Eindexamen bedrijfseconomie vwo 2021, tijdvak 2: vragen en antwoorden

De creditzijde van de balans per 1 januari 2019 van Duijff Diervoeders nv uit Castenray ziet er als volgt uit:

(getallen x € 1) Maatschappelijk aandelenkapitaal 900.000 Aandelen in portefeuille 300.000 Geplaatst aandelenkapitaal 600.000 Agioreserve 2.000.000 Algemene Reserve 3.750.000 Voorzieningen 820.000 Langlopende leningen 5.500.000 Kortlopende leningen 930.000 13.600.000

Verder is gegeven:

• De nominale waarde van een aandeel is € 2,50.
• De beurskoers van een aandeel per 1 januari 2019 is € 25.
• De intrinsieke waarde van een aandeel per 1 januari 2019 is € 26,46.

Dividendbeleid 2011 - 2018

− Aan aandeelhouders werd, indien het resultaat na vennootschapsbelasting dit toeliet, een dividend van € 0,40 per aandeel beschikbaar gesteld.

• Het restant werd aan de Algemene Reserve toegevoegd.

Dividendbeleid vanaf 2019

De directie merkt op dat aandeelhouders in 2019 bij een relatief hoog resultaat teleurgesteld zijn als het dividend niet meestijgt met de groei van het resultaat. De directie heeft een voorstel voor de verdeling van het resultaat vanaf 2019 gepresenteerd.

Het positieve resultaat na vennootschapsbelasting wordt in onderstaande volgorde verdeeld:

• Er wordt € 50.000 toegevoegd aan de Algemene Reserve.
• Aan aandeelhouders wordt € 0,40 dividend per aandeel beschikbaar gesteld. Indien nodig wordt hiervoor de Dividendreserve aangewend. Met ingang van de verdeling van het resultaat over 2019 wordt een Dividendreserve op de balans opgenomen.
• Van een eventueel restant wordt de ene helft als dividend aan de aandeelhouders beschikbaar gesteld en de andere helft toegevoegd aan de Dividendreserve.

De Algemene Vergadering van Aandeelhouders heeft dit voorstel goedgekeurd.

Over de jaren 2019 en 2020 zijn de volgende gegevens bekend:

jaar resultaat na vennootschapsbelasting in €

2019 279.500

2020 92.000

In 2019 zijn er geen nieuwe aandelen geplaatst.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4.

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Broekenhuis nv is een landelijke keten van broekenwinkels. De keten richt zich op consumenten in grote steden. De missie van Broekenhuis luidt sinds de oprichting in 2010:

In elke stad in Nederland met meer dan 100.000 inwoners staat in 2025 minimaal één Broekenhuis.

Een medewerker van de afdeling Marketing van Broekenhuis bekritiseert deze missie: ‘De markt voor kleding anno 2021 is anders dan die in 2010. Vooral door het toegenomen fenomeen ‘showrooming’ (zie informatiebron 1) zie ik zeker gevaar voor de winstgevendheid van kledingwinkels zonder webwinkel. Ik vraag me af of we wel nieuwe vestigingen moeten openen.’

In het concurrentiemodel van Porter worden vijf krachten beschreven die het winstpotentieel van een markt bepalen.

Ondanks de kritiek van de medewerker besluit de directie toch meer vestigingen te openen. Op 1 januari 2021 zijn er nog vier steden met meer dan 100.000 inwoners die geen Broekenhuis hebben (zie informatiebron 2). De directie wil in de periode 2021 tot en met 2025 in deze vier steden een Broekenhuis gaan realiseren. De directie wil het plan doorzetten indien ze hiervoor de financiering kan regelen.

De directie kiest ervoor om te starten in die stad met het verwachte hoogste marktaandeel op basis van de omzet in 2021 en niet in een stad op basis van de verwachte grootste omzet in 2021.

Financieringsbehoefte

Voor de aankoop en verbouwing van deze vier vestigingen

• moet er naar schatting van 2021 tot en met 2025 maandelijks op de laatste dag van de maand een bedrag van € 250.000 per keer worden betaald aan aannemers. De eerste betaling is op 31 januari 2021 en de laatste betaling is op 31 december 2025.
• moeten er naar schatting de volgende eenmalige grotere betalingen voor de aankoop van bedrijfspanden worden gedaan:

• op 1 januari 2021: € 2.000.000
• op 1 januari 2023: € 3.000.000
• op 1 januari 2025: € 5.000.000

Vanwege de lage rentestand wordt al het geld dat nodig is om alle bovenstaande toekomstige betalingen te kunnen doen in één keer aangetrokken op 1 januari 2021. Van deze betalingen wordt de contante waarde per 1 januari 2021 berekend. De verwachte gemiddelde marktrente van 0,02% samengestelde interest per maand wordt hierbij als rekenrente gebruikt.

Financieringsplan

Het benodigde bedrag van € 24.847.000 zal op drie manieren worden verkregen (zie informatiebron 3).

De emissiekoers van de converteerbare obligaties is 125%.

De directie van Broekenhuis wilde aanvankelijk zoveel mogelijk financieren met eigen vermogen, de aandeelhouders wilden zoveel mogelijk financieren met vreemd vermogen. Uiteindelijk is er een compromis gevonden in de uitgifte van een converteerbare obligatielening.

De aandeelhouders stellen een maximum aan het aantal uit te geven aandelen.

In informatiebron 4 is de balans van Broekenhuis per 31 december 2020 weergegeven.

Door de solvabiliteitseis kan niet het gehele bedrag van € 24.847.000 in de vorm van vreemd vermogen worden aangetrokken, omdat er een maximum is aan het totale vreemd vermogen per 1 januari 2021.

In deze opgave is de btw 9%.

Wie in Rijnmond een ijsje wil halen, gaat al snel naar IJsbrand IJs. Al decennia lang heeft de eigenaar IJsbrand Bol hier een ijsspeciaalzaak, waar hij ambachtelijk schepijs verkoopt. Om meer nostalgie uit te stralen, heeft IJsbrand in 2017 besloten om een ondertitel toe te voegen aan zijn bedrijfsnaam. Deze luidt sindsdien:

IJsbrand IJs onwijs lekker ijs sinds 1978

Als je bij IJsbrand IJs een ijsje koopt, krijg je één grote bol op de befaamde ijsbrandhoorn. Het is niet mogelijk om meerdere bollen ijs op één hoorn te krijgen.

Voor het bepalen van het voorcalculatorisch bedrijfsresultaat over 2021 heeft IJsbrand de volgende gegevens beschikbaar:

verwachte afzet 20.000 stuks hoorn + bol ijs normale afzet 25.000 stuks hoorn + bol ijs verkoopcapaciteit 50.000 stuks hoorn + bol ijs kosten ingrediënten: hoorn € 0,21 per hoorn kosten ingrediënten: ijs € 19,00 per 5 liter ijs1) verwachte constante kosten € 15.000 per jaar resultaat per product 50% van de verkoopprijs exclusief btw btw 9%

noot 1 Uit één liter ijs worden standaard 20 bollen ijs gehaald.

Op de uitwerkbijlage bij vraag 15 is de lijn getekend die het verband weergeeft tussen de productie/afzet en het voorcalculatorisch bedrijfsresultaat over 2021.

Bij deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Schrijf & Zo bv is een groothandel in kantoormiddelen. Per 31 december 2020 zijn onderstaande kengetallen van Schrijf & Zo en van de kantoormiddelenbranche bekend:

kengetal (op 31 december 2020) Schrijf kantoormiddelenbranche & Zo (gemiddeld) current ratio: vlottende activa 1,13 1,0 kort vreemd vermogen quick ratio: vlottende activa exclusief voorraden 0,5 0,5 kort vreemd vermogen solvabiliteit: vreemd vermogen 71% 60% x 100% totaalvermogen

De financieel directeur van Schrijf & Zo merkt op dat de current ratio van Schrijf & Zo groter is dan het gemiddelde van die in de kantoorartikelenbranche. In vergelijking met de kantoormiddelenbranche is bij Schrijf & Zo een bepaalde omvang van de vlottende activa met relatief … (1) … kort vreemd vermogen gefinancierd dan met eigen vermogen en/of lang vreemd vermogen.

De ontwikkeling van de kapitaalmarktrente heeft in 2020 invloed gehad op de solvabiliteit in de branche.

Omdat de kapitaalmarktrente in 2020 is gedaald, is door het afsluiten van nieuwe leningen de gemiddelde interest op het vreemd vermogen (IVV) in de kantoormiddelenbranche ...a… . De rentabiliteit op het totaal geïnvesteerd vermogen (RTV) bleef gelijk. Door meer vreemd vermogen en de verandering van IVV werd het hefboomeffect in de kantoormiddelenbranche …b... en is de solvabiliteit in de vreemd vermogen kantoormiddelenbranche gemeten door x 100% ...c… totaalvermogen

De balans per 31 december 2020 en de winst- en verliesrekening over

2020 van Schrijf & Zo zijn hieronder weergegeven.

debet Balans Schrijf & Zo per 31 december credit

2020 (getallen x € 1) Vaste activa 130.000 Eigen vermogen 64.000 Vlottende activa: Lang vreemd vermogen 76.000

• Debiteuren 30.000 Kort vreemd vermogen 80.000
• Voorraden 50.000
• Liquide middelen 10.000

220.000 220.000

Alle getallen in de balans zijn ook de jaargemiddelden over 2020.

Winst- en verliesrekening Schrijf & Zo over 2020 (getallen x € 1) omzet 200.000 inkoopwaarde omzet 100.000 afschrijvingskosten 20.000 overige bedrijfskosten 50.000 interestkosten 5.000

resultaat voor belasting 25.000

Doordat Schrijf & Zo veel incourante voorraden heeft, namelijk 30% van de totale voorraadwaarde, wil de financieel directeur deze voorraden op

1 januari 2021 met een korting en dus onder de balanswaarde verkopen. De ontvangsten uit deze uitverkoop komen op 1 januari 2021 bij de liquide middelen.

Ondanks de uitverkoop van de incourante voorraden komt Schrijf & Zo in de financiële problemen. Er wordt in de loop van 2021 surseance van betaling aangevraagd.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 tot en met 8.

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Paul van Haperen is een aardappelteler uit Zeeuws-Vlaanderen. Uit de aardappelteelt wil hij jaarlijks een resultaat van minimaal € 42.000 behalen. In informatiebron 5 staan gegevens over het bedrijf van Paul en de aardappelmarkt.

In mei 2020 ziet Paul al dat de teelt van de aardappelen voorspoedig gaat en hij verwacht zijn gemiddelde oogst in tonnen per hectare precies te behalen. Vanwege de heftige prijsschommelingen van de afgelopen jaren zoekt hij echter zijn prijszekerheid op de termijnmarkt voor aardappelen, de EPX (European Potatoes Exchange). De EPX is een voorbeeld van een financiële markt.

Aankoop termijncontract

Paul koopt via de EPX een termijncontract met voor hem een gegarandeerde minimumprijs (zie informatiebron 6).

Paul vraagt zich eerst af of hij na de koop van dit termijncontract nog wel bij elke marktprijs zijn gewenste minimale resultaat van € 42.000 kan behalen (zie informatiebron 7 en de bijbehorende grafiek staat in de uitwerkbijlage die hoort bij vraag 25). Hieruit blijkt dat dit niet lukt met het gekochte termijncontract.

Verkoop termijncontract

Het door Paul gekochte termijncontract geeft wel zekerheid, maar behaalt het gewenste resultaat dus niet. Daarom zoekt Paul naar een manier om zijn resultaat over 2020 te verhogen en verkoopt hij via de EPX een termijncontract dat hem verplicht om de aardappels tegen een vastgestelde maximumprijs te leveren (zie informatiebron 8).

Pauls tweede vraag is of hij na koop van het eerste en verkoop van het tweede termijncontract bij elke marktprijs zijn minimaal gewenste resultaat zal behalen. Hij berekent daartoe bij verschillende marktprijzen zijn opbrengsten en kosten.

Paul maakt een grafiek met daarop twee lijnen:

1 zijn verwachte resultaat met alleen het eerste termijncontract (al getekend in de uitwerkbijlage met lijn (1))

2 zijn verwachte resultaat met beide termijncontracten.

Verma bv is een verzekeringsmaatschappij voor particulieren. De bedrijfseconomische doelstelling van Verma is ‘het duurzaam realiseren van een positief bedrijfsresultaat’. Verma heeft als kernwaarden ‘rechtvaardigheid’ en ‘zorgvuldigheid’. Onlangs heeft Verma het personeelsbeleid herzien. De bedrijfseconomische doelstelling, kernwaarden en personeelsbeleid zijn aan elkaar gerelateerd volgens onderstaande structuur:

... (1) … leidt tot => ... (2) … leidt tot => … (3) …

Marit Groenendijk heeft sinds 1 maart 2019 bij Verma een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Marit heeft medio 2020 een officieel gesprek met haar werkgever waarin Marit aangeeft tevreden te zijn over haar werk en werkzaamheden. Haar werkgever is ook tevreden over de kwaliteit van het werk dat Marit levert, maar heeft ook een aantal verbeterpunten. Ze maken in onderling overleg afspraken over hoe Marit voor 1 januari 2021 verbetering kan gaan laten zien in haar werkzaamheden en op welke ondersteuning ze daarbij mag rekenen.

Haar werkgever is van mening dat Marit zich niet aan de gemaakte afspraken gehouden heeft en wil haar per 31 december 2020 ontslaan. Marit denkt dat dit ontslag ongegrond is en wil zich hiertegen verzetten.