Examenvragen globalisering aardrijkskunde vwo Cariben

30 vragen over globalisering uit 5 centrale examens van 2024 tot en met 2026.

Kort antwoord

Globalisering komt in 5 van de 6 examens aardrijkskunde vwo Cariben voor, met 30 vragen (15% van alle examenvragen). Het meest in 2025, tijdvak 2 (9 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over globalisering

Per examen de vragen over globalisering, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2026, tijdvak 1: De marathon van New York

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.

De marathon van New York kan worden gezien als een kosmopolitisch evenement. Door de finish in Manhattan te plaatsen, wordt het stereotiepe beeld van de stad New York versterkt.

bron 1

De route van de New York City Marathon door de vijf stadsdelen

De New York City Marathon is een jaarlijks terugkerend hardloopevenement in New York. Elk jaar doen ruim 55.000 deelnemers uit meer dan 100 landen mee. Elke deelnemer die de finish bereikt, heeft 42,195 kilometer afgelegd.

De eerste New York City Marathon werd in 1970 georganiseerd. Om het tweehonderdjarig bestaan van de Verenigde Staten in 1976 te vieren, werd een route door alle vijf de stadsdelen van New York uitgestippeld. Sindsdien is de route niet meer gewijzigd.

Kaartje van de marathonroute van de start op Staten Island tot de finish in Manhattan, met kilometeraanduidingen.

De vijf stadsdelen van New York

Kaartje van de vijf stadsdelen van New York, met nummers 1 tot en met 5 en een legenda met de namen van de county's.

bron 2

Finish van de New York City Marathon

Foto van de finish van de New York City Marathon, met hardlopers onder de finishbogen en wolkenkrabbers op de achtergrond.

Vraag 1 2 punten

Geef aan

  • waarom de marathon van New York kan worden gezien als een kosmopolitisch evenement;
  • waarom het plaatsen van de finish in Manhattan het stereotiepe beeld van New York versterkt.
Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat bij de marathon van New York veel mensen met diverse nationaliteiten samenkomen / dat de marathon van New York een evenement is dat de eigen nationale identiteit overstijgt. (1)

Uit het antwoord moet blijken dat het laatste deel van de marathon langs iconische gebouwen / wolkenkrabbers gaat (en dat dit beeld overeenkomt met het stereotiepe beeld van New York). (1)

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 4 3 punten

Aan de marathon van New York doen meer mensen mee dan aan de marathons van Los Angeles en Washington DC samen. Dit heeft onder andere te maken met de status van New York als wereldstad.

Geef voor New York, Los Angeles en Washington DC aan vanuit welke dimensie of dimensies de stad een wereldstad is. Ga in je antwoord in op alle drie de steden.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat New York een mondiale functie vervult vanuit de economische (Wall Street), sociaal-culturele (theaters / mode) en politieke (Verenigde Naties) dimensie, (1)

terwijl Los Angeles alleen een mondiale functie vervult vanuit de economische (‘hoofdstad’ van de westkust) en sociaal-culturele (Hollywood / filmindustrie) dimensie, (1)

en Washington DC alleen een mondiale functie vervult vanuit de politieke dimensie (Witte Huis / Capitool). (1)

Vraag 4 in het hele examen

2026, tijdvak 1: Trinidad en Tobago

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 19 tot en met 21.

bron 19

Wapen van Trinidad en Tobago

Wapen van Trinidad en Tobago met twee vogels, een rood schild met drie schepen en een lint met de tekst Together we aspire, together we achieve.

Vertaling: samen ambiëren we, samen verwezenlijken we

Vraag 30 2 punten

Twee koloniale grootmachten hebben veel invloed gehad op Trinidad en Tobago.

Noteer deze twee koloniale grootmachten op je antwoordblad.

  • Schrijf achter de koloniale grootmacht die als eerste invloed kreeg een aanwijzing uit het kaartenkatern waaruit deze invloed blijkt.
  • Schrijf achter de koloniale grootmacht die daarna invloed kreeg een aanwijzing uit bron 19 waaruit deze invloed blijkt.
Bekijk het antwoord

Spanje: dit blijkt uit de naam van de hoofdstad (Port of Spain). (1)

Groot-Brittannië / Engeland: dit blijkt uit de Engelse tekst onder het wapen van Trinidad en Tobago / uit de Sint-Joriskruizen op de schepen die verwijzen naar de Engelse scheepvaarders. (1)

Vraag 30 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Territoriale en internationale wateren

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.

Gebruik de bronnen 1 en 2.

De basis van de regelgeving over territoriale en internationale wateren werd al in de zeventiende eeuw gelegd.

bron 1 Territoriale wateren en internationale wateren

De territoriale wateren zijn de eerste 12 zeemijl (22 kilometer) vanaf de kustlijn. Een land heeft de volledige controle over de territoriale wateren. Na het territoriaal water komt de exclusieve economische zone (EEZ). In deze zone mag het land natuurlijke hulpbronnen winnen en schepen controleren. Een land heeft de plicht om het milieu in dit deel van de zee of oceaan te beschermen. Na 200 zeemijl beginnen de internationale wateren.

De basis van de regelgeving over de territoriale en internationale wateren werd al in de zeventiende eeuw gelegd. In 1964 werd deze regelgeving opnieuw door de Verenigde Naties vastgelegd in een verdrag en ondertekend door 168 landen. Er ontstaan steeds meer bedreigingen voor de internationale wateren, zoals vervuiling en overbevissing. Ook grootschalige diepzeemijnbouw kan in de toekomst tot problemen leiden. In 2023 werd daarom door de Verenigde Naties een verdrag gesloten, waarin afgesproken werd dat 30% van de internationale wateren voor 2030 beschermd gebied moet zijn.

Dwarsdoorsnede van de zee met de kustlijn, het territoriale water tot 12 zeemijl, de exclusieve economische zone tot 200 zeemijl en het internationale water.

bron 2 Exclusieve economische zone (EEZ) van landen

Wereldkaart, gedraaid naar de leesbare stand, met de exclusieve economische zones van landen in kleur en de internationale wateren in blauw.
Exclusieve economische zone (EEZ) van landen

Vraag 1 2 punten

Geef aan

  • waarom de basis van deze regelgeving juist toen werd gelegd;
  • welke twee landen uit bron 2 nog altijd een relatief grote exclusieve economische zone hebben door de regelgeving uit die periode.
Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat het voor koloniale (zeevarende) machten noodzakelijk werd om afspraken te maken over het claimen / veroveren van overzeese gebieden. (1 scorepunt)

Frankrijk en Verenigd Koninkrijk / Engeland / Groot-Brittannië (1 scorepunt)

Opmerking: alleen als bij de tweede deelscore beide landen juist zijn, 1 scorepunt toekennen.

Vraag 1 in het hele examen

Gebruik de bronnen 1 en 2 en het kaartenkatern.

De Spratly-eilanden zijn een archipel van zo'n 250 eilanden en riffen in het zuidelijke deel van de Zuid-Chinese Zee. Veel landen rondom de Zuid-Chinese Zee leggen een claim op (een deel van) de Spratly eilanden.

Kaart van Zuidoost-Azië met landen, zeeën en de Spratly-eilanden in de Zuid-Chinese Zee.
Zuidoost-Azië

Vraag 2 2 punten

Beredeneer waarom veel landen rondom de Zuid-Chinese Zee een claim leggen op de Spratly-eilanden.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste redeneringen zijn:

  • Het land dat de Spratly-eilanden bezit, zou zijn territoriale wateren / EEZ (in de Zuid-Chinese Zee) sterk uitbreiden / de wateren rondom de Spratly-eilanden dan tot zijn territoriale wateren mogen rekenen, (1 scorepunt)
  • zodat dat land het recht heeft om economische / militaire activiteiten in de wateren rondom de Spratly-eilanden te ontplooien. (1 scorepunt)

Vraag 2 in het hele examen

2026, tijdvak 2: De productie van zonnepanelen

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 3 en 4.

Gebruik de bronnen 3 en 4.

Stelling: de productieketens van zonnepanelen in 2010 past in het traditionele centrum-periferiepatroon.

bron 3 De productie van zonnepanelen

China is de grootste producent van zonnepanelen ter wereld. De productie van zonnepanelen past in de ambitie van de Chinese overheid om wereldleider te worden in de ontwikkeling en de productie van hoogwaardige goederen.
Chinese fabrikanten van zonnepanelen konden daarom lang rekenen op uitgebreide staatssteun. Deze staatssteun was voor de Europese Unie reden om tussen 2013 en 2018 importheffingen in te stellen op zonnepanelen uit China. Ook zet de Europese Unie steeds meer in op het zelf produceren van recyclebare zonnepanelen.
De belangrijkste grondstof van zonnepanelen is het mineraal kwarts. De eerste stappen in de productie van zonnepanelen - het maken van polysilicium en siliciumstaven - kosten veel energie. In de laatste stap worden zonnecellen uiteindelijk geassembleerd tot zonnepanelen.

Vijf stappen van kwarts en polysilicium via siliciumstaven en wafers naar zonnecellen en zonnepanelen, met pijlen die de volgorde aangeven.
Stappen in de productie van zonnepanelen

bron 4 Vraag naar zonnepanelen en herkomst van (onderdelen van) zonnepanelen

Drie jaartallen (2010, 2015 en 2021) met per jaar een staafdiagram van de vraag naar zonnepanelen, en van de herkomst van zonnepanelen, zonnecellen, wafers en polysilicium, verdeeld over China, Azië exclusief India en China, Europa, India, Noord-Amerika en de rest van de wereld.
Vraag naar zonnepanelen en herkomst van (onderdelen van) zonnepanelen

Vraag 5 2 punten

Geef een argument

  • voor deze stelling;
  • tegen deze stelling.
Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste argumenten zijn:

  • voor de stelling: uit het argument moet blijken dat de vraag naar zonnepanelen toen vooral uit centrumlanden / uit Europa / (nog) niet uit (semi)perifere landen kwam (1 scorepunt);
  • tegen de stelling: de grondstof (polysilicium) voor zonnepanelen kwam grotendeels uit centrumlanden / Europa / Noord-Amerika, of (semi)perifere landen produceerden / China produceerde (ook toen al) hoogwaardige producten / wafers / zonnecellen (1 scorepunt).

Vraag 5 in het hele examen

Gebruik bron 4.

Vraag 6 1 punt

Toon met bron 4 aan dat in de productieketens van zonnepanelen geen reshoring plaatsvindt.

Bekijk het antwoord

Voorbeelden van een juist antwoord zijn:

  • De productie van zonnepanelen heeft altijd al in Azië / China plaatsgevonden / nooit grootschalig in centrumgebieden plaatsgevonden (en kan dus ook niet teruggehaald worden).
  • De (onderdelen van) de zonnepanelen komen steeds vaker uit China.

1 scorepunt

Vraag 6 in het hele examen

Tussen 2013 en 2018 hanteerde de Europese Unie importheffingen op Chinese zonnepanelen. Exportgeoriënteerde landen proberen importheffingen te ontwijken.

Vraag 7 1 punt

Geef aan op welke manier een exportgeoriënteerd land importheffingen kan ontwijken.

Bekijk het antwoord

Een voorbeeld van een juist antwoord is: China kan de assemblage (van zonnecellen naar zonnepanelen) naar andere landen (waarvoor geen importheffingen gelden) verplaatsen. (1 scorepunt)

Vraag 7 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Ontwikkelingen in Argentinië

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 12 tot en met 14.

Gebruik bron 13.

Rond 1970 veranderde het politieke beleid in Argentinië, waardoor de werkgelegenheid in de secundaire sector ook veranderde.

bron 13 Politieke en economische ontwikkelingen in Argentinië

De economie van Argentinië groeide rond 1900 door de export van grondstoffen. In die periode was Argentinië een van de rijkste landen ter wereld. Door de economische crisis rond 1930 nam de export van grondstoffen af, waarna de Argentijnse overheid decennialang een beleid van importsubstitutie voerde. Vanaf 1970 volgden periodes waarin Argentinië neoliberaal beleid voerde. Hierdoor nam de werkgelegenheid in de secundaire sector af. De laatste twintig jaar zijn de economische resultaten van Argentinië wisselend.

Vraag 24 2 punten

Geef aan

  • waarom het beleid tot 1970 leidde tot veel werkgelegenheid in de secundaire sector;
  • waarom het beleid dat daarop volgde, leidde tot een afname van de werkgelegenheid in de secundaire sector.
Bekijk het antwoord

Voorbeelden van juiste antwoorden zijn:

  • Uit het antwoord moet blijken dat met het beleid van importsubstitutie de Argentijnse industrie beschermd / gestimuleerd werd (waardoor er veel werkgelegenheid in de secundaire sector was). (1 scorepunt)
  • Uit het antwoord moet blijken dat bij neoliberaal beleid (dat daarop volgde) de Argentijnse markt werd opengesteld voor (industrie)producten uit andere landen (en de werkgelegenheid in de secundaire sector afnam). (1 scorepunt)

Vraag 24 in het hele examen

2026, tijdvak 2: Hòfi mango op Curaçao

Opgavetekst

Bij deze opgave horen de bronnen 15 tot en met 17.

De Nederlandse overheid heeft aangegeven niet bij te dragen aan de herstelwerkzaamheden in Hòfi Mango.

Vraag 31 1 punt

Geef vanuit de politieke dimensie een reden waarom de Nederlandse overheid niet bijdraagt aan de herstelwerkzaamheden in Hòfi Mango.

Bekijk het antwoord

Uit het antwoord moet blijken dat Curaçao in het koninkrijk (sinds 2010) een onafhankelijke / autonome status heeft. (1 scorepunt)

Vraag 31 in het hele examen

2025, tijdvak 1: BRICS en G7

Opgavetekst

Bron 1 De samenwerkingsverbanden BRICS en G7

De samenwerkingsverbanden BRICS en G7
Bron 1

BRICS is een samenwerkingsverband van tien landen die zich in een vergelijkbaar stadium van economische ontwikkeling bevinden. De naam is ontleend aan de eerste letters van de vijf landen die BRICS oorspronkelijk opgericht hebben. Op 1 januari 2024 werden Egypte, Ethiopië, Iran, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten ook lid van BRICS.

De economische en politieke invloed van de BRICS-landen neemt mondiaal toe. De groep presenteert zich als een alternatief voor gevestigde samenwerkingsverbanden zoals de G7.

De G7 is een samenwerkingsverband tussen zeven belangrijke industriële landen: Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Bij de bijeenkomsten van de G7 wordt de Europese Unie ook uitgenodigd.

Vraag 1 2 punten

Gebruik bron 1. De landen die het samenwerkingsverband G7 vormen zijn een homogenere groep dan de landen die het samenwerkingsverband BRICS vormen. Geef een politiek kenmerk en een cultureel kenmerk van de G7-landen waaruit blijkt dat dit een homogenere groep landen is dan de groep landen die BRICS vormen.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een politiek kenmerk van de G7-landen, bijvoorbeeld: de G7-landen zijn allemaal democratische (rechts)staten / landen met vrijheid van meningsuiting. (1p)
  • Noemt een cultureel kenmerk van de G7-landen, bijvoorbeeld: de G7-landen worden (in het algemeen / op Japan na) gekenmerkt door een Westerse cultuur / overwegend christelijke traditie. (1p)

Het kenmerk moet laten zien dat de G7-landen een homogenere groep vormen dan de BRICS-landen. Bij BRICS horen landen met autoritaire / dictatoriale regimes, en tussen de BRICS-landen bestaan grotere cultuurverschillen.

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 1 punt

Gebruik bron 1. De nieuwe BRICS-landen hebben vooral economische motieven om toe te treden tot BRICS. Saudi-Arabië en Iran hebben ook een motief vanuit een andere dimensie. Geef vanuit een andere dimensie aan waarom deze landen toegetreden zijn tot BRICS.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Saudi-Arabië en Iran (met hun toetreding tot BRICS) hun politieke macht / culturele invloed willen uitbreiden (om tegenwicht te bieden aan de G7-landen). (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 4 3 punten

Stelling: China is over 30 jaar de grootste geopolitieke speler op het wereldtoneel. Geef een economisch argument vóór deze stelling, een politiek argument vóór deze stelling en een demografisch argument tegen deze stelling.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juist economisch argument vóór de stelling, bijvoorbeeld: China zal dan het hoogste bbp ter wereld hebben / China heeft de laatste decennia veel geïnvesteerd (in grondstoffen) in andere landen, en dat zal zich in de toekomst uitbetalen. (1p)
  • Noemt een juist politiek argument vóór de stelling, bijvoorbeeld: China heeft zijn politieke / militaire invloed de laatste jaren sterk uitgebreid / het politieke systeem in China maakt het mogelijk snel / daadkrachtig / slagvaardig besluiten te nemen. (1p)
  • Noemt een juist demografisch argument tegen de stelling: de bevolkingsomvang van China zal de komende decennia (sterk) dalen / China zal (sterk) vergrijzen. (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2025, tijdvak 1: Ontwikkelingen in de ruimtevaart

Opgavetekst

Bron 3 Raketlanceringen naar de ruimte

Raketlanceringen naar de ruimte
Bron 3

Het ruimtetijdperk begon in 1957 met een door de Sovjet-Unie gelanceerde raket. Deze onbemande raket bracht de eerste satelliet de ruimte in: de Sputnik. Inmiddels zijn ruimtevaarttechnologie en satellietdata voor overheden onmisbaar geworden op het gebied van infrastructuur, klimaat, wetenschap en veiligheid. Naast deze niet-commerciële toepassingen zijn er ook steeds meer commerciële activiteiten in de ruimte zoals telecommunicatie via satellieten en ruimtetoerisme.

Staafdiagram met het aantal raketlanceringen per jaar, van ongeveer 1958 tot ongeveer 2020. Het bovenste deel toont de niet-commerciële raketlanceringen (as 0 tot 140). Het onderste deel toont de commerciële raketlanceringen (as 0 tot 40, naar beneden). De staven zijn verdeeld naar land: landen in Europa, Verenigde Staten, India, China, Sovjet-Unie / Rusland, Japan en overige landen.

Vraag 5 3 punten

Gebruik bron 3. Toon met bron 3 aan dat in het ruimtetijdperk: de mondiale geopolitieke situatie in de periode 1960 - 1990 te herkennen is; een overgang plaatsvindt naar een multipolaire wereld; de rol van staten veranderd is.

Bekijk het antwoord
  • Toont aan dat de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie in de periode 1960 - 1990 streden om de (hegemoniale / geopolitieke) macht in de wereld. (1p)
  • Toont aan dat de dominante positie van de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie in het aantal raketlanceringen is afgenomen / dat er nu meerdere landen zijn met een aanzienlijk aandeel in het aantal raketlanceringen. (1p)
  • Toont aan dat de rol van staten / overheden is afgenomen, doordat raketten steeds vaker worden gelanceerd door commerciële bedrijven. (1p)

Aan een antwoord dat bij het eerste deelpunt alleen verwijst naar de Koude Oorlog, wordt geen scorepunt toegekend.

Vraag 5 in het hele examen

Vraag 6 2 punten

Gebruik bron 3. Satellieten dragen bij aan tijdruimtecompressie. Geef hiervan twee verschillende voorbeelden, elk op een ander schaalniveau.

Bekijk het antwoord
  • Geeft een voorbeeld vanuit verbeterde / snellere communicatie gekoppeld aan een schaalniveau, bijvoorbeeld: door satellietcommunicatie is overal ter wereld / ook ver op zee (ook in gebieden zonder internetaansluiting) communicatie mogelijk. (1p)
  • Geeft een voorbeeld vanuit verbeterd / sneller transport gekoppeld aan een ander schaalniveau, bijvoorbeeld: door satellietdata kan met navigatiesystemen sneller / makkelijk binnenlands vervoer / transport plaatsvinden. (1p)

Vraag 6 in het hele examen

Bron 4 Budget voor raketlanceringen per land en van de Europese Unie in 2021 (in miljoenen dollars)

Budget voor raketlanceringen per land en van de Europese Unie in 2021 (in miljoenen dollars)
Bron 4

Bellendiagram op een wereldkaart: per land en per de Europese Unie is het budget voor raketlanceringen in 2021 weergegeven in miljoenen dollars. Hoe groter de bel, hoe hoger het budget. Afleesbare waarden: Verenigde Staten 54.589; China 10.286; Japan 4.214; Frankrijk 3.952; Rusland 3.567; EU 2.574; India 1.963; Canada 490.

Kaartenkatern Kaartenkatern (bijlage bij het examen)

Bijlage bij het examen met overzichtskaarten en thematische kaarten. Overzichtskaarten: Wereld; Europa; Noord-Amerika; Zuid-Amerika natuurkundig; Zuid-Amerika staatkundig; Midden-Amerika; Caribisch gebied. Thematische kaarten: Aarde platentektoniek; Aarde luchtdruk en wind; Aarde klimaatgebieden en zeestromen; Zuid-Amerika landschappen; Midden-Amerika tektoniek en vulkanisme.

Vraag 7 2 punten

Gebruik bron 4 en het kaartenkatern. Europa heeft een gemeenschappelijk ruimtevaartprogramma. In Azië ligt zo'n gemeenschappelijk ruimtevaartprogramma minder voor de hand. Geef twee redenen waarom een gemeenschappelijk ruimtevaartprogramma in Azië minder voor de hand ligt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt twee van de volgende juiste redenen: India / China / Japan hebben zelf voldoende financiële mogelijkheden om een ruimtevaartprogramma uit te voeren; India en China / Japan en China zijn concurrenten van elkaar; kleinere / (semi-)perifere landen in Azië hebben andere prioriteiten dan het opzetten van een gezamenlijk ruimtevaartprogramma; de samenwerking in Azië / ASEAN is vooral gericht op economische integratie. (2p)

Per juiste reden 1 punt. Als er meer redenen worden gegeven, worden alleen de eerste twee beoordeeld.

Vraag 7 in het hele examen

Vraag 8 2 punten

De laatste twintig jaar nemen ruimteactiviteiten toe. Zo bieden bedrijven als Virgin Galactic en Blue Origin vluchten voor toeristen naar de ruimte aan. Daarnaast is ook ruimtepuin een toenemend probleem. Beredeneer waarom het reguleren van bijvoorbeeld ruimtetoerisme of het opruimen van ruimtepuin lastig is.

Bekijk het antwoord
  • Beredeneert dat in de ruimte geen staatkundige grenzen (tussen landen) bestaan / landen geen territorium hebben / de ruimte van iedereen is. (1p)
  • Beredeneert dat er daardoor geen wetgeving in de ruimte is / landen (en bedrijven) vrij hun gang kunnen gaan. (1p)

Vraag 8 in het hele examen

2025, tijdvak 2: De positie van Sri Lanka in het wereldsysteem

Opgavetekst

Bron 1 Import en export van Sri Lanka (2021)

Top 5 import (totale waarde $21,9 miljard)

RangImportproductenAandeel van de totale importwaardeHerkomstlandenAandeel van de totale importwaarde
1olie en oliproducten16,8%China25%
2machines16,3%India22,2%
3textiel15,8%Verenigde Arabische Emiraten7%
4chemische producten9,9%Singapore3,7%
5metalen9,1%Maleisië3,6%

Top 5 export (totale waarde $14,1 miljard)

RangExportproductenAandeel van de totale exportwaardeExportbestemmingenAandeel van de totale exportwaarde
1textiel43,5%Verenigde Staten22,8%
2koffie, thee en kruiden15,1%India7,1%
3plastic en rubber9,2%Groot-Brittannië6,8%
4bewerkte landbouwproducten5,9%Duitsland6,2%
5machines5,2%Italië4,3%

Vraag 1 2 punten

Gebruik bron 1.
Hieronder staan twee uitspraken over bron 1.
Uitspraak 1: de handelsbalans van Sri Lanka was in 2021 negatief.
Uitspraak 2: de samenstelling van het exportpakket van Sri Lanka is kwetsbaar.
Onderbouw elke uitspraak met gegevens uit bron 1.

Bekijk het antwoord
  • Onderbouwt uitspraak 1 met gegevens uit bron 1: de (totale) waarde van de import is groter dan de (totale) waarde van de export. (1p)
  • Onderbouwt uitspraak 2 met gegevens uit bron 1: Sri Lanka is voor de export sterk afhankelijk van één product (textiel) of één land (de Verenigde Staten). (1p)

Vraag 1 in het hele examen

Vraag 2 2 punten

Gebruik bron 1.
Het huidige Sri Lanka was in de periode 1796 - 1948 een kolonie van Groot-Brittannië.
Beredeneer dat in die periode de basis werd gelegd voor de huidige positie van Sri Lanka in het wereldsysteem.

Bekijk het antwoord
  • Tijdens de koloniale periode werd Sri Lanka lange tijd gebruikt als exploitatiekolonie. (1p)
  • Waardoor de economie en/of infrastructuur vooral gericht bleef op de export van onbewerkte grondstoffen en/of landbouwproducten, of waardoor Sri Lanka zich door een langdurige afhankelijke positie moeilijk kon ontwikkelen. (1p)

Vraag 2 in het hele examen

Bron 2 Investeringen in Hambantota International Port

Investeringen in Hambantota International Port
Bron 2 Ligging Hambantota

Hambantota is de grootste plaats in het gelijknamige district in het zuiden van Sri Lanka. In het district woont driekwart van de bevolking op het platteland en werkt ongeveer de helft van de beroepsbevolking in de primaire sector.

In opdracht van de regering van Sri Lanka bouwden Chinese aannemers vanaf 2008 een diepzeehaven naast het oude centrum van Hambantota. De haven van Hambantota is onderdeel van een masterplan voor een nieuwe stad, Groot Hambantota, waarvoor al een internationaal vliegveld en nieuwe autosnelwegen aangelegd zijn. De haven werd grotendeels bekostigd met leningen van een Chinese bank. In 2016 bleek dat Sri Lanka de leningen niet kon terugbetalen. Om onder de schuldenlast uit te komen, kende de regering een Chinees havenbedrijf het alleenrecht toe op de exploitatie van de haven voor 99 jaar.

Bron 3

Figuur uit het examen

Luchtfoto van de haven van Hambantota: kades met opgestapelde containers en kranen, met twee schepen aan de kade.

Vraag 3 2 punten

Gebruik bron 2.
Stelling: Hambantota International Port zal de economische positie van Sri Lanka versterken.
Geef
− een argument vóór deze stelling;
− een argument tegen deze stelling.

Bekijk het antwoord
  • Een juist argument vóór de stelling, bijvoorbeeld: Hambantota International Port kan in Sri Lanka leiden tot spread-effecten / werkgelegenheid. (1p)
  • Een juist argument tegen de stelling, bijvoorbeeld: door het alleenrecht van een Chinees havenbedrijf wordt Sri Lanka (volledig) afhankelijk van China / wordt het lastiger voor bedrijven uit andere landen om te investeren in Sri Lanka. (1p)

Vraag 3 in het hele examen

Vraag 4 2 punten

Gebruik bron 2 en het kaartenkatern.
Met de aanleg van Hambantota International Port in Sri Lanka behartigt China niet alleen economische, maar ook geopolitieke belangen.
Geef aan
− welk Aziatisch land zich vanuit geopolitiek oogpunt het meest bedreigd zal voelen door de invloed van China op Sri Lanka;
− waarom de aanleg van een haven in Sri Lanka voor China van geopolitiek belang is.

Bekijk het antwoord
  • Noemt India als het Aziatische land dat zich vanuit geopolitiek oogpunt het meest bedreigd zal voelen. (1p)
  • Een juist antwoord op de waarom-vraag: China kan met de aanwezigheid in de Indische Oceaan / Sri Lanka meer invloed / controle uitoefenen op een mondiaal belangrijke scheepvaartroute. (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Ontginning van het Amazonegebied

Opgavetekst

Bron 14 Vrijhandel in het Amazonegebied

Vrijhandel in het Amazonegebied
Bron 14 Vrijhandel en transport in het Amazonegebied

Het Amazonegebied is de grootste regio in Zuid-Amerika. De kolonisatie van Zuid-Amerika is lang aan het Amazonegebied voorbijgegaan, maar aan het eind van de negentiende eeuw begon de exploitatie van bosproducten, zoals de paranoot en rubber. Vanaf de tweede helft van de twintigste eeuw werd het gebied steeds verder ontsloten.

Midden in het Amazonegebied ligt Manaus. In deze stad is in de jaren 60 een vrijhandelszone aangelegd, Zone Franca de Manaus (ZFM). In de ZFM zijn tegenwoordig ongeveer 600 bedrijven gevestigd, die elektronica, motoren en chemische producten produceren voor de binnenlandse en de buitenlandse markt. Recentelijk zijn in andere plaatsen ook vrijhandelszones ingericht. Samen met de vrijhandelszone in Manaus moeten zij een vrijhandelsnetwerk gaan vormen.

Vraag 26 2 punten

Gebruik bron 14 en het kaartenkatern.
Brazilië heeft economische ambities op nationaal en continentaal schaalniveau.
Toon met de kaart in bron 14 aan dat Brazilië economische ambities heeft op:
− nationaal schaalniveau;
− continentaal schaalniveau.

Bekijk het antwoord
  • Een juist antwoord op nationaal schaalniveau, bijvoorbeeld: binnen Brazilië worden veel steden / gebieden met elkaar verbonden door (spoor- / vaar)wegen. (1p)
  • Een juist antwoord op continentaal schaalniveau, bijvoorbeeld: de vrijhandelsgebieden van Brazilië liggen in de grensregio’s. (1p)

Vraag 26 in het hele examen

2025, tijdvak 2: Caribische landen in het Gemenebest van Naties

Opgavetekst

Bron 15 Barbados, definitief een republiek

Barbados, definitief een republiek
Bron 15 De president van Barbados, Rihanna en de Britse koning tijdens de viering van de onafhankelijkheid, 2021

Op 30 november 2021 werd op Barbados de overgang naar een republiek gevierd. Barbados was daarmee niet langer verbonden met het Britse koningshuis. Op deze dag werd de zangeres Rihanna uitgeroepen tot nationale held van Barbados. Rihanna is de beroemdste burger van Barbados en werd in 2018 al benoemd tot officiële ambassadeur voor cultuur en jeugd. Ze heeft haar Bajan-accent nooit verzacht en haar muziek is verbonden gebleven met haar Caribische afkomst. Bajan is een taal met Engelse en Afrikaanse invloeden die wordt gesproken op het eiland Barbados. De huidige Britse koning Charles III was bij de viering aanwezig namens de Britse monarchie.

Vraag 28 2 punten

Gebruik bron 15.
Hieronder staan drie omschrijvingen (a tot en met c) en zes begrippen (1 tot en met 6).
a: De drietand op de vlag van Barbados staat symbool voor de breuk met het Verenigd Koninkrijk.
b: Rihanna heeft haar Bajan-accent nooit verzacht en haar Caribische afkomst komt terug in haar muziek.
c: Sinds 30 november 2021 is Barbados niet langer verbonden met het Britse koningshuis.
Begrippen: 1 democratie; 2 nation-building; 3 protectionisme; 4 regionaal bewustzijn; 5 republiek; 6 soft state.
Noteer de letters a tot en met c onder elkaar op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter het cijfer van het bijbehorende begrip.
Let op: er blijven drie begrippen over.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de juiste koppelingen: a 2 (nation-building), b 4 (regionaal bewustzijn) en c 5 (republiek). (2p)

Drie juiste antwoorden: 2 scorepunten. Twee juiste antwoorden: 1 scorepunt. Minder dan twee juiste antwoorden: 0 scorepunten.

Vraag 28 in het hele examen

Bron 16 Het Gemenebest van Naties

Het Gemenebest van Naties
Bron 16

Het Gemenebest van Naties, voorheen het Britse Gemenebest, is een vrijwillig samenwerkingsverband van 56 landen. De Britse koning Charles III is van een aantal van deze landen het staatshoofd. Het doel van het Gemenebest van Naties is de economische welvaart, de democratische waarden en internationale vrede te waarborgen.

Vraag 29 1 punt

Gebruik bron 16.
Barbados is sinds 1966 onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk. Sinds 2021 erkent Barbados het Britse staatshoofd niet langer als hun staatshoofd. Barbados blijft wel lid van het Gemenebest van Naties.
Geef een reden waarom Barbados lid wilde blijven van het Gemenebest van Naties.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste reden, bijvoorbeeld: Barbados heeft (doordat het een klein (ei)land is) op mondiale schaal een zeer beperkte invloed. (1p)

Vraag 29 in het hele examen

Vraag 30 2 punten

In het Caribisch gebied hebben veel mensen kritiek op hun land als hun land lid is van het Gemenebest van Naties.
Geef
− een onderbouwing voor de kritiek op het lid zijn van hun land van het Gemenebest van Naties;
− de naam van het politiek en economisch samenwerkingsverband tussen Caribische landen dat de functie van het Gemenebest van Naties in het Caribisch gebied kan overnemen.

Bekijk het antwoord
  • Een juiste onderbouwing: het Gemenebest van Naties wordt gezien als een koloniaal overblijfsel / een herinnering aan koloniale uitbuiting en slavernij. (1p)
  • Noemt Caricom. (1p)

Vraag 30 in het hele examen

Vraag 31 2 punten

Het Caribisch gebied is een regio waar de geopolitieke belangen altijd groot zijn geweest.
Beredeneer voor welke twee hegemoniale machten de geopolitieke belangen in het Caribisch gebied tegenwoordig het grootst zijn.

Bekijk het antwoord
  • Uit de redenering blijkt dat het Caribisch gebied al lange tijd (vooral) onder de invloedssfeer van de Verenigde Staten valt. (1p)
  • Maar dat China haar mondiale invloed probeert te vergroten door in toenemende mate (economisch en politiek) actief te zijn in het Caribisch gebied. (1p)

Als beide landen genoemd worden, maar een juiste redenering ontbreekt, 1 scorepunt toekennen.

Vraag 31 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Plastic afval als grondstof

Opgavetekst

Bron 1 China stopt met de import van plastic afval uit Europa

Westerse landen exporteren al zo’n 50 jaar plastic afval, vooral naar China. In China werd dit plastic afval gerecycled tot korrels (kunststofgranulaat) die vervolgens als grondstof werden gebruikt. Nadat China in 2017 de import van plastic afval verboden had, gingen exporteurs uit westerse landen op zoek naar andere bestemmingen. De import van plastic afval in Turkije vertienvoudigde sinds het Chinese importverbod. Lang niet al het geïmporteerde afval blijkt recyclebaar. Veel plastic afval wordt uiteindelijk verbrand, gestort of belandt in het milieu.

Vraag 2 3 punten

China is decennialang de grootste importeur van plastic afval geweest. In 2017 besloot China te stoppen met deze import. Geef een reden waarom juist China decennialang de grootste importeur van plastic afval geweest is, en twee redenen waarom China de import van plastic afval uiteindelijk verbood.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste reden waarom China decennialang de grootste importeur was: in China worden veel producten voor de wereldmarkt gemaakt, en de Chinese industrie is voor een groot deel afhankelijk van producten waarvoor plastic afval als grondstof nodig is. (1p)
  • Noemt twee juiste redenen waarom China de import van plastic afval verbood: de hoeveelheid plastic afval in China zelf nam toe; China wilde de milieubelasting van deze vervuilende industrie niet langer in eigen land hebben; China wilde niet langer het imago hebben van afvalverwerker van de westerse landen; het geïmporteerde plastic was van steeds slechtere kwaliteit. (2p)

Per juiste reden 1 scorepunt. Worden er meer redenen gegeven dan gevraagd, dan tellen alleen de eerste twee.

Vraag 2 in het hele examen

Vraag 4 2 punten

Plastic afval in andere landen verwerken is een vorm van ruimtelijke afwenteling. Door politieke globalisering kan ruimtelijke afwenteling worden tegengegaan. Geef een omschrijving van het begrip ruimtelijke afwenteling, en een reden waarom politieke globalisering ruimtelijke afwenteling kan tegengaan.

Bekijk het antwoord
  • Omschrijft ruimtelijke afwenteling als: negatieve gevolgen van (economische) activiteiten worden afgeschoven op andere landen of gebieden. (1p)
  • Noemt een juiste reden waarom politieke globalisering ruimtelijke afwenteling kan tegengaan: nationale overheden kunnen door internationaal samen te werken afspraken maken over de verwerking van, de export van of de controle op (illegale) afvalstromen. (1p)

Vraag 4 in het hele examen

2024, tijdvak 1: De Pan-American Highway: mind the gap

Opgavetekst

Bron 2 De Pan-American Highway

De Pan-American Highway is een netwerk van wegen dat de noordkust van Alaska met het zuidelijkste puntje van Argentinië verbindt. Het initiatief voor de aanleg van dit netwerk stamt uit 1925 en had als doel landen beter met elkaar, maar vooral beter met de Verenigde Staten te verbinden. Tegenwoordig maken migranten op weg naar de Verenigde Staten vaak gebruik van dit netwerk. De overheid in de Verenigde Staten probeert deze migrantenstroom te beperken door invloed uit te oefenen op de landen waar de migranten doorheen reizen. Op welke manier invloed wordt uitgeoefend ligt aan de op dat moment zittende president. In januari 2021 werd de republikeinse president Trump opgevolgd door de democratische president Biden.

Vraag 5 2 punten

Gebruik bron 2. Het initiatief om de verbinding tussen Noord-, Midden- en Zuid-Amerika te verbeteren is 100 jaar geleden door de Verenigde Staten genomen. Geef een reden waarom de Verenigde Staten deze verbinding wilden verbeteren: vanuit de economische dimensie, en vanuit de politieke dimensie.

Bekijk het antwoord
  • Noemt een juiste reden vanuit de economische dimensie: de Verenigde Staten wilden met deze verbinding de handel (in grondstoffen, landbouwproducten en/of industrieproducten) met andere landen verbeteren. (1p)
  • Noemt een juiste reden vanuit de politieke dimensie: de Verenigde Staten wilden als hegemoniale staat hun invloed of macht in Midden- en Zuid-Amerika vergroten. (1p)

Vraag 5 in het hele examen

Bron 3 De Darién Gap

In het grensgebied van Panama en Colombia ligt de Darién Gap. Dit is een dichtbegroeid gebied zonder goede infrastructuur waar guerrillastrijders en drugssmokkelaars actief zijn. Migranten die Panama via de Darién Gap binnenkomen vragen zelden een verblijfsvergunning in Panama aan. Zij hebben meestal de Verenigde Staten als einddoel.

Vraag 6 2 punten

Gebruik de bronnen 2 en 3. Beredeneer dat de Pan-American Highway op nationaal schaalniveau meer bijdraagt aan economische integratie dan op intercontinentaal schaalniveau. Betrek in je antwoord beide schaalniveaus.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat door de Pan-American Highway het transport over de weg binnen landen is verbeterd (nationaal schaalniveau). (1p)
  • Noemt dat de afstanden tussen Noord- en Zuid-Amerika voor transport over de weg groot zijn en dat transport beter per boot of vliegtuig wordt overbrugd, of dat bij de Darién Gap een belangrijk stuk infrastructuur ontbreekt om transport over de weg naar en vanuit Zuid-Amerika mogelijk te maken (intercontinentaal schaalniveau). (1p)

De schaalniveaus hoeven niet expliciet in het antwoord genoemd te worden.

Vraag 6 in het hele examen

Hoe vaak globalisering in het examen komt

Vragen over globalisering per centraal examen aardrijkskunde vwo Cariben. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2026, tijdvak 11, 4, 3039%
2026, tijdvak 21-2, 5-7, 24, 31721%
2025, tijdvak 11-2, 4-8721%
2025, tijdvak 21-4, 26, 28-31925%
2024, tijdvak 12, 4-6413%

In 5 van de 6 ingedeelde examens aardrijkskunde vwo Cariben staat een vraag over globalisering, samen 30 vragen (15% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2025, tijdvak 2: 9 vragen.

Oefenen met globalisering

Maak de 15 nieuwste examenvragen over globalisering online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025 en 2024). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over globalisering

Andere onderwerpen aardrijkskunde vwo Cariben

Globalisering op andere niveaus

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen aardrijkskunde vwo Cariben onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op aardrijkskunde oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt globalisering voor in het eindexamen aardrijkskunde vwo Cariben?

In de 6 ingedeelde examens van 2024 tot en met 2026 gaan 30 vragen over globalisering, 15% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 5 van die examens.

In welk examen aardrijkskunde vwo Cariben stonden de meeste vragen over globalisering?

In het examen van 2025, tijdvak 2, met 9 vragen: 1-4, 26, 28-31.

Hoe oefen ik examenvragen over globalisering?

Op deze pagina staan alle vragen over globalisering met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.