Eindexamen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1: vragen en antwoorden

Alle vragen met het antwoord uit het correctievoorschrift. Opgaven: Tekst 1, Tekst 2, Algemeen, Tekst 3.

Kort antwoord

Het centraal examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1 telt 26 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (16), stijlfiguren (3) en syntaxis (3). De opgaven en het correctievoorschrift staan op examenblad.nl. Met ToetsChecker maakt een klas het examen op papier en doet het AI-model per vraag een nakijkvoorstel met feedback, dat de docent controleert en vrijgeeft.

Vragen en antwoorden

Hieronder staan de opgaven en vragen van het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1. Onder elke vraag klap je het antwoord uit het correctievoorschrift open. Probeer de vraag eerst zelf, of maak het examen online en laat het nakijken.

Tekst 1

Tekst 1 Reizen

[1] SENECA LUCILIO SUO SALUTEM
[2] Hoc tibi soli putas accidisse et admiraris quasi rem novam quod
[3] peregrinatione tam longa et tot locorum varietatibus non discussisti
[4] tristitiam gravitatemque mentis? Animum debes mutare, non caelum.
[5] Licet vastum traieceris mare, licet, ut ait Vergilius noster,
[6] terraeque urbesque recedant,
[7] sequentur te quocumque perveneris vitia. Hoc idem querenti cuidam
[8] Socrates ait, ‘quid miraris nihil tibi peregrinationes prodesse, cum te
[9] circumferas? Premit te eadem causa quae expulit’. Quid terrarum iuvare
[10] novitas potest? Quid cognitio urbium aut locorum? In irritum cedit ista
[11] iactatio. Quaeris quare te fuga ista non adiuvet? Tecum fugis. Onus animi
[12] deponendum est: non ante tibi ullus placebit locus. Talem nunc esse
[13] habitum tuum cogita qualem Vergilius noster vatis inducit iam concitatae
[14] et instigatae multumque habentis in se spiritus non sui:
[15] bacchatur vates, magnum si pectore possit
[16] excussisse deum.
[17] Vadis huc illuc ut excutias insidens pondus quod ipsa iactatione
[18] incommodius fit, sicut in navi onera immota minus urgent, inaequaliter
[19] convoluta citius eam partem in quam incubuere demergunt. Quidquid
[20] facis, contra te facis et motu ipso noces tibi; aegrum enim concutis. At
[21] cum istuc exemeris malum, omnis mutatio loci iucunda fiet; in ultimas
[22] expellaris terras licebit, in quolibet barbariae angulo colloceris, hospitalis
[23] tibi illa qualiscumque sedes erit. Magis quis veneris quam quo interest, et
[24] ideo nulli loco addicere debemus animum. Cum hac persuasione vivendum
[25] est: ‘non sum uni angulo natus, patria mea totus hic mundus est’. Quod si
[26] liqueret tibi, non admirareris nil adiuvari te regionum varietatibus in quas
[27] subinde priorum taedio migras; prima enim quaeque placuisset si omnem
[28] tuam crederes. Nunc non peregrinaris sed erras et ageris ac locum ex loco
[29] mutas, cum illud quod quaeris, bene vivere, omni loco positum sit. Num
[30] quid tam turbidum fieri potest quam forum? Ibi quoque licet quiete vivere,
[31] si necesse sit. Sed si liceat disponere se, conspectum quoque et viciniam
[32] fori procul fugiam; nam ut loca gravia etiam firmissimam valetudinem
[33] temptant, ita bonae quoque menti necdum adhuc perfectae et
[34] convalescenti sunt aliqua parum salubria. Dissentio ab his qui in fluctus
[35] medios eunt et tumultuosam probantes vitam cotidie cum difficultatibus
[36] rerum magno animo colluctantur. Sapiens feret ista, non eliget, et malet
[37] in pace esse quam in pugna; non multum prodest vitia sua proiecisse, si
[38] cum alienis rixandum est. ‘Triginta’ inquit ‘tyranni Socraten
[39] circumsteterunt nec potuerunt animum eius infringere.’ Quid interest quot
[40] domini sint? Servitus una est; hanc qui contempsit in quanta libet turba
[41] dominantium liber est.
[42] Tempus est desinere, sed si prius portorium solvero. ‘Initium est salutis
[43] notitia peccati.’ Egregie mihi hoc dixisse videtur Epicurus; nam qui
[44] peccare se nescit corrigi non vult; deprehendas te oportet antequam
[45] emendes. Quidam vitiis gloriantur: tu existimas aliquid de remedio
[46] cogitare qui mala sua virtutum loco numerant? Ideo quantum potes te
[47] ipse coargue, inquire in te; accusatoris primum partibus fungere, deinde
[48] iudicis, novissime deprecatoris; aliquando te offende. Vale.

Seneca, Epistula 28

Vraag 1 2 punten

Regel 3 peregrinatione. Citeer uit de regels 7-11 (Hoc t/m fugis) de twee Latijnse zelfstandige naamwoorden die negatieve aanduidingen zijn van het begrip peregrinatio.

Bekijk het antwoord
  • Citeert iactatio (regel 11) (1p)
  • Citeert fuga (regel 11) (1p)

Vraag 2 2 punten

Regel 7 Hoc idem. a. Beschrijf in eigen woorden wat Seneca met Hoc idem bedoelt. Baseer je antwoord op het voorafgaande. b. Citeer het Latijnse tekstelement uit het vervolg (t/m locorum regel 10) dat beschrijft wat Seneca met Hoc idem bedoelt.

Bekijk het antwoord
  • a. Beschrijft dat reizen niet heeft geholpen om van depressie/verdriet af te komen (1p)
  • b. Citeert nihil tibi peregrinationes prodesse (cum te circumferas) (regel 8-9) (1p)

Bij a. telt ook een antwoord met woorden van overeenkomstige strekking.

Bron 2

Psycholoog A. Vingerhoets zegt in een interview:
“Relatieproblemen? Hup, op vakantie. Een dipje? Ga er even tussenuit en alles komt goed. Steeds meer mensen denken dat vakantie een wondermiddel is, een panacee tegen allerhande kwalen. Ze geloven in een reclameterm als ‘Vitamine V’. Maar mensen vergeten dat ze zich een boel extra dingen op de hals halen door op vakantie te gaan.”

Vraag 3 2 punten

Psycholoog A. Vingerhoets zegt in een interview (zie de bron met het citaat). a. Citeer uit de regels 2-11 (Hoc t/m iactatio) het Latijnse tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met het woord ‘dipje’ uit dat citaat. b. Citeer uit de regels 2-11 (Hoc t/m iactatio) het Latijnse woord dat inhoudelijk vergelijkbaar is met het woord ‘kwalen’ uit dat citaat.

Bekijk het antwoord
  • a. Citeert tristitiam gravitatemque mentis (regel 4) (1p)
  • b. Citeert vitia (regel 7) (1p)

Niet fout rekenen wanneer bij a. als antwoord is gegeven ‘tristitiam (regel 4)’ of ‘gravitatem(que) mentis (regel 4)’.

Vraag 4 2 punten

Regel 12-16 Talem t/m deum. a. Beschrijf in eigen woorden de overeenkomst tussen de gemoedstoestand van Lucilius en die van de zieneres. b. Leg uit dat deum (regel 16) hier niet in stoïsche zin gebruikt is.

Bekijk het antwoord
  • a. Noemt dat Lucilius en de zieneres allebei een last hebben die ze van zich af willen schudden (1p)
  • b. Legt uit dat met deum een specifieke god (Apollo) wordt bedoeld en niet de ratio; of dat in de Stoa deus niet een instantie is die je in verwarring brengt (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 5 3 punten

Regel 15-16 bacchatur t/m deum. In deze regels wordt het optreden van Lucilius vergeleken met dat van een zieneres. a. Citeer uit het vervolg (t/m demergunt regel 19) de twee niet direct opeenvolgende Latijnse tekstelementen die in het geval van Lucilius inhoudelijk vergelijkbaar zijn met bacchatur (regel 15). b. Citeer het Latijnse woord uit het vervolg (t/m demergunt regel 19) dat in het geval van Lucilius inhoudelijk vergelijkbaar is met deum (regel 16).

Bekijk het antwoord
  • a. Citeert Vadis huc illuc (regel 17) (1p)
  • a. Citeert (ipsa) iactatione (regel 17) (1p)
  • b. Citeert pondus (regel 17) (1p)

Wanneer bij b. als antwoord is gegeven ‘onera (regel 18)’, geen scorepunt toekennen.

Vraag 6 2 punten

In de regels 2-16 (Hoc t/m deum) neemt Seneca drie keer een citaat op: 1 terraeque urbesque recedant (regel 6); 2 quid t/m expulit (regel 8-9); 3 bacchatur t/m deum (regel 15-16). In welk van deze drie gevallen moet het citaat opgevat worden als een autoriteitsargument? Licht je antwoord toe.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat het citaat van Socrates (citaat 2, regel 8-9) een autoriteitsargument is (1p)
  • Licht toe dat het feit dat Socrates de bewering heeft gedaan, de juistheid van Seneca’s opvatting onderstreept (de citaten van Vergilius zijn slechts een poëtische omschrijving) (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 7 2 punten

Regel 18-19 sicut t/m demergunt. a. Beschrijf in eigen woorden waarmee navi (regel 18) volgens Seneca vergelijkbaar is. b. Beschrijf in eigen woorden waarmee onera (regel 18) volgens Seneca vergelijkbaar is.

Bekijk het antwoord
  • a. Noemt Lucilius, de geest van een mens of de geest (van een mens) (1p)
  • b. Noemt de geestelijke last of de sombere gemoedstoestand (van Lucilius) (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 8 2 punten

Regel 17-20 Vadis t/m concutis. Verdedig de stelling dat Seneca’s standpunt over reizen in deze regels nog negatiever is dan in het voorafgaande gedeelte van de brief. Ga in je antwoord in op zowel het voorafgaande als de regels 17-20 (Vadis t/m concutis).

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Seneca in het voorafgaande beweert dat reizen een geestelijk probleem niet oplost (1p)
  • Noemt dat Seneca in de regels 17-20 beweert dat reizen een geestelijk probleem verergert (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 9 1 punt

Regel 29 bene vivere. Beschrijf in eigen woorden wat bene vivere voor een stoïcus inhoudt. Baseer je antwoord op de achtergronden van de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt leven overeenkomstig de natuur, het lot, de Ratio of de wil van de goden (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 10 2 punten

Regel 34-35 fluctus medios. Seneca gebruikt hier een metafoor. a. Citeer het Latijnse zelfstandig naamwoord uit het voorafgaande (vanaf Nunc regel 28) dat een concreet voorbeeld is van wat Seneca met de metafoor fluctus medios bedoelt. b. Beschrijf in eigen woorden de houding van een volmaakte stoïcus met betrekking tot fluctus medios. Verwerk in je antwoord de desbetreffende Latijnse stoïsche term.

Bekijk het antwoord
  • a. Citeert forum (regel 30) of fori (regel 32) (1p)
  • b. Beschrijft dat een stoïcus fluctus medios beschouwt als indifferentia (dingen die er niet toe doen) (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking. Bij b. verwacht het model de Latijnse stoïsche term indifferentia.

Vraag 11 1 punt

Regel 34-38 Dissentio t/m est. Hoe kun je wat Seneca in deze regels zegt over moeilijke omstandigheden het best samenvatten?

  1. A Je moet moeilijke omstandigheden bewust op een verstandige wijze opzoeken.
  2. B Je moet moeilijke omstandigheden dapper verdragen, omdat die ons door het fatum zijn opgelegd.
  3. C Je moet moeilijke omstandigheden in alle gevallen vermijden.
  4. D Je moet moeilijke omstandigheden zoveel mogelijk vermijden, maar, als het niet anders kan, die dapper verdragen.
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 12 2 punten

Regel 45 remedio. Citeer de twee niet direct opeenvolgende Latijnse werkwoordsvormen uit het voorafgaande (vanaf Tempus regel 42) die inhoudelijk overeenkomen met remedio.

Bekijk het antwoord
  • Citeert corrigi (regel 44) (1p)
  • Citeert emendes (regel 45) (1p)

Bron 6

“Heel lang was reizen allesbehalve de weg naar geluk en geestelijke ontwikkeling. Seneca schreef al spottend over mensen die als trekvogels plaatsen met grote gretigheid opzochten en met nog groter gretigheid weer verlieten. Alsof hij in de 21ste eeuw kon kijken en horden backpackers en rennende vliegveldtoeristen zag. ‘Reizen is dolen’, oordeelde de Romeinse denker.”

Vraag 13 1 punt

Het volgende citaat is afkomstig uit een krantenartikel (zie de bron). Leg uit dat de uitspraak ‘Reizen is dolen’ een te negatieve weergave is van het oordeel van Seneca, zoals hij dat in deze brief verwoordt.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat Seneca reizen alleen dolen vindt als men op reis gaat om een geestelijke last kwijt te raken (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Tekst 2

Tekst 2 Canius en Pythius

[1] Quod si vituperandi qui reticuerunt, quid de iis existimandum est, qui
[2] orationis vanitatem adhibuerunt? C. Canius, eques Romanus, nec
[3] infacetus et satis litteratus, cum se Syracusas otiandi, ut ipse dicere
[4] solebat, non negotiandi causa contulisset, dictitabat se hortulos aliquos
[5] emere velle, quo invitare amicos et ubi se oblectare sine interpellatoribus
[6] posset. Quod cum percrebuisset, Pythius ei quidam, qui argentariam
[7] faceret Syracusis, venales quidem se hortos non habere, sed licere uti
[8] Canio, si vellet, ut suis, et simul ad cenam hominem in hortos invitavit in
[9] posterum diem. Cum ille promisisset, tum Pythius, qui esset ut
[10] argentarius apud omnes ordines gratiosus, piscatores ad se convocavit, et
[11] ab iis petivit, ut ante suos hortulos postridie piscarentur, dixitque quid eos
[12] facere vellet. Ad cenam tempori venit Canius; opipare a Pythio apparatum
[13] convivium, cumbarum ante oculos multitudo, pro se quisque, quod
[14] ceperat, adferebat; ante pedes Pythi pisces abiciebantur.
[15] Tum Canius ‘quaeso’, inquit, ‘quid est hoc, Pythi? Tantumne piscium?
[16] Tantumne cumbarum?’ Et ille: ‘Quid mirum?’ inquit. ‘Hoc loco est
[17] Syracusis quidquid est piscium, hic aquatio, hac villa isti carere non
[18] possunt.’ Incensus Canius cupiditate contendit a Pythio, ut venderet.
[19] Gravate ille primo. Quid multa? Impetrat. Emit homo cupidus et locuples
[20] tanti, quanti Pythius voluit, et emit instructos. Nomina facit, negotium
[21] conficit. Invitat Canius postridie familiares suos, venit ipse mature,
[22] scalmum nullum videt. Quaerit ex proximo vicino, num feriae quaedam
[23] piscatorum essent, quod eos nullos videret. ‘Nullae, quod sciam,’ inquit
[24] ille, ‘sed hic piscari nulli solent. Itaque heri mirabar quid accidisset.’
[25] Stomachari Canius, sed quid faceret? Nondum enim C. Aquilius, collega et
[26] familiaris meus, protulerat de dolo malo formulas; in quibus ipsis, cum ex
[27] eo quaereretur, quid esset dolus malus, respondebat, cum esset aliud
[28] simulatum, aliud actum. Hoc quidem sane luculente, ut ab homine perito
[29] definiendi. Ergo et Pythius et omnes aliud agentes, aliud simulantes
[30] perfidi, improbi, malitiosi. Nullum igitur eorum factum potest utile esse,
[31] cum sit tot vitiis inquinatum.

Cicero, De officiis 3.58-60

Vraag 14 2 punten

Regel 1-2 Quod t/m adhibuerunt. Ook in de huidige tijd maken mensen zich schuldig aan het in deze regels beschreven gedrag. reticuerunt (regel 1). a. Beschrijf in eigen woorden een voorbeeld uit de huidige tijd van iemand die zich hieraan schuldig maakt. Ontleen je voorbeeld aan de situatie waarin iemand een huis verkoopt. orationis vanitatem adhibuerunt (regel 2). b. Beschrijf in eigen woorden een voorbeeld uit de huidige tijd van iemand die zich hieraan schuldig maakt. Ontleen je voorbeeld aan de situatie waarin iemand een tweedehands auto verkoopt.

Bekijk het antwoord
  • a. Geeft een voorbeeld van iemand die verzwijgt dat het dak van het huis dat hij verkoopt lek is (1p)
  • b. Geeft een voorbeeld van iemand die zegt dat de auto die hij verkoopt nog nooit schade heeft gehad, terwijl de auto al vele malen is gerepareerd (1p)

Een voorbeeld van een goed antwoord is in het model gegeven. Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 15 1 punt

Regel 2-3 C. Canius t/m litteratus. In de regels 15-20 (Tum t/m instructos) noemt Cicero nog een andere karaktereigenschap van C. Canius. Beschrijf deze karaktereigenschap van C. Canius in eigen woorden.

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat Canius hebberig of hebzuchtig is (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 16 1 punt

Regel 6 posset. Welk van de onderstaande woorden geeft de gebruikswijze van deze coniunctivus het best weer?

  1. A aansporing
  2. B bedoeling
  3. C toegeving
  4. D verhindering
Bekijk het antwoord

Antwoord: B

Vraag 17 1 punt

Regel 6 Quod. Beschrijf in eigen woorden wat Quod concreet inhoudt.

Bekijk het antwoord
  • Noemt het feit dat Canius (hij) een landgoed wilde kopen (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 18 1 punt

Regel 9 promisisset. Wat moet je in gedachten bij promisisset aanvullen om de zin compleet te maken?

  1. A de vissers te roepen
  2. B het landgoed te kopen
  3. C het landgoed te verkopen
  4. D naar het diner te komen
Bekijk het antwoord

Antwoord: D

Vraag 19 1 punt

Regel 9-10 qui t/m gratiosus. Deze bijzin geeft een verklaring. Beschrijf in eigen woorden waarvoor deze bijzin de verklaring geeft. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m abiciebantur regel 14).

Bekijk het antwoord
  • Noemt dat er zoveel vissers naar het landgoed kwamen, of dat de vissers precies deden wat Pythius (hij) vroeg (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 20 1 punt

Regel 14 ante t/m abiciebantur. Verdedig de stelling dat Cicero door het gebruik van alliteratie hier laat horen wat er beschreven wordt.

Bekijk het antwoord
  • Verdedigt dat door de alliteratie (de vele p’s) het geluid wordt nagebootst van de vissen die op de grond ploffen (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 21 1 punt

Regel 19 Gravate ille primo en Impetrat. Wie zijn achtereenvolgens het onderwerp van deze twee zinnen?

  1. A Canius; Canius
  2. B Canius; Pythius
  3. C Pythius; Canius
  4. D Pythius; Pythius
Bekijk het antwoord

Antwoord: C

Vraag 22 1 punt

Regel 19 Gravate t/m Impetrat en regel 20-21 Nomina t/m conficit. Leg het verband uit tussen de kortheid van de zinnen in deze regels en de inhoud ervan.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat door de kortheid van de zinnen de snelheid wordt benadrukt waarmee de transactie gesloten wordt (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Vraag 23 2 punten

Regel 25-26 C. Aquilius, collega et familiaris meus. Citeer de twee niet direct opeenvolgende Latijnse woorden uit het vervolg die beschouwd kunnen worden als complimenten voor C. Aquilius.

Bekijk het antwoord
  • Citeert luculente (regel 28) (1p)
  • Citeert perito (regel 28) (1p)

Vraag 24 1 punt

Regel 29 aliud simulantes. Leg uit wat dit in het geval van Pythius inhoudt.

Bekijk het antwoord
  • Legt uit dat Pythius deed alsof er veel vis gevangen kon worden bij zijn landgoed (1p)

Of woorden van overeenkomstige strekking.

Algemeen

Bron 7

“De gemoedsrust van de stoïcijnen heeft zeker iets aantrekkelijks. Het is benijdenswaardig als het tijdens je vakantie de hele tijd regent en je bent dan in staat te denken: Ik kan niets aan het weer doen, dus ik laat mijn humeur daardoor maar niet verpesten. Mooi dat een filosofische overtuiging mogelijke ergernissen zo kan verminderen of zelfs geheel wegnemen.”

Vraag 25 1 punt

Het volgende citaat is afkomstig uit een recensie van een boek over de Stoa (zie de bron). Noteer de term uit de filosofie van de Stoa waarmee een dergelijke gemoedsrust wordt aangeduid.

Bekijk het antwoord
  • Noemt de term apatheia (1p)

Tekst 3

Tekst 3

Zijn alcoholisten per definitie loslippig, of zijn er ook aan wie je best een geheim kunt toevertrouwen? Dat laatste is het geval, zo meent Seneca, en als voorbeeld daarvan beschrijft hij in onderstaande tekst Piso en Cossus, twee stadsbestuurders uit de tijd van keizer Augustus en Tiberius.
[1] L. Piso, urbis custos, ebrius, ex quo semel factus est, fuit. Maiorem noctis
[2] partem in convivio exigebat. Usque in horam sextam fere dormiebat: hoc
[3] eius erat matutinum. Officium tamen suum, quo tutela urbis continebatur,
[4] diligentissime administravit. Huic et divus Augustus dedit secreta
[5] mandata, cum illum praeponeret Thraciae, quam perdomuit, et Tiberius
[6] proficiscens in Campaniam, cum multa in urbe et suspecta relinqueret et
[7] invisa.
[8] Puto, quia bene illi cesserat Pisonis ebrietas, postea Cossum fecit urbis
[9] praefectum, virum gravem, moderatum, sed mersum vino et madentem,
[10] adeo ut ex senatu aliquando, in quem e convivio venerat, oppressus
[11] inexcitabili somno tolleretur. Huic tamen Tiberius multa sua manu scripsit
[12] quae committenda ne ministris quidem suis iudicabat: nullum Cosso aut
[13] privatum secretum aut publicum elapsum est.

Seneca, Epistula 83.14-15

Aantekeningen Aantekeningen bij Tekst 3

regel 1, ex quo semel factus est: vanaf zijn eerste kennismaking met alcohol
regel 2, hora sexta: het middaguur
regel 3, matutinum: ochtendbesteding
regel 3, contineor + ablativus: opgenomen zijn in
regel 4, et: onvertaald laten
regel 5, perdomuit: onderwerp: Piso
regel 5, et Tiberius: en Tiberius deed hetzelfde
regel 6-7, multa et suspecta et invisa: een situatie vol achterdocht en haat
regel 8, Puto: volgens mij
regel 8, illi: verwijst naar Tiberius
regel 8, cedo: aflopen
regel 8, fecit: onderwerp: Tiberius
regel 11, tollo: wegdragen
regel 11, Huic: verwijst naar Cossum (regel 8)
regel 11-12, multa quae committenda iudicabat: veel dingen die, naar zijn oordeel, toevertrouwd konden worden

Vraag 26 38 punten

Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij Tekst 3. Vertaal de regels 1 t/m 13 in het Nederlands.

Bekijk het antwoord
  • Kolon 26 ‘L. Piso, urbis custos’: L. Piso, de/een bestuurder/toezichthouder van de stad. Niet fout rekenen: custos als bewaker. (1p)
  • Kolon 27 ‘ebrius fuit’: was dronken. Verbonden met kolon 26 (L. Piso was een dronken bestuurder van de stad, of was als bestuurder van de stad dronken) is ook goed. (1p)
  • Kolon 28 ‘Maiorem noctis partem in convivio exigebat’: Het grootste deel van de nacht bracht hij door bij/op/met een feest / feesten. Niet fout rekenen: maiorem als groter / nogal groot; exigo als verdrijven. Exigo met een andere betekenis dan doorbrengen/verdrijven of een synoniem daarvan: 0 punten. (2p)
  • Kolon 29 ‘Usque in horam sextam fere dormiebat’: Hij sliep (ononderbroken) tot (aan) ongeveer het middaguur. Niet fout rekenen: fere als gewoonlijk. (2p)
  • Kolon 30 ‘hoc eius erat matutinum’: dit was zijn ochtendbesteding. Niet fout rekenen: eius als voor hem. (1p)
  • Kolon 31 ‘Officium tamen suum’ (met kolon 32): Toch verrichtte hij zijn taak/werk zeer nauwkeurig. Niet fout rekenen: diligentissime als het nauwkeurigst. Diligentissime niet vertaald als superlativus: 1 punt; niet vertaald als bijwoord: 0 punten. (2p)
  • Kolon 32 ‘quo tutela urbis continebatur’: waarin de bescherming van / het toezicht op de stad was opgenomen. Tutela niet vertaald als onderwerp van continebatur: 0 punten. (2p)
  • Kolon 33 ‘Huic et divus Augustus dedit secreta mandata’: Aan hem gaf de vergoddelijkte Augustus geheime opdrachten. Niet fout rekenen: divus als god/goddelijk; secreta als in het geheim. Secretus met een andere betekenis dan geheim(e) of een synoniem daarvan: 0 punten. Secreta mandata als opgedragen geheimen: 0 punten. (2p)
  • Kolon 34 ‘cum illum praeponeret Thraciae’: toen hij hem de leiding gaf over Thracië / aan het hoofd stelde van Thracië. Niet fout rekenen: cum als omdat. Cum niet vertaald als voegwoord: 0 punten. (2p)
  • Kolon 35 ‘quam perdomuit’: dat hij/Piso (volledig) bedwong/onderwierp / heeft bedwongen/onderworpen. (1p)
  • Kolon 36 ‘et Tiberius proficiscens in Campaniam’: en Tiberius deed hetzelfde, toen hij naar Campanië vertrok. (1p)
  • Kolon 37 ‘cum multa in urbe et suspecta relinqueret et invisa’: toen/hoewel hij een situatie vol achterdocht en haat achterliet in de stad / Rome. Niet fout rekenen: cum als omdat. Cum niet vertaald als voegwoord: 0 punten. (2p)
  • Kolon 38 ‘Puto’ (met kolon 39) ‘postea Cossum fecit urbis praefectum’: Volgens mij maakte hij/Tiberius later Cossus opzichter/commandant/bestuurder van de stad. Niet fout rekenen: Puto verbonden met kolon 39. (2p)
  • Kolon 39 ‘quia bene illi cesserat Pisonis ebrietas’: omdat de dronkenschap van Piso goed voor hem was afgelopen. Niet fout rekenen: illi als voor Tiberius. Illi niet vertaald als datief: 0 punten. (2p)
  • Kolon 40 ‘virum gravem, moderatum’: een ernstig (en) rustig/beheerst man. Gravis als zwaar: 0 punten. (1p)
  • Kolon 41 ‘sed mersum vino et madentem’: maar (onder)gedompeld in wijn / bedwelmd door wijn en dronken. (2p)
  • Kolon 42 ‘adeo ut ex senatu aliquando’ (met kolon 43 en 44) ‘tolleretur’: zozeer / zo erg dat hij eens uit de senaat / een senaatszitting werd weggedragen / moest worden weggedragen. (2p)
  • Kolon 43 ‘in quem e convivio venerat’: waarheen hij was gekomen uit/na een feest. (2p)
  • Kolon 44 ‘oppressus inexcitabili somno’: overweldigd/overwonnen door een diepe slaap / een slaap waaruit hij niet te wekken was. (2p)
  • Kolon 45 ‘Huic tamen Tiberius multa sua manu scripsit’: Toch schreef Tiberius hem eigenhandig / met (zijn) eigen hand veel dingen. Niet fout rekenen: huic als (aan) Cossus. (2p)
  • Kolon 46 ‘quae committenda ne ministris quidem suis iudicabat’: die naar zijn oordeel zelfs niet / niet eens aan zijn (eigen) dienaren/helpers toevertrouwd konden worden. Ne … quidem als (zeker/volstrekt) niet: 1 punt. Ministris suis als door zijn dienaren: 0 punten. (2p)
  • Kolon 47 ‘nullum Cosso aut privatum secretum aut publicum elapsum est’: geen (enkel) (of) privégeheim of staatsgeheim is aan Cossus ontglipt. (2p)

Vakspecifieke regels: een ernstige fout in een kolon geeft 0 punten voor dat kolon; die score wordt niet gecompenseerd door de juiste weergave van de rest van het kolon. Is een aantekening genegeerd en is daardoor een tekstelement onjuist weergegeven, dan worden één punt of meer afgetrokken, afhankelijk van de zwaarte van de fout en het maximum van het kolon. Een Latijns woord dat niet is vertaald en niet van essentieel belang is voor de betekenis van het kolon, levert één punt aftrek op, tenzij het subcriterium anders aangeeft.

Bron: College voor Toetsen en Examens, centraal examen vwo Latijnse taal en cultuur 2018, tijdvak 1. Figuren en de exacte opmaak staan in het originele examen.

Onderwerpen in dit examen

Onderwerp per vraag in het centraal examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1. Elke vraag is eenmalig door een AI-model bij een onderwerp ingedeeld; per vraag kan dat afwijken.
OnderwerpVragenAantal
Tekstbegrip1-8, 11, 13-15, 17, 19, 23-2416
Stijlfiguren10, 20, 223
Syntaxis16, 18, 213
Cultuur en geschiedenis9, 252
Werkwoordsvormen121
Vertalen261

Vergeleken met andere jaren

Vergeleken met de andere 17 examens Latijnse taal en cultuur vwo sinds 2018: dit examen vroeg meer over tekstbegrip (62% van de vragen, gemiddeld 48%) en syntaxis (12% van de vragen, gemiddeld 3%). Minder over vertalen (4% van de vragen, gemiddeld 11%).

Opgaven en correctievoorschrift

De documenten staan op examenblad.nl, de officiële site van het College voor Toetsen en Examens. ToetsChecker haalt ze daar op als je het examen in de vragenbank kiest.

Oefenen als leerling

Een oud examen maken is de beste voorbereiding, maar zonder nakijken weet je niet waar je punten verliest. Met ToetsChecker maak je het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1 hier online, het hele examen of één opgave. Het AI-model kijkt het na volgens het officiële correctievoorschrift, en je docent keurt het resultaat goed. Daarna krijg je per vraag je punten en feedback in je mail.

Oefen met dit examen

Nakijken als docent

  1. Start gratis vanaf deze pagina

    Maak een gratis account vanaf deze pagina, dan staat het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1 meteen voor je klaar als correctiemodel, met alle vragen en het correctievoorschrift. Dat kost geen credits.

  2. Laat de klas het examen maken

    Op papier, zoals het echte examen: je scant de stapel in één keer of mailt de scan naar je scanadres. Of online, als digitale toetsafname met toezicht; de opgavetekst staat dan als bron bij elke vraag. Afbeeldingen uit het examen gaan niet mee, die staan in de PDF van de opgaven.

  3. Geef de resultaten vrij

    Het AI-model kijkt elk examen na volgens het correctievoorschrift en schrijft feedback per vraag. Bij een oefenexamen geef je alles in één keer vrij; bij een toets die meetelt loop je het voorstel eerst na. De leerling ziet het resultaat pas na jouw vrijgave.

ToetsChecker is geen examensite: je kijkt er ook je eigen SO's, proefwerken, praktische opdrachten en verslagen mee na, handgeschreven of digitaal, met jouw correctiemodel en feedback per vraag. Een gratis account heeft alle functies en 200 credits per maand, genoeg om ongeveer 100 toetsen te laten nakijken. Maak een gratis account of lees eerst hoe het nakijken werkt.

Andere examens Latijnse taal en cultuur vwo

Alle oefentoetsen en eindexamens van dit vak staan op Latijn oefenen. Wat je op je centraal examen nodig hebt om te slagen, reken je uit met de slaag-zakcalculator.

Veelgestelde vragen

Hoeveel vragen heeft het eindexamen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1?

Het centraal examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1 telt 26 vragen. De meeste vragen gaan over tekstbegrip (16), stijlfiguren (3) en syntaxis (3).

Wat zijn de antwoorden van het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1?

Op deze pagina staat bij elke vraag het antwoord uit het officiële correctievoorschrift van het College voor Toetsen en Examens, met de punten per onderdeel. Bij meerkeuzevragen staat de juiste letter erbij.

Waar vind ik het correctievoorschrift van Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1?

Het correctievoorschrift staat op examenblad.nl, de site van het College voor Toetsen en Examens (https://www.examenblad.nl/2018/vwo/documenten/cse-1/vw-1110-a-18-1-c).

Hoe oefen ik met het examen Latijnse taal en cultuur vwo 2018, tijdvak 1 en krijg ik feedback?

Maak het examen online op deze pagina, helemaal of één opgave. Je vult je naam, je e-mailadres en dat van je docent in, zonder account. Het AI-model kijkt het na volgens het correctievoorschrift, je docent keurt het resultaat goed en je krijgt per vraag je punten en feedback in je mail.