Eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Weer en klimaat, Water, Bevolking & ruimte.
Het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1 telt 46 vragen. De meeste vragen gaan over weer en klimaat (10), verstedelijking (10) en water en rivieren (8). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Weer en klimaat | 1-5, 10-11, 14-16 | 10 |
| Verstedelijking | 33-37, 40, 42-44, 46 | 10 |
| Water en rivieren | 17, 23-28, 31 | 8 |
| Landbouw en voedsel | 6-9, 12, 29-30 | 7 |
| Bevolking en migratie | 32, 38-39, 41, 45 | 5 |
| Nederland: wonen en water | 19-22 | 4 |
| Energie en grondstoffen | 13 | 1 |
| Globalisering | 18 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl sinds 2018: dit examen vroeg meer over landbouw en voedsel (15% van de vragen, gemiddeld 6%) en verstedelijking (22% van de vragen, gemiddeld 14%). Minder over weer en klimaat (22% van de vragen, gemiddeld 29%) en bevolking en migratie (11% van de vragen, gemiddeld 18%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1 op papier, net als het echte examen, of online als je docent het digitaal klaarzet. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift. Zodra je docent het resultaat vrijgeeft, zie je per vraag wat goed was en wat er ontbrak.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf.
Weer en klimaat
bron 1
Weerberichten voor Waddeneiland Ameland
Bekijk bron 1.
Naar aanleiding van bron 1 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in beide weerberichten wordt overdag en in de avond helder weer verwacht.
Uitspraak 2: ‘in de ochtend is het licht bewolkt, in de middag gaat de zon schijnen’ past het best bij weerbericht 2.
Uitspraak 3: de zonkracht is het grootst op de dag die hoort bij weerbericht 2.
Vraag 1 2 punten
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist
- 2 = juist
- 3 = onjuist
Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
Bekijk bron 1.
In de avond van weerbericht 1 daalt de luchtdruk en ontstaat er neerslag.
Vraag 2 1 punt
Geef de oorzaak waardoor de luchtdruk daalt.
Bekijk het antwoord
De (opgewarmde) lucht stijgt op/zet uit (waardoor de luchtdruk aan het aardoppervlak daalt).
bron 2
Maximumtemperatuur en aantal dagen met neerslag op Ameland en in Maastricht
bron 3
Tekst met keuzemogelijkheden
Heel Nederland kent hetzelfde zeeklimaat …1… (met / zonder) droge periode. Toch zijn er binnen Nederland kleine klimaatverschillen. De ligging in de buurt van de zee is van invloed op de temperatuur. De nabijheid van de zee zorgt voor …2… (grotere / kleinere) temperatuurverschillen op het land. De gegevens over plaats x uit bron 2 horen bij …3… (Ameland / Maastricht).
Bekijk bron 2 en lees bron 3.
In bron 3 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Vraag 3 2 punten
Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 3 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- 1 = zonder
- 2 = kleinere
- 3 = Maastricht
Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
bron 4
Satellietbeeld van Europa op 29 oktober 2024
Bekijk bron 4.
Op het satellietbeeld zijn Nederland en Spanje aangegeven.
Vraag 4 1 punt
Wat is juist over het weer op 29 oktober 2024 in Nederland en Spanje?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
bron 5
Afwijking van de gemiddelde jaarlijkse neerslaghoeveelheid tussen 1979 en 2023 op het Spaanse eiland Ibiza
Ligging van het Spaanse eiland Ibiza
Bekijk bron 5.
Op het Spaanse eiland Ibiza merken bewoners de gevolgen van klimaatverandering.
Naar aanleiding van bron 5 worden de volgende uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: tussen 1979 en 2023 daalt de gemiddelde jaarlijkse neerslaghoeveelheid.
Uitspraak 2: na 2017 wijkt de jaarlijkse neerslaghoeveelheid meer af van het gemiddelde dan tussen 2010 en 2016.
Uitspraak 3: na een periode met droogte wordt de kans op overstromingen door neerslag met een hoge intensiteit groter.
Vraag 5 2 punten
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist
- 2 = juist
- 3 = juist
Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
bron 6
Verticale landbouw op het Spaanse eiland Ibiza
De foto is genomen op een boerderij op Ibiza die doet aan verticale landbouw. De planten worden gekweekt in torens met gaten. In de toren zit een waterpomp die de planten van water en voedingsstoffen voorziet.
Bekijk en lees bron 6.
Op de boerderij met verticale landbouw wordt minder water gebruikt dan op de traditionele boerderijen op Ibiza.
Vraag 6 1 punt
Geef een oorzaak waardoor de torens zuiniger zijn met water.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste oorzaak zijn:
- Irrigatie in de toren zorgt voor efficiënter watergebruik.
- Irrigatie in de toren zorgt voor minder verdamping.
bron 7
Ligging van de provincie Andalusië in Spanje
bron 8
Drie vormen van bodemgebruik in Spanje
Bekijk bron 7 en bron 8.
Vraag 7 1 punt
Welk type bodemgebruik komt het meest voor in Andalusië? Kies de juiste foto.
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
bron 9
Tekst met keuzemogelijkheden
In het zuiden van Spanje ligt de provincie Andalusië. Deze provincie is de grootste landbouwproducent van Spanje. Andalusië is geschikt voor tuinbouw doordat het een …1… (droog / vorstvrij) klimaat heeft. Andalusië produceert vooral …2… (groente en fruit / sojabonen en graan).
Lees bron 9.
In bron 9 staat achter de cijfers 1 en 2 een keuzemogelijkheid.
Vraag 8 1 punt
Neem de cijfers 1 en 2 uit bron 9 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- 1 = vorstvrij
- 2 = groente en fruit
Opmerking: het scorepunt alleen toekennen bij twee juiste antwoorden.
De boeren in Andalusië gaan zuinig om met de beschikbare hoeveelheid zoetwater. Een van de bronnen van zoetwater is neerslag.
Vraag 9 1 punt
Noem nog een bron van zoetwater voor de landbouw in Andalusië.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste waterbron zijn:
- grondwater
- water uit andere delen/stuwmeren/waterreservoirs in Spanje
bron 10
Windkaart van de Verenigde Staten op 2 februari 2025
Bekijk bron 10.
Naar aanleiding van bron 10 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: bij X ligt een hogedrukgebied.
Uitspraak 2: bij Y is het relatief koud, maar wel droog.
Uitspraak 3: bij Z ontstaat stuwingsneerslag.
Vraag 10 2 punten
Neem de cijfers 1, 2 en 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist (1 punt)
- 3 = onjuist (1 punt)
Aanvulling op het correctievoorschrift 2026-1, pagina 7, vraag 10: de maximumscore 2 met 1 = onjuist, 2 = juist en 3 = onjuist wordt vervangen door maximumscore 2 met 1 = onjuist (1 punt) en 3 = onjuist (1 punt). Het beoordelen van uitspraak 2 vervalt, omdat in bron 10 bij de oostkust rondom Y de windrichting onvoldoende zichtbaar is om uitspraak 2 te kunnen beantwoorden.
bron 11
Drie klimaatgrafieken van plaatsen in de Verenigde Staten
klimaatgrafiek 1
klimaatgrafiek 2
klimaatgrafiek 3
bron 12
De steden Minneapolis, Los Angeles en Phoenix in de Verenigde Staten
Bekijk bron 11 en bron 12.
Vraag 11 1 punt
Waar staan de plaatsen juist bij de klimaatgrafieken?
Bekijk het antwoord
Antwoord: C
C
bron 13
Mais in de Verenigde Staten
In de Soybean-Cornbelt zijn de omstandigheden ideaal voor de groei van mais. De bodem is vruchtbaar en de akkers zijn groot vanwege het relatief vlakke landschap. Tijdens het groeiseizoen zorgen hete dagen, warme nachten en voldoende neerslag voor een grote oogst.
Lees bron 13.
Om mais goed te laten groeien moet de neerslagintensiteit laag zijn.
Vraag 12 1 punt
Geef aan waardoor mais het beste groeit bij een lage neerslagintensiteit.
Bekijk het antwoord
Uit een juist antwoord blijkt dat bij een lage neerslagintensiteit het water kan infiltreren/in de bodem zakt (waardoor de mais het water opneemt).
bron 14
Melkveebedrijf gebruikt een ‘biovergister’
Op het Amerikaanse melkveebedrijf Fair Oaks Farm wordt dagelijks alle koeienmest verzameld in een biovergister. De biovergister zet koeienmest om in biogas en elektriciteit. Met de koeienmest worden huishoudens voorzien van duurzame elektriciteit en kunnen vrachtwagens rijden op biogas.
Lees bron 14.
Met behulp van koeienmest wordt op Fair Oaks Farm duurzame elektriciteit en biogas opgewekt. Klimaatwetenschappers moedigen het gebruik van een biovergister aan.
Vraag 13 1 punt
Geef een reden waarom de klimaatwetenschappers het gebruik van biovergisters aanmoedigen.
Bekijk het antwoord
Door het gebruik van een biovergister komt er minder methaan/broeikasgas in de atmosfeer terecht.
bron 15
Hoogtekaart van de Verenigde Staten
Bekijk bron 15.
In de nacht van 24 op 25 maart 2023 werd de plaats Rolling Fork in de Amerikaanse staat Mississippi getroffen door een tornado. In het vlakke landschap rondom Rolling Fork ontstaan vaker tornado’s.
Vraag 14 1 punt
Geef aan waardoor het vlakke landschap rondom Rolling Fork bijdraagt aan het ontstaan van tornado’s.
Bekijk het antwoord
Uit een juist antwoord blijkt dat verschillende luchtmassa’s hier kunnen botsen/niet gescheiden worden door bergketens.
bron 16
Woonwagens in Rolling Fork
Een deel van de plaats Rolling Fork bestaat uit woonwagens. Woonwagens zijn van een ander materiaal gemaakt dan vaste woonhuizen. Ze bestaan vaak uit licht materiaal zodat ze makkelijk te verplaatsen zijn. Tijdens een tornado is een woonwagen onveiliger dan een vast woonhuis.
Bekijk en lees bron 16.
Bewoners van woonwagens in Rolling Fork kunnen als voorzorgsmaatregel tegen tornado’s de woonwagen vastzetten.
Vraag 15 1 punt
Noem een voorzorgsmaatregel die woonwagenbewoners gezamenlijk kunnen nemen waardoor ze veiliger zijn tijdens een tornado.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juiste gezamenlijke voorzorgsmaatregel is de aanleg van een gedeelde schuilkelder in de buurt.
bron 17
De weeralarm-app
De MEMA (‘Mississippi emergency management agency’) is de organisatie in de Amerikaanse staat Mississippi die de bevolking waarschuwt voor extreem weer. Dat doen ze op verschillende manieren, bijvoorbeeld met een app op de telefoon.
startscherm van de app
Bekijk en lees bron 17.
Vraag 16 1 punt
Geef een reden waarom de app de risicoperceptie van bewoners van Mississippi beïnvloedt.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste reden zijn:
- Inwoners zijn beter/sneller geïnformeerd.
- Inwoners denken van te voren na/maken een plan in geval van een ramp.
Water
bron 18
Foto’s van de rivier de Maas
Bekijk bron 18.
De foto’s zijn genomen op verschillende plekken langs de rivier de Maas.
Vraag 17 1 punt
Noteer de cijfers van de foto’s in de juiste volgorde van bron richting monding op het antwoordblad.
Bekijk het antwoord
De juiste volgorde is: (foto) 2 - (foto) 1 - (foto) 3
In Nederland zijn er verschillende manieren om goederen te transporteren.
Vraag 18 1 punt
Geef een reden waarom vervoer over de weg minder betrouwbaar is dan vervoer over water.
Bekijk het antwoord
Een juiste reden is dat vrachtwagens last kunnen hebben van verkeerscongestie/files.
bron 19
Drinkwaterbronnen in Zeeuws-Vlaanderen
De regio Zeeuws-Vlaanderen is voor drinkwater afhankelijk van de aanvoer van zoetwater uit de Biesbosch. Via pijpleidingen wordt zoetwater naar Zeeuws-Vlaanderen gepompt. Om de drinkwatervoorziening in Zeeuws-Vlaanderen minder afhankelijk te maken van zoetwater uit de Biesbosch, wordt gezocht naar andere manieren om aan zoetwater te komen.
Bekijk en lees bron 19.
Vraag 19 1 punt
Wat is juist over het grondwater in Zeeuws-Vlaanderen?
Bekijk het antwoord
Antwoord: D
D
Voor Zeeuws-Vlaanderen wordt een plan gemaakt om de drinkwatervoorziening te verduurzamen. In de onderstaande tabel staan verschillende voor- en nadelen van het plan. Twee voordelen en twee nadelen zijn vervangen door de cijfers 1 tot en met 4.
| Voordeel | Nadeel | |
|---|---|---|
| Demografisch | 1 | Zeeuws-Vlaanderen is een krimpregio. |
| Natuurlijk | Tijdens een lage waterstand in de Maas, heeft Zeeuws-Vlaanderen toch genoeg drinkwater. | 2 |
| Ruimtelijk | 3 | 4 |
De ontbrekende voor- en nadelen zijn:
- a De vraag naar drinkwater in Zeeuws-Vlaanderen groeit nauwelijks.
- b Drinkwater moet over relatief grote afstanden vervoerd worden.
- c In droge perioden wordt minder regenwater opgevangen en kan een drinkwatertekort ontstaan.
- d Er is ruimte in Zeeuws-Vlaanderen voor de aanleg van nieuwe infrastructuur voor de drinkwaterproductie.
Vraag 20 2 punten
Neem de letters a tot en met d over op het antwoordblad en noteer het juiste cijfer uit de tabel erachter.
Bekijk het antwoord
- a = 1
- b = 4
- c = 2
- d = 3
Indien vier antwoorden juist 2; indien drie of twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
bron 20
Hevige regenval in de regio Twente in juli 2024
In juli 2024 viel in enkele dagen in Twente bijna een jaarhoeveelheid aan neerslag. In verschillende plaatsen ontstond wateroverlast. Zelfs de snelweg A1 moest afgesloten worden.
Lees bron 20.
Naar aanleiding van bron 20 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: Twente had in juli 2024 te maken met extreem weer.
Uitspraak 2: de wateroverlast in juli 2024 ontstond omdat de infiltratie van het regenwater sneller ging dan de afvoer van het regenwater.
Uitspraak 3: wateroverlast neemt toe door verstening en verharding.
Vraag 21 2 punten
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- 1 = juist
- 2 = onjuist
- 3 = juist
Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
Naast wateroverlast heeft Twente ook snel last van de gevolgen van droogte. Het waterschap neemt daarom klimaatadaptieve maatregelen die helpen tegen droogte en tegelijkertijd tegen wateroverlast.
Vraag 22 1 punt
Noem een klimaatadaptieve maatregel die het waterschap neemt tegen droogte en wateroverlast.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste klimaatadaptieve maatregel zijn: retentiebekkens/wadi’s aanleggen; meer ruimte maken in het winterbed van beken/rivieren; kanalisatie van beken/rivieren ongedaan maken.
Opmerking: het scorepunt alleen toekennen wanneer de maatregel werkt tegen droogte en wateroverlast.
bron 21
Drinkwater uit de kraan in China
Het drinkwater uit de kraan in China is ondrinkbaar door grote hoeveelheden afvalstoffen en ziekteverwekkers. Daarom hebben veel inwoners van China plastic flessen met bronwater in huis.
Bekijk en lees bron 21.
Naar aanleiding van bron 21 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: in China is de bevolkingsdichtheid laag in gebieden met zoetwaterschaarste.
Uitspraak 2: het noorden van China is afhankelijker van grondwater dan het zuiden van China.
Uitspraak 3: tijdens de industrialisatie van China is de kwaliteit van het zoetwater toegenomen.
Vraag 23 2 punten
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- 1 = juist
- 2 = juist
- 3 = onjuist
Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
Bekijk en lees bron 21.
De Chinese overheid streeft naar een verbetering van de drinkwaterkwaliteit.
Vraag 24 2 punten
Noem TWEE maatregelen die de Chinese overheid kan nemen om de drinkwaterkwaliteit te verbeteren.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van juiste maatregelen zijn:
- Industrie verbieden om ongezuiverd afvalwater te lozen.
- In de landbouw het gebruik van (bepaalde) bestrijdingsmiddelen verbieden.
- Opgelegde milieuregels handhaven.
- Waterzuiveringsinstallaties aanleggen om rioolwater te zuiveren.
Per juiste maatregel een scorepunt toekennen.
bron 22
Stroomgebied van de Parelrivier in de provincie Guangdong
Bekijk bron 22.
Bij een stuwdam in de rivier de Bei is een bootlift gebouwd. Bedrijven in de Parelrivierdelta steunden de komst van de bootlift omdat goederenvervoer over water goedkoper is dan over land.
Vraag 25 1 punt
Geef nog een economische reden waarom bedrijven in de Parelrivierdelta de komst van de bootlift steunden.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste economische reden zijn:
- Bedrijven ontvangen grondstoffen uit het achterland via de rivier.
- Bedrijven transporteren hun producten naar de afzetmarkt via de rivier.
Bekijk bron 22.
Om overstromingen in de Parelrivierdelta tegen te gaan, kan de waterdoorvoer van stuwdammen stroomopwaarts gesloten worden. De stuwdam in de Bei kan ook gesloten worden.
Vraag 26 1 punt
Geef een reden waarom een gesloten stuwdam in de Bei de kans op een overstroming van de Parelrivierdelta nauwelijks tegengaat.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste reden zijn:
- Veel rivierwater komt via andere rivieren richting de Parelrivierdelta.
- Overstromingen van zee worden op deze manier niet tegengegaan.
bron 23
Aardbeving bij het Atatürk-stuwmeer in 2018
In 2018 vond in de buurt van het Atatürk-stuwmeer een hevige aardbeving plaats. Door de bevende bodem ontstond veel schade in het gebied. In het gebied rond de Atatürkdam komen vaker aardbevingen voor.
bron 24
Ligging van het Atatürk-stuwmeer
Lees bron 23 en bekijk bron 24.
De Atatürkdam kan verstevigd worden zodat deze niet doorbreekt tijdens een aardbeving. Het waterpeil in het stuwmeer moet eerst zakken voor de werkzaamheden kunnen beginnen.
Vraag 27 1 punt
Noem een nadeel van een lage waterstand in het stuwmeer bij de Atatürkdam.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juist nadeel zijn:
- Er is minder zoetwater beschikbaar.
- De stroomvoorziening wordt onbetrouwbaarder.
Lees bron 23 en bekijk bron 24.
Experts waarschuwen voor een aardbeving dichtbij de Atatürkdam. Zo’n aardbeving kan veel schade veroorzaken. Syrië heeft er belang bij dat de Atatürkdam verstevigd wordt.
Vraag 28 1 punt
Noem het belang dat Syrië heeft bij een verstevigde Atatürkdam.
Bekijk het antwoord
Een voorbeeld van een juist belang is dat een beschadigde stuwdam overstromingen in Syrië kan veroorzaken.
bron 25
Dadelpalmplantages langs de rivier de Shatt al Arab
De rivier de Eufraat en de rivier de Tigris komen in de benedenloop samen. Vanaf dat punt tot de monding heet de rivier Shatt al Arab. Langs de oevers van de Shatt al Arab vind je dadelpalmplantages. Veel mensen eten de dadels van de dadelpalmen. De dadelpalmplantages aan de oevers van Shatt al Arab worden in verschillende stappen geïrrigeerd. De stappen staan in willekeurige volgorde.
- a De rivier watert weer af op zee.
- b De waterstand in de rivier stijgt.
- c Het rivierwater in de dadelpalmplantages infiltreert.
- d Het rivierwater stroomt de dadelpalmplantages in en komt tot stilstand.
- e Op zee wordt het eb, de waterstand daalt.
- f Op zee wordt het vloed, de waterstand stijgt.
bron 26
Dadelpalmplantages in beeld
Lees bron 25 en bekijk bron 26.
In bron 25 staan de stappen a tot en met f genoteerd over de irrigatie van de dadelpalmplantages.
Vraag 29 2 punten
Noteer de letters a tot en met f in de juiste volgorde op het antwoordblad. Start met de letter f en eindig met de letter a.
Bekijk het antwoord
De juiste volgorde is: f - b - d - c - e - a
Opmerking: als door het weglaten van één foutief geplaatste letter een verder complete en foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.
Aanvulling op het correctievoorschrift 2026-1, pagina 10, vraag 29: in de opmerking wordt ‘nummer’ vervangen door ‘letter’, zodat de opmerking luidt: als door het weglaten van één foutief geplaatste letter een verder complete en foutloze reeks ontstaat, wordt 1 scorepunt toegekend.
Bekijk en lees bron 25 en 26.
De dadelpalmen langs de Shatt al Arab hebben extra water nodig. Daarom wordt er geïrrigeerd.
Vraag 30 1 punt
Geef aan waardoor de dadelpalmen geïrrigeerd moeten worden.
Bekijk het antwoord
Voorbeeld van een juist antwoord is: er is een droog klimaat/weinig neerslag.
In de bovenloop van de Eufraat en de Tigris zijn stuwdammen gebouwd. Door de stuwdammen is er minder zoetwater in de benedenloop beschikbaar.
Vraag 31 1 punt
Geef nog een negatief gevolg van de stuwdammen voor dadelpalmplantages langs de Shatt al Arab.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juist gevolg zijn:
- Er is meer verzilting.
- Er wordt minder (vruchtbaar) rivierslib aangevoerd.
Bevolking & ruimte
bron 27
Aantal sterfgevallen per leeftijdsgroep in Nederland in 2024
| leeftijdsgroep | mannen | vrouwen |
|---|---|---|
| 0 tot 5 jaar | 348 | 288 |
| 5 tot 10 jaar | 40 | 28 |
| 10 tot 15 jaar | 52 | 42 |
| 15 tot 20 jaar | 113 | 80 |
| 20 tot 25 jaar | 223 | 108 |
| 25 tot 30 jaar | 251 | 158 |
| 30 tot 35 jaar | 322 | 212 |
| 35 tot 40 jaar | 463 | 284 |
| 40 tot 45 jaar | 609 | 427 |
| 45 tot 50 jaar | 905 | 635 |
| 50 tot 55 jaar | 1644 | 1282 |
| 55 tot 60 jaar | 2836 | 2067 |
| 60 tot 65 jaar | 4468 | 3290 |
| 65 tot 70 jaar | 6487 | 5016 |
| 70 tot 75 jaar | 9443 | 7123 |
| 75 tot 80 jaar | 14155 | 11058 |
| 80 tot 85 jaar | 15043 | 13297 |
| 85 tot 90 jaar | 14747 | 17052 |
| 90 tot 95 jaar | 9524 | 16045 |
| 95 jaar of ouder | 3178 | 8708 |
Bekijk bron 27.
In 2024 stierven ongeveer 172.000 mensen in Nederland.
Vraag 32 1 punt
Beargumenteer met behulp van de bron welk geslacht gemiddeld het langste leeft.
Doe het zo:
- Kies eerst of mannen of vrouwen het langst leven.
- Geef daarna met behulp van de bron een argument.
Bekijk het antwoord
Vrouwen.
Voorbeelden van een juist argument zijn: de meeste vrouwen stierven in 2024 in de leeftijd 85 tot 90 jaar, terwijl dat voor mannen 80 tot 85 jaar is; in alle leeftijdsgroepen tot 85 jaar overlijden meer mannen dan vrouwen.
Opmerking: het scorepunt alleen toekennen bij een juiste keuze in combinatie met een juist argument.
bron 28
Woning splitsen
In Nederland kunnen woningen gesplitst worden. Een grotere woning wordt dan opgedeeld in twee of meer kleinere woningen, waardoor er twee of meer huishoudens kunnen wonen.
Lees bron 28.
Het splitsen van woningen heeft gevolgen voor de omgeving.
Vraag 33 1 punt
Waar staan de gevolgen voor de omgeving juist?
Bekijk het antwoord
Antwoord: E
E
bron 29
Een dorpje in de stad: De Kleine Burg in Rotterdam
Op een braakliggend en ongebruikt terrein in Rotterdam zijn tiny houses en een gemeenschappelijke tuin gebouwd. Tiny houses zijn huizen met een klein woonoppervlak. De bewoners van de tiny houses vormen samen de leefgemeenschap de ‘Kleine Burg’. De huizen hebben ze zelf gebouwd. De tiny houses wekken zelf energie op en filteren gezamenlijk water voor eigen gebruik.
Lees bron 29.
De tiny houses dragen bij aan de leefbaarheid in Rotterdam-Zuid. Een van de redenen is dat de bewoners een sterke sociale cohesie voelen.
Vraag 34 1 punt
Geef nog een reden waarom de tiny houses in Rotterdam-Zuid bijdragen aan de leefbaarheid.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste reden zijn:
- Braakliggende grond wordt bewoond.
- Er wordt groene energie opgewekt.
- Er is meer vegetatie in de wijk.
Lees bron 29.
Vraag 35 1 punt
Geef een reden waarom de sociale cohesie onder de bewoners van de tiny houses groot is.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste reden zijn:
- De bewoners hebben de huisjes zelf gebouwd (en zijn daar trots op).
- De bewoners leven veel buiten en spreken/zien elkaar dus vaak.
- De bewoners zijn van elkaar afhankelijk voor water/elektriciteit.
bron 30
Twee verschillende speelgoedwinkels
In Nederlandse steden zie je vaker speciaalzaken. Dat zijn winkels die zich richten op één product. Een voorbeeld hiervan is de Lego winkel. Lego bestaat uit gekleurde kunststofblokjes en figuurtjes. Er zijn vier Legowinkels in Nederland en ongeveer 200 speelgoedwinkels van de winkelketen Intertoys met een uitgebreid aanbod speelgoed.
bron 31
Vestigingen van speelgoedwinkels per Nederlandse provincie
| Provincie | aantal vestigingen van Intertoys | aantal vestigingen van Lego |
|---|---|---|
| Drenthe | 7 | 0 |
| Flevoland | 7 | 0 |
| Friesland | 5 | 0 |
| Gelderland | 27 | 0 |
| Groningen | 6 | 0 |
| Limburg | 11 | 0 |
| Noord-Brabant | 32 | 0 |
| Noord-Holland | 37 | 1 |
| Overijssel | 11 | 0 |
| Utrecht | 15 | 1 |
| Zeeland | 5 | 0 |
| Zuid-Holland | 53 | 2 |
Bekijk en lees bron 30 en bron 31.
Naar aanleiding van bron 30 en bron 31 worden drie uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: bewoners van Zuid-Holland hebben gemiddeld meer reisafstand naar een speelgoedwinkel dan bewoners van Zeeland.
Uitspraak 2: het verzorgingsgebied van een Lego-winkel is groter dan het verzorgingsgebied van een Intertoys-winkel.
Uitspraak 3: de provincies in Nederland met de meeste inwoners hebben ook de meeste Intertoys-winkels.
Vraag 36 2 punten
Neem de cijfers 1, 2 en 3 over op je antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist of onjuist is.
Bekijk het antwoord
- 1 = onjuist
- 2 = juist
- 3 = juist
Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
Door de opkomst van online winkelen zijn er steeds minder winkelpanden nodig.
Vraag 37 1 punt
Noem een nieuwe functie die de voormalige winkelpanden kunnen krijgen.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste functie zijn:
- wonen
- horeca
bron 32
Leeftijdsopbouw van voormalig Oost-Duitsland en West-Duitsland in 1990 en 2022
Bekijk bron 32.
Tussen 1990 en 2022 was er ontgroening in de bevolking van voormalig Oost-Duitsland en West-Duitsland.
Vraag 38 2 punten
Geef een economische reden waarom de ontgroening in Oost-Duitsland groter was dan in West-Duitsland.
en noem nog een andere verandering in de leeftijdsopbouw van Duitsland tussen 1990 en 2022.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste reden zijn: in Oost-Duitsland is er veel minder werkgelegenheid; in Oost-Duitsland is het loon lager dan in West-Duitsland.
Een juiste verandering is: vergrijzing.
bron 33
Stadsdeel Moosach in München in Zuid-Duitsland
München is de hoofdstad van de Duitse deelstaat Beieren in het zuiden van Duitsland. München heeft ongeveer 1,5 miljoen inwoners. Er staan veel woningen die gebouwd zijn tussen 1940 en 1960. In het stadsdeel Moosach vindt herstructurering plaats.
het stadsdeel Moosach vóór de herstructurering
Bekijk en lees bron 33.
De Duitse deelstaat Beieren heeft een sterfteoverschot. Het inwonertal van de hoofdstad München neemt wel toe door natuurlijke en sociale bevolkingsgroei.
Vraag 39 1 punt
Geef de oorzaak waardoor de sociale bevolkingsgroei van München de natuurlijke bevolkingsgroei versterkt.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste oorzaak zijn:
- Mensen in vooral de reproductieve leeftijd vestigen zich in München.
- Migranten die zich vestigen in München krijgen er kinderen.
Bekijk en lees bron 33.
Het stadsdeel Moosach wordt opgeknapt. Het doel is om de wijk duurzamer en leefbaarder te maken.
Vraag 40 2 punten
Noem een maatregel die in de bestaande woningen genomen kan worden om te verduurzamen.
Noem een onderdeel uit de wijk dat al bijdraagt aan de leefbaarheid en behouden moet blijven tijdens de herstructurering.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste maatregel zijn: woningen isoleren; grijs water gebruiken; zonnepanelen aanleggen/warmtepompen installeren.
Een juist onderdeel is het grote aantal bomen/vele vegetatie in de wijk.
bron 34
Bevolkingsdiagrammen van China, Duitsland en Nederland van het jaar 2023
Bekijk bron 34.
In bron 34 staan drie bevolkingsdiagrammen van het jaar 2023 van China, Duitsland en Nederland.
Vraag 41 2 punten
Noteer de bevolkingsdiagrammen in de juiste volgorde van gemiddeld de jongste bevolking naar de gemiddeld oudste bevolking,
en geef met behulp van het begrip vergrijzing aan waarom juist bevolkingsdiagram 1 bij China hoort.
Bekijk het antwoord
De juiste volgorde is: 1. China - 3. Nederland - 2. Duitsland.
Uit een juist antwoord blijkt dat de vergrijzing in China minder ver is dan in Duitsland en Nederland.
bron 35
Tekst met keuzemogelijkheden
In de Chinese hoofdstad Beijing heten de traditionele woonwijken hutongs. De hutongs liggen vooral in …1… (het centrum / de buitenwijken) van Beijing. Sinds 1980 is de vraag naar nieuwe woningen sterk toegenomen omdat Beijing een snelle …2… (suburbanisatie / urbanisatie) doormaakte. Veel hutongs zijn gesloopt en heringericht. Door deze herinrichting werd de wijk per auto …3… (beter / slechter) toegankelijk.
bron 36
Een hutong in Beijing
Lees bron 35 en bekijk bron 36.
In bron 35 staat achter de cijfers 1, 2 en 3 een keuzemogelijkheid.
Vraag 42 2 punten
Neem de cijfers 1, 2 en 3 uit bron 35 over op het antwoordblad en zet de juiste keuze erachter.
Bekijk het antwoord
- 1 = het centrum
- 2 = urbanisatie
- 3 = beter
Indien drie antwoorden juist 2; indien twee antwoorden juist 1; indien minder dan twee antwoorden juist 0.
Hutongbewoners wonen en werken graag in een hutong, de bezoekende toeristen leveren inkomsten op en de sociale cohesie is er groot. Daarnaast hebben bewoners ook andere redenen waarom ze graag in een hutong wonen.
Vraag 43 1 punt
Geef nog een reden.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste reden zijn:
- De woonlasten zijn er laag.
- Ze wonen er vaak al heel lang.
- De woonwijken liggen vaak centraal in de stad/dichtbij het stadscentrum.
bron 37
Bevolkingsontwikkeling van de Chinese steden Beijing, Guangzhou, Shanghai en Shenzhen
Bekijk bron 37.
Shanghai en de steden in de Parelrivierdelta hebben miljoenen inwoners. De grootte van deze steden heeft te maken met de ligging aan zee.
Vraag 44 1 punt
Noem voor Shanghai en de steden in de Parelrivierdelta nog een liggingskenmerk dat ze met elkaar gemeen hebben.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juist gemeenschappelijk liggingskenmerk zijn:
- De steden liggen aan een riviermonding.
- De steden hebben een goede verbinding met het achterland.
- De steden liggen in (relatief) vlak gebied.
Bekijk bron 37.
De Chinese stad Shenzhen heeft gemiddeld de jongste bevolking van China, de gemiddelde leeftijd is er ongeveer 32 jaar.
Vraag 45 1 punt
Geef een reden voor de lage gemiddelde leeftijd.
Bekijk het antwoord
Uit een juiste reden blijkt dat Shenzhen is gegroeid door de migratie van vooral jonge mensen/jongvolwassenen.
bron 38
deelfietsen in Shanghai
Bekijk bron 38.
In Shanghai zijn op veel plekken deelfietsen te huur.
Vraag 46 1 punt
Geef een reden waarom de deelfietsen bijdragen aan een betere bereikbaarheid in Shanghai.
Bekijk het antwoord
Voorbeelden van een juiste reden zijn:
- Door meer te fietsen zijn er minder files.
- Door meer fietsen is er minder parkeerdruk.
- Fietsers kunnen files ontwijken.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vmbo-gt Aardrijkskunde 2026, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Andere examens aardrijkskunde vmbo-gl/tl
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2019, tijdvak 2
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Hoe ToetsChecker aardrijkskunde per vraagtype nakijkt, lees je op aardrijkskunde toetsen nakijken met AI.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1?
Het centraal examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1 telt 46 vragen. De meeste vragen gaan over weer en klimaat (10), verstedelijking (10) en water en rivieren (8).
Wat zijn de antwoorden van het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2026/vmbo-gl/documenten/cse-1/gt-0131-a-26-1-c). Bij dit examen hoort ook een aanvulling op het correctievoorschrift.
Hoe oefen ik met het examen aardrijkskunde vmbo-gl/tl 2026, tijdvak 1 en krijg ik feedback?
Vraag je docent om het examen als oefentoets klaar te zetten in ToetsChecker. Je maakt het op papier of online, en het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, met feedback per vraag. Je docent geeft het resultaat daarna vrij.