Examenvragen verstedelijking aardrijkskunde havo Cariben

9 vragen over verstedelijking uit 3 centrale examens van 2024 tot en met 2026.

Kort antwoord

Verstedelijking komt in 3 van de 6 examens aardrijkskunde havo Cariben voor, met 9 vragen (5% van alle examenvragen). Het meest in 2026, tijdvak 2 (4 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over verstedelijking

Per examen de vragen over verstedelijking, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 2: Chili, Filipijnen en Spanje

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 3.

Gebruik bron 2.

Op mondiale schaal bestaat een algemeen verband tussen de samenstelling van de beroepsbevolking en de verstedelijkingsgraad.

Vraag 3 2 punten

Geef

  • het algemene verband tussen de samenstelling van de beroepsbevolking en de verstedelijkingsgraad;
  • met bron 2 een uitzondering op dit algemene verband.
Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juist algemeen verband zijn:

  • Hoe meer werkenden in de industrie / dienstensector, hoe hoger de verstedelijkingsgraad.
  • Hoe minder werkenden in de landbouw, hoe hoger de verstedelijkingsgraad.

Een voorbeeld van een juist antwoord is: Chili heeft een hogere verstedelijkingsgraad dan Spanje, maar er werken in Chili relatief meer mensen in de landbouw dan in Spanje.

Vraag 3 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Brasília, de hoofdstad van Brazilië

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 12 tot en met 14.

Tussen 1763 en 1960 was Rio de Janeiro de hoofdstad van Brazilië. In 1960 besloot de Braziliaanse regering landinwaarts een nieuwe hoofdstad te bouwen: Brasília.

Vraag 17 2 punten

Geef aan welke doelen de toenmalige regering van Brazilië had om landinwaarts een nieuwe hoofdstad te bouwen

  • vanuit de economische dimensie;
  • vanuit de politieke dimensie.
Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist doel vanuit de economische dimensie is: de hoofdstad werd verplaatst om de (economische) ontwikkeling van het binnenland van Brazilië te stimuleren.

Voorbeelden van een juist doel vanuit de politieke dimensie zijn:

  • Een centraal gelegen hoofdstad versterkt de eenheid van het land.
  • De regering wilde voorkomen dat de macht te veel geconcentreerd zou zijn bij de kuststeden.
  • De regering wilde loskomen van de koloniale / keizerlijke hoofdstad.

Vraag 17 in het hele examen

Gebruik bron 14.

bron 14 Sol Nascente, een favela in Brasília

Het Braziliaanse instituut voor geografie en statistiek (IBGE) heeft na de volkstelling van 2022 geconcludeerd dat de wijk Sol Nascente, gelegen in het oosten van Brasília, een van de grootste favela’s van het land is. In Sol Nascente werden zo’n 32.000 huishoudens geregistreerd.

Luchtfoto van een dichtbebouwde wijk met lage, aaneengesloten huizen van baksteen en beton, platte en schuine daken met blauwe watertanks en enkele bomen.
Luchtfoto van Sol Nascente
Kaartje van het Federaal District Brasília met de bestuurlijke indeling; Sol Nascente is rood gekleurd in het westen van het district. Schaalbalk 0 - 15 - 30 km.
Ligging Sol Nascente in het Federaal District Brasília

bron: www.folhape.com.br, Magno Martins, 2024

Het is lastig om in favela’s betrouwbare demografische gegevens te verzamelen, maar in Sol Nascente wilden veel inwoners graag meewerken aan de volkstelling van het IBGE. Meedoen aan de volkstelling werd gezien als een manier om de wijk verder te ontwikkelen.

Vraag 19 2 punten

Beredeneer waarom het in favela’s lastig is om betrouwbare demografische gegevens te verzamelen.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste redenering is:

  • Favela’s zijn zelfbouwwijken / wijken waar vaak (noodgedwongen) zonder toestemming en/of vergunningen wordt gebouwd,
  • zodat het voor inwoners niet altijd mogelijk is om zich te registeren / niet altijd duidelijk is hoeveel personen in een huis wonen.

Vraag 19 in het hele examen

Vraag 20 1 punt

Geef een reden waarom inwoners de volkstelling zagen als een manier om de wijk verder te ontwikkelen.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juiste reden zijn:

  • Officiële registratie (van het aantal inwoners) kan de noodzaak voor de aanleg van (meer) voorzieningen bij de overheid kenbaar maken.
  • Officiële registratie (van het aantal inwoners) kan een eerste stap zijn in het legaliseren van de wijk.

Vraag 20 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Bevolkingsgroei en verstedelijking in Brazilië

Opgavetekst

Bron 13 De opkomst van middelgrote steden in Brazilië

De opkomst van middelgrote steden in Brazilië
Bron 13 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, met data van www.passeidireto.com, 2023

In Brazilië ontstonden steden in de koloniale periode aan de kust. In het binnenland ontstonden toen kleine handelscentra, omdat daar agrarische producten werden verzameld en verhandeld. In de twintigste eeuw kan de verstedelijking van Brazilië verdeeld worden in drie perioden:

periode 1: tussen 1940 en 1970 trekken mensen naar de grote steden in het zuiden van Brazilië. Kleinere provinciesteden vervullen nog steeds vooral een functie als agrarische marktplaats.

periode 2: tussen 1970 en 1990 trekken migranten naar de steden in regio's waar de landbouw zich sterk ontwikkelt. De groei van de metropolen São Paolo en Rio de Janeiro zwakt af.

periode 3: vanaf 1990 groeien vooral de middelgrote steden in Brazilië.

Bron 14 Bevolkingsgroei per deelstaat en van steden met meer dan 250.000 inwoners in Brazilië (2020)

Bevolkingsgroei per deelstaat en van steden met meer dan 250.000 inwoners in Brazilië (2020)
Bron 14 Stichting Cito Instituut voor Toetsontwikkeling, met data van www.citypopulation.de, 2023

Kaart van Brazilië met de groei per jaar (in procent) per deelstaat (kleurvlakken) en van steden met meer dan 250.000 inwoners (pijlen in cirkels). Legenda deelstaten: 0 - 1; 1 - 1,5; 1,5 - 2; 2 - 2,5; 2,5 - 3; meer dan 3. Legenda steden: 0 - 1; 1 - 1,5; 1,5 - 2; 2 - 2,5; 2,5 - 3; meer dan 3.

Vraag 25 1 punt

Gebruik bron 14.
Toon met bron 14 aan dat de meeste kuststeden in Brazilië tegenwoordig niet meer met urbanisatie, maar met suburbanisatie te maken hebben.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat de meeste kuststeden tegenwoordig een lagere bevolkingsgroei hebben dan de deelstaten waarin ze liggen. (1p)

Vraag 25 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Paraisópolis, een favela in São Paulo

Opgavetekst

Bron 11 Twee wijken in stadsdistrict Vila Andrade in São Paulo

Twee wijken in stadsdistrict Vila Andrade in São Paulo
Bron 11

In 2004 maakte de Braziliaanse fotograaf Tuca Vieira onderstaande foto van het stadsdistrict Vila Andrade in São Paulo. Op de foto is de favela Paraisópolis te zien, één van de grootste favela's van de stad.

De foto kreeg wereldwijde bekendheid. Tuca Vieira zegt over de foto: “De foto laat niet zien hoe de dingen werkelijk zijn. (…) In het gebouw met de zwembaden wonen niet de allerrijksten en zij wonen ook niet naast de allerarmsten”.

Vraag 21 3 punten

Gebruik bron 11.
De foto in bron 11 bevestigt het beeld dat veel Europeanen hebben van Brazilië als land met een grote sociaaleconomische en ruimtelijke ongelijkheid.
Geef

  • het begrip waarmee zo'n dergelijk beeld wordt aangeduid;
  • het schaalniveau waarop bron 11 ruimtelijke ongelijkheid laat zien;
  • een voorbeeld in Brazilië van sociaaleconomische en ruimtelijke ongelijkheid op een hoger schaalniveau.
Bekijk het antwoord
  • Noemt het begrip stereotype / stereotiepe beeld. (1p)
  • Noemt het lokale schaalniveau als schaalniveau waarop bron 11 ruimtelijke ongelijkheid laat zien. (1p)
  • Noemt een juist voorbeeld op een hoger schaalniveau: verschillen tussen de (rijkere) stad en het (armere) platteland, of verschillen tussen de (rijkere) verstedelijkte districten in het zuidoosten van Brazilië en de (armere) landelijke districten in het noorden van Brazilië. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 1 punt

Gebruik bron 11.
De Braziliaanse term favela wordt in het Nederlands vaak vertaald met de term sloppenwijk.
Geef met bron 11 aan dat de Nederlandse vertaling sloppenwijk niet van toepassing is op Paraisópolis.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat uit bron 11 op te maken is dat de wijk Paraisópolis bestaat uit stenen huizen (met meerdere verdiepingen). (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Bron 12 Favela’s in de agglomeratie São Paulo in 2020

Favela’s in de agglomeratie São Paulo in 2020
Bron 12

Bron 13 Sociale kwetsbaarheid in de agglomeratie São Paulo, 2010

Sociale kwetsbaarheid in de agglomeratie São Paulo, 2010
Bron 13

Vraag 23 2 punten

Gebruik de bronnen 11 tot en met 13.
Hieronder staan drie uitspraken over de bronnen 11 tot en met 13.
Uitspraak 1: de foto in bron 11 laat de grootst mogelijke ruimtelijke en sociale verschillen in Brazilië zien.
Uitspraak 2: de sociale kwetsbaarheid is in favela’s in São Paulo hoog tot zeer hoog.
Uitspraak 3: de grootste favela’s liggen aan de randen van de gemeente.
Geef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Geeft bij elke uitspraak het juiste oordeel: uitspraak 1, 2 en 3 zijn alle drie onjuist. (2p)

Puntentabel uit het correctievoorschrift: drie juiste antwoorden 2 punten; twee juiste antwoorden 1 punt; minder dan twee juiste antwoorden 0 punten. Alle drie de uitspraken zijn onjuist.

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

Gebruik de bronnen 12 en 13.
Paraisópolis heeft een gunstige ligging om tot economische groei te komen.
Beredeneer waarom juist de ligging van Paraisópolis gunstig is voor economische groei in de wijk.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Paraisópolis in vergelijking met andere favela's dicht bij het centrum van São Paulo / welvarende wijken ligt. (1p)
  • Noemt dat de inwoners daardoor minder grote afstanden hoeven af te leggen naar werk in het centrum / dat lokale ondernemers kunnen profiteren van de mogelijkheden van deze centrale ligging. (1p)

Vraag 24 in het hele examen

Hoe vaak verstedelijking in het examen komt

Vragen over verstedelijking per centraal examen aardrijkskunde havo Cariben. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 23, 17, 19-20411%
2024, tijdvak 12514%
2024, tijdvak 221-24413%

In 3 van de 6 ingedeelde examens aardrijkskunde havo Cariben staat een vraag over verstedelijking, samen 9 vragen (5% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2026, tijdvak 2: 4 vragen.

Oefenen met verstedelijking

Maak de 15 nieuwste examenvragen over verstedelijking online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2026 en 2024). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over verstedelijking

Andere onderwerpen aardrijkskunde havo Cariben

Verstedelijking op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde havo Cariben onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt verstedelijking voor in het eindexamen aardrijkskunde havo Cariben?

In de 6 ingedeelde examens van 2024 tot en met 2026 gaan 9 vragen over verstedelijking, 5% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 3 van die examens.

In welk examen aardrijkskunde havo Cariben stonden de meeste vragen over verstedelijking?

In het examen van 2026, tijdvak 2, met 4 vragen: 3, 17, 19-20.

Hoe oefen ik examenvragen over verstedelijking?

Op deze pagina staan alle vragen over verstedelijking met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.