Eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Weer en klimaat, Water, Bevolking en ruimte.
Het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2 telt 48 vragen. De meeste vragen gaan over water en rivieren (17), weer en klimaat (12) en bevolking en migratie (9). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Water en rivieren | 14-15, 17-25, 27-32 | 17 |
| Weer en klimaat | 1-5, 7-13 | 12 |
| Bevolking en migratie | 35-37, 39-43, 46 | 9 |
| Verstedelijking | 6, 33-34, 38, 44-45, 47-48 | 8 |
| Energie en grondstoffen | 16 | 1 |
| Landbouw en voedsel | 26 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over water en rivieren (35% van de vragen, gemiddeld 21%). Minder over Nederland: wonen en water (0% van de vragen, gemiddeld 8%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Weer en klimaat
bron 1 Weersverwachting Nederland op 21, 22 en 24 december 2021
Vraag 1 1 punt
Bekijk bron 1. In bron 1 is de weersverwachting van 21, 22 en 24 december 2021 weergegeven. Op vrijdag 24 december was het warmer dan op woensdag
22 december. Geef met behulp van een weerelement aan waardoor het op vrijdag 24 december warmer was dan op woensdag 22 december.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist antwoord is: Op vrijdag waait een aanlandige wind van (relatief warme) zee / op vrijdag is het zwaarbewolkt (als gevolg van een lagere luchtdruk) zodat er meer warmte wordt vastgehouden. (1)
Vraag 2 1 punt
Bekijk bron 1. Op dinsdag 21 december scheen de zon in Nederland. De opbrengst van zonnepanelen is op een zonnige dag in december lager dan op een zonnige dag in juni. Wat is de oorzaak van het verschil in de opbrengst van zonnepanelen tussen december en juni in Nederland?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: B
bron 2 Weerkaart van Europa, 7 juni 2022
Vraag 3 1 punt
Bekijk bron 2. In bron 2 is de weerkaart van Europa weergegeven van 7 juni 2022. Beargumenteer of het in Noordwest-Spanje op 7 juni bewolkt of onbewolkt was. Doe het zo:
- Kies eerst uit bewolkt of onbewolkt.
- Geef daarna een argument voor je keuze met behulp van bron 2.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
Vraag 4 2 punten
Bekijk bron 2. In bron 2 kun je het weer van Spanje en het weer van Nederland aflezen. Naar aanleiding van bron 2 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: ten noorden van Nederland ligt een gebied met dalende lucht. Uitspraak 2: in Nederland waait de wind uit het noorden. Uitspraak 3: het hogedrukgebied boven Spanje zorgt voor hoge temperaturen in Spanje. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist 2 = onjuist 3 = juist indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
bron 3 Kaart van Spanje
bron 4 Foto’s van landschappen in Spanje
foto P foto Q
Vraag 5 1 punt
Bekijk bron 3 en bron 4. In bron 3 staat plaats X aangegeven op de kaart van Spanje. In bron 4 staan foto's van twee verschillende landschappen. Welke foto uit bron 4 is genomen bij plaats X uit bron 3? Doe het zo:
- Kies eerst uit foto P of foto Q.
- Geef daarna een argument voor je keuze met behulp van de vegetatie op de gekozen foto.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
bron 5 Duurzaam Madrid
De stad Madrid heeft in 2016 een plan opgesteld om de binnenstad duurzamer te maken. Het nieuwe Madrid heeft meer zonnepanelen, stadslandbouw en vegetatie. Er worden daarom groene daken en muren aangelegd.
Vraag 6 2 punten
Gebruik bron 5. Meer vegetatie in de stad Madrid levert verschillende voordelen op. Geef aan waardoor meer vegetatie een bijdrage levert aan het tegengaan van de oorzaken van klimaatopwarming. Geef aan waardoor meer vegetatie tijdens de zomermaanden een bijdrage levert aan de leefbaarheid van Madrid.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Een juist antwoord dat bijdraagt aan de leefbaarheid is (een van de volgende): (1p)
- Vegetatie heeft een koelend effect.
- De luchtkwaliteit verbetert.
bron 6 Reliëfkaart van de Verenigde Staten
bron 7 Drie klimaatgrafieken
klimaatgrafiek 1 klimaatgrafiek 2 klimaatgrafiek 3
Vraag 7 1 punt
Bekijk bron 6 en bron 7. In bron 6 zijn de plaatsen Billings, Jackson en Los Angeles aangegeven. In bron 7 staan de klimaatgrafieken van de drie plaatsen. Waar staan de plaatsen juist bij elke klimaatgrafiek?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: E (1)
klimaatgrafiek 1 klimaatgrafiek 2 klimaatgrafiek 3
A Billings Jackson Los Angeles
B Billings Los Angeles Jackson
C Jackson Billings Los Angeles
D Jackson Los Angeles Billings
E Los Angeles Billings Jackson
F Los Angeles Jackson Billings
Vraag 8 1 punt
Bekijk bron 6 en bron 7. De afstand tussen Las Vegas en Los Angeles is hemelsbreed ongeveer
370 kilometer. In Las Vegas vind je een andere natuurlijke vegetatie dan in Los Angeles. Dit komt door een verschil in neerslag. Beargumenteer welke klimaatfactor het verschil in neerslag tussen Las Vegas en Los Angeles veroorzaakt. Doe het zo:
- Kies eerst uit hoogteligging of ligging van gebergte.
- Geef daarna met behulp van bron 6 een argument voor je keuze.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
bron 8 Weerkaart van een winterdag in de Verenigde Staten
Vraag 9 1 punt
Bekijk bron 8. Het noorden van de Verenigde Staten ligt verder van de evenaar dan het zuiden. In de winter kent het noorden dus lagere temperaturen. Geef aan waardoor het verschil in breedteligging lagere temperaturen veroorzaakt in het noorden van de Verenigde Staten.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juiste antwoord zijn: − Het noorden heeft in de winter kortere dagen. − Het noorden heeft een schuinere / kleinere invalshoek van de zon dan het zuiden. (1)
bron 9 Nieuwsartikel van 27 juni 2021
In het westen van Canada en de Verenigde Staten heerst een hittegolf. Dinsdag worden in Seattle heel hoge temperaturen verwacht, ruim 4 graden boven het lokale hitterecord.
Vraag 10 1 punt
Lees bron 9. Door klimaatverandering zullen hittegolven veranderen. Welke veranderingen zijn juist?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: E (1)
aantal spreiding langs de lengte temperatuur hittegolven westkust van de (in dagen) tijdens de per jaar Verenigde Staten hittegolf
A neemt af steeds noordelijker korter lager
B neemt af steeds zuidelijker korter hoger
C neemt af steeds noordelijker langer lager
D neemt toe steeds zuidelijker korter lager
E neemt toe steeds noordelijker langer hoger
F neemt toe steeds zuidelijker langer hoger
bron 10 Nieuwsbericht over tornado’s in de Verenigde Staten, 26 maart 2021
De National Weather Service (NWS) heeft tornado’s gesignaleerd in de buurt van Birmingham (Alabama) en heeft daarom de bevolking gewaarschuwd. Voor Birmingham werd een catastrofale tornado met ernstige gevolgen voor inwoners en omgeving verwacht.
Vraag 11 1 punt
Bekijk en lees bron 10. De National Weather Service waarschuwde de bewoners van Birmingham en omgeving voor een catastrofale tornado. Geef een eigenschap van tornado’s waardoor waarschuwingen vaak (te) laat komen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juist antwoord zijn: − De precieze plaats waar tornado’s toeslaan is slecht te voorspellen. − Tornado’s ontstaan in een korte tijd. (1)
Vraag 12 1 punt
Bekijk en lees bron 10. De kans op een tornado in de plaats Birmingham was groter dan in de plaats New Orleans. Geef de weersomstandigheden in Birmingham waardoor de kans op tornado's groter was dan in New Orleans.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van juiste weersomstandigheden zijn: − De lucht boven Birmingham kent grote temperatuurverschillen en boven New Orleans niet. − In de lucht boven Birmingham botsen (vochtige en droge) warme lucht op koude lucht en boven New Orleans niet. − De luchtdruk boven Birmingham is lager dan boven New Orleans. (1)
Vraag 13 1 punt
Bekijk en lees bron 10. In de staat Alabama komen jaarlijks veel tornado’s voor. Toch wonen er miljoenen mensen. Geef met behulp van risicoperceptie een argument waarom mensen toch in Alabama blijven wonen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist argument is: Inwoners schatten de kans laag in dat zij (ernstig) worden getroffen door een tornado omdat deze maar een klein gebied raakt / de laatste tornado lang geleden is. (1)
bron 11 Oosten van de Verenigde Staten en de rivier de Mississippi
bron 12 Foto’s van plaatsen langs de rivier de Mississippi
foto katoen foto mais
foto melkvee
Vraag 14 1 punt
Bekijk bron 11 en bron 12. In bron 11 zijn drie plaatsen langs de rivier de Mississippi aangegeven. In bron 12 staan foto's van de drie plaatsen. Waar staan de plaatsen juist bij elke foto?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: F (1)
foto katoen foto mais foto melkvee
A plaats 1 plaats 2 plaats 3
B plaats 1 plaats 3 plaats 2
C plaats 2 plaats 1 plaats 3
D plaats 2 plaats 3 plaats 1
E plaats 3 plaats 1 plaats 2
F plaats 3 plaats 2 plaats 1
Vraag 15 2 punten
Bekijk bron 11 en bron 12. Naar aanleiding van bron 11 en bron 12 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: plaats 1 is gemiddeld droger dan plaats 3. Uitspraak 2: plaats 1 en plaats 2 liggen in een gematigd klimaat. Uitspraak 3: in landbouwgebieden met mais is de kans op bodemerosie tijdens de wintermaanden groter dan tijdens de zomermaanden. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 = juist 2 = onjuist 3 = juist indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
bron 13 Nieuwsartikel
De Amerikaanse president Joe Biden wil dat 40 tot 50 procent van de nieuw verkochte auto's in 2030 voertuigen zijn die geen uitlaatgassen produceren, zoals elektrische auto's. Ook stopte president Biden de bouw van een oliepijpleidingproject en verbood hij de winning van nieuwe aardolie en gas in het hele land.
Vraag 16 2 punten
Lees bron 13. Stelling: De overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame energie is voordelig voor de economie van de Verenigde Staten. Geef een argument voor deze stelling. Geef een argument tegen deze stelling.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Voorbeelden van een argument voor zijn: (1p)
- Investeren in duurzame energiebronnen levert banen op.
- Er is minder afhankelijkheid van fossiele brandstoffen.
- Voorbeelden van een argument tegen zijn: (1p)
- De opbrengsten van fossiele brandstoffen zullen dalen.
- Overstappen naar duurzame energie kost veel geld.
Water
bron 14 De rivier de IJssel bij Deventer
Vraag 17 1 punt
Bekijk bron 14. In bron 14 zie je een hoge waterstand in de IJssel bij Deventer. Stedelijke bebouwing heeft invloed op de piekafvoer van de rivier. Leg dit uit. Doe het zo:
- Kies eerst of door de bebouwing de piekafvoer van de rivier groter of kleiner wordt.
- Geef daarna aan waardoor de piekafvoer verandert.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juiste uitleg.
Vraag 18 1 punt
Bekijk bron 14. De IJssel voert in de wintermaanden meer water af dan in de zomermaanden. Geef een natuurlijke oorzaak voor dit verschil.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste oorzaken zijn (een van de volgende): − De vegetatie heeft minder water nodig. − Er is minder verdamping. (1)
bron 15 Nevengeul van de IJssel bij Kampen
Vraag 19 1 punt
Bekijk bron 15. Ten zuiden van de stad Kampen is een nevengeul aangelegd. Beargumenteer dat in de stad Kampen de kans op wateroverlast verandert door de nevengeul. Doe het zo:
- Kies eerst of de waterstand in Kampen tijdens hoogwater hoger of lager wordt door de nevengeul.
- Geef daarna een argument voor je keuze.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
bron 16 Inlaatpunt 'de Kwal' bij Castricum, provincie Noord-Holland
Vraag 20 1 punt
Bekijk bron 16. Bij de Kwal in Castricum wordt oppervlaktewater uit het IJsselmeer in de duinen geïnfiltreerd. Na een aantal weken wordt het water weer uit de duinen gepompt en verder verwerkt tot drinkwater. Geef de oorzaak waardoor oppervlaktewater na infiltratie geschikter is als drinkwater dan ervoor.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juiste oorzaak gaat in op de filterende / zuiverende werking van het duinzand. (1)
bron 17 Regenton
Vraag 21 1 punt
Bekijk bron 17. Huishoudens kunnen subsidie krijgen als ze een regenton kopen. Geef een reden waarom waterbedrijven deze subsidie steunen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juiste reden is: Huishoudens gebruiken door de regenton minder drinkwater. (1)
bron 18 Wateroverlast in Alkmaar, juni 2021
bron 19 Tekst met keuzemogelijkheden
In Nederland regent het tijdens de zomermaanden ongeveer 120 uur en in de wintermaanden 218 uur. Toch valt in de zomer meer neerslag, waardoor de neerslagintensiteit … 1 … (groter / kleiner) is dan in de winter. Het aantal dagen met meer dan 50 millimeter neerslag op een plek in Nederland is de laatste 50 jaar … 2 … (verdubbeld / gehalveerd). Door de opwarming van de aarde kan de lucht boven Nederland namelijk … 3 … (meer / minder) waterdamp bevatten.
Vraag 22 2 punten
Bekijk bron 18 en lees bron 19. Extreem noodweer zorgde in juni 2021 voor wateroverlast in Alkmaar. In bron 19 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 19 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 = groter 2 = verdubbeld 3 = meer indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
bron 20 Drie klimaatgrafieken
Diyarbakır Mosul
Al Koet
bron 21 Deel van het Midden-Oosten, bevolkingsdichtheid
Vraag 23 1 punt
Bekijk bron 20 en bron 21. De plaatsen Al Koet en Mosul liggen aan de rivier de Tigris. Voor de drinkwaterwinning in deze plaatsen worden rivierwater en water uit neerslag gebruikt. Noem nog een mogelijke manier voor waterwinning in deze plaatsen.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste manieren voor waterwinning zijn (een van de volgende): − fossiel water − grondwater − water uit aquifers (1)
Vraag 24 1 punt
Bekijk bron 20 en bron 21. Al Koet, Diyarbakır en Mosul gebruiken water uit de Tigris als drinkwater. Deze steden zijn niet allemaal even afhankelijk van de Tigris als drinkwatervoorziening. Waar staan de plaatsen in de juiste volgorde van grootste afhankelijkheid naar kleinste?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: B (1)
grootste kleinste afhankelijkheid van afhankelijkheid de Tigris van de Tigris
A Al Koet Diyarbakır Mosul
B Al Koet Mosul Diyarbakır
C Diyarbakır Al Koet Mosul
D Diyarbakır Mosul Al Koet
E Mosul Al Koet Diyarbakır
F Mosul Diyarbakır Al Koet
bron 22 De rivier de Eufraat
Vraag 25 2 punten
Bekijk bron 22. Naar aanleiding van bron 22 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: de foto in bron 22 is genomen in de benedenloop van de Eufraat. Uitspraak 2: de Eufraat stroomt voornamelijk door een gebied met een droog klimaat. Uitspraak 3: stroomopwaarts van de foto in bron 22 valt meer neerslag dan stroomafwaarts. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist 2 = juist 3 = juist indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
bron 23 Landbouw in de woestijn in Saudi-Arabië
Vraag 26 2 punten
Bekijk bron 23. In Saudi-Arabië heeft de regering landbouwprojecten opgezet in de woestijn. Op de foto zie je een voorbeeld van zo'n project. Stelling: Het landbouwproject in bron 23 is een voorbeeld van duurzame landbouw. Geef een argument voor de stelling. Geef een argument tegen de stelling.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist argument voor is dat woestijn wordt omgezet in landbouwgrond (1)
- Een juist argument tegen is dat het irrigeren van het land door beregening ten koste gaat van de ondergrondse watervoorraden / veroorzaakt verzilting / verdampt veel water (1)
bron 24 Stroomgebied van de rivier de Jordaan
Vraag 27 1 punt
Bekijk bron 24. Het meeste zoetwater in Israël is opgeslagen in het Meer van Kinneret. Het Meer van Kinneret ontvangt water uit rivieren. Geef nog een natuurlijke manier waarop het water in het Meer van Kinneret wordt aangevuld.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juiste manier is (een van de volgende): − neerslag (in de winter) − stroming van grondwater (1)
Vraag 28 1 punt
Bekijk bron 24. Jordanië maakt ook aanspraak op het water van de rivier de Jordaan. Geef met behulp van bron 24 een argument dat ondersteunt dat Jordanië aanspraak maakt op dit water.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juist argument is dat een deel van het stroomgebied van de rivier de Jordaan in Jordanië ligt / de rivier de Jordaan de grens vormt. (1)
bron 25 Delta’s en stroomgebieden in China en het Midden-Oosten
Vraag 29 1 punt
Bekijk bron 25. Turkije heeft stuwdammen aangelegd in de Eufraat en de Tigris. Dit heeft gevolgen voor de watervoorraad in landen stroomafwaarts. Geef een demografisch argument waarom landen stroomafwaarts van Turkije aanspraak maken op het water in de Eufraat en de Tigris.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste demografische argumenten zijn (een van de volgende): − in de benedenloop van de Eufraat en de Tigris wonen meer mensen dan in de bovenloop − in de benedenloop van de Eufraat en de Tigris wonen meer mensen langs de rivier dan in de bovenloop. (1)
Vraag 30 1 punt
Bekijk bron 25. In China is de kans op een conflict over het water van de Chang Jiang kleiner dan in het Midden-Oosten over het water van de Eufraat en de Tigris. Geef met behulp van bron 25 aan waarom de kans op een conflict over het rivierwater in China kleiner is dan in het Midden-Oosten.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juist antwoord zijn: − (Het stroomgebied van) de Chang Jiang ligt helemaal in China, terwijl (de stroomgebieden van) de Eufraat en de Tigris in verschillende landen liggen. − China hoeft het water niet te delen met andere landen, terwijl dat in het Midden-Oosten wel zo is. (1)
bron 26 Satellietbeeld van de Drieklovendam
bron 27 Tekst met keuzemogelijkheden
De grootste dam ter wereld is de Chinese Drieklovendam. De Drieklovendam is aangelegd in de rivier de … 1 …(Chang Jiang / Huang He). Sinds de aanleg van de Drieklovendam is het aantal piekafvoeren per jaar tussen de dam en de monding … 2 … (afgenomen / toegenomen). De bouw van de Drieklovendam had gevolgen voor bewoners en het landschap langs de rivier. De meeste veranderingen in het landschap vonden voornamelijk plaats … 3 … (stroomafwaarts / stroomopwaarts) van de dam.
Vraag 31 2 punten
Bekijk bron 26 en lees bron 27. In bron 27 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 27 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 = Chang Jiang 2 = afgenomen 3 = stroomopwaarts indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
bron 28 Bevolkingsgrafiek van China en Israël, 2020
China Israël
Vraag 32 2 punten
Bekijk bron 28. In China en Israël stijgt het watergebruik. Noem een economische reden voor het toenemen van het watergebruik in China. Noem met behulp van bron 28 een andere reden voor het toenemen van het watergebruik in Israël.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Juiste economische reden voor het toenemen van het watergebruik in China is de stijgende welvaart / de groeiende industrie (1)
- Juiste reden voor het toenemen van het watergebruik in Israël is de groeiende bevolking (1)
Bevolking en ruimte
bron 29 Gemiddeld inkomen in Rotterdamse wijken en buurten, 2018
De stad Rotterdam heeft een welvarende bevolking en economie. Toch heeft een groot deel van de Rotterdammers een laag inkomen.
bron 30 Tekst met keuzemogelijkheden
In het stadscentrum van Rotterdam verdienen inwoners per jaar gemiddeld …1 … (meer dan € 19.500 / minder dan € 19.500). Uit bron 29 blijkt dat tussen sommige wijken en buurten sprake is van … 2 … (integratie / sociale ongelijkheid). Mensen met dezelfde achtergrond wonen steeds vaker bij elkaar in een wijk, waardoor de sociale contacten tussen verschillende groepen mensen in de stad … 3 … (afnemen / toenemen).
Vraag 33 2 punten
Bekijk en lees bron 29 en bron 30. In bron 30 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid. Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 30 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 = meer dan € 19.500 2 = sociale ongelijkheid 3 = afnemen indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
Vraag 34 1 punt
Bekijk bron 29. Rotterdam wordt door de Maas in tweeën gedeeld: de noordoever en de zuidoever. Stelling: De tegenstelling tussen arm en rijk vind je vooral op de noordoever. Geef met behulp van bron 29 een argument tegen deze stelling.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeelden van een juist argument tegen zijn: − Op beide oevers vind je hele arme en hele rijke wijken. − Op de zuidoever vind je ook hele arme en hele rijke wijken. (1)
bron 31 Geboorte en sterfte in Nederland, 1900 - 2014
bron 32 Bevolkingsgroei
In 1970 telde Nederland 13 miljoen inwoners. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) verwachtte toen dat het aantal inwoners zou groeien naar 21 miljoen in het jaar 2000. In 2020 is dat aantal niet bereikt.
Vraag 35 1 punt
Bekijk bron 31 en lees bron 32. Sinds 1970 is de Nederlandse bevolking minder hard gegroeid dan verwacht. Dit heeft een oorzaak. Welke oorzaak is juist?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Antwoord: A
bron 33 Drie toekomstverwachtingen voor de bevolking van Nederland
− Het aandeel mensen met een migratieachtergrond neemt toe.
- Het aandeel ouderen neemt toe.
- De totale bevolking groeit tot 2050 met 1 miljoen inwoners.
Vraag 36 1 punt
Lees bron 33. In bron 33 staan in willekeurige volgorde drie toekomstverwachtingen voor de bevolking van Nederland. De ontwikkelingen die worden genoemd, hebben maatschappelijke gevolgen. Waar staan de gevolgen juist bij de drie toekomstverwachtingen?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: D (1)
Het aandeel mensen Het aandeel De totale bevolking met een ouderen neemt toe. groeit tot 2050 met migratieachtergrond 1 miljoen. neemt toe.
A De beroepsbevolking De verkeersdrukte De zorgsector groeit. groeit. neemt toe.
B De verkeersdrukte De beroepsbevolking De zorgsector groeit. neemt toe. groeit.
C De zorgsector groeit. De verkeersdrukte De beroepsbevolking neemt toe. groeit.
D De beroepsbevolking De zorgsector groeit. De verkeersdrukte groeit. neemt toe.
bron 34 Drie toekomstverwachtingen van de Duitse bevolking
bron 35 Drie mogelijke ontwikkelingen van de Duitse bevolking
− Immigratie neemt af en het geboortecijfer daalt.
- Immigratie neemt toe en het geboortecijfer daalt.
- Immigratie neemt toe en het geboortecijfer stijgt.
Vraag 37 1 punt
Bekijk bron 34 en lees bron 35. In bron 34 staan drie toekomstverwachtingen van de Duitse bevolking. In bron 35 staan in willekeurige volgorde drie ontwikkelingen van de Duitse bevolking. Elke ontwikkeling uit bron 35 past bij een toekomstverwachting in bron 34. Waar staan de ontwikkelingen juist bij de drie toekomstverwachtingen?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: F (1)
Immigratie neemt af Immigratie neemt toe Immigratie neemt toe en het geboortecijfer en het geboortecijfer en het geboortecijfer daalt. daalt. stijgt.
A toekomstverwachting 1 toekomstverwachting 2 toekomstverwachting 3
B toekomstverwachting 1 toekomstverwachting 3 toekomstverwachting 2
C toekomstverwachting 2 toekomstverwachting 1 toekomstverwachting 3
D toekomstverwachting 2 toekomstverwachting 3 toekomstverwachting 1
E toekomstverwachting 3 toekomstverwachting 1 toekomstverwachting 2
F toekomstverwachting 3 toekomstverwachting 2 toekomstverwachting 1
bron 36 Het wetenschapspark in de wijk Adlershof, Berlijn
In de Berlijnse buitenwijk Adlershof ligt het grootste wetenschapspark van Duitsland. In 1909 werd in het gebied een vliegveld aangelegd. Na de Tweede Wereldoorlog werden er onderzoeksinstituten gebouwd. De laatste jaren verandert het wetenschapspark ook in een aantrekkelijk woongebied.
Vraag 38 2 punten
Bekijk en lees bron 36. De Berlijnse buitenwijk Adlershof wordt steeds aantrekkelijker om te wonen. Zo is sinds 2005 de bereikbaarheid flink verbeterd. Geef met behulp van de kaart uit bron 36 de infrastructurele aanpassing die de bereikbaarheid binnen de wijk heeft verbeterd. Geef met behulp van de kaart uit bron 36 de infrastructurele aanpassing waardoor de verbinding met Berlijn is verbeterd.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Een juiste infrastructurele aanpassing binnen de wijk is dat er nieuwe tramhaltes zijn aangelegd (1)
- Een juiste infrastructurele aanpassing voor betere bereikbaarheid met Berlijn is (een van de volgende): (1)
bron 37 Autofabrikant komt naar Grünheide
Grünheide is een stadje van 9.000 inwoners in de buurt van Berlijn. Vlakbij het stadje wordt een autofabriek gebouwd door een Amerikaanse fabrikant van elektrische auto’s. De burgemeester van Grünheide is blij met de fabriek, omdat deze 12.000 banen oplevert.
Vraag 39 1 punt
Bekijk en lees bron 37. De Duitse overheid heeft de komst van de autofabriek aangemoedigd omdat er daardoor veel nieuwe banen komen in voormalig Oost-Duitsland. Geef een demografische reden waarom de komst van de autofabriek gunstig is voor voormalig Oost-Duitsland.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat het oosten van Duitsland dan minder vergrijst / een kleiner vertrekoverschot heeft. (1)
Vraag 40 1 punt
Bekijk en lees bron 37. Voor de komst van de autofabriek waren er in Grünheide weinig banen, maar toch was de werkloosheid er toen laag. Geef met behulp van de kaart in bron 37 een reden voor de lage werkloosheid in Grünheide.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat inwoners van Grünheide in Berlijn werken. (1)
bron 38 Bevolkingsontwikkeling in China, 1980 - 2019
Vraag 41 2 punten
Bekijk bron 38. Naar aanleiding van bron 38 worden drie uitspraken gedaan. Uitspraak 1: tussen 1980 en 2019 is de Chinese bevolking met meer dan
200 miljoen mensen toegenomen. Uitspraak 2: het eindigen van de éénkindpolitiek in 2015 had het gewenste effect op het geboortecijfer. Uitspraak 3: de Chinese bevolking groeide onder andere door een verbeterde gezondheidszorg. Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- 1 = juist 2 = onjuist 3 = juist indien drie antwoorden juist (2) indien twee antwoorden juist (1) indien minder dan twee antwoorden juist (0) (2)
bron 39 Krantenartikel
Mannenoverschot in China
Door de éénkindpolitiek is in China een mannenoverschot ontstaan. In China wonen nu 715 miljoen mannen, tegenover 685 miljoen vrouwen.
Vraag 42 1 punt
Lees bron 39. In China zijn er naar verhouding meer mannen dan vrouwen, terwijl die verhouding in andere landen gelijk is. Geef aan welke invloed de verhouding tussen mannen en vrouwen in China heeft op het aantal geboortes.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat door een vrouwentekort minder kinderen geboren worden / het aantal geboortes daalt. (1)
bron 40 Bevolkingsontwikkeling in China tussen 2010 - 2020
Vraag 43 1 punt
Bekijk bron 40. Er wonen veel verschillende bevolkingsgroepen in China, daarvan vormen Han-Chinezen de dominante bevolkingsgroep. Het westen van China kent een sterke bevolkingsontwikkeling. Wat is juist over de bevolkingsontwikkeling en de verandering in de bevolkingssamenstelling in het westen van China tussen 2010 en 2020?
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Antwoord: D (1)
grootste oorzaak verandering in de bevolkingsontwikkeling bevolkingssamenstelling
A natuurlijke bevolkingsgroei aandeel Han-Chinezen uit Oost-China neemt af, aandeel oorspronkelijke bevolking neemt toe
B natuurlijke bevolkingsgroei aandeel Han-Chinezen uit Oost-China neemt toe, aandeel oorspronkelijke bevolking neemt af
C sociale bevolkingsgroei aandeel Han-Chinezen uit Oost-China neemt af, aandeel oorspronkelijke bevolking neemt toe
D sociale bevolkingsgroei aandeel Han-Chinezen uit Oost-China neemt toe, aandeel oorspronkelijke bevolking neemt af
bron 41 Hefei en omgeving
Hefei is de hoofdstad van Anhui, een provincie in China. Vanaf 2004 werd dit deel van China opengesteld voor industrie. Ook Hefei profiteerde van dit beleid. Er verhuisden veel bedrijven naar de stad, die daardoor enorm groeide. Het aantal inwoners van Hefei steeg van 1,5 miljoen inwoners in 2000 naar 4,5 miljoen inwoners in 2022.
Vraag 44 1 punt
Bekijk en lees bron 41. Om alle nieuwe inwoners van Hefei te huisvesten moest de stad worden uitgebreid. Om die uitbreiding mogelijk te maken, kregen mensen in de directe omgeving van de stad een stadshukou. Geef voor de boeren bij Hefei een voordeel van een stadshukou.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Uit het antwoord moet blijken dat inwoners met een stadshukou beroep kunnen doen op verschillende voorzieningen (in de stad). (1)
Vraag 45 2 punten
Bekijk en lees bron 41. In de stad Hefei ontstonden problemen met de leefbaarheid door de enorme groei. Als oplossing wees het gemeentebestuur gebieden buiten de stad aan waar bedrijven en bewoners zich konden vestigen. Geef een voordeel van de groeigebieden voor de stad Hefei. Geef een nadeel van de groeigebieden voor de stad Hefei.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Voorbeelden van een juist voordeel zijn: (1p)
- Het verkeer in de stad Hefei neemt af.
- Er hoeven minder huizen te worden gebouwd in de stad Hefei.
- De vervuiling door industrie in de stad neemt af.
- Voorbeelden van een juist nadeel zijn: (1p)
- Het verkeer naar de (centrale) stad Hefei neemt toe / de kans op verkeersoverlast neemt toe.
- Hefei verliest inwoners / werkgelegenheid aan de groeigebieden.
bron 42 Natuurlijke en sociale bevolkingsgroei in Shanghai, 2009 - 2019
Vraag 46 1 punt
Bekijk bron 42. Tussen 2009 en 2019 is de bevolking van Shanghai met ruim 2 miljoen inwoners gegroeid. Beargumenteer met behulp van bron 42 waardoor de bevolking van Shanghai is gegroeid. Doe het zo:
- Kies eerst door natuurlijke bevolkingsgroei of sociale bevolkingsgroei.
- Geef daarna met behulp van bron 42 een argument voor je keuze.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Opmerking Het scorepunt alleen toekennen bij de juiste keuze met een juist argument.
bron 43 Lingang New City, Shanghai
Lingang New City is een nieuwe woonstad in het zuidoosten van de provincie Shanghai (zie bron 44). Om de stad te bouwen is voor de kust nieuw land gemaakt. In 2003 is de bouw gestart, maar de stad is nog niet klaar. Het doel is woningen te bouwen voor ongeveer 800.000 mensen.
bron 44 Ligging van Lingang New City in Pudong New Area, Shanghai
Vraag 47 2 punten
Bekijk en lees bron 43 en bron 44. De bedenkers van Lingang New City hopen dat de inrichting ervan positieve gevolgen heeft voor de leefbaarheid in de nieuwe stad. Beredeneer dat het ontwerp van Lingang New City positieve gevolgen heeft voor de leefbaarheid in de nieuwe stad. Doe het zo:
- Kies eerst een kenmerk van Lingang New City uit bron 43.
- Geef daarna aan welk positief gevolg dit kenmerk heeft voor de leefbaarheid.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
Voorbeeld uit het correctievoorschrift:
- Voorbeelden van een juist kenmerk zijn: (1p)
- Tussen de woonblokken zijn groene zones / parken gepland.
- In het midden van de stad ligt een groot meer.
- ligging aan open water
- Voorbeelden van een juist gevolg zijn: (1p)
- In de parken / op het water kan gerecreëerd worden.
- De open inrichting / lagere bevolkingsdichtheid vermindert verkeersoverlast / luchtvervuiling door verkeer.
Vraag 48 1 punt
Bekijk en lees bron 43 en bron 44. Lingang New City is bedoeld voor rijkere inwoners, onder wie buitenlanders die in Shanghai werken. Geef op basis van bron 44 een nadeel van de ligging van Lingang New City voor buitenlandse werknemers die werken in Shanghai.
Bij deze vraag hoort een afbeelding. Bekijk hem in: Opgaven
Bekijk het antwoord
- Voorbeeld van een juist nadeel is: Lingang New City ligt ver van het (zaken)centrum in Shanghai / werknemers moeten ver reizen voor hun werk. (1)
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gl/tl Aardrijkskunde 2023, tijdvak 2. Afbeeldingen en de exacte opmaak staan in het originele examen: https://www.examenblad.nl/2023/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-0131-a-23-2-o
Andere examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2?
Het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2 telt 48 vragen. De meeste vragen gaan over water en rivieren (17), weer en klimaat (12) en bevolking en migratie (9).
Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2023/vmbo-gl/documenten/cse-2/gt-0131-a-23-2-c).
Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2023, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.