Eindexamen Latijnse taal en cultuur vwo 2019, tijdvak 2: vragen en antwoorden
Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Tekst 1, Tekst 2, Tekst 3.
Het centraal examen Latijnse taal en cultuur vwo 2019, tijdvak 2 telt 26 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (13), stijlfiguren (6) en vertalen (3). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.
Vragen en antwoorden
Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2019, tijdvak 2. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf, of maak het examen online en laat het nakijken.
Tekst 1
Tekst 1 Philemon en Baucis
[664] Ponitur hic bicolor sincerae baca Minervae
[665] conditaque in liquida corna autumnalia faece
[666] intibaque et radix et lactis massa coacti
[667] ovaque non acri leviter versata favilla,
[668] omnia fictilibus; post haec caelatus eodem
[669] sistitur argento crater fabricataque fago
[670] pocula, qua cava sunt, flaventibus inlita ceris.
[671] Parva mora est, epulasque foci misere calentes;
[672] nec longae rursus referuntur vina senectae
[673] dantque locum mensis paulum seducta secundis.
[674] Hic nux, hic mixta est rugosis carica palmis
[675] prunaque et in patulis redolentia mala canistris
[676] et de purpureis collectae vitibus uvae;
[677] candidus in medio favus est. Super omnia vultus
[678] accessere boni nec iners pauperque voluntas.
[679] Interea totiens haustum cratera repleri
[680] sponte sua per seque vident succrescere vina;
[681] attoniti novitate pavent manibusque supinis
[682] concipiunt Baucisque preces timidusque Philemon
[683] et veniam dapibus nullisque paratibus orant.
[684] Unicus anser erat, minimae custodia villae,
[685] quem dis hospitibus domini mactare parabant;
[686] ille celer penna tardos aetate fatigat
[687] eluditque diu tandemque est visus ad ipsos
[688] confugisse deos. Superi vetuere necari
[689] “Di” que “sumus, meritasque luet vicinia poenas
[690] impia” dixerunt; “vobis immunibus huius
[691] esse mali dabitur. Modo vestra relinquite tecta
[692] ac nostros comitate gradus et in ardua montis
[693] ite simul.” Parent ambo baculisque levati
[694] nituntur longo vestigia ponere clivo.
[695] Tantum aberant summo quantum semel ire sagitta
[696] missa potest; flexere oculos et mersa palude
[697] cetera prospiciunt, tantum sua tecta manere.
Ovidius, Metamorphoses 8.664-697
Vraag 1 1 punt
Regel 664-667 Ponitur t/m favilla. Noteer de naam van het stilistisch middel waarmee in deze regels de grote hoeveelheid gerechten benadrukt wordt.
Bekijk het antwoord
- Noemt het stilistisch middel polysyndeton. (1p)
Vraag 2 2 punten
Regel 668-669 eodem argento. Er is gesuggereerd dat hier in plaats van eodem argento oorspronkelijk eadem argilla (argilla = pottenbakkersklei) heeft gestaan, omdat eodem argento hier inhoudelijk niet zou passen. a. Citeer uit het voorafgaande het Latijnse woord dat de bovenstaande suggestie ondersteunt. b. Leg uit dat eodem argento juist wél goed past bij wat Ovidius over Philemon en Baucis duidelijk wil maken in de regels 664-678 (Ponitur t/m voluntas).
Bekijk het antwoord
- Citeert fictilibus (regel 668). (1p)
- Legt uit dat de (ironisch / niet letterlijk bedoelde) woorden eodem argento benadrukken dat Philemon en Baucis geen zilver / geen dure bezittingen / alleen maar eenvoudige bezittingen hebben / benadrukken dat Philemon en Baucis hun gasten het beste bieden wat ze hebben / hun aardewerk als zilver behandelen. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Vraag 3 1 punt
Regel 674 hic mixta est rugosis carica palmis. Leg uit dat de inhoud van deze zin ondersteund wordt door de woordplaatsing.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat de (Carische/gedroogde) vijgen gemengd zijn met de (rimpelige/gedroogde) dadels, net zoals carica tussen rugosis en palmis staat / net zoals mixta carica en rugosis palmis door elkaar staan. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Vraag 4 1 punt
Regel 678 nec pauper voluntas. Met deze woorden wordt impliciet een tegenstelling uitgedrukt. Beschrijf in eigen woorden deze tegenstelling. Baseer je antwoord op het voorafgaande (vanaf regel 664 Ponitur).
Bekijk het antwoord
- Beschrijft dat Philemon en Baucis weinig bezittingen hebben, maar erg gastvrij zijn. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Vraag 5 1 punt
Regel 679-680 Interea t/m vina. Beschrijf in eigen woorden wat Philemon en Baucis op grond van de in deze regels beschreven gebeurtenis concluderen. Baseer je antwoord op de regels 681-685 (manibusque t/m parabant).
Bekijk het antwoord
- Noemt een van de voorbeelden van een goed antwoord: dat hun gasten goden waren / dat de maaltijd onvoldoende was geweest / dat zijzelf iets verkeerd gedaan hadden. (1p)
Vraag 6 1 punt
Regel 684-685 Unicus t/m parabant. In deze regels komt het stilistisch middel metonymia voor. Citeer het desbetreffende Latijnse woord en noteer wat met dit woord bedoeld wordt.
Bekijk het antwoord
- Citeert custodia (regel 684) en noemt dat hiermee een bewaker bedoeld wordt. (1p)
Alleen 1 punt wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn: het Latijnse woord en wat ermee bedoeld wordt.
Vraag 7 1 punt
Regel 686-688 ille t/m deos. In deze regels komt het stilistisch middel antithese voor. Citeer de twee Latijnse woorden die de antithese vormen.
Bekijk het antwoord
- Citeert celer en tardos (regel 686). (1p)
Alleen 1 punt wanneer beide woorden juist zijn.
Vraag 8 1 punt
Regel 690 impia. Wat is de reden voor deze kwalificatie? Baseer je antwoord op het deel van het verhaal dat aan tekst 1 voorafgaat.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat de goden of gasten niet ontvangen zijn door de mensen in dit gebied. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Vraag 9 2 punten
Regel 690-691 huius mali. a. Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 688 Superi) het Latijnse zelfstandig naamwoord waarnaar verwezen wordt met huius mali. b. Citeer uit het vervolg (t/m regel 697 manere) het Latijnse tekstelement waarmee de concrete inhoud van huius mali weergegeven wordt.
Bekijk het antwoord
- Citeert poenas (regel 689). (1p)
- Citeert mersa palude (cetera) (regel 696-697). (1p)
Vraag 10 2 punten
Regel 689-691 Di t/m tecta. Deze regels worden door M. d’Hane-Scheltema als volgt vertaald: “Ja, wij zijn goden,” zeggen ze, “en deze streek vol zondaars krijgt straks de straf die men verdiend heeft. Jullie gaan vrijuit en blijven ongedeerd, maar moeten wel dit huis verlaten.” a. Leg uit waarop de vertaling ‘straks’ is gebaseerd en citeer daarbij het desbetreffende Latijnse woord. b. Citeer het Latijnse woord waarop de vertaling ‘wel’ is gebaseerd.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat ‘straks’ is gebaseerd op het futurum luet (regel 689). (1p)
- Citeert Modo (regel 691). (1p)
Bij 10a alleen 1 punt wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn: de uitleg (futurum) en het woord (luet).
Vraag 11 2 punten
Regel 694 nituntur longo vestigia ponere clivo. a. Schrijf regel 694 over en scandeer deze regel. b. Leg uit dat de inhoud van deze regel wordt ondersteund door het metrum.
Bekijk het antwoord
- Schrijft regel 694 over en scandeert: ˉ ˉ | ˉ ˉ | ˉ ˉ | ˉ ˘ ˘ | ˉ ˘ ˘ | ˉ ˉ (1p)
- Legt uit dat de spondeeën (aan het begin van de regel) de moeizame tocht (van de oudjes bergop) verbeelden. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Vraag 12 3 punten
In het deel van het verhaal dat aan tekst 1 voorafgaat, merkt een personage op: nimiumque putas, Acheloe, potentes esse deos, si dant adimuntque figuras. Een van de andere personages reageert hierop door het verhaal over Philemon en Baucis te vertellen. a. Beschrijf het inhoudelijke verband tussen het verhaal over Philemon en Baucis en de opmerking ‘nimiumque putas, Acheloe, potentes esse deos’. In het vervolg op tekst 1 (niet in dit examen afgedrukt) vinden in het verhaal over Philemon en Baucis, niet tegelijkertijd, twee gebeurtenissen plaats die in bovenstaand citaat omschreven worden met ‘dant adimuntque figuras’. b. Beschrijf in eigen woorden de desbetreffende twee gebeurtenissen. Laat buiten beschouwing dat delen van het gebied onder water komen te staan. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft het verband: het verhaal over Philemon en Baucis toont aan dat de goden wel degelijk (zo) machtig zijn, dat ze gedaanteveranderingen teweeg kunnen brengen. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
- Noemt dat het huisje van Philemon en Baucis in een tempel wordt veranderd. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
- Noemt dat Philemon en Baucis in bomen worden veranderd. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Bron 1
[1] Grootschalige publieke werken werden uitgevoerd,
[2] belangwekkende bibliotheken opgezet, en het wat architectuur
[3] betreft nog altijd wat dorpse Rome transformeerde, naar het
[4] stralende voorbeeld van Alexandrië, in een marmeren stad.
[5] Naast deze min of meer tastbare hervormingen streefde Augustus
[6] ook een morele hervorming na. Het volk moest zich weer
[7] deugdelijk leren gedragen.
Vraag 13 3 punten
Het volgende citaat is afkomstig uit een artikel over keizer Augustus in het Historisch Nieuwsblad (zie de bron). Regel 1-4 ‘Grootschalige’ t/m ‘marmeren stad’. Een beschrijving van de gedaanteverandering van het dorpse Rome in een marmeren stad zou inhoudelijk goed in Ovidius’ werk Metamorphoses passen. a. Leg uit dat deze beschrijving gezien de opbouw van de Metamorphoses het best aan het einde zou passen. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt. Regel 3-4 ‘naar het stralende voorbeeld van Alexandrië’. b. Beschrijf in eigen woorden een aspect van Ovidius’ literaire werk waarin Alexandrië ook voor hem een voorbeeld was. Baseer je antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen gelezen hebt. Regel 5-7 ‘Naast’ t/m ‘gedragen’. c. Beschrijf in eigen woorden twee verschillende aspecten uit het verhaal over Philemon en Baucis waardoor dit verhaal goed past bij Augustus’ politiek van morele hervorming. Baseer je antwoord op de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat Ovidius in de Metamorphoses de (wereld)geschiedenis beschrijft, vanaf het ontstaan van de wereld tot aan Augustus’ tijd / zijn eigen tijd, zodat de beschrijving het best aan het einde past. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
- Beschrijft een aspect waarin Alexandrië ook voor Ovidius een voorbeeld was: Ovidius schreef (net als de Alexandrijnse dichters vanaf de derde eeuw voor Christus) voor een ontwikkeld/deskundig publiek / was een poeta doctus / had (net als de Alexandrijnse dichters vanaf de derde eeuw voor Christus) aandacht voor menselijke emoties / psychologische factoren. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
- Beschrijft (een of twee gebeurtenissen waarin sprake is van) twee van de volgende deugden: huwelijkstrouw, eerbied voor de (traditionele) goden, gastvrijheid, soberheid. (1p)
Bij 13c alleen 1 punt wanneer beide onderdelen van het antwoord juist zijn. Niet fout rekenen wanneer een van de aspecten het negatieve voorbeeld van de streekgenoten van Philemon en Baucis beschrijft.
Tekst 2
Tekst 2 Ovidius’ autobiografie
[55] Utque ego maiores, sic me coluere minores,
[56] notaque non tarde facta Thalia mea est.
[57] Carmina cum primum populo iuvenilia legi,
[58] barba resecta mihi bisve semelve fuit.
[59] Moverat ingenium totam cantata per urbem
[60] nomine non vero dicta Corinna mihi.
[61] Multa quidem scripsi, sed, quae vitiosa putavi,
[62] emendaturis ignibus ipse dedi.
[63] Tunc quoque, cum fugerem, quaedam placitura cremavi,
[64] iratus studio carminibusque meis.
[65] Molle Cupidineis nec inexpugnabile telis
[66] cor mihi, quodque levis causa moveret, erat.
[67] Cum tamen hic essem minimoque accenderer igni,
[68] nomine sub nostro fabula nulla fuit.
[69] Paene mihi puero nec digna nec utilis uxor
[70] est data, quae tempus perbreve nupta fuit.
[71] Illi successit, quamvis sine crimine coniunx,
[72] non tamen in nostro firma futura toro.
[73] Ultima, quae mecum seros permansit in annos,
[74] sustinuit coniunx exulis esse viri.
[75] Filia me mea bis prima fecunda iuventa,
[76] sed non ex uno coniuge, fecit avum.
[77] Et iam complerat genitor sua fata novemque
[78] addiderat lustris altera lustra novem.
[79] Non aliter flevi, quam me fleturus ademptum
[80] ille fuit. Matris proxima busta tuli.
[81] Felices ambo tempestiveque sepulti,
[82] ante diem poenae quod periere meae!
[83] Me quoque felicem, quod non viventibus illis
[84] sum miser, et de me quod doluere nihil!
[85] Si tamen extinctis aliquid nisi nomina restant,
[86] et gracilis structos effugit umbra rogos:
[87] fama, parentales, si vos mea contigit, umbrae,
[88] et sunt in Stygio crimina nostra foro,
[89] scite, precor, causam (nec vos mihi fallere fas est)
[90] errorem iussae, non scelus, esse fugae.
[91] Manibus hoc satis est: ad vos, studiosa, revertor,
[92] pectora, quae vitae quaeritis acta meae.
[93] Iam mihi canities pulsis melioribus annis
[94] venerat, antiquas miscueratque comas,
[95] postque meos ortus Pisaea vinctus oliva
[96] abstulerat deciens praemia victor eques,
[97] cum maris Euxini positos ad laeva Tomitas
[98] quaerere me laesi principis ira iubet.
[99] Causa meae cunctis nimium quoque nota ruinae
[100] indicio non est testificanda meo.
Ovidius, Tristia 4.10.55-100
Vraag 14 1 punt
Regel 56 Thalia mea. Wat bedoelt Ovidius concreet met deze metonymia? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Bekijk het antwoord
- Noemt dat Thalia staat voor (zijn/mijn) gedichten / dichtkunst. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Vraag 15 1 punt
Regel 63 placitura. Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 57 Carmina) het Latijnse woord dat een tegenstelling vormt met placitura.
Bekijk het antwoord
- Citeert vitiosa (regel 61). (1p)
Vraag 16 1 punt
Regel 67 minimo igni. Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 63 Tunc) het Latijnse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met minimo igni.
Bekijk het antwoord
- Citeert levis causa (regel 66). (1p)
Vraag 17 2 punten
Regel 75 Filia me mea bis prima fecunda iuventa. a. Schrijf regel 75 over en scandeer deze regel. b. Met welk zelfstandig naamwoord in deze regel congrueert prima? Licht je antwoord toe op basis van het metrum.
Bekijk het antwoord
- Schrijft regel 75 over en scandeert: ˉ ˘ ˘ | ˉ ˘ ˘ | ˉ ˉ | ˉ ˉ | ˉ ˘ ˘ | ˉ ˉ (1p)
- Noemt iuventa als woord waarmee prima congrueert, en licht toe op basis van het metrum: de a van prima is lang en prima kan daarom niet bij Filia horen (waarvan de a kort is) / de a van prima is lang en prima is dus een ablativus en hoort bij de ablativus iuventa. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Vraag 18 1 punt
Regel 75-76 Filia t/m avum. Om hoeveel personen gaat het in deze regels in totaal?
Bekijk het antwoord
- Noemt zes personen. (1p)
Vraag 19 4 punten
Regel 82 poenae meae. a. Citeer uit het voorafgaande (vanaf regel 73 Ultima) het Latijnse woord dat duidelijk maakt wat deze poena concreet inhield. b. Citeer uit het vervolg (t/m regel 92 meae) het Latijnse woord dat duidelijk maakt wat deze poena concreet inhield. c. Citeer uit het vervolg (t/m regel 92 meae) het Latijnse woord dat aanduidt wat Ovidius als reden voor de poena beschouwt. Laat crimina (regel 88) buiten beschouwing. d. Citeer uit de regels 93-100 (Iam t/m meo) het Latijnse woord dat de persoon aanduidt die de poena heeft opgelegd.
Bekijk het antwoord
- Citeert exulis (regel 74). (1p)
- Citeert fugae (regel 90). (1p)
- Citeert errorem (regel 90). (1p)
- Citeert principis (regel 98). (1p)
Vraag 20 1 punt
Regel 83-84 Me t/m nihil. Deze regels bevatten een paradox. Leg de paradox uit.
Bekijk het antwoord
- Legt uit dat hij zichzelf tegelijkertijd gelukkig en ongelukkig noemt (en dat lijkt tegenstrijdig). Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Niet fout rekenen wanneer als antwoord is gegeven: ‘Hij is blij met de dood van zijn ouders.’
Vraag 21 1 punt
Regel 85 aliquid. Citeer uit het vervolg (t/m regel 90 fugae) het Latijnse woord dat duidelijk maakt wat Ovidius met aliquid bedoelt.
Bekijk het antwoord
- Citeert umbra (regel 86) of umbrae (regel 87). (1p)
Vraag 22 1 punt
Regel 89 nec vos mihi fallere fas est. Beschrijf in eigen woorden wat fallere in de geschetste situatie concreet inhoudt.
Bekijk het antwoord
- Beschrijft dat het gaat om liegen / zwijgen over de reden van zijn verbanning. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Vraag 23 2 punten
Regel 89 vos en regel 91 vos. a. Tot wie richt Ovidius zich met vos in regel 89? Beantwoord de vraag in het Nederlands. b. Tot wie richt Ovidius zich met vos in regel 91? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Bekijk het antwoord
- Noemt (de schimmen van) zijn ouders. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
- Noemt (zijn) lezers. Of woorden van overeenkomstige strekking. (1p)
Vraag 24 1 punt
Regel 95-96 postque t/m eques. Deze regels worden door G. Luck als volgt vertaald: Tienmaal sinds mijn geboorte had een zegevierend paard bekranst met de olijftak uit Pisa de prijs behaald. De vertaler is kennelijk van een andere versie van de tekst uitgegaan dan de versie van de tekst die in dit examen is afgedrukt. Als hij namelijk uitgegaan zou zijn van de tekst die in dit examen is afgedrukt, zou één Latijns woord als verkeerd vertaald beschouwd moeten worden. Citeer uit de regels 95-96 (postque t/m eques) het desbetreffende Latijnse woord.
Bekijk het antwoord
- Citeert eques. (1p)
Vraag 25 1 punt
Regel 98 quaerere t/m iubet. Noteer de naam van het stilistisch middel dat Ovidius in deze regel gebruikt.
Bekijk het antwoord
- Noemt personificatie. (1p)
Niet fout rekenen wanneer als antwoord is gegeven: ‘metonymia’.
Tekst 3
Tekst 3
Ceyx is van plan een verre reis te maken. In de onderstaande tekst probeert zijn vrouw Alcyone hem daarvan te weerhouden. Ze begrijpt niet hoe hij haar alleen kan achterlaten en is daar heel verdrietig over. En als hij per schip moet reizen, vreest ze ook nog voor zijn leven.
[421] “Wat heb ik fout gedaan om je op dit idee te brengen?
[422] Ubi est quae cura mei prior esse solebat?
[423] Iam potes Alcyone securus abesse relicta?
[424] Iam via longa placet? Iam sum tibi carior absens?
[425] At, puto, per terras iter est, tantumque dolebo,
[426] non etiam metuam, curaeque timore carebunt.
[427] Aequora me terrent et ponti tristis imago:
[428] et laceras nuper tabulas in litore vidi
[429] et saepe in tumulis sine corpore nomina legi.
[430] Neve tuum fallax animum fiducia tangat,
[431] quod socer Hippotades tibi sit, qui carcere fortes
[432] contineat ventos, et, cum velit, aequora placet.
[433] Cum semel emissi tenuerunt aequora venti,
[434] nil illis vetitum est, incommendataque tellus
[435] omnis et omne fretum est; caeli quoque nubila vexant
[436] excutiuntque feris rutilos concursibus ignes.
[437] Quo magis hos novi ― nam novi et saepe paterna
[438] parva domo vidi ― magis hos reor esse timendos.
[439] Maar als je plan door geen smeekbede kan worden veranderd,
[440] lieve echtgenoot, en je vastbesloten bent te vertrekken,
[441] neem mij dan mee!”
Ovidius, Metamorphoses 11.421-441
Aantekeningen bij Tekst 3
regel 422 quae cura mei Lees: cura mei quae
cura mei jouw liefde voor mij
regel 423 Alcyone relicta ablativus absolutus
regel 425 At, puto, per terras iter est Je kunt toch ook over land reizen
tantum alleen maar
-que en in dat geval
regel 426 non etiam niet ook nog
curae (meervoud) verdriet
regel 427 Aequora (onzijdig meervoud) golven
regel 428 tabulas namelijk van schepen die vergaan waren
regel 429 tumulis sine corpore namelijk van mensen die op zee verdronken waren en voor wie een leeg graf was opgericht
regel 430-431 Neve t/m quod + coniunctivus En je moet geen valse hoop ontlenen aan het feit dat
regel 431 Hippotades zoon van Hippotes (Hiermee wordt Aeolus bedoeld, de god die heerst over de winden; Aeolus was Alcyone’s vader)
carcere De winden worden voorgesteld als gevangenen, die af en toe vrijgelaten worden
regel 432 aequora (onzijdig meervoud) golven
placet coniunctivus van placare
regel 433 emitto vrijlaten
teneo bereiken
aequora (onzijdig meervoud) golven
regel 434 incommendata Vul aan: est
regel 435 est Vul aan: incommendatum
regel 435-436 vexant, excutiunt Onderwerp: de winden
regel 436 excutio omlaag smijten
concursus, -us botsing
concursibus namelijk van de nubila (regel 435)
regel 437-438 Quo magis … magis Hoe beter … des te meer
regel 437 hos Hiermee worden de winden bedoeld
paterna ablativus; Alcyone’s vader was Aeolus, de god die heerst over de winden
regel 438 parva nominativus vrouwelijk enkelvoud; predicatief vertalen
Vraag 26 38 punten
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3. Vertaal de regels 422 t/m 438 in het Nederlands.
Bekijk het antwoord
- Kolon 26: Ubi est quae cura mei prior esse solebat? Juist: Waar is jouw liefde voor mij die er vroeger gewoonlijk/altijd was. Niet fout rekenen: Waar is jouw liefde die er vroeger gewoonlijk/altijd voor mij was / Waar is jouw vroegere liefde voor mij die er gewoonlijk/altijd was. (2p)
- Kolon 27: Iam potes Alcyone securus abesse relicta? Juist: Kun je nu/al onbezorgd afwezig / ver weg zijn nadat/hoewel/terwijl Alcyone achtergelaten is / nadat/terwijl je Alcyone achtergelaten hebt / na/met achterlating van Alcyone. Niet fout rekenen: Alcyone abesse relicta als gescheiden zijn van de achtergelaten Alcyone; Alcyone relicta als terwijl Alcyone achtergelaten wordt / terwijl je Alcyone achterlaat. (2p)
- Kolon 28: Iam via longa placet? Juist: Behaagt een lange reis (jou) nu/al. Niet fout rekenen: via als weg. (1p)
- Kolon 29: Iam sum tibi carior absens? Juist: Ben ik jou nu/al dierbaarder (terwijl ik) ver weg / afwezig (ben). Fout (0 punten): absens als terwijl jij ver weg / afwezig bent. De woorden ‘At, puto, per terras iter est,’ zijn voorvertaald. (2p)
- Kolon 30: tantumque dolebo, Juist: en in dat geval zal ik alleen maar droevig zijn. Niet fout rekenen: dolebo met onvoltooid tegenwoordige tijd vertaald. (1p)
- Kolon 31: non etiam metuam, Juist: (en) zal ik / ik zal niet ook nog bang zijn. Niet fout rekenen: metuam met onvoltooid tegenwoordige tijd vertaald. Fout (0 punten): metuam als laat/moge ik bang zijn. (1p)
- Kolon 32: curaeque timore carebunt. Juist: (en) mijn verdriet zal vrij zijn van angst/bezorgdheid / zal geen angst/bezorgdheid hebben. Niet fout rekenen: carebunt met onvoltooid tegenwoordige tijd vertaald. (1p)
- Kolon 33: Aequora me terrent et ponti tristis imago: Juist: Golven / De golven maken mij bang en het droevige beeld van de (volle) zee (maakt mij bang). Niet fout rekenen: tristis verbonden met ponti. (2p)
- Kolon 34: et laceras nuper tabulas in litore vidi. Juist: ik heb zowel onlangs / én ik heb onlangs uiteengereten planken op het strand gezien. Niet fout rekenen: et onvertaald gelaten. (2p)
- Kolon 35: et saepe in tumulis sine corpore nomina legi. Juist: als vaak / én ik heb vaak (de) namen gelezen op/bij grafheuvels/gedenktekens zonder lichaam/lichamen. Niet fout rekenen: et als en; tumulis en/of nomina vertaald als enkelvoud: 1 punt. Fout (0 punten): lego met elke andere betekenis dan lezen of een synoniem daarvan. (2p)
- Kolon 36: socer Hippotades tibi sit, Juist: je de zoon van Hippotes als schoonvader hebt / de zoon van Hippotes je schoonvader is / de zoon van Hippotes voor jou de schoonvader is. Niet fout rekenen: Hippotades als Aeolus. De woorden ‘Neve tuum fallax animum fiducia tangat, quod’ zijn voorvertaald. (2p)
- Kolon 37: qui carcere fortes contineat ventos, Juist: die de sterke/machtige winden in zijn/hun/een gevangenis houdt/vasthoudt/bijeenhoudt/insluit. (2p)
- Kolon 38: et, (kolon 39), aequora placet. Juist: en de golven glad maakt / kalmeert. (1p)
- Kolon 39: cum velit, Juist: (telkens) wanneer hij wil. Niet fout rekenen: cum als omdat. (1p)
- Kolon 40: Cum semel (kolon 41) tenuerunt aequora venti, Juist: Zodra/Wanneer de winden de golven eenmaal bereikt hebben. Niet fout rekenen: semel verbonden met kolon 41. Fout (0 punten): cum met elke andere betekenis dan zodra/wanneer of een synoniem daarvan. (2p)
- Kolon 41: emissi, Juist: (nadat/als ze) vrijgelaten (zijn). Niet fout rekenen: emissi attributief vertaald bij venti (kolon 40). (1p)
- Kolon 42: nil illis vetitum est, Juist: is hun niets verboden. Niet fout rekenen: is er voor hen geen (enkel) verbod / wordt hun niets verboden. Fout (0 punten): illis als door hen. (1p)
- Kolon 43: incommendataque tellus omnis, Juist: en is de aarde helemaal / en is de gehele aarde (aan hen) prijsgegeven. Niet fout rekenen: tellus omnis als elk land/gebied. (1p)
- Kolon 44: et omne fretum est; Juist: en is de zee helemaal / en is de gehele zee (aan hen) prijsgegeven. Niet fout rekenen: omne fretum als elke zee(engte). (1p)
- Kolon 45: caeli quoque nubila vexant. Juist: (en) ze / de winden bewegen ook de wolken van/in de hemel hevig / teisteren ook de wolken van/in de hemel. Niet fout rekenen: caeli als onderwerp van vexant. Fout (0 punten): nubila als nominativus. (2p)
- Kolon 46: excutiuntque feris rutilos concursibus ignes. Juist: en met wilde/harde botsingen smijten ze goudgeel/roodachtig vuur / goudgele/roodachtige vuren/bliksem(s) omlaag. Niet fout rekenen: caeli (kolon 45) opgevat als onderwerp van excutiunt. (2p)
- Kolon 47: Quo magis hos novi, Juist: Hoe beter ik hen ken / heb leren kennen. (1p)
- Kolon 48: ― nam novi, Juist: want ik ken hen / heb hen leren kennen. (1p)
- Kolon 49: et saepe paterna parva domo vidi ―. Juist: en als (klein) meisje / toen ik klein was, heb ik hen vaak gezien in het huis van mijn vader. Niet fout rekenen: paterna als vaderlijk; paterna domo als bijvoeglijke bepaling bij parva vertaald. Fout (0 punten): vidi niet vertaald als eerste persoon enkelvoud. (2p)
- Kolon 50: magis hos reor esse timendos. Juist: des te meer meen ik dat ze te vrezen / verschrikkelijk zijn / dat ze gevreesd moeten worden. Fout (0 punten): hos esse timendos als dat er gevreesd moet worden. (2p)
Vakspecifieke regels voor de vertaling: een kolon krijgt 0 punten bij een ernstige fout; die fout wordt niet gecompenseerd door de juiste weergave van de rest van het kolon. Is een aantekening genegeerd en leidt dat tot een onjuiste weergave van het tekstelement, dan gaat er 1 punt of meer af, naar de zwaarte van de fout en het maximum van het kolon. Is een Latijns woord niet vertaald en is het niet van essentieel belang voor de betekenis van het kolon, dan gaat er 1 punt af, tenzij het model anders aangeeft.
Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Latijnse taal en cultuur 2019, tijdvak 2. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.
Onderwerpen in dit examen
| Onderwerp | Vragen | Aantal |
|---|---|---|
| Tekstbegrip | 2, 4-5, 8-9, 15-16, 18-23 | 13 |
| Stijlfiguren | 1, 6-7, 11, 14, 25 | 6 |
| Vertalen | 10, 24, 26 | 3 |
| Syntaxis | 3 | 1 |
| Mythologie | 12 | 1 |
| Cultuur en geschiedenis | 13 | 1 |
| Naamvallen | 17 | 1 |
Vergeleken met andere jaren
Vergeleken met de andere 17 examens Latijnse taal en cultuur vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over stijlfiguren (23% van de vragen, gemiddeld 10%).
Opgaven en correctievoorschrift
De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.
Oefenen als leerling
Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2019, tijdvak 2 hier online, het hele examen of één opgave. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift, en je docent keurt het resultaat goed. Daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.
Nakijken als docent
Start gratis vanaf deze pagina
Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2019, tijdvak 2 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.
Laat de klas het examen maken
Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.
Geef de resultaten vrij
Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.
ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.
Andere examens Latijnse taal en cultuur vwo
- 2026, tijdvak 1
- 2026, tijdvak 2
- 2025, tijdvak 1
- 2025, tijdvak 2
- 2024, tijdvak 1
- 2024, tijdvak 2
- 2023, tijdvak 1
- 2023, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 1
- 2022, tijdvak 2
- 2022, tijdvak 3
- 2021, tijdvak 1
- 2021, tijdvak 2
- 2021, tijdvak 3
- 2019, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 1
- 2018, tijdvak 2
Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Latijn oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.
Veelgestelde vragen
Hoeveel vragen heeft het eindexamen Latijnse taal en cultuur vwo 2019, tijdvak 2?
Het centraal examen Latijnse taal en cultuur vwo 2019, tijdvak 2 telt 26 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (13), stijlfiguren (6) en vertalen (3).
Wat zijn de antwoorden van het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2019, tijdvak 2?
Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.
Waar vind ik het correctievoorschrift van Latijnse taal en cultuur vwo 2019, tijdvak 2?
Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2019/vwo/documenten/cse-2/vw-1110-a-19-2-c).
Hoe oefen ik met het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2019, tijdvak 2 en krijg ik feedback?
Maak het examen online op deze pagina, helemaal of één opgave. Je vult je naam, je e-mailadres en dat van je docent in, zonder account. Het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.