Examenvragen naamvallen Latijnse taal en cultuur vwo

6 vragen over naamvallen uit 5 centrale examens van 2018 tot en met 2025.

Kort antwoord

Naamvallen komt in 5 van de 18 examens Latijnse taal en cultuur vwo voor, met 6 vragen (1% van alle examenvragen). Het meest in 2024, tijdvak 1 (2 vragen). Je oefent de vragen online en het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift.

Alle examenvragen over naamvallen

Per examen de vragen over naamvallen, nieuwste eerst, met de tekst van de opgave erbij. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open.

Oefen de vragen over dit onderwerp online

2025, tijdvak 2: Tekst 1

Opgavetekst

Tekst 1 Jupiter vertelt Venus over de nakomelingen van Aeneas.

257 Parce metu, Cytherea, manent immota tuorum
258 fata tibi; cernes urbem et promissa Lavini
259 moenia, sublimemque feres ad sidera caeli
260 magnanimum Aenean; neque me sententia vertit.
261 Hic tibi (fabor enim, quando haec te cura remordet,
262 longius, et volvens fatorum arcana movebo)
263 bellum ingens geret Italia populosque feroces
264 contundet moresque viris et moenia ponet,
265 tertia dum Latio regnantem viderit aestas
266 ternaque transierint Rutulis hiberna subactis.
267 At puer Ascanius, cui nunc cognomen Iulo
268 additur (Ilus erat, dum res stetit Ilia regno),
269 triginta magnos volvendis mensibus orbes
270 imperio explebit, regnumque ab sede Lavini
271 transferet, et Longam multa vi muniet Albam.
272 Hic iam ter centum totos regnabitur annos
273 gente sub Hectorea, donec regina sacerdos
274 Marte gravis geminam partu dabit Ilia prolem.
275 Inde lupae fulvo nutricis tegmine laetus
276 Romulus excipiet gentem et Mavortia condet
277 moenia Romanosque suo de nomine dicet.
278 His ego nec metas rerum nec tempora pono:
279 imperium sine fine dedi. Quin aspera Iuno,
280 quae mare nunc terrasque metu caelumque fatigat,
281 consilia in melius referet, mecumque fovebit
282 Romanos, rerum dominos gentemque togatam.
283 Sic placitum. Veniet lustris labentibus aetas
284 cum domus Assaraci Pthiam clarasque Mycenas
285 servitio premet ac victis dominabitur Argis.
286 Nascetur pulchra Troianus origine Caesar,
287 imperium Oceano, famam qui terminet astris,
288 Iulius, a magno demissum nomen Iulo.
289 Hunc tu olim caelo spoliis Orientis onustum
290 accipies secura; vocabitur hic quoque votis.
291 Aspera tum positis mitescent saecula bellis:
292 cana Fides et Vesta, Remo cum fratre Quirinus
293 iura dabunt; dirae ferro et compagibus artis
294 claudentur Belli portae; Furor impius intus
295 saeva sedens super arma et centum vinctus aënis
296 post tergum nodis fremet horridus ore cruento.

Vergilius, Aeneis 1.257-296

Vraag 9 1 punt

Regel 286-287 Nascetur t/m astris. Dit tekstgedeelte wordt door M. d'Hane-Scheltema als volgt vertaald: Eens ook spruit een Trojaan uit dat beroemd verleden voort: Caesar, wiens heerschappij de Oceaan, wiens roem de sterren bereikt. In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel overgenomen. Leg dit uit met betrekking tot imperium (regel 287). Ga in je antwoord in op zowel het Latijn als de weergave van imperium in de vertaling.

Bekijk het antwoord
  • In het Latijn is imperium het lijdend voorwerp; in de vertaling is 'heerschappij' / het het onderwerp. (1p)

Het scorepunt alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Niet fout rekenen wanneer geantwoord is: 'In het Latijn is imperium accusativus en het is vertaald als (of het) nominativus (is).'

Vraag 9 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Tekst 1

Opgavetekst

Tekst 1 Het begin van Hannibals militaire loopbaan; zijn persoonlijkheid.

[1] Missus Hannibal in Hispaniam primo statim adventu omnem exercitum [2] in se convertit; Hamilcarem iuvenem redditum sibi veteres milites credere; [3] eundem vigorem in voltu vimque in oculis, habitum oris lineamentaque [4] intueri. Dein brevi effecit ut pater in se minimum momentum ad favorem [5] conciliandum esset. Nunquam ingenium idem ad res diversissimas, [6] parendum atque imperandum, habilius fuit. Itaque haud facile discerneres [7] utrum imperatori an exercitui carior esset; neque Hasdrubal alium [8] quemquam praeficere malle ubi quid fortiter ac strenue agendum esset, [9] neque milites alio duce plus confidere aut audere. Plurimum audaciae ad [10] pericula capessenda, plurimum consilii inter ipsa pericula erat. Nullo [11] labore aut corpus fatigari aut animus vinci poterat. Caloris ac frigoris [12] patientia par; cibi potionisque desiderio naturali, non voluptate modus [13] finitus; vigiliarum somnique nec die nec nocte discriminata tempora; id [14] quod gerendis rebus superesset quieti datum; ea neque molli strato [15] neque silentio accersita; multi saepe militari sagulo opertum humi [16] iacentem inter custodias stationesque militum conspexerunt. Vestitus nihil [17] inter aequales excellens: arma atque equi conspiciebantur. Equitum [18] peditumque idem longe primus erat; princeps in proelium ibat, ultimus [19] conserto proelio excedebat. Has tantas viri virtutes ingentia vitia [20] aequabant, inhumana crudelitas, perfidia plus quam Punica, nihil veri, [21] nihil sancti, nullus deum metus, nullum ius iurandum, nulla religio. Cum [22] hac indole virtutum atque vitiorum triennio sub Hasdrubale imperatore [23] meruit, nulla re quae agenda videndaque magno futuro duci esset [24] praetermissa.

Livius, Ab Urbe Condita 21.4.1-10

Vraag 3 1 punt

Regel 5-6 Nunquam t/m fuit. Dit tekstgedeelte wordt door H. van Rooijen-Dijkman als volgt vertaald: Nooit bezat één en hetzelfde karakter zo’n aanleg voor twee lijnrecht verschillende dingen: gehoorzamen en bevelen. Noteer het grammaticale gegeven waarop in de vertaling ‘lijnrecht’ is gebaseerd.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de superlativus (overtreffende trap), bijvoorbeeld bij diversissimas (regel 5). (1p)

Niet fout rekenen wanneer alleen geantwoord is ‘diversissimas (regel 5)’.

Vraag 3 in het hele examen

2024, tijdvak 1: Tekst 2

Opgavetekst

Tekst 2 Hannibal in conflict met bergbewoners.

[1] Perventum inde ad frequentem cultoribus alium, ut inter montanos, [2] populum. Ibi non bello aperto sed suis artibus, fraude et insidiis, est [3] prope circumventus. Magno natu principes castellorum oratores ad [4] Poenum veniunt, alienis malis, utili exemplo, doctos memorantes [5] amicitiam malle quam vim experiri Poenorum; itaque oboedienter [6] imperata facturos; commeatum itinerisque duces et ad fidem promissorum [7] obsides acciperet. Hannibal nec temere credendum nec † asperandos † [8] ratus, ne repudiati aperte hostes fierent, benigne cum respondisset, [9] obsidibus quos dabant acceptis et commeatu quem in viam ipsi detulerant [10] usus, nequaquam ut inter pacatos composito agmine duces eorum [11] sequitur. Primum agmen elephanti et equites erant; ipse post cum robore [12] peditum circumspectans sollicitus omnia incedebat. Ubi in angustiorem [13] viam et ex parte altera subiectam iugo insuper imminenti ventum est, [14] undique ex insidiis barbari a fronte ab tergo coorti, comminus eminus [15] petunt, saxa ingentia in agmen devolvunt. Maxima ab tergo vis hominum [16] urgebat. In eos versa peditum acies haud dubium fecit quin, nisi firmata [17] extrema agminis fuissent, ingens in eo saltu accipienda clades fuerit. Tunc [18] quoque ad extremum periculi ac prope perniciem ventum est; nam dum [19] cunctatur Hannibal demittere agmen in angustias, quia non, ut ipse [20] equitibus praesidio erat, ita peditibus quicquam ab tergo auxilii reliquerat, [21] occursantes per obliqua montani interrupto medio agmine viam insedere, [22] noxque una Hannibali sine equitibus atque impedimentis acta est. [23] Postero die iam segnius intercursantibus barbaris iunctae copiae [24] saltusque haud sine clade, maiore tamen iumentorum quam hominum [25] pernicie, superatus.

Livius, Ab Urbe Condita 21.34-35.1

Vraag 13 1 punt

Regel 15 devolvunt. Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 12 Ubi) het Latijnse woord dat de plaats aangeeft vanwaar dit gebeurt.

Bekijk het antwoord
  • Citeert iugo (regel 13). (1p)

Vraag 13 in het hele examen

2022, tijdvak 1: Tekst 3

Opgavetekst

Tekst 3 Plinius vergelijkt Trajanus met vorige keizers.

[1] Sic fit, ut di tibi summum inter homines fastigium servent, cum deorum [2] ipse non adpetas. Itaque tuam statuam in vestibulo Iovis optimi maximi [3] unam alteramve et hanc aeream cernimus. At paulo ante aditus omnes [4] omnes gradus totaque area hinc auro hinc argento relucebat, seu potius [5] polluebatur, cum incesti principis statuis permixta deorum simulacra [6] sorderent. Ergo istae quidem aereae et paucae manent manebuntque [7] quam diu templum ipsum, illae autem aureae et innumerabiles strage ac [8] ruina publico gaudio litaverunt. Iuvabat illidere solo superbissimos vultus, [9] instare ferro, saevire securibus, ut si singulos ictus sanguis dolorque [10] sequeretur. Nemo tam temperans gaudii seraeque laetitiae, quin instar [11] ultionis videretur cernere laceros artus truncata membra, postremo truces [12] horrendasque imagines obiectas excoctasque flammis, ut ex illo terrore et [13] minis in usum hominum ac voluptates ignibus mutarentur. Simili [14] reverentia, Caesar, non apud genium tuum bonitati tuae gratias agi, sed [15] apud numen Iovis optimi maximi pateris: illi debere nos quidquid tibi [16] debeamus, illius quod bene facias muneris esse qui te dedit. Ante quidem [17] ingentes hostiarum greges per Capitolinum iter magna sui parte velut [18] intercepti devertere via cogebantur, cum saevissimi domini atrocissima [19] effigies tanto victimarum cruore coleretur, quantum ipse humani sanguinis [20] profundebat. [21] Omnia, patres conscripti, quae de aliis principibus a me aut dicuntur [22] aut dicta sunt, eo pertinent ut ostendam, quam longa consuetudine [23] corruptos depravatosque mores principatus parens noster reformet et [24] corrigat. Alioqui nihil non parum grate sine comparatione laudatur. [25] Praeterea hoc primum erga optimum imperatorem piorum civium officium [26] est, insequi dissimiles; neque enim satis amarit bonos principes, qui malos [27] satis non oderit. Adice quod imperatoris nostri non aliud amplius ac [28] diffusius meritum est, quam quod insectari malos principes tutum est.

Plinius, Panegyricus 52.2-53.3

Vraag 14 1 punt

Tekst 3. Regel 9-10 ut t/m sequeretur. Door F.J.A.M. Meijer en D. den Hengst wordt dit tekstgedeelte als volgt vertaald: ‘alsof iedere slag bloed en pijn teweegbracht’. In de vertaling is de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel overgenomen. Leg dit uit met betrekking tot ictus (regel 9). Ga in je antwoord in op zowel het Latijn als de vertaling.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat ictus in het Latijn lijdend voorwerp is en in de vertaling onderwerp (iedere slag). (1p)

Alleen toekennen wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Niet fout rekenen wanneer is geantwoord ‘In het Latijn is ictus accusativus; het is vertaald als (of het) nominativus (is).’ Geen scorepunt wanneer alleen is geantwoord ‘In het Latijn is ictus meervoud; in de vertaling is slag enkelvoud.’

Vraag 14 in het hele examen

2019, tijdvak 2: Tekst 2

Opgavetekst

Tekst 2 Ovidius’ autobiografie

[55] Utque ego maiores, sic me coluere minores,
[56] notaque non tarde facta Thalia mea est.
[57] Carmina cum primum populo iuvenilia legi,
[58] barba resecta mihi bisve semelve fuit.
[59] Moverat ingenium totam cantata per urbem
[60] nomine non vero dicta Corinna mihi.
[61] Multa quidem scripsi, sed, quae vitiosa putavi,
[62] emendaturis ignibus ipse dedi.
[63] Tunc quoque, cum fugerem, quaedam placitura cremavi,
[64] iratus studio carminibusque meis.
[65] Molle Cupidineis nec inexpugnabile telis
[66] cor mihi, quodque levis causa moveret, erat.
[67] Cum tamen hic essem minimoque accenderer igni,
[68] nomine sub nostro fabula nulla fuit.
[69] Paene mihi puero nec digna nec utilis uxor
[70] est data, quae tempus perbreve nupta fuit.
[71] Illi successit, quamvis sine crimine coniunx,
[72] non tamen in nostro firma futura toro.
[73] Ultima, quae mecum seros permansit in annos,
[74] sustinuit coniunx exulis esse viri.
[75] Filia me mea bis prima fecunda iuventa,
[76] sed non ex uno coniuge, fecit avum.
[77] Et iam complerat genitor sua fata novemque
[78] addiderat lustris altera lustra novem.
[79] Non aliter flevi, quam me fleturus ademptum
[80] ille fuit. Matris proxima busta tuli.
[81] Felices ambo tempestiveque sepulti,
[82] ante diem poenae quod periere meae!
[83] Me quoque felicem, quod non viventibus illis
[84] sum miser, et de me quod doluere nihil!
[85] Si tamen extinctis aliquid nisi nomina restant,
[86] et gracilis structos effugit umbra rogos:
[87] fama, parentales, si vos mea contigit, umbrae,
[88] et sunt in Stygio crimina nostra foro,
[89] scite, precor, causam (nec vos mihi fallere fas est)
[90] errorem iussae, non scelus, esse fugae.
[91] Manibus hoc satis est: ad vos, studiosa, revertor,
[92] pectora, quae vitae quaeritis acta meae.
[93] Iam mihi canities pulsis melioribus annis
[94] venerat, antiquas miscueratque comas,
[95] postque meos ortus Pisaea vinctus oliva
[96] abstulerat deciens praemia victor eques,
[97] cum maris Euxini positos ad laeva Tomitas
[98] quaerere me laesi principis ira iubet.
[99] Causa meae cunctis nimium quoque nota ruinae
[100] indicio non est testificanda meo.

Ovidius, Tristia 4.10.55-100

Vraag 17 2 punten

Regel 75 Filia me mea bis prima fecunda iuventa. a. Schrijf regel 75 over en scandeer deze regel. b. Met welk zelfstandig naamwoord in deze regel congrueert prima? Licht je antwoord toe op basis van het metrum.

Bekijk het antwoord
  • Schrijft regel 75 over en scandeert: ˉ ˘ ˘ | ˉ ˘ ˘ | ˉ ˉ | ˉ ˉ | ˉ ˘ ˘ | ˉ ˉ (1p)
  • Noemt iuventa als woord waarmee prima congrueert, en licht toe op basis van het metrum: de a van prima is lang en prima kan daarom niet bij Filia horen (waarvan de a kort is) / de a van prima is lang en prima is dus een ablativus en hoort bij de ablativus iuventa. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)

Vraag 17 in het hele examen

2018, tijdvak 2: Tekst 1

Opgavetekst

Tekst 1 Kritiek op Seneca en zijn reactie daarop

[1] Si quis itaque ex istis qui philosophiam conlatrant quod solent dixerit:
[2] ‘Quare ergo tu fortius loqueris quam vivis? Quare et superiori verba
[3] summittis et pecuniam necessarium tibi instrumentum existimas et damno
[4] moveris et lacrimas audita coniugis aut amici morte demittis et respicis
[5] famam et malignis sermonibus tangeris? Quare cultius rus tibi est quam
[6] naturalis usus desiderat? Cur non ad praescriptum tuum cenas? Cur tibi
[7] nitidior supellex est? Cur apud te vinum aetate tua vetustius bibitur? Cur
[8] aurum disponitur? Cur arbores nihil praeter umbram daturae conseruntur?
[9] Quare uxor tua locupletis domus censum auribus gerit? Quare
[10] paedagogium pretiosa veste succingitur? Quare ars est apud te ministrare
[11] nec temere et ut libet conlocatur argentum sed perite struitur et est
[12] aliquis scindendi obsonii magister?’ Adice, si vis: ‘Cur trans mare
[13] possides? Cur plura quam nosti? <Cur> turpiter aut tam neglegens es ut
[14] non noveris pauculos servos aut tam luxuriosus ut plures habeas quam
[15] quorum notitiae memoria sufficiat?’ Adiuvabo postmodo convicia et plura
[16] mihi quam putas obiciam, nunc hoc respondeo tibi: non sum sapiens et,
[17] ut malivolentiam tuam pascam, nec ero. Exige itaque a me, non ut
[18] optimis par sim, sed ut malis melior: hoc mihi satis est, cotidie aliquid ex
[19] vitiis meis demere et errores meos obiurgare. Non perveni ad sanitatem,
[20] ne perveniam quidem; delenimenta magis quam remedia podagrae meae
[21] compono, contentus si rarius accedit et si minus verminatur: vestris
[22] quidem pedibus comparatus, debiles, cursor sum. Haec non pro me loquor
[23] — ego enim in alto vitiorum omnium sum — sed pro illo cui aliquid acti
[24] est. ‘Aliter’ inquis ‘loqueris, aliter vivis.’ Hoc, malignissima capita et
[25] optimo cuique inimicissima, Platoni obiectum est, obiectum Epicuro,
[26] obiectum Zenoni; omnes enim isti dicebant non quemadmodum ipsi
[27] viverent, sed quemadmodum esset <et> ipsis vivendum. De virtute, non
[28] de me loquor, et cum vitiis convicium facio, in primis meis facio: cum
[29] potuero, vivam quomodo oportet. Nec malignitas me ista multo veneno
[30] tincta deterrebit ab optimis; ne virus quidem istud quo alios spargitis, quo
[31] vos necatis, me inpediet quominus perseverem laudare vitam non quam
[32] ago sed quam agendam scio, quominus virtutem adorem et ex intervallo
[33] ingenti reptabundus sequar. Expectabo scilicet ut quicquam malivolentiae
[34] inviolatum sit, cui sacer nec Rutilius fuit nec Cato? Curet aliquis an istis
[35] nimis dives videatur quibus Demetrius Cynicus parum pauper est? Virum
[36] acerrimum et contra omnia naturae desideria pugnantem, hoc
[37] pauperiorem quam ceteros Cynicos quod, cum sibi interdixerint habere,
[38] interdixit et poscere, negant satis egere. Vides enim: non virtutis
[39] scientiam sed egestatis professus est.

Seneca, De vita beata 17-18

Vraag 12 2 punten

Regel 30-31 quo vos necatis. Vos kan hier opgevat worden als een nominativus of een accusativus. Zowel om een stilistische als om een inhoudelijke reden verdient de keuze voor een accusativus de voorkeur. a. Leg uit dat vos om een stilistische reden als een accusativus opgevat dient te worden. Betrek de context in je antwoord. b. Leg uit dat vos om een inhoudelijke reden als een accusativus opgevat dient te worden. Betrek de context in je antwoord.

Bekijk het antwoord
  • a. Legt uit dat quo vos (necatis) parallel staat met quo alios (spargitis): voor en achter vos necatis staat een persoonsvorm met een lijdend voorwerp. (1p)
  • b. Legt uit dat wie een ander kwaad doet ook zichzelf slechter maakt, of dat ook de verspreiders (vos) van het gif of virus zelf worden aangetast. (1p)

Vraag 12 in het hele examen

Hoe vaak naamvallen in het examen komt

Vragen over naamvallen per centraal examen Latijnse taal en cultuur vwo. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
ExamenVragenAantalAandeel
2025, tijdvak 2913%
2024, tijdvak 13, 1328%
2022, tijdvak 11414%
2019, tijdvak 21714%
2018, tijdvak 21214%

In 5 van de 18 ingedeelde examens Latijnse taal en cultuur vwo staat een vraag over naamvallen, samen 6 vragen (1% van alle examenvragen). De meeste stonden in 2024, tijdvak 1: 2 vragen. In de examens van 2024 tot en met 2026 ging 2% van de vragen over naamvallen, daarvoor 1%. Dat aandeel is dus stabiel.

Oefenen met naamvallen

Maak de 15 nieuwste examenvragen over naamvallen online, zonder account, of kies de vragen uit één jaar (2025, 2024, 2022, 2019 en 2018). Het AI-model kijkt ze na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen de vragen over naamvallen

Andere onderwerpen Latijnse taal en cultuur vwo

Nakijken als docent

  1. Kies het examen in de vragenbank

    In de vragenbank van ToetsChecker staat elk examen Latijnse taal en cultuur vwo onder Eindexamens. Je neemt de examenvragen over in een eigen toets, alles of een selectie, of je leest het examen met het correctievoorschrift in als correctiemodel.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Latijn oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoe vaak komt naamvallen voor in het eindexamen Latijnse taal en cultuur vwo?

In de 18 ingedeelde examens van 2018 tot en met 2026 gaan 6 vragen over naamvallen, 1% van alle examenvragen. Het onderwerp staat in 5 van die examens.

In welk examen Latijnse taal en cultuur vwo stonden de meeste vragen over naamvallen?

In het examen van 2024, tijdvak 1, met 2 vragen: 3, 13.

Hoe oefen ik examenvragen over naamvallen?

Op deze pagina staan alle vragen over naamvallen met het antwoord. Je maakt ook de 15 nieuwste vragen online, of die van één jaar, zonder account: het AI-model kijkt ze na, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag feedback.