Examenvragen ontwikkelingsvraagstukken aardrijkskunde vwo Cariben

21 vragen over ontwikkelingsvraagstukken uit 4 centrale examens van 2024 tot en met 2026.

Kort antwoord

Ontwikkelingsvraagstukken komt in 4 van de 6 examens aardrijkskunde vwo Cariben voor, met 21 vragen (11% van alle examenvragen). Het meest in 2024, tijdvak 2 (13 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over ontwikkelingsvraagstukken

Per examen de vragen over ontwikkelingsvraagstukken, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: Migratie vanuit Venezuela

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 15 en 16.

bron 15

Miljoenen Venezolanen gaan naar het buitenland

In 1999 werd Hugo Chávez als president van Venezuela gekozen. Zijn overwinning was kenmerkend voor de linkse politiek van veel Zuid-Amerikaanse landen in die tijd. Tijdens zijn regeerperiode steeg de aardolieprijs van ongeveer tien dollar per vat naar meer dan 50 dollar in 2006. In 2011 kostte een vat aardolie (tijdelijk) zelfs meer dan 100 dollar. Met aardoliehandel werd veel geld verdiend. Chávez gebruikte dat geld voor een beleid waarbij iedereen toegang kreeg tot gezondheidszorg en onderwijs, arme Venezolanen voedselhulp kregen en fabrieken door de staat werden onteigend (a).

In maart 2013 overleed Chávez en werd hij opgevolgd door Nicolás Maduro. In die tijd daalde de aardolieprijs. Hierdoor daalden de inkomsten uit export (b). De staatsuitgaven bleven echter hoog. De staatsschuld groeide, de inflatie nam toe, de werkloosheid steeg en de armoede trof steeds meer mensen. De inkomensongelijkheid steeg in 2017 tot 0,68 en was daarmee het hoogst van alle Zuid-Amerikaanse landen (c).

Bij de overheid was veel corruptie en door stijgende criminaliteit nam de veiligheid op straat af. Er ontstond een kleine groep extreem rijke mensen die ook de politieke macht hadden, terwijl de nationale welvaart daalde (d).

Dit alles leidde vanaf 2017 tot een vluchtelingenstroom van miljoenen Venezolanen naar het buitenland.

Vraag 21 2 punten

In bron 15 staan de letters a tot en met d. Elke letter is van toepassing op de zin die ervoor staat. Hieronder staan acht begrippen.

  • culturele diffusie
  • exportvalorisatie
  • Gini-coëfficiënt
  • handelsbalans
  • informele sector
  • neoliberalisme
  • oligarchie
  • socialisme

Noteer de letters a tot en met d uit bron 15 op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter het juiste begrip.

Let op: je gebruikt vier van de acht begrippen.

Bekijk het antwoord

a - socialisme

b - handelsbalans

c - Gini-coëfficiënt

d - oligarchie

Aanvulling op het correctievoorschrift: bij a moeten alle antwoorden, ook een blanco antwoord, goedgerekend worden.

Indien vier juiste antwoorden 2; indien drie juiste antwoorden 1; indien minder dan drie juiste antwoorden 0.

Vraag 21 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Muggenoverlast op de Benedenwindse Eilanden

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 17 en 18.

Vraag 28 2 punten

Het FPNA heeft de muggenbestrijdingsdienst verzocht om andere manieren te gebruiken om muggen te bestrijden.

Beredeneer waarom bij het bestrijden van muggen belangen vanuit verschillende dimensies met elkaar botsen.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juiste redenering is: het bestrijden van muggen is nodig om de overlast van muggen voor toeristen / inwoners te beperken (1), maar het bestrijden van muggen met pesticiden vormt wel een gezondheidsrisico voor de lokale bevolking / ook een bedreiging voor de flora/fauna / het milieu (in mangrove). (1)

Vraag 28 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Ontwikkelingen in Argentinië

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 12 tot en met 14.

Argentinië had in 2023 een score van 0,865 op de Human Development Index (HDI). Onder andere door een groot aandeel werkenden in de informele sector scoort Argentinië relatief laag op de economische indicator van de HDI.

Vraag 23 2 punten

Geef aan

  • waarom een groot aandeel werkenden in de informele sector zorgt voor een lage score op de economische indicator van de HDI;
  • uit welke twee andere indicatoren de HDI nog meer bestaat.
Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:

  • Uit het antwoord moet blijken dat geld dat wordt verdiend in de informele sector niet wordt meegenomen bij het bnp per hoofd / de economische indicator van de HDI. (1 scorepunt)
  • gezondheid / levensverwachting en onderwijs / analfabetisme / opleidingsniveau / aantal jaren genoten onderwijs (1 scorepunt)

Opmerking: de tweede deelscore alleen toekennen indien beide indicatoren juist zijn.

Vraag 23 in het hele examen

Gebruik bron 14.

Om tot verdere economische ontwikkeling te komen, kan een land exportvalorisatie toepassen.

bron 14 Exportsamenstelling Argentinië (2023)

Vlakdiagram van de exportsamenstelling van Argentinië in 2023; de oppervlakte van elk vak is het aandeel van die productgroep in de export. Groente en fruit, levensmiddelen en transportmiddelen zijn de grootste groepen.
Exportsamenstelling Argentinië (2023)

Vraag 25 2 punten

Beredeneer met bron 14 waarom exportvalorisatie in Argentinië maar beperkt kan bijdragen aan economische ontwikkeling.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste redeneringen zijn:

  • Het exportpakket bestaat voor een groot deel uit (grondstoffen voor) voedings- en/of levensmiddelen (oorzaak), (1 scorepunt)
  • zodat relatief weinig waarde aan deze producten toe te voegen is / de mogelijkheid tot waarde toevoegen door bewerking van de grondstoffen beperkt is. (gevolg) (1 scorepunt)

Vraag 25 in het hele examen

2025, tijdvak 1: De fast fashion desert in Chili

Opgavetekst

Bron 14 De Atacamawoestijn: fast fashion desert

De Atacamawoestijn: fast fashion desert
Bron 14 Gedumpte kleding in de Atacamawoestijn

Een van de droogste plekken ter wereld, de Atacamawoestijn, wordt tegenwoordig ook wel de fast fashion desert genoemd. Chileense handelaren kopen in centrumlanden onverkochte en afgedankte kleding op en verschepen deze kleding naar de haven van Iquique. Een groot deel van deze geïmporteerde kleding blijkt niet geschikt voor verkoop en wordt illegaal gedumpt in de Atacamawoestijn. Veel landen in Zuid-Amerika beschermen met een invoerverbod hun eigen textielproductie, maar Chili is een van de weinige landen die de invoer van kleding accepteert.

Vraag 21 3 punten

Gebruik bron 14. In Chili wordt beleid gevoerd op basis van een liberale grondwet die stamt uit de dictatoriale periode in de jaren 70 en 80. Geef aan: waarom neoliberaal beleid bijgedragen kan hebben aan het ontstaan van de fast fashion desert; waarom neoliberaal beleid sociaaleconomische ongelijkheid kan vergroten; met welke indicator inkomensongelijkheid wordt weergegeven.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat bij neoliberaal beleid de overheid bedrijven relatief weinig regels oplegt, zodat handelaren eenvoudig afgedankte kleding kunnen opkopen / dumpen. (1p)
  • Noemt dat bij neoliberaal beleid sociale voorzieningen voor een deel van de bevolking (door marktwerking) minder toegankelijk / betaalbaar kunnen worden, of dat belastingen (relatief) laag zijn, zodat de welvaartsverschillen zullen toenemen. (1p)
  • Noemt de gini-coëfficiënt / Lorenzcurve als indicator van inkomensongelijkheid. (1p)

Vraag 21 in het hele examen

Vraag 22 2 punten

Gebruik bron 14 en het kaartenkatern. De fast fashion desert is ontstaan door ruimtelijke afwenteling. Toon met bron 14 aan dat hierbij op twee verschillende schaalniveaus sprake is van ruimtelijke afwenteling.

Bekijk het antwoord
  • Toont aan dat Chili de nadelige gevolgen ondervindt van de consumptie van kleding in andere (vooral centrum)landen. (1p)
  • Toont aan dat de kleding binnen Chili in een afgelegen / perifeer gebied wordt gedumpt. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Vraag 23 1 punt

Gebruik bron 14. De fast fashion desert is ontstaan door ruimtelijke afwenteling. Geef aan van welke andere vorm van afwenteling ook sprake is.

Bekijk het antwoord
  • Noemt afwenteling in tijd: het duurt lang voordat alle kleding vergaan is. (1p)

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 1 punt

Gebruik bron 14. Gezien de positie die Chili tegenwoordig binnen het wereldsysteem inneemt, zou je niet verwachten dat handelaren in Chili afgedankte kleding opkopen. Geef aan waarom het opkopen van afgedankte kleding niet past bij de positie die Chili tegenwoordig binnen het wereldsysteem inneemt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Chili geen perifeer land meer is en tegenwoordig een semi-perifeer land is, en er dus geen geld meer hoeft te verdienen aan het opkopen van afgedankte kleding. (1p)

Vraag 24 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Landenvergelijking MINT-landen

Opgavetekst

Bron 1 De MINT-landen

De MINT-landen
Bron 1

De bedenker van de term BRIC-landen, de voormalige econoom Jim O'Neill van investeringsbank Goldman Sachs, is in 2013 met een nieuw landenlijstje gekomen om groeimarkten aan te duiden die economisch kansrijk zijn: de MINT-landen. De landen Mexico, Indonesië, Nigeria en Turkije hebben het potentieel om tot het ontwikkelingsniveau van de BRIC-landen te komen.

Volgens O'Neill maken deze landen de komende twintig jaar een gunstige demografische ontwikkeling door. Bovendien ziet hij 'interessante economische perspectieven' voor de MINT-landen.

Ligging MINT-landen: wereldkaart waarop Mexico, Indonesië, Nigeria en Turkije rood zijn gemarkeerd.

Kaartenkatern Wereld

Wereld
Kaartenkatern Grote Bosatlas 55e editie kaartblad 236/237. Schaal 1: 75.000.000

Wereldkaart met landsgrenzen, landnamen, zeeën en oceanen.

Vraag 1 2 punten

Van de MINT-landen heeft Indonesië de gunstigste ligging om tot verdere economische ontwikkeling te komen. Door deze economische ontwikkeling zal de samenstelling van de beroepsbevolking veranderen. Gebruik bron 1 en het kaartenkatern.

  • 1. Geef aan waarom Indonesië een gunstige ligging heeft om tot verdere economische ontwikkeling te komen.
  • 2. Geef aan welke verandering in de samenstelling van de beroepsbevolking zal optreden door de verdere economische ontwikkeling.
Bekijk het antwoord
  • Noemt een gunstige ligging van Indonesië: het ligt in een regio met een groeiende economie, dicht bij grote opkomende landen (China of India) of aan drukbevaren handelsroutes. (1p)
  • Noemt de verandering: het aandeel van de beroepsbevolking in de primaire sector neemt af en/of het aandeel in de secundaire (en/of tertiaire) sector neemt toe. (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Bron 2 Leeftijdsdiagrammen van de vier MINT-landen (2020)

Leeftijdsdiagrammen van de vier MINT-landen (2020)
Bron 2

Vier bevolkingspiramides naast elkaar, per leeftijdsgroep van 5 jaar. Mannen links (blauw), vrouwen rechts (paars). De schaal loopt in procenten van 10 links en rechts tot 0 in het midden.

Mexico, populatie 128.923.753: brede middengroepen, de basis is smaller dan die van Indonesië en Nigeria.
Indonesië, populatie 273.523.620: brede basis, de groepen tot ongeveer 30 jaar zijn groot.
Nigeria, populatie 206.139.587: de breedste basis van de vier. De jongste groepen (0 tot 4 en 5 tot 9 jaar) zijn ongeveer 8 procent van de bevolking, en de piramide wordt snel smaller naar boven.
Turkije, populatie 84.339.067: smalle basis, de groepen tussen ongeveer 20 en 45 jaar zijn het grootst.

Vraag 2 2 punten

Gebruik de bronnen 1 en 2. Van de MINT-landen heeft Nigeria op dit moment een ongunstige demografische opbouw om tot economische ontwikkeling te komen. Leg uit dat Nigeria op dit moment een ongunstige demografische opbouw heeft om tot economische ontwikkeling te komen. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de oorzaak: Nigeria heeft een groter aandeel jongeren, dus relatief minder mensen in de (arbeids)productieve leeftijdsgroep dan de andere MINT-landen. (1p)
  • Noemt het gevolg: de kosten van bijvoorbeeld onderwijs zijn relatief hoog ten opzichte van het bnp of de belastinginkomsten. (1p)

De uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten. Ontbreekt die of is ze fout, dan 0 punten voor de uitleg (CvTE regel 3.6).

Vraag 2 in het hele examen

Bron 3 De economische complexiteit en bnp per hoofd van de MINT-landen en de BRIC-landen (2019)

De Economic Complexity Index (ECI) is een maatstaf voor de mate van ontwikkeling van grote economieën. Om de economische complexiteit te meten wordt gekeken naar wat de landen exporteren en hoe uniek deze export is. Zwitserland scoort op deze rangorde hoog omdat het veel verschillende hoogwaardige producten exporteert die door andere landen niet of nauwelijks geëxporteerd worden.

Spreidingsdiagram. Horizontale as: complexiteitsindex (ECI), van -2,5 tot 2,5. Verticale as: bnp per hoofd in dollars (x 1.000), logaritmische schaal van 1 tot 100. Zwitserland staat rechtsboven.
Legenda: MINT-landen (groen): 1 Nigeria, 2 Indonesië, 3 Turkije, 4 Mexico. BRIC-landen (roze): 5 Rusland, 6 Brazilië, 7 China, 8 India. Overige landen: beige.
Afleesbaar (ca.): Nigeria ECI -1,6 en bnp 5; Turkije ECI 0,6 en bnp 28; Mexico ECI 1,3 en bnp 20. Over het geheel van de landen neemt het bnp per hoofd toe naarmate de ECI hoger is.

Vraag 3 1 punt

Gebruik bron 3. Geef het verband tussen de economische complexiteit en het bnp per hoofd van een land.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het verband: hoe hoger de economische complexiteit (ECI), hoe hoger het bnp per hoofd van een land. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Bron 4 Economische kenmerken van de MINT-landen

KenmerkMexicoIndonesiëNigeriaTurkije
bnp per hoofd in dollars (x 1.000)19,811,85,128,3
belangrijkste handelspartners exportVerenigde Staten 80%China 14%, Verenigde Staten 11%, Japan 11%India 31%, Verenigde Staten 12%, Spanje 7%Duitsland 10%, Verenigd Koninkrijk 6%, Verenigde Arabische Emiraten 6%
belangrijkste exportproductenproductiegoederen, electronica, auto's en auto-onderdelen, olie en olieproductenminerale grondstoffen, dierlijke en plantaardige vetten (palmolie), elektrische machines, rubberolie en olieproducten, cacao, rubberkleding, voedingsmiddelen, metaal, transportmiddelen

Vraag 4 2 punten

Gebruik de bronnen 3 en 4. Stelling: Mexico is ondanks een hogere economische complexiteit economisch kwetsbaarder dan Turkije. Ben jij het eens of oneens met deze stelling? Onderbouw je keuze met twee argumenten.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een juist argument bij het gekozen standpunt. Eens: de export van Mexico is vooral gericht op één land (de Verenigde Staten), of het (drugsgerelateerde) geweld maakt Mexico kwetsbaar. Oneens: Mexico maakt deel uit van een van de grootste handelsblokken ter wereld (de NAFTA), of de export bestaat uit hoogwaardige industrieproducten of grondstoffen waar in de Verenigde Staten veel vraag naar is. (1p)
  • Geeft een tweede juist argument bij het gekozen standpunt, uit dezelfde lijst als hierboven. (1p)

Het standpunt (eens of oneens) levert zelf geen punten op. De argumenten moeten passen bij het gekozen standpunt. Per juist argument 1 punt.

Vraag 4 in het hele examen

Vraag 5 2 punten

Bij het opstellen van landenlijstjes als BRIC en MINT worden niet vanuit alle dimensies kenmerken meegewogen. Beredeneer dat de bruikbaarheid van dergelijke lijstjes in de geografie daardoor beperkt is.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat bij het opstellen van BRIC- en MINT-lijstjes geen kenmerken uit de politieke dimensie worden meegewogen (alleen economische en sociaal-culturele kenmerken). (1p)
  • Noemt dat ook politieke ontwikkelingen een belangrijke rol spelen in de (economische) ontwikkeling van landen. (1p)

Vraag 5 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Digitalisering in Afrika

Opgavetekst

Bron 5 Digitalisering in Afrika

Digitalisering in Afrika
Bron 5

Mobiele telefonie is de populairste vorm van communicatie in Afrika en het aantal internetgebruikers is er sinds 2010 meer dan verviervoudigd. Deskundigen voorspellen dat rond 2025 nog eens 300 miljoen mensen in Afrika digitaal verbonden zullen zijn en dat het dataverkeer er vertienvoudigt.

Twee kaarten van Afrika naast elkaar.
Links: aantal SIM-kaarten per 100 inwoners, 2017. Legenda: 10 tot 40, 41 tot 60, 61 tot 80, 81 tot 100, 101 tot 120, meer dan 120, geen gegevens.
Rechts: internetgebruikers, % van de totale bevolking, 2017. Legenda: 0 tot 5,0; 5,1 tot 10,0; 10,1 tot 20,0; 20,1 tot 40,0; 40,1 tot 70,0; geen gegevens.
Noord-Afrika scoort op beide kaarten hoog, Centraal-Afrika op beide laag. Zuid-Afrika heeft meer dan 120 SIM-kaarten per 100 inwoners en een internetgebruik van 20,1 tot 40,0 procent.

Vraag 6 2 punten

Gebruik bron 5. Hieronder staan drie uitspraken.
Uitspraak 1: in Afrika bestaat een verband tussen het aantal simkaarten per 100 inwoners en het percentage internetgebruikers van de totale bevolking.
Uitspraak 2: door digitalisering nemen de absolute afstanden in Afrika af.
Uitspraak 3: verstedelijking en analfabetisme versnellen de digitalisering in Afrika.
Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt elke uitspraak: uitspraak 1 juist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 onjuist. (2p)

Puntentabel: drie juiste oordelen 2 punten; twee juiste oordelen 1 punt; minder dan twee juiste oordelen 0 punten.

Vraag 6 in het hele examen

Vraag 7 2 punten

Gebruik bron 5. In centrumlanden zijn telefoons met een abonnement de populairste manier van mobiele telefonie. In Afrika wordt veel vaker gebruikgemaakt van prepaid simkaarten dan van abonnementen.
Beredeneer waarom het gebruik van prepaid simkaarten goed aansluit op de economische situatie in Afrika.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat in Afrika veel mensen in de informele sector werken of geen vast inkomen hebben. (1p)
  • Noemt dat zij daardoor geen bankrekening hebben en geen abonnement kunnen of willen afsluiten. (1p)

Vraag 7 in het hele examen

Bron 6 Nairobi: 'Silicon Savannah'

Nairobi: 'Silicon Savannah'
Bron 6 Artist's impression van de eerste fase van Konza Technopolis

De Keniaanse hoofdstad Nairobi is de afgelopen tien jaar uitgegroeid tot een centrum van digitale innovatie in Afrika. De Keniaanse overheid haakt in op deze ontwikkelingen en heeft ten zuiden van Nairobi een technologiehub gepland: Konza Technopolis. De hub moet technologiebedrijven aantrekken, zoals softwareontwikkelaars, datacentra en callcenters. In de hub komen woningen, hotels en winkelcentra. Verder zijn er plannen voor een universiteitscampus, (internationale) scholen en ziekenhuizen. In 2019 is het eerste gebouwencomplex opgeleverd.

Vraag 8 2 punten

Gebruik bron 6. Hubs als Konza Technopolis zullen op langere termijn cruciaal zijn voor de verdere ontwikkeling van Afrika. Geef hiervoor twee redenen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste reden: technologiehubs als Konza Technopolis zorgen voor een toename van het aantal hoogopgeleide mensen. (1p)
  • Noemt een juiste reden: technologiehubs als Konza Technopolis trekken buitenlandse bedrijven en/of buitenlands kapitaal aan. (1p)

Er worden twee redenen gevraagd: tel alleen de eerste twee redenen mee (CvTE regel 3.5).

Vraag 8 in het hele examen

Vraag 9 2 punten

Gebruik de bronnen 5 en 6. Beredeneer waarom door de ontwikkeling van Konza Technopolis de economische ongelijkheid op verschillende schaalniveaus kan toenemen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Kenia door de investeringen zich sneller of beter kan ontwikkelen dan andere landen of buurlanden, waardoor de economische verschillen tussen landen groter kunnen worden. (1p)
  • Noemt dat deze regio binnen Kenia zich sneller of beter kan ontwikkelen dan andere regio's, waardoor de economische verschillen binnen Kenia groter kunnen worden. (1p)

Vraag 9 in het hele examen

2024, tijdvak 2: Sociale ongelijkheid en de politieke toekomst van Zuid-Amerika

Opgavetekst

Bron 15 Welvaart en sociale ongelijkheid in een aantal Zuid-Amerikaanse landen

Welvaart en sociale ongelijkheid in een aantal Zuid-Amerikaanse landen
Bron 15

Spreidingsdiagram. Horizontaal: Gini-coëfficiënt (gemiddelde tussen 2015 en 2017), van 0,30 tot 0,55. Verticaal: bbp per hoofd in 2017 in dollars, gecorrigeerd naar de koopkracht, van 0 tot 30.000.
Afleesbaar (ca.): Chili Gini 0,45 en bbp 24.500; Uruguay 0,40 en 22.500; Argentinië 0,41 en 21.000; Brazilië 0,52 en 15.500; Colombia 0,51 en 14.500; Peru 0,44 en 13.500; Ecuador 0,45 en 11.500; Paraguay 0,48 en 9.500; Bolivia 0,45 en 7.500.

Bron 16 Linkse en rechtse regeringen in Zuid-Amerika

Linkse en rechtse regeringen in Zuid-Amerika
Bron 16

Rasterdiagram per land, van 2000 tot 2018 per jaar. Legenda: linkse regering (roze), rechtse regering (blauw). Landen van boven naar beneden: Colombia, Paraguay, Peru, Bolivia, Uruguay, Chili, Argentinië, Ecuador, Brazilië, Venezuela.

Vraag 21 2 punten

Gebruik de bronnen 15 en 16. Hieronder staan drie uitspraken.
Uitspraak 1: in het land met de laagste welvaart is de sociale ongelijkheid het grootst.
Uitspraak 2: in landen waar rechtse regeringen lang aan de macht geweest zijn, is de sociale ongelijkheid groter dan in landen waar linkse regeringen lang aan de macht geweest zijn.
Uitspraak 3: het gemiddelde inkomen van het grootste Zuid-Amerikaanse land is ongeveer gelijk aan het gemiddelde van alle landen in de grafiek.
Geef van elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.

Bekijk het antwoord
  • Beoordeelt elke uitspraak: uitspraak 1 onjuist, uitspraak 2 onjuist, uitspraak 3 juist. (2p)

Puntentabel: drie juiste oordelen 2 punten; twee juiste oordelen 1 punt; minder dan twee juiste oordelen 0 punten.

Vraag 21 in het hele examen

Kaartenkatern Wereld politiek

Wereld politiek
Kaartenkatern Alcarta 2e editie kaartblad 259D, E en F. Schaal 1: 180.000.000

Politieke kaart van de wereld met landsgrenzen en landnamen. Zuid-Amerika staat op de kaart, met onder meer Venezuela en Frans-Guyana.

Vraag 22 2 punten

Gebruik het kaartenkatern. Het beeld van Zuid-Amerika is in de loop van de tijd veranderd van een werelddeel met instabiele corrupte landen met een grote sociale ongelijkheid tot een werelddeel met politiek en economisch meer stabiele landen.
Geef aan:
welk Zuid-Amerikaans land de laatste jaren politiek en economisch het minst stabiel is;
waarom in Zuid-Amerika Frans-Guyana politiek en economisch het meest stabiel is.

Bekijk het antwoord
  • Noemt Venezuela als het Zuid-Amerikaanse land dat de laatste jaren politiek en economisch het minst stabiel is. (1p)
  • Noemt als reden dat Frans-Guyana een (overzees) departement van Frankrijk is. (1p)

Vraag 22 in het hele examen

Bron 17 Politieke toekomstscenario's voor Zuid-Amerika

Politieke toekomstscenario's voor Zuid-Amerika
Bron 17

De meeste Zuid-Amerikaanse landen hebben sinds de dekolonisatie in het algemeen vier regeringsvormen gekend. Na de dekolonisatie hadden veel landen in eerste instantie een oligarchisch systeem. Daarna volgde een periode waarin het populisme de boventoon voerde. In de jaren zeventig en tachtig van de twintigste eeuw hadden veel landen een dictatoriaal regime. De laatste decennia hebben de meeste landen een democratisch gekozen regering.

Deze democratieën kunnen blijven bestaan, maar er zijn ook toekomstscenario's denkbaar waarbij de eerdere drie regeringsvormen (oligarchie, populisme, dictatuur) weer terugkomen. Dit hangt af van een aantal factoren, onder andere of de sociale polarisatie toeneemt of afneemt, en hoe de bevolkingsparticipatie zich ontwikkelt.

Schema met vier vakken. Verticale as: sociale polarisatie (neemt toe boven, neemt af onder). Horizontale as: bevolkingsparticipatie (neemt af links, neemt toe rechts). Linksboven scenario a, rechtsboven scenario b, linksonder scenario c met het woord dictatuur, rechtsonder scenario d.

Vraag 23 1 punt

Gebruik bron 17. Noteer de letters van de toekomstscenario's a, b en d op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter de juiste regeringsvorm uit bron 17.

Bekijk het antwoord
  • Noemt bij a oligarchie, bij b populisme en bij d democratie. (1p)

Alleen als alle drie de scenario's met de juiste regeringsvorm zijn gegeven, 1 punt.

Vraag 23 in het hele examen

Vraag 24 2 punten

Gebruik bron 17. Het toekomstscenario 'dictatuur' is voor Zuid-Amerikaanse landen niet waarschijnlijk. Beredeneer dat het sociaal-economisch beleid dat veel Zuid-Amerikaanse landen eind twintigste eeuw zijn gaan voeren dit toekomstscenario niet waarschijnlijk maakt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het sociaal-economisch beleid gericht is op economische groei en vermindering van armoede of op afname van sociale ongelijkheid. (1p)
  • Noemt dat hierdoor een welvarende, geschoolde of participerende middenklasse is ontstaan, die meer politieke vrijheden opeist. (1p)

Vraag 24 in het hele examen

Hoe vaak ontwikkelingsvraagstukken in het examen komt

Vragen over ontwikkelingsvraagstukken per centraal examen aardrijkskunde vwo Cariben. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 121, 2826%
2026, tijdvak 223, 2526%
2025, tijdvak 121-24412%
2024, tijdvak 21-9, 21-241341%

In 4 van de 6 ingedeelde examens aardrijkskunde vwo Cariben staat een vraag over ontwikkelingsvraagstukken, samen 21 vragen (11% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2024, tijdvak 2: 13 vragen.

Oefenen met ontwikkelingsvraagstukken

Maak de 15 nieuwste examenvragen over ontwikkelingsvraagstukken online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025 en 2024). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over ontwikkelingsvraagstukken

Andere onderwerpen aardrijkskunde vwo Cariben

Ontwikkelingsvraagstukken op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde vwo Cariben onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt ontwikkelingsvraagstukken voor in het eindexamen aardrijkskunde vwo Cariben?

In de 6 ingedeelde examens van 2024 tot en met 2026 gaan 21 vragen over ontwikkelingsvraagstukken, 11% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 4 van die examens.

In welk examen aardrijkskunde vwo Cariben stonden de meeste vragen over ontwikkelingsvraagstukken?

In het examen van 2024, tijdvak 2, met 13 vragen: 1-9, 21-24.

Hoe oefen ik examenvragen over ontwikkelingsvraagstukken?

Op deze pagina staan alle vragen over ontwikkelingsvraagstukken met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.