Eindexamen geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Door de tijd heen, Prehistorie en oudheid, De middeleeuwen, Vroegmoderne tijd, Moderne tijd.

Kort antwoord

Het centraal examen geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1 telt 26 vragen. De meeste vragen gaan over historische vaardigheden (3), tijd van steden en staten (3) en tijd van pruiken en revoluties (3). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf, of maak het examen online en laat het nakijken.

Door de tijd heen

Vraag 1 2 punten

De volgende vorstinnen staan in willekeurige volgorde. Zet ze in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later.

Bekijk het antwoord
  • 1. Farao Hatsjepsoet breidde het internationale handelsnetwerk van Egypte uit om de aanvoer van grondstoffen naar de vroeg-stedelijke gemeenschap Thebe te garanderen.
  • 2. De Keltische koningin Boudica voerde Britse stammen aan in een opstand tegen de Romeinen.
  • 3. De Berberse koningin Dihya streed in Numidië tegen de islamitische legers die kort na de dood van de profeet Mohammed hun religie in Noord-Afrika wilden verspreiden.
  • 4. Hertogin Johanna van Brabant moest toezeggingen doen aan de burgers in haar hertogdom, waardoor Brabantse steden meer zelfstandigheid kregen.
  • 5. Samen met haar echtgenoot, de Spaanse koning Philips II, vervolgde de Engelse koningin Maria Tudor de protestanten in Engeland.
  • 6. Keizerin Meisho van Japan liet bij haar paleis een tuin aanleggen met grasvelden en grachten, onder invloed van de Hollandse stijl van tuinaanleg die kort tevoren via de VOC in haar land bekend was geworden.

Volledige juiste volgorde (in het examen 3, 2, 1, 4, 6, 5): 2 punten. Staat er één foutief geplaatst item en ontstaat door het weglaten daarvan een verder complete en foutloze reeks: 1 punt.

Vraag 2 2 punten

Twee gegevens over de waardering voor koningin Boudica (zie vraag 1):
1 Verhalen over Boudica waren tijdens de regeringsperiode van de Engelse koningin Elizabeth I (1533-1603) een populair onderwerp voor toneelstukken.
2 Toen in 1843 kunstenaars werden opgeroepen om een voorstel in te dienen voor fresco's voor op het parlementsgebouw van Groot-Brittannië, zonden vijf kunstenaars een voorstel in met een afbeelding van Boudica.
Geef voor beide periodes een verklaring voor de waardering voor Boudica, waarbij je je antwoord telkens ondersteunt met een kenmerkend aspect van die tijd.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart de waardering voor Boudica in de tijd van Elizabeth I met het kenmerkende aspect 'de heroriëntatie op de klassieke oudheid', waardoor de verhalen over de Britse koningin uit de Romeinse tijd opnieuw werden ontdekt / toneelstukken over de Romeinse tijd goed bezocht werden. (1p)
  • Verklaart de waardering voor Boudica in de negentiende eeuw met het kenmerkende aspect 'de opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen als nationalisme', waardoor de Britse koningin die haar vaderland verdedigde geschikt werd geacht voor een afbeelding op het parlementsgebouw, of met 'de opkomst van politiek-maatschappelijk stromingen als feminisme', waardoor een afbeelding van de Britse koningin die (als vrouw) haar leger leidde / als leider werd geaccepteerd door haar leger geschikt werd geacht voor een afbeelding op het parlementsgebouw. (1p)

Een juist kenmerkend aspect zonder verklaring voor de waardering levert geen punt op. Per periode telt één punt.

Prehistorie en oudheid

Bron 1

Politicus en generaal Gaius Marius (157-86 voor Christus) hervormt het Romeinse leger door in te voeren dat ook arme Romeinen, die geen land bezitten, in dienst van het Romeinse leger mogen treden. Tijdens een toespraak in Rome voor nieuwe rekruten van het leger, zegt hij:

Met deze lessen zal ik mijn soldaten aanmoedigen; ik zal hen niet gierig belonen en mezelf rijkelijk, noch glorie nastreven ten koste van hun gezwoeg. (…) want als je zelf in luxe leeft maar het leger vervolgens onder de duim houdt met straf, dan ben je geen commandant maar een meester van slaven. (…) En daarom: eenieder die de leeftijd heeft om soldaat te zijn, sluit je aan bij mij en dien je land! En laat niemand vanwege de rampen die anderen overkwamen of vanwege de arrogantie van generaals bang hiervoor zijn. Ik, Marius, zal met jullie meemarcheren en meevechten, tegelijkertijd jullie raadsman zijn en jullie metgezel in de gevaren en ik zal mezelf niet anders behandelen dan jullie. En met de hulp van de goden zal zeker alles ons ten deel vallen: overwinning, buit en glorie.

Vraag 3 4 punten

Gebruik bron 1.
Volgens historici heeft de wijze waarop Marius het Romeinse leger leidt gevolgen voor het bestuur van de Romeinse Republiek.
Ondersteun deze visie door:
− uit te leggen welke boodschap over zijn leiderschap Marius met de toespraak wil overbrengen aan de nieuwe rekruten, waarbij je je antwoord ondersteunt met een verwijzing naar de bron en
− zonder bron aan te geven dat dit leiderschap van Marius een militair voordeel en een politiek gevaar met zich meebrengt voor de Senaat, het hoogste bestuursorgaan van de Romeinse Republiek.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de boodschap die Marius wil overbrengen: de nieuwe rekruten kunnen hem als leider vertrouwen / hij zal de bezitlozen niet als minderwaardig behandelen. (1p)
  • Verwijst naar de bron door te zeggen dat (een van de volgende): hij geen glorie nastreeft ten koste van hun gezwoeg / hij zal meemarcheren/mee zal vechten / hij een raadsman/een metgezel is / hij de soldaten niet anders zal behandelen dan zichzelf. (1p)
  • Noemt het militaire voordeel van het leiderschap voor de Senaat: soldaten die zich gewaardeerd en persoonlijk betrokken voelen zijn beter gemotiveerd te vechten / veel meer Romeinen komen in aanmerking soldaat te worden, waardoor de Senaat kan beschikken over een beter/groter leger. (1p)
  • Noemt het politieke gevaar van het leiderschap voor de Senaat: het leger is eerder loyaal aan Marius dan aan de Senaat / de soldaten kunnen door Marius tegen de Senaat worden ingezet vanwege het persoonlijke karakter van hun trouw. (1p)

Een verwijzing naar de bron (subcriterium 2) telt alleen mee als de boodschap over het leiderschap (subcriterium 1) juist is. Het militaire voordeel en het politieke gevaar tellen elk één punt.

De middeleeuwen

Vraag 4 3 punten

De Normandiërs veroverden in 1066 Engeland, waarna hun aanvoerder, Willem de Veroveraar, Engelse landerijen toewees aan Normandische edelen die mee hadden gestreden. De Normandiërs introduceerden daarna de primogenituur, de bepaling dat de oudste zoon alles erfde, terwijl eventuele dochters en jongere zonen werden uitgesloten van de erfenis.
Volgens historici ondersteunde de introductie van de primogenituur de invoering van het feodale stelsel.
Ondersteun deze redenering door:
− aan te tonen dat Willem de Veroveraar het feodale stelsel invoerde in Engeland en
− uit te leggen op welke wijze de primogenituur het functioneren van dit stelsel ondersteunde.

Bekijk het antwoord
  • Toont aan dat Willem de Veroveraar het feodale stelsel invoerde in Engeland: hij wees zijn vazallen land toe in ruil voor hun militaire dienst (wat past bij het feodale stelsel). (1p)
  • Legt uit dat de invoering van de primogenituur voorkwam dat het land verdeeld raakte onder meerdere erfgenamen. (1p)
  • Legt uit dat de primogenituur de leenheer hielp (een van de volgende): vazallen had met voldoende middelen voor de feodale verplichtingen / zijn gezag niet hoefde uit te oefenen over (te) veel verschillende vazallen. (1p)

Vraag 5 3 punten

Een anekdote:
Vanaf 1252 verleende gravin Margaretha II van Vlaanderen privileges aan kooplieden uit Duitsland, Frankrijk en Spanje. De kooplieden mochten zich in de stad Brugge vestigen, betaalden minder tol, mochten huizen in de stad kopen en tegen gunstige voorwaarden kelders en pakhuizen huren. De poorters van Brugge verzetten zich aanvankelijk tegen haar besluit die privileges te verlenen.
Licht deze anekdote toe door:
− aan te geven welke economische verandering Margaretha in Brugge bevorderde met het verlenen van de privileges en
− te beredeneren welk economisch en welk politiek bezwaar de poorters van Brugge hadden tegen het verlenen van de privileges.

Bekijk het antwoord
  • Geeft aan dat Margaretha met de privileges de internationale handelspositie van Brugge verbeterde / dat Brugge aansluiting zocht op overzeese handel (met de Hanze, Frankrijk en Spanje). (1p)
  • Beredeneert het economische bezwaar van de poorters: de Brugse poorters/kooplieden kregen concurrentie van buitenlandse kooplieden. (1p)
  • Beredeneert het politieke bezwaar van de poorters: de invloed van het grafelijke gezag in Brugge nam toe / dit ging in tegen hun (stads)recht om zelf te bepalen wie zich in hun stad mochten vestigen / om zelf te bepalen welke privileges niet-poorters mochten hebben. (1p)

Het eerste subcriterium telt alleen mee als het antwoord ingaat op de overzeese of internationale handel.

Bron 2

De monnik Caesarius van Heisterbach (1180-1240) schrijft over mulieres religiosae, vrouwen die hun leven aan God wijden:

Vooral in Luik en Brabant zijn er veel van zulke vrouwen. Hoewel ze in gewone kleren rondlopen en geen kerkelijke status genieten, zijn ze vaak superieur aan kloosterlingen. (…) Te midden van gewone mensen leven zij een geestelijk leven, te midden van de wellustigen een kuis (eerbaar) bestaan. In het drukke stadsleven realiseren zij het kluizenaarsideaal.

Vraag 6 3 punten

Gebruik bron 2.
Geestelijken als Van Heisterbach zijn positief over de mulieres religiosae, maar streven ernaar deze vrouwen in begijnhoven te laten wonen.
Verklaar dit streven door:
− met bron aan te geven welke bijdrage de mulieres religiosae volgens Van Heisterbach kunnen leveren aan het religieuze leven van stedelingen en
− zonder bron uit te leggen welke ontwikkeling in de geloofsbeleving van stedelingen de geestelijkheid onder controle wil houden door de mulieres religiosae in begijnhoven te laten wonen.

Bekijk het antwoord
  • Verwijst naar bron 2 en geeft aan dat de vrouwen volgens Van Heisterbach een voorbeeldrol kunnen spelen door de stedelingen te laten zien hoe zij een geestelijk/eerbaar leven kunnen leiden. (1p)
  • Legt uit dat de geestelijkheid de ontwikkeling van (te veel) persoonlijke geloofsbeleving van stedelingen onder controle wil houden. (1p)
  • Legt uit dat de vrouwen in begijnhoven worden gelaten wonen, waar gecontroleerd kan worden dat de vrouwen niet te veel afdwalen van de voorgeschreven kerkelijke gewoontes / dat de invloed van de vrouwen gecontroleerd kan worden. (1p)

Vraag 7 3 punten

Twee gegevens over pauselijke bullen (brieven):
1 In 1455 gaf paus Nicolaas V met de bul Romanus Pontifex de Portugese koning Alfonso toestemming om in de landen onder de Sahara (in Afrika) “over te gaan tot invasie en de opsporing, de gevangenneming en onderwerping van alle Saracenen (moslims) en heidenen en alle vijanden van het christelijke geloof (…) en hen aan eeuwige slavernij te onderwerpen”.
2 In 1493 schreef paus Alexander VI in de bul Inter Caetera dat een christelijke natie niet het recht had een land in te nemen dat al eerder door een andere christelijke natie was veroverd.
Geef aan, waarbij je je antwoord telkens ondersteunt met een verschillend kenmerkend aspect:
− welke ontwikkeling, die plaatsvond tijdens de middeleeuwen, paus Nicolaas V ondersteunde met zijn bul Romanus Pontifex en
− op welke ontwikkeling in de zestiende eeuw paus Alexander VI vooruit liep met de bul Inter Caetera en ten slotte
− welke ontwikkeling in de vroegmoderne tijd werd gerechtvaardigd met de bul Romanus Pontifex.
Let op: je mag een kenmerkend aspect maar één keer gebruiken.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat paus Nicolaas V met de bul Romanus Pontifex de expansie van de christelijke wereld naar buiten toe ondersteunde, onder andere in de vorm van de kruistochten, omdat hij toestemming gaf andersgelovigen te onderwerpen. (1p)
  • Noemt dat paus Alexander VI met de bul Inter Caetera vooruitliep op de conflicten tussen Europese landen over de (nieuw ontdekte) gebieden die werden ontdekt door de Europese overzeese expansie. (1p)
  • Noemt dat de uitbouw van de Europese overheersing, met name in de vorm van plantagekoloniën en de daarmee verbonden trans-Atlantische slavenhandel, met de bul Romanus Pontifex werd gerechtvaardigd, omdat de paus zelf toestemming had gegeven Afrikanen tot slaaf te maken. (1p)

Een kenmerkend aspect zonder een juiste verwijzing naar de pauselijke bul levert geen punt op. Elk kenmerkend aspect mag maar één keer tellen.

Vroegmoderne tijd

Bron 3

Bron 3
Bron 3

In 1586 maakt Hans Vredeman de Vries (1527-1609) dit schilderij over Antwerpen:

Vraag 8 2 punten

Gebruik bron 3.
De stad Antwerpen neemt vanaf 1585 een belangrijke plaats in als onderwerp van propaganda tijdens de periode van de Opstand.
Geef aan welke propagandaboodschap over Antwerpen hier wordt afgebeeld, waarbij je je antwoord ondersteunt met een verwijzing naar de bron.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de propagandaboodschap: het overgaan van de stad in Spaanse handen herstelt de eendracht in / is voordelig voor (de economie van) Antwerpen. (1p)
  • Verwijst naar de bron door af te beelden (een van de volgende): Philips II en de Spaanse landvoogd die met lauwerkransen gehuldigd worden als helden / het gezamenlijk wegvluchten van de slechte eigenschappen voor het Spaanse bestuur / het afschrikken van de slechte eigenschappen door het Spaanse bestuur / de handelsschepen die richting Antwerpen varen. (1p)

De verwijzing naar de bron telt alleen mee als de propagandaboodschap juist is weergegeven.

Bron 4

In 1672 schrijft Henry Stubbe een pamflet over de Republiek. In het eerste gedeelte, Onpartijdige en gepaste commentaren, staat:

Zij [de Nederlanders] doen net of zij in het beloofde land wonen, maar heel Europa en Indië klaagt dat er daar niets van waarde is. Ze verheerlijken hun excellente regering, terwijl het anarchie is: ze onderwerpen zich aan geen enkele regel en werken alleen samen vanuit eigenbelang en onder een gemeenschappelijk gevoel van gevaar. Ze zijn al honderd keer ontsnapt aan een totale verscheuring. (…) Nooit was een stel pijlen zo slecht gebundeld. Hun vrijheid (waar ze over opscheppen) bestaat er vooral uit dat ze meer belasting betalen dan welke vorst in de wereld zou vragen; en ze zijn onderworpen aan meer willekeurige regels over leven, verbanning en gevangenneming dan ik ooit eerder zag.

Vraag 9 3 punten

Gebruik bron 4.
Henry Stubbe krijgt 200 pond van de Engelse koning voor zijn pamflet.
Verklaar dat de koning voor dit pamflet betaalt door:
− aan te geven op welk kenmerk van het bestuur van de Republiek Stubbe kritiek geeft en
− uit te leggen welke boodschap de Engelse koning juist in 1672 met het pamflet aan zijn onderdanen wil overbrengen.

Bekijk het antwoord
  • Geeft aan dat Stubbe kritiek heeft op het particularisme van steden en gewesten / de soevereiniteit van de gewesten. (1p)
  • Noemt dat in 1672 (het Rampjaar) Engeland de oorlog verklaart aan de Republiek / de Engelse vloot schepen van de Republiek aanvalt. (1p)
  • Legt uit dat de Engelse koning met het pamflet de boodschap wil overbrengen dat door de interne verdeeldheid van de Republiek de oorlog gewonnen kan worden / dat zijn onderdanen de oorlog tegen de slecht geleide Republiek moeten steunen. (1p)

Het derde subcriterium telt alleen mee als het antwoord ingaat op de oorlogssituatie in 1672.

Bron 5

In 1781 schrijft de Franse schrijver Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais een toneelstuk. De hoofdpersoon, de dienaar Figaro, zegt hierin:

Wat! Omdat u een belangrijke edelman bent, denkt u dat u een groot genie bent! Op welke manier? Hoe bent u de rijke en machtige graaf Almaviva geworden? U hebt de moeite genomen geboren te worden – niets meer! Terwijl de moeilijkheden die ik moest overwinnen meer talenten vereisten dan nodig zijn om een Rijk te besturen. En wat, edelste graaf zijn uw aanspraken op het aanzien, op de pompeuze titels en de onmetelijke rijkdom waar u zo trots op bent en die u bij toeval hebt verkregen?

Vraag 10 3 punten

Gebruik bron 5.
Een bewering:
Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais wil verlichte denkbeelden verspreiden.
Ondersteun deze bewering door:
− met de bron uit te leggen welk verlicht denkbeeld wordt verwoord in dit toneelstuk en
− zonder bron te verklaren waardoor een toneelstuk geschikt is voor de verspreiding van nieuwe denkbeelden.

Bekijk het antwoord
  • Legt met de bron uit dat Figaro protesteert tegen het krijgen van voorrechten, rijkdom of titels op basis van geboorte, wat past bij het verlichte denkbeeld dat de bestaande gezagsverhoudingen niet redelijk zijn / dat de indeling van de samenleving moet worden gemaakt op basis van talenten/verdiensten. (2p)
  • Verklaart zonder bron dat een toneelstuk denkbeelden kan verspreiden onder een ongeletterd/groot publiek / doordat een toneelstuk meerdere keren/op meerdere plaatsen wordt opgevoerd. (1p)

Gaat het antwoord bij het eerste subcriterium uit van het denkbeeld van gelijkheid, dan telt dat subcriterium niet mee: Figaro vindt dat bestaande gezagsverhoudingen onredelijk zijn.

Vraag 11 2 punten

Een anekdote:
De componist Mozart maakte van Figaro (zie bron 5) een opera. Hij veranderde de kritiek van het originele toneelstuk in kritiek op herendiensten. Voor keizer Jozef II was dit een voorwaarde om de uitvoering van Figaro goed te keuren.
Toon aan, telkens met een verwijzing naar deze anekdote, dat Jozef II zowel een verlichte als een absolute vorst was.

Bekijk het antwoord
  • Toont met een verwijzing naar de anekdote aan dat Jozef II een verlicht vorst was: het laten pleiten voor de afschaffing van herendiensten paste bij het uitgangspunt dat een verlichte vorst de levensomstandigheden van het volk moest verbeteren / dat de voorrechten van de adel moesten worden ingeperkt. (1p)
  • Toont met een verwijzing naar de anekdote aan dat Jozef II een absolute vorst was: het plegen van censuur / het afdwingen dat de inhoud van Figaro werd aangepast paste bij zijn absolute heerschappij, of het laten weghalen van kritiek op het verkrijgen van macht op basis van afkomst om zijn positie als absolute vorst te beschermen. (1p)

Een subcriterium telt alleen als het antwoord een verwijzing naar de anekdote bevat. Het tweede subcriterium kan ook door het door Jozef II laten weghalen van kritiek op het verkrijgen van macht op basis van afkomst worden beantwoord, om zijn positie als absolute vorst te beschermen.

Vraag 12 3 punten

Twee gegevens over de veroordeling van Olympe de Gouges:
1 In 1793 werd Olympe de Gouges ter dood veroordeeld na de publicatie van een pamflet waarin ze schreef dat de bevolking zou moeten kunnen kiezen welke staatsvorm Frankrijk zou moeten krijgen: een constitutionele monarchie of een republiek.
2 Een anonieme ooggetuige gaf kritiek op haar veroordeling, waarbij hij zei dat Olympe de Gouges gratie moest krijgen vanwege haar bijdrage aan de revolutie.
Licht beide gegevens toe door:
− uit te leggen dat de inhoud van het pamflet voor de jakobijnen reden was Olympe de Gouges ter dood te veroordelen en
− met een ander voorbeeld van het werk van Olympe de Gouges de mening van de ooggetuige dat zij had bijgedragen aan de revolutie te ondersteunen.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de jakobijnen/radicalen de leiders van de republiek waren en achter het besluit stonden de koning te veroordelen, waardoor zij Olympe de Gouges als tegenstander beschouwden vanwege haar bewering dat het volk ook mocht kiezen voor een constitutionele monarchie, waarna zij haar als 'vijand van de revolutie' ter dood veroordeelden. (2p)
  • Geeft met een ander voorbeeld aan dat Olympe de Gouges met het schrijven van de 'Verklaring van de rechten van de vrouw' had bijgedragen aan het verspreiden van de (democratische/verlichte) ideeën van de revolutie. (1p)

Bij het eerste subcriterium tellen de punten alleen als wordt genoemd dat de jakobijnen of radicalen voorstander waren van de afschaffing van de monarchie / de republiek leidden.

Moderne tijd

Vraag 13 4 punten

In het verdrag van Nanjing, dat Groot-Brittannië en China in 1842 sloten, stond: "Het is noodzakelijk en wenselijk dat Britse onderdanen een haven hebben waar zij naar behoefte hun schepen kunnen onderhouden als dat nodig is. Zijne Majesteit de keizer van China zal daarvoor het eiland Hongkong afstaan aan Hare Majesteit de Koningin van Groot-Brittannië."
Een bewering:
Het Verdrag van Nanjing was een gevolg van de politieke situatie in China en van het toenemende Britse imperialisme.
Leg beide delen van de bewering uit, waarbij je je antwoord telkens ondersteunt met een andere verwijzing naar het verdrag.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat het verdrag een gevolg was van de politieke situatie, omdat de Opiumoorlog was verloren / de machtspositie van de Chinese keizer was verzwakt, waardoor de keizer een verdrag moest tekenen waarbij hij het eiland Hongkong / een haven moest afstaan. (2p)
  • Legt uit dat het verdrag een gevolg was van het toenemende imperialisme, omdat Groot-Brittannië streefde naar een afzetmarkt / naar meer koloniën / naar betere toegang tot grondstoffen, waardoor de Britten afdwongen dat China een haven of een plek afstond waar ze hun schepen konden onderhouden. (2p)

Staat bij beide deelvragen dezelfde verwijzing naar het verdrag, dan telt alleen de eerste verwijzing.

Bron 6

Twee fragmenten uit de autobiografie van de actrice en schrijfster Mina Kruseman (1839-1922) waarin ze verschillende standpunten uiteen zet:

fragment 1
Ik heb nooit begrepen waarom alle mensen zo bezig zijn met het geslacht van de personen die stemmen: ik ben van mening dat als nu eindelijk eens gekibbeld zou worden over de intelligentie van stemgerechtigden, wij tenminste nog een kans zouden hebben om bij het kibbelen iets te winnen. Want of wij nu door mannelijke of door vrouwelijke nulliteiten [onbenullen] aan een slechte regering worden geholpen, dat komt toch op hetzelfde neer!

fragment 2
Ik vraag werk voor de vrouwen, niets dan werk, werk dat betaald wordt met geld. Zodra wij het zover gebracht zullen hebben dat wij (net als de mannen) als een dom kind in de schoolbanken beginnen om er als een goed opgeleid mens weer uit op te staan, dan komt de rest vanzelf, want de vrouw die in haar eigen onderhoud kan voorzien, heeft het recht vrij te zijn en moeder te wezen.

Vraag 14 4 punten

Gebruik bron 6.
De standpunten van Mina Kruseman worden door feministen in de tweede helft van de negentiende eeuw deels bekritiseerd en deels nagestreefd.
Leg uit, telkens met een verwijzing naar het betreffende standpunt:
− welke kritiek een deel van die feministen heeft op het eerste standpunt en
− waardoor het tweede standpunt wel werd nagestreefd door die feministen.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juiste kritiek van een deel van de feministen op het eerste standpunt, met verwijzing naar het standpunt: Kruseman vindt dat de intelligentie van stemgerechtigden moet bepalen of ze mogen stemmen (en niet hun geslacht) / dat ook vrouwelijke 'nulliteiten' een slechte regering aan de macht zouden helpen / dat ze niet begrijpt waarom mensen zich druk maken over het geslacht van de kiesgerechtigden, waarop een deel van de feministen de kritiek heeft dat zij zich niet uitspreekt voor algemeen kiesrecht (waar zij wel naar streven). (2p)
  • Geeft een juiste oorzaak waardoor het tweede standpunt werd nagestreefd, met verwijzing naar het standpunt: Kruseman schrijft dat vrouwen betaald moeten worden voor hun werk / dat vrouwen die goed zijn opgeleid zichzelf kunnen onderhouden / dat vrouwen het recht hebben vrij te zijn, wat door de feministen wordt nagestreefd omdat vrouwen hierdoor (financieel) onafhankelijk worden / beter voor hun rechten kunnen opkomen / een eigen leven kunnen leiden / omdat de emancipatie van vrouwen hierdoor toeneemt. (2p)

Een subcriterium telt alleen als het antwoord een juist voorbeeld van de kritiek of de oorzaak combineert met een passende verwijzing naar het standpunt.

Vraag 15 2 punten

Mina Kruseman (zie vraag 14) had een relatie met Frits Hoffman en kreeg met hem twee kinderen, zonder met hem in het huwelijk te treden. Ze verdiende haar inkomen door het houden van toespraken en voordrachten.
Leg uit welk negentiende-eeuws ideaal voor veel vrouwen de reden was Mina Kruseman af te wijzen als rolmodel.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat Mina Kruseman als rolmodel werd afgewezen vanuit het negentiende-eeuwse burgerlijke gezinsideaal: een vrouw kon alleen een rolmodel zijn als ze getrouwd was / als ze ondergeschikt was aan haar man / als haar man de kostwinner was. (2p)

Alleen het noemen van de leefwijze van Mina Kruseman zonder uitleg over het burgerlijke gezinsideaal levert geen punten op.

Vraag 16 2 punten

De volgende zes gebeurtenissen uit de geschiedenis van China staan in willekeurige volgorde. Zet deze zes gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later.

Bekijk het antwoord
  • 1. De Bokseropstand brak uit.
  • 2. De 4 Meibeweging ontstond.
  • 3. De modernisering van landbouw en industrie naar het voorbeeld van de Sovjet-Unie ging van start.
  • 4. De Volksrepubliek kreeg een eigen vertegenwoordiging in de Verenigde Naties.
  • 5. De Vier Moderniseringen werden ingevoerd.
  • 6. Op en rond het plein van de Hemelse Vrede eisten demonstranten liberaliseringen.

Volledige juiste volgorde (in het examen 1, 5, 2, 4, 3, 6): 2 punten. Staat er één foutief geplaatst item en ontstaat door het weglaten daarvan een verder complete en foutloze reeks: 1 punt.

Bron 7

De volgende bronfragmenten zijn ooggetuigenverslagen van gebeurtenissen uit de Chinese geschiedenis en staan in willekeurige volgorde:

fragment a
De studentencomités stemden er gisteren mee in om de regering per telegram te laten weten dat er aanstaande maandag gestaakt zou worden als hun vier eisen niet werden ingewilligd (…): weigeren om het vredesverdrag te ondertekenen, bestraffen van de corrupte verraders die geheime verdragen met Japan hebben gesloten, etc.

fragment b
Het is zonder enige twijfel realiteit en een feit dat internationaal wordt erkend dat er maar één China is in deze wereld en dat Taiwan een onderdeel is geweest van China's territorium sinds mensenheugenis. (…) Vandaag erkennen meer dan 160 landen ter wereld dat Taiwan een onderdeel is van het grondgebied van China.

fragment c
In maart werden er op alle straathoeken al affiches aangebracht: "Verdrijf de vreemdelingen! Dood alle christenen!" Toen ze steeds dichter bij Peking kwamen en in de wijde omgeving christelijke dorpen verwoestten, missionarissen vermoordden en begonnen de spoorwegen te vernielen, liet men legereenheden komen om de ambassades te beschermen.

fragment d
Om 9 uur 's avonds stonden we op, staken onze rechterhand omhoog en legden een eed af: Voor het bevorderen van de democratie in ons land (…). Maar aan de oost- en westkant van de Chan'anboulevard vloeiden stromen bloed. De slagers, de soldaten van het Zevenentwintigste Leger richtten tanks, machinegeweren en bajonetten (…) op de mensen die zelfs maar een slogan durfden te roepen.

fragment e
Vandaag de dag zijn er bijna geen vergaderingen meer en mensen werken veel harder op het hun toegewezen land dan toen zij nog voor het collectief werkten. (…) Zij hebben meer vrijheid en hoeven niet iedere dag naar het land. Zij hebben meer zeggenschap en kunnen hun geld uitgeven aan huwelijken en begrafenissen als ze dat willen.

Vraag 17 2 punten

Gebruik bron 7 en de gebeurtenissen van vraag 16.
De vijf fragmenten van bron 7 horen bij gebeurtenissen van vraag 16.
Maak de juiste combinaties van bronfragment en gebeurtenis door achter elke letter van het bronfragment het cijfer van de gebeurtenis die erbij past te noteren. Noteer alleen letters en cijfers.
Let op: er blijft één gebeurtenis over.

Bekijk het antwoord
  • Fragment a: De 4 Meibeweging ontstond.
  • Fragment b: De Volksrepubliek kreeg een eigen vertegenwoordiging in de Verenigde Naties.
  • Fragment c: De Bokseropstand brak uit.
  • Fragment d: Op en rond het plein van de Hemelse Vrede eisten demonstranten liberaliseringen.
  • Fragment e: De Vier Moderniseringen werden ingevoerd.

Vijf juiste combinaties: 2 punten. Vier juiste combinaties: 1 punt. Minder dan vier: 0 punten. De juiste combinaties in het examen zijn a-5, b-4, c-1, d-6, e-3. De gebeurtenis die bij geen fragment hoort is 2 (De modernisering van landbouw en industrie naar het voorbeeld van de Sovjet-Unie ging van start); die staat daarom niet in de koppelingen.

Vraag 18 2 punten

Een anekdote:
Nadat in 1937 een voorstel was gedaan om alleen kiesrecht te verlenen aan Europese vrouwen in de Nederlandse kolonie Nederlands-Indië, zei mevrouw Hoogersteger-Camman van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht: "Wij zijn ervan overtuigd dat inheemse vrouwen er volledig achter staan om op dit moment actief kiesrecht toe te kennen aan die groep die tegen minder problemen aanloopt, namelijk de Europese vrouwen."
De discussie over vrouwenkiesrecht versterkte mogelijk het streven naar onafhankelijkheid in Nederland-Indië.
Leg dit verband uit met deze anekdote.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat in de discussie over het vrouwenkiesrecht de rechten van Europese vrouwen boven die van niet-Europese vrouwen werden gesteld, waardoor de ontwikkeling van nationalistische/anti-Nederlandse gevoelens onder Indonesiërs werd vergroot / waardoor Indonesiërs inzagen dat zij geen rechten zouden krijgen als ze een Nederlandse kolonie bleven, wat het streven naar onafhankelijkheid mogelijk versterkte. (2p)

Alleen als in het antwoord wordt uitgelegd op welke wijze de discussie het streven naar onafhankelijkheid versterkte, worden punten toegekend.

Bron 8

Bron 8
Bron 8 Het Volk staat op. Miljoenen grijpen naar de wapens. Jong en oud heeft als één man geantwoord op de afkondiging van de Volkssturm. Heilig is het vaderland. Verbeten is de wil om het te verdedigen. Het smeedt iedereen samen, de zestigjarigen en de zestienjarigen, de veteraan en de jongeman. Het uur van de grootste beproeving is aangebroken.

Voorpagina van het weekblad Berliner Illustrierte Zeitung van 2 november 1944 met een foto van leden van de Volkssturm:

Toelichting:
In oktober 1944 richt Hitler de Volkssturm op, een leger van Duitse mannen tussen de zestien en de zestig jaar die (nog) niet in militaire dienst zaten.

Vraag 19 4 punten

Gebruik bron 8.
Stel: je doet onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog in Duitsland en je wilt deze bron gebruiken voor twee onderzoeksonderwerpen:
1 De bereidheid van de Duitse bevolking om hun land te verdedigen.
2 Het voeren van een totale oorlog in Duitsland.
Je concludeert dat de bron minder betrouwbare informatie bevat voor het eerste onderzoeksonderwerp en meer betrouwbare informatie voor het tweede onderzoeksonderwerp.
Leg beide conclusies uit, telkens met een andere verwijzing naar de bron.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat in Duitsland de pers in handen is van de regering, die wil dat de Volkssturm een succes wordt, zodat het mogelijk is dat de foto van enthousiaste/bereidwillige jongens en mannen in scène is gezet / de jongens en mannen op deze foto gedwongen zijn toe te treden tot de Volkssturm, waardoor de bron minder betrouwbare informatie bevat voor dit onderzoeksonderwerp. (2p)
  • Legt uit dat de krant een foto publiceert van mannen die te jong of te oud zijn voor dienstplicht / van mannen die met weinig militaire uitrusting gaan vechten / met een oproep dat heel het Duitse volk moet bijdragen aan de verdediging van het vaderland, waarmee aangetoond kan worden dat de Duitse regering een totale oorlog voert waarbij ook de burgerbevolking wordt ingezet / het Duitse volk zichzelf moet opofferen, waardoor de bron meer betrouwbare informatie bevat voor dit onderzoeksonderwerp. (2p)

Een verwijzing naar de bron zonder het gegeven dat de pers in handen is van de nationaalsocialisten (eerste conclusie) of zonder een juist kenmerk van een totale oorlog (tweede conclusie) levert geen punten op. Dezelfde verwijzing die twee keer wordt gebruikt, telt alleen bij het eerste gebruik.

Bron 9

Bron 9
Bron 9

De Belgische tekenaar Hergé publiceert in 1931 het stripboek Kuifje in Congo, waarin Kuifje en zijn hond Bobbie door de Belgische kolonie Congo reizen. In het boek staat deze afbeelding waarop Kuifje lesgeeft aan Congolese kinderen:

Vraag 20 2 punten

Gebruik bron 9.
Twee gegevens over het stripboek Kuifje in Congo:
1 In 1946, terwijl Congo nog steeds een Belgische kolonie is, verandert Hergé in een nieuwe uitgave van het boek de les (zie bron) in een rekenles waarin Kuifje zegt: “We beginnen met een simpele som: wie kan me vertellen hoeveel 2+2 is?”
2 In 2011 vindt er een rechtszaak plaats in België over de vraag of de verkoop van Kuifje in Congo moet worden verboden wegens de inhoud.
Geef een verklaring voor de verandering van de les die Kuifje geeft aan de Congolese kinderen en voor het plaatsvinden van de rechtszaak, waarbij je je antwoord telkens ondersteunt met een verschillend kenmerkend aspect.
Let op: je mag een kenmerkend aspect maar één keer gebruiken.

Bekijk het antwoord
  • Verklaart de verandering van de les van Kuifje met het kenmerkende aspect 'vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme' / 'de dekolonisatie die een einde maakt aan de westerse hegemonie in de wereld': Hergé voorziet dat het benoemen van België als vaderland van een Afrikaans land niet meer past bij de tijd / een boodschap is die als ongewenst wordt beschouwd / verzet zou kunnen oproepen. (1p)
  • Verklaart de rechtszaak met het kenmerkende aspect 'het ontstaan van een multiculturele samenleving': een boek met een koloniale visie wordt niet langer gewenst geacht / de weergave van Afrikanen, of van de rol van Kuifje, wordt als racistisch of kwetsend herkend. (1p)

Een juist kenmerkend aspect zonder een juiste verklaring levert geen punt op. Een kenmerkend aspect dat twee keer wordt gebruikt, telt alleen bij het eerste gebruik.

Vraag 21 2 punten

In 1952 tekende Adenauer het ‘Verdrag van Luxemburg’, waarbij overeengekomen werd dat:
1 de Joodse staat Israël meer dan drie miljard mark kreeg; een betaling die bekend werd onder de naam Wiedergutmachung (‘het weer goedmaken’).
2 Israël het grootste gedeelte van de drie miljard mark moest besteden aan de aanschaf van West-Duitse goederen zoals schepen en treinen.
Adenauer wilde de positie van de BRD in West-Europa verstevigen.
Toon voor elk van beide afspraken aan op welke wijze deze moest bijdragen aan het verstevigen van de positie van de BRD in West-Europa.

Bekijk het antwoord
  • Toont aan dat met de betaling de West-Duitsers afstand namen van het nazi-verleden, waardoor de BRD beter geaccepteerd kon worden als politieke partner/samenwerkingspartner in West-Europa. (1p)
  • Toont aan dat door het geld voornamelijk te laten besteden aan Duitse goederen het Wirtschaftswunder / de opbouw van de Duitse economie werd bevorderd, waardoor de BRD een sterkere economische partner werd in West-Europa / niet afhankelijk was van buurlanden voor de wederopbouw. (1p)

Alleen als telkens wordt aangegeven op welke wijze de afspraak de positie van de BRD in West-Europa moest verstevigen, telt elk subcriterium mee.

Bron 10

Vladimir Semjonov, die in 1953 de hoogste commissaris is van het Sovjet Controle Comité in de DDR, schrijft in 1990 in zijn memoires:

Berichten over gewelddadige demonstraties en confrontaties bereikten ons uit Gera, Cottbus, Chemnitz, Halle, Leipzig, Dresden, Maagdenburg en andere steden in de DDR. Aan beide kanten vielen doden. (…) Om 11 uur kregen we uit Moskou de instructie om het vuur op de opstandelingen te openen, militaire standrechtbanken op te richten en twaalf raddraaiers dood te schieten. Nieuwsberichten over de executies moesten overal in de stad opgehangen worden. Omdat [bevelhebber] Sokolovski en ik echter over buitengewone volmachten beschikten, negeerden we de instructie uit Moskou en gaven [aan onze soldaten] het bevel om over de hoofden van de demonstranten heen te schieten. De eerste schoten veroorzaakten verwarring onder de opstandelingen. Ze begonnen zich naar West-Berlijn terug te trekken.

Vraag 22 4 punten

Gebruik bron 10.
Stel: je doet onderzoek naar de opstand in 1953 in de DDR. Je wilt deze beschrijving van Semjonov als bron gebruiken, maar je twijfelt aan de betrouwbaarheid ervan.
Licht je twijfel toe door telkens met een verwijzing naar de bron:
− aan te tonen dat Semjonov een communistische visie heeft op de oorzaak van de opstand en
− aan te tonen dat de beschreven instructies uit Moskou passen bij een totalitair regime en
− uit te leggen dat je twijfelt aan de betrouwbaarheid van de beschrijving van zijn eigen rol die Semjonov geeft in zijn memoires uit 1990.

Bekijk het antwoord
  • Toont met een verwijzing naar de bron aan dat Semjonov een communistische visie heeft op de oorzaak van de opstand: hij gaat ervan uit dat de opstand is georganiseerd door, of wordt bijgestaan door, het (kapitalistische) westen, omdat hij beschrijft dat de opstandelingen zich terugtrekken naar West-Berlijn. (1p)
  • Toont met een verwijzing naar de bron aan dat de instructies om gericht te schieten / om mensen als afschrikwekkend voorbeeld te executeren passen bij een totalitair regime waar tegenstanders worden uitgeschakeld / een andere mening niet wordt getolereerd / de regering de burgers met geweld eronder houdt. (1p)
  • Legt uit dat je twijfelt aan Semjonovs beschrijving dat hij zijn soldaten over de hoofden van de opstandelingen liet schieten en het bevel uit Moskou negeerde, omdat hij (na de Val van de Berlijnse Muur) zijn eigen rol in het neerslaan van de opstand wil goedpraten / omdat hij voorziet dat de onderdrukking door communisten bekritiseerd zal worden / omdat hij bang is alsnog vervolgd te worden. (2p)

Bron 11

In 1960 schrijft Chroesjtsjov, de opvolger van Stalin, over Russische adviseurs in China:

Onze adviseurs, werkzaam in China, hebben vaak te maken met een gebrek aan vertrouwen. Hun pogingen om technische problemen te helpen oplossen worden vaak afgewezen en hun advies, dat is gebaseerd op hedendaagse wetenschappelijke kennis en technische ervaring, wordt luidkeels als achterhaald en conservatief verklaard. (…) Ze kunnen deze omgeving van wantrouwen en achterdocht niet verdragen, terwijl ze hun verantwoordelijkheden willen nakomen. Het is daarom niet verwonderlijk dat veel van deze adviseurs hebben verzocht terug te mogen keren naar hun vaderland. In het licht van dit alles zijn we tot de conclusie gekomen dat de verdere aanwezigheid van de Sovjetadviseurs in de Volksrepubliek praktisch onmogelijk is geworden.

Vraag 23 3 punten

Gebruik bron 11.
De behandeling van de Russische adviseurs zoals die uit de bron blijkt, heeft bedoelde en onbedoelde gevolgen voor China.
Toon dit aan door:
− uit te leggen welk politiek gevolg door de regering van Mao wordt nagestreefd met de beschreven behandeling van de Russische adviseurs en
− aan te geven welk Chinees economisch beleid in die tijd hieronder heeft geleden.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de Chinezen de Russische adviseurs openlijk wantrouwen, afwijzen of uitschelden, waarmee de regering van Mao streeft naar meer politieke autonomie / naar een eigen machtspositie zonder invloed van de Sovjet-Unie. (2p)
  • Geeft aan dat in China de Grote Sprong Voorwaarts / de snelle industrialisatie hieronder heeft geleden, doordat Russisch advies op wetenschappelijk/technisch gebied werd afgewezen of belachelijk gemaakt. (1p)

Bron 12

Bron 12
Bron 12

Chinese poster uit 1967 met de titel 'Verdrijf de oude wereld, bouw een nieuwe wereld':

Toelichting:
Onder de voet van de man liggen vooraan een beeldje van Confucius en een kruisbeeld.

Vraag 24 2 punten

Gebruik bron 12.
Een van de effecten van de Culturele Revolutie is het ontstaan van een persoonscultus rondom Mao.
Leg uit dat de boodschap van deze poster hieraan bijdraagt.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat de poster, door af te beelden dat het beeldje van Confucius/het kruisbeeld worden kapotgeslagen, de boodschap overbrengt dat oude religies/tradities moeten worden vernietigd, waardoor de mensen zich gaan richten op / er ruimte komt voor de aanbidding van Mao (in plaats van Confucius of Christus). (2p)

Alleen als in het antwoord wordt verwezen naar het verdrijven van de oude religies of tradities, worden punten toegekend.

Bron 13

In 1978 zegt G. Huizinga, de algemeen voorzitter van de commissie voor de staatsexamens, over vrouwen die via de zogenaamde 'moedermavo's' alsnog een middelbare schooldiploma willen halen:

De leukste reden om te gaan leren is de reden van de snel groeiende groep huisvrouwen: zij doen het als hobby. De tijd die zij door het afnemende kindertal en de vele moderne huishoudelijke apparaten over hebben, kunnen ze niet beter besteden. Door te studeren, verzekeren ze zich later van een gevulder leven als de kinderen de deur uit zijn. Ze kunnen door dat diploma misschien aan de slag. (…) het zijn vaak de beste leerlingen. Die huismoeders komen soms met prachtige resultaten uit de bus.

Vraag 25 4 punten

Gebruik bron 13.
Een conclusie:
Uit deze bron blijkt dat de emancipatie van vrouwen een proces is.
Ondersteun deze conclusie door, telkens met een andere verwijzing naar de bron, uit te leggen welke continuïteit en welke verandering in de positie van de vrouw vanaf de jaren 1950 plaatsvinden.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat Huizinga nog steeds uitgaat van de traditionele rol van de vrouw als huisvrouw/moeder die thuisblijft om voor de kinderen te zorgen: een continuïteit in de positie van de vrouw. (1p)
  • Verwijst naar de bron met de opmerking van Huizinga dat (een van de volgende): voor vrouwen onderwijs/studeren een hobby is / vrouwen door huishoudelijke apparaten meer tijd hebben gekregen / vrouwen aan het werk kunnen nadat de kinderen de deur uit zijn. (1p)
  • Legt uit dat er vanaf de jaren 1950 sprake is van kansen voor vrouwen op ontwikkeling / werk buitenshuis / waardering voor de intellectuele inspanningen van vrouwen: een verandering in de positie van de vrouw. (1p)
  • Verwijst naar de bron met de opmerking van Huizinga dat (een van de volgende): vrouwen vervolgonderwijs volgen / vrouwen met het diploma aan het werk kunnen / vrouwen goede studieresultaten behalen. (1p)

Een verwijzing naar de bron telt alleen mee bij een juist voorbeeld van continuïteit (eerste deelvraag) of van verandering (tweede deelvraag). Dezelfde verwijzing die twee keer wordt gebruikt, telt alleen bij het eerste gebruik.

Vraag 26 2 punten

In 2002 vond een interview plaats met Inge Viett, een voormalig lid van de Rote Armee Fraktion, een groep die voortkwam uit de Baader-Meinhoff Gruppe. Twee uitspraken uit het interview waren:
1 Over haar jeugd op het West-Duitse platteland in de jaren 1950 zei Viett: "De mensen groetten elkaar nog met 'Heil Hitler'. Over de Tweede Wereldoorlog werd noch thuis, noch op school gesproken."
2 Over de toestemming die ze van de regering van de DDR kreeg om zich in de jaren 1980 in Oost-Duitsland te vestigen zei Viett: "Er was een basisovereenkomst: we hadden een gemeenschappelijke vijand."
Toon voor elk van beide uitspraken van Viett aan dat deze paste bij een motief voor het verzet dat de Baader-Meinhof Gruppe pleegde.

Bekijk het antwoord
  • Toont aan dat uitspraak 1 past bij een motief voor het verzet: de groep pleegde aanslagen als reactie op de beperkt gebleven denazificatie in de BRD (Viett zegt dat in het land waar ze zich tegen afzet nog 'Heil Hitler' werd gezegd). (1p)
  • Toont aan dat uitspraak 2 past bij een motief voor het verzet: de groep beweerde te strijden vanuit een marxistische ideologie / voor een socialistische heilstaat (Viett zegt dat ze zich in de DDR wilde vestigen omdat die de kapitalistische BRD ook als vijand zag). (1p)

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Geschiedenis 2022, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Historische vaardigheden1, 16-173
Tijd van steden en staten5-73
Tijd van pruiken en revoluties10-123
Tijd van wereldoorlogen13, 18-193
Koude Oorlog21-233
Tijd van televisie en computer24-263
Tijd van Grieken en Romeinen2-32
Tijd van burgers en stoommachines14-152
Tijd van monniken en ridders41
Tijd van ontdekkers en hervormers81
Tijd van regenten en vorsten91
Dekolonisatie201

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens geschiedenis vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over tijd van steden en staten (12% van de vragen, gemiddeld 5%) en tijd van televisie en computer (12% van de vragen, gemiddeld 5%). Minder over tijd van ontdekkers en hervormers (4% van de vragen, gemiddeld 10%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1 hier online, het hele examen of één opgave. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift, en je docent keurt het resultaat goed. Daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen met dit examen

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Andere examens geschiedenis vwo

Hoe ToetsChecker geschiedenis per vraagtype nakijkt, lees je op geschiedenis toetsen nakijken met AI.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op geschiedenis oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1?

Het centraal examen geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1 telt 26 vragen. De meeste vragen gaan over historische vaardigheden (3), tijd van steden en staten (3) en tijd van pruiken en revoluties (3).

Wat zijn de antwoorden van het examen geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2022/vwo/documenten/cse-1/vw-1021-a-22-1-c).

Hoe oefen ik met het examen geschiedenis vwo 2022, tijdvak 1 en krijg ik feedback?

Maak het examen online op deze pagina, helemaal of één opgave. Je vult je naam, je e-mailadres en dat van je docent in, zonder account. Het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.