoners stroomafwaarts langs de Nijl zijn: de stuwdam verkleint de kans op overstroming; de stuwdam levert schone / goedkope energie.
Een juist voordeel voor de inwoners rondom de dam is dat er irrigatiewater/drinkwater beschikbaar is.
Vraag 29 1 punt
Bekijk bron 24.
Het Nassermeer, zoals het stuwmeer bij de Aswandam heet, kan steeds minder water bevatten. De oorzaak hiervoor heeft te maken met een natuurlijk proces in de rivier.
Noem dit proces waardoor het Nassermeer steeds minder water kan bevatten.
Bekijk het antwoord
Het juiste proces is sedimentatie.
Vraag 30 1 punt
Bekijk bron 24.
De bouw van de Aswandam leidde tot een conflict tussen Egypte en Sudan over de voormalige doorvoerhaven van de plaats Wadi Halfa in Sudan.
Geef een reden waarom de bouw van de Aswandam heeft geleid tot een conflict met buurland Sudan over de voormalige doorvoerhaven van de plaats Wadi Halfa.
Bekijk het antwoord
Juiste redenen zijn (een van de volgende):
- De haven van Wadi Halfa is onder water verdwenen.
- Door de dam konden schepen niet meer stroomafwaarts varen / was de verbinding met Egypte verdwenen.
Bevolking en ruimte
bron 25: Bevolkingsgroei in Nederland tussen 1995 en 2022
Vraag 31 1 punt
Bekijk bron 25.
In bron 25 staat de bevolkingsgroei in Nederland weergegeven.
Wat is juist?
Diagram van de bevolkingsgroei in Nederland tussen 1995 en 2022 (bron 25). Bekijk in Opgaven, pagina 24
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
bron 26: Nederlandse immigratie in 2022
Met name de situatie in Oekraïne draagt in 2022 bij aan een flinke toename van de immigratie. Oekraïners zijn de grootste groep nieuwkomers. Op nummer twee tot en met vijf staan Syrië, Turkije, India en Polen.
Vraag 32 2 punten
Lees bron 26.
Elke migrant heeft een motief om te migreren.
Noem het gezamenlijk motief van de meeste migranten uit Oekraïne en Syrië.
Noem het gezamenlijk motief van de meeste migranten uit Polen en India.
Diagram of kaart van de Nederlandse immigratie in 2022 per herkomstland (bron 26). Bekijk in Opgaven, pagina 24
Bekijk het antwoord
Het juiste gezamenlijke migratiemotief is politiek (of een juiste omschrijving daarvan).
Het juiste gezamenlijke migratiemotief is economisch (of een juiste omschrijving daarvan).
bron 27: Nederland, onderwijs
Vraag 33 1 punt
Bekijk bron 27.
In sommige Nederlandse regio's werden meer scholen gesloten dan in andere Nederlandse regio's.
Beredeneer waarom in sommige Nederlandse regio's meer scholen moesten sluiten dan in andere Nederlandse regio's.
Doe het zo:
- Kies eerst of de scholen in vooral groeiregio's of in krimpregio's gesloten werden.
- Geef daarna een demografische reden waarom de scholen moesten sluiten.
Kaart van Nederland over onderwijs, met de scholen die in de regio's zijn gesloten (bron 27). Bekijk in Opgaven, pagina 25
Bekijk het antwoord
krimpregio's
Uit het antwoord moet blijken dat in krimpregio's vaker sprake is van ontgroening / een dalend kinderaantal / een dalend leerlingaantal.
Opmerking
Het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juiste reden.
bron 28: De provincie Zuid-Holland in 1970 en 2020
Vraag 34 1 punt
Bekijk bron 28.
Naar aanleiding van bron 28 worden drie beschrijvingen gegeven.
Beschrijving 1: sinds 1970 is het aantal inwoners van Den Haag flink toegenomen, tegenwoordig zijn dat ongeveer 560.000 inwoners. Het grootste deel van de groei wordt veroorzaakt door migratie.
Beschrijving 2: door de enorme uitbreiding van Den Haag, is de stad vastgegroeid aan omliggende dorpen, zoals Voorburg, Rijswijk, Leidschendam en Scheveningen.
Beschrijving 3: veel inwoners van Den Haag verlaten de binnenstad en vestigen zich in een buitenwijk of zelfs buiten de stad. De huizen voldoen er beter aan de woonwensen.
Welke combinatie van begrippen en beschrijvingen is juist?
Kaarten van de provincie Zuid-Holland in 1970 en in 2020 (bron 28). Bekijk in Opgaven, pagina 26
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Vraag 35 1 punt
Bekijk bron 28.
De afstand van het centrum van Den Haag naar het centrum van Rotterdam is ongeveer 26 kilometer over de weg. De afstand is sinds het jaar 1970 nauwelijks veranderd. Tegenwoordig is er meer infrastructuur en zijn er snellere vervoersmiddelen om de reis tussen beide steden te maken. Toch kun je over de afstand tegenwoordig net zolang doen als in 1970.
Geef een argument waarom de reistijd over de weg tegenwoordig net zolang kan duren als in 1970.
Bekijk het antwoord
Uit een juist antwoord blijkt dat tussen Den Haag en Rotterdam veel files zijn / sprake is van congestie.
Vraag 36 2 punten
Bekijk bron 29.
Naar aanleiding van bron 29 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: de groep 35-39 jaar in het jaar 2000 vind je in het jaar 2022 terug in de groepen 55-59 jaar en 60-64 jaar.
Uitspraak 2: in 2022 is het absolute aantal inwoners ouder dan 65 jaar in Nederland groter dan in Duitsland.
Uitspraak 3: in Nederland was het proces van ontgroening in de periode 2000 tot en met 2022 sterker dan in Duitsland.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Vier bevolkingsdiagrammen van Duitsland en Nederland in 2000 en 2022 (bron 29). Bekijk in Opgaven, pagina 28
Bekijk het antwoord
- 1 = juist
- 2 = onjuist
- 3 = juist
Vraag 37 1 punt
Bekijk bron 29.
De Duitse overheid wil sinds 2022 elk jaar 400.000 geschoolde migranten naar Duitsland laten komen.
Geef een demografisch argument waarom de Duitse overheid de arbeidsmigranten naar Duitsland wil laten komen.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat de Duitse bevolking krimpt / vergrijst / de demografische druk toeneemt.
bron 30: `Ophogen' van flatgebouwen in Berlijn
De Duitse hoofdstad Berlijn heeft een groot tekort aan woningen. De stad heeft niet genoeg ruimte om extra gebouwen neer te zetten. Om creatief met ruimte om te gaan, is besloten om als dat mogelijk is, nieuwe etages boven op bestaande gebouwen te bouwen.
Vraag 38 1 punt
Lees en bekijk bron 30.
In verschillende Berlijnse wijken worden flatgebouwen opgehoogd. Het ophogen van flatgebouwen heeft gevolgen voor de rest van de wijk.
Wat is juist?
Foto van een opgehoogd flatgebouw in Berlijn (bron 30). Bekijk in Opgaven, pagina 30
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
Vraag 39 1 punt
Lees en bekijk bron 30.
Het ophogen van bestaande flatgebouwen heeft invloed op de leefbaarheid van de wijken in Berlijn.
Geef aan waarom de leefbaarheid in een Berlijnse wijk met opgehoogde flatgebouwen kan afnemen.
Bekijk het antwoord
Uit het antwoord moet blijken dat meer mensen gebruik maken van voorzieningen / de parkeerdruk toeneemt / de verkeersdrukte toeneemt / de gebouwen een grotere schaduw geven.
bron 31: Tekst met keuzemogelijkheden
Fragment uit een krantenartikel van 17 januari 2023
Voor het eerst sinds 1961 geeft de Chinese overheid officieel toe dat de Chinese bevolking krimpt. De krimp komt door de bevolkingspolitiek in China. Tussen 1980 en 2015 gold in China een ... 1 ... (eenkindregel / tweekindregel). De huidige daling van het bevolkingsaantal wijten experts aan de hoge kosten voor ... 2 ... (scholing / pensioen). In 2022 werden per duizend inwoners 6,77 baby's geboren en stierven er 7,37 mensen per duizend inwoners. Daardoor was er sprake van een ... 3 ... (geboorteoverschot / sterfteoverschot).
Vraag 40 2 punten
Lees bron 31.
In bron 31 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- 1 = eenkindregel
- 2 = scholing
- 3 = sterfteoverschot
bron 32: Verdeling van de Chinese bevolking over stad en platteland
| jaar | totale bevolking in miljoenen | % stedelijke bevolking | % landelijke bevolking |
|---|---|---|---|
| 1980 | 987,1 | 19,4 | 80,6 |
| 1985 | 1.058,5 | 23,7 | 76,3 |
| 1990 | 1.143,3 | 26,4 | 73,6 |
| 1995 | 1.211,2 | 29,0 | 71,0 |
| 2000 | 1.267,4 | 36,2 | 63,8 |
| 2005 | 1.307,6 | 43,0 | 57,0 |
| 2010 | 1.340,9 | 49,9 | 50,1 |
| 2015 | 1.383,3 | 57,3 | 42,7 |
| 2020 | 1.412,1 | 63,9 | 36,1 |
Vraag 41 2 punten
Bekijk bron 32.
Naar aanleiding van bron 32 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: sinds het jaar 2000 woont meer dan de helft van de Chinese bevolking in de stad.
Uitspraak 2: de meeste steden in China groeien door binnenlandse migranten, waarvan de meeste om economische redenen naar de stad trekken.
Uitspraak 3: het gemiddelde inkomen is in de stad hoger dan op het platteland, door de trek naar de stad zijn meer Chinezen welvarender geworden.
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist
- 2 = juist
- 3 = juist
bron 33: Het herziene hukou-systeem
In veel Chinese steden leven inwoners zonder de juiste stadshukou. Vaak worden deze inwoners behandeld als tweederangsburgers. Sinds 2014 probeert de Chinese regering de positie van inwoners zonder de juiste hukou te verbeteren. In kleinere steden (minder dan een miljoen inwoners) is een stadshukou makkelijker te krijgen. In grote steden (meer dan een miljoen inwoners) wordt alleen succesvolle inwoners een stadshukou aangeboden.
Vraag 42 1 punt
Lees bron 33.
Steden met minder dan een miljoen inwoners bieden minder kans op een baan met een hoger inkomen dan steden met meer dan een miljoen inwoners. Toch zijn stadshukou's voor steden met minder dan een miljoen inwoners erg gewild.
Geef een reden waarom Chinezen toch liever een stadshukou voor steden met minder dan een miljoen inwoners willen hebben dan een plattelandshukou.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste reden zijn:
- Het loon is in steden met minder dan een miljoen inwoners hoger dan op het platteland.
- Onderwijs in de steden is vaak beter dan op het platteland.
- Er is meer en bereikbare zorg dan op het platteland.
- In de steden zijn meer voorzieningen dan op het platteland.
bron 34: 'Hutongs' en moderne woonwijken in Beijing
Vraag 43 1 punt
Bekijk bron 34.
In de Chinese hoofdstad Beijing zijn de meeste hutongs gesloopt en vervangen door moderne flatgebouwen. De Chinese overheid probeert tegenwoordig de overgebleven hutongs te beschermen.
Geef een reden waarom de overgebleven hutongs tegenwoordig worden beschermd tegen sloop.
Foto's van hutongs en moderne woonwijken in Beijing (bron 34). Bekijk in Opgaven, pagina 33
Bekijk het antwoord
Een juiste reden is dat in de hutongs de Chinese cultuur behouden blijft / Chinese leefwijze behouden is / de hutongs inkomsten uit toerisme opleveren.
bron 35: Guangzhou, megastad in de Parelrivierdelta
Guangzhou is een megastad in de Parelrivierdelta. In 1984 werd een van de eerste speciale economische zones van China geopend in de buurt van Guangzhou. Sindsdien is de stad fors uitgebreid en is het inwonertal toegenomen. Het landschap in en rondom Guangzhou veranderde sterk van uiterlijk. Bovendien was er steeds vaker wateroverlast en daalde de biodiversiteit. Het Guangzhou Ecological Belt Master Plan heeft als doel natuur en biodiversiteit in Guangzhou te herstellen/verbeteren. In Guangzhou worden bijvoorbeeld natuurlijke rivieroevers aangelegd en komen onbewoonde eilanden voor vogels.
Vraag 44 1 punt
Bekijk en lees bron 35.
In Guangzhou werd een van de eerste speciale economische zones geopend. Daar konden buitenlandse bedrijven zich vestigen om goederen te produceren voor het buitenland.
Geef een kenmerk van de ligging van Guangzhou waarom juist daar een speciale economische zone geopend werd.
Impressie van het Guangzhou Ecological Belt Master Plan (bron 35). Bekijk in Opgaven, pagina 34
Bekijk het antwoord
Juiste kenmerken zijn (een van de volgende):
- Guangzhou ligt aan een bevaarbare rivier / staat in verbinding met zee.
- Guangzhou ligt in de buurt van Hongkong.
- Guangzhou ligt in de buurt van grote internationale havens.
Vraag 45 1 punt
Bekijk en lees bron 35.
Sinds 1984 is het gebied waar nu Guangzhou ligt sterk verstedelijkt. Zo is het bebouwde oppervlak fors uitgebreid.
Geef nog een andere verandering in het bebouwde oppervlak van Guangzhou die bijdraagt aan een grotere mate van stedelijkheid.
Bekijk het antwoord
Juiste veranderingen zijn (een van de volgende):
- Er zijn wegen aangelegd.
- Er is veel meer infrastructuur aangelegd.
- Er is veel meer hoogbouw.
Vraag 46 1 punt
Bekijk en lees bron 35.
Het Guangzhou Ecological Belt Master Plan is gericht op het verbeteren van natuur en biodiversiteit. Het plan heeft ook invloed op de leefbaarheid van Guangzhou.
Geef een kenmerk van het Ecological Belt Master Plan waardoor de leefbaarheid kan toenemen.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste kenmerken zijn:
- Er zijn meer recreatiemogelijkheden.
- De vegetatie zorgt voor koelte op warme dagen.
- De natuurlijke rivieroevers beperken wateroverlast.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gt Aardrijkskunde 2025, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Andere examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 loopt tot vraag 46. Van 45 vragen staat het onderwerp in de vragenbank. De meeste vragen gaan over water en rivieren (12), weer en klimaat (10) en verstedelijking (9).
Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2025/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0131-a-25-1-c).
Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2025, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.